കേചിദാഹുര്യുവാ ശ്രീമാന്നാഗരാജകരോപമഃ। പീനസ്കന്ധോരുബാഹുശ്ച ധൈര്യേണ ഹിമവാനിവ
ചിലര് പറഞ്ഞു: 'അയാള് യുവാവാണ്, തേജസ്സുള്ളവന്, പീഠവും ഭുജങ്ങളും പാമ്പുകളുടെ രാജാവിനോടു സമം, ധൈര്യത്തില് ഹിമാലയപർവതംപോലെയും.'
സിംഹഖേലഗതിഃ ശ്രീമാന്മത്തനാഗേന്ദ്രവിക്രമഃ। സംഭാവ്യമസ്മിന്കര്മേദമുത്സാഹാച്ചാനുമീയതേ
അയാള് സിംഹത്തിന്റെ നടപ്പും, തേജസ്സും, മദമുള്ള ആനയുടെ വീര്യവും കാണിക്കുന്നു. അവന്റെ ഉത്സാഹം നോക്കുമ്പോള് ഈ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാന് കഴിയുമെന്ന് തോന്നുന്നു.
ശക്തിരസ്യ മഹോത്സാഹാ ന ഹ്യശക്തഃ സ്വയം വ്രജേത്। ന ച തദ്വിദ്യതേ കിംചിത്കര്മ ലോകേഷു യദ്ഭവേത്
അവനില് വലിയ ശക്തിയും ഉത്സാഹവും ഉണ്ട്; ശക്തിയില്ലാത്തവന് സ്വയം മുന്നോട്ട് വരില്ല. ലോകത്ത് ചെയ്യാനാകാത്ത പ്രവൃത്തി ഒന്നുമില്ല.
ബ്രാഹ്മണാനാമസാധ്യം ച നൃഷു സംസ്ഥാനചാരിഷു। അബ്ഭക്ഷാ വായുഭക്ഷാശ്ച ഫലാഹാരാ ദൃഢവ്രതാഃ
മനുഷ്യരില് ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് അസാധ്യമായത് ഒന്നുമില്ല; ചിലര് വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ച്, ചിലര് വായു മാത്രം ശ്വസിച്ച്, ചിലര് പഴം മാത്രം കഴിച്ച്, വ്രതത്തില് ഉറച്ചവരാണ്.
ദുര്ബലാ അപി വിപ്രാ ഹി ബലീയാംസഃ സ്വേതജസാ। ബ്രാഹ്മണോ നാവമന്തവ്യഃ സദസദ്വാ സമാചരന്
ദുർബലരായിരുന്നാലും ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ഉള്ളിലെ തേജസ്സുകൊണ്ട് വലിയ ശക്തിയുണ്ട്; ബ്രാഹ്മണനെ, നല്ലതോ ചീത്തയോ ചെയ്യുമ്പോഴും, അവഹേളിക്കരുത്.
സുഖം ദുഃഖം മഹദ്ധ്രസ്വം കര്മ യത്സമുപാഗതമ്। ജാമദഗ്ന്യേന രാമേണ നിര്ജിതാഃ ക്ഷത്രിയാ യുധി
സുഖം, ദുഃഖം, വലിയതോ ചെറുതോ ആയ പ്രവൃത്തികള് നേരിട്ടപ്പോഴും, ജാമദഗ്ന്യനായ രാമന് യുദ്ധത്തില് ക്ഷത്രിയന്മാരെ ജയിച്ചു.
പീതഃ സമുദ്രോഽഗസ്ത്യേന അഗാധോ ബ്രഹ്മതേജസാ। തസ്മാദ്ബ്രുവന്തു സര്വേഽത്ര വടുരേഷ ധനുര്മഹാന്
അഗസ്ത്യന് ബ്രാഹ്മണതേജസ്സുകൊണ്ട് ആഴമുള്ള സമുദ്രം കുടിച്ചു തീര്ത്തു. അതുകൊണ്ട് എല്ലാവരും പറയട്ടെ—ഈ ബാലനും വില്ലും മഹത്തായവയാണ്.
ആരോപയതു ശീഘ്രം വൈ തഥേത്യൂചുര്ദ്വിജര്ഷഭാഃ
അവന് വില്ല് വേഗത്തില് വലിക്കട്ടെ,' എന്ന് ദ്വിജര്ഷഭന്മാര് പറഞ്ഞു.
അര്ജുനോ ധനുഷോഽഭ്യാശേ തസ്ഥൌ ഗിരിരിവാചലഃ। `അര്ജുനഃ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠോ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നമഥാബ്രവീത്
അര്ജുനന് വില്ലിനരികില് അചഞ്ചലമായ ഒരു പർവതംപോലെ നിന്നു. പിന്നെ പാണ്ഡവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ അര്ജുനന് ദൃപദപുത്രനോടു പറഞ്ഞു.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോഽബ്രവീദ്വചഃ
അര്ജുനന്റെ ആ വാക്കുകള് കേട്ട ദൃപദപുത്രന് ദൃഷ്ടദ്യുമ്നന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണോ വാഥ രാജന്യോ വൈശ്യോ വാ ശൂദ്ര ഏവ വാ। ഏതേഷാം യോ ധനുഃശ്രേഷ്ഠം സജ്യം കുര്യാദ്ദ്വിജോത്തമ
ബ്രാഹ്മണനോ, ക്ഷത്രിയനോ, വൈശ്യനോ, അല്ലെങ്കില് ശൂദ്രനോ ആയാലും, ഇവരില് ആര് ഈ ഉത്തമമായ വില്ല് വലിക്കുമോ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ,
തസ്മൈ പ്രദേയാ ഭഗിനീ സത്യമുക്തം മയാ വചഃ
അവനാണ് എന്റെ സഹോദരിയെ നല്കേണ്ടത്; ഞാന് സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.
തതഃ പശ്ചാന്മഹാതേജാഃ പാണ്ഡവോ രണദുര്ജയഃ।' സ തദ്ധനുഃ പരിക്രമ്യ പ്രദക്ഷിണമഥാകരോത്
അതിനുശേഷം മഹാശക്തിയുള്ള, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത പാണ്ഡവൻ ആ വില്ലിനോട് ചുറ്റി, വലതുവശം ചുറ്റി നടന്നു.
പ്രണമ്യ ശിരസാ ദേവമീനം വരദം പ്രഭുമ്। കൃഷ്ണം ച മനസാ കൃത്വാ ജഗൃഹേ ചാര്ജുനോ ധനുഃ
ശിരസു കുനിച്ച്, അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ദൈവമായ മീനസ്വരൂപനെയും, മനസ്സിൽ കൃഷ്ണനെയും സ്മരിച്ച്, അർജ്ജുനൻ ആ വില്ല് എടുത്തു.
യത്പാര്ഥിവൈ രുക്മസുനീഥവക്രൈ രാധേയദുര്യോധനശല്യസാല്വൈഃ। തദാ ധനുര്വേദപരൈര്നൃസിംഹൈഃ കൃതം ന സജ്യം മഹതോഽപി യത്നാത്
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള പതാകകളും വളഞ്ഞ വില്ലുകളും ഉള്ള രാജാക്കന്മാർ—കർണ്ണൻ, ദുര്യോധനൻ, ശല്യൻ, സാൽവ രാജാവ്—അത്തരം ധനുര്വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വീരന്മാർ വലിയ ശ്രമം ചെയ്തിട്ടും ആ വില്ല് വലിക്കാൻ കഴിയാതെ പോയിരുന്നു.
തദര്ജുനോ വീര്യവതാം സദര്പ- സ്തദൈന്ദ്രിരിന്ദ്രാവരജപ്രഭാവഃ। സജ്യം ച ചക്രേ നിമിഷാന്തരേണ ശരാംശ്ച ജഗ്രാഹ ദശാര്ദസങ്ഖ്യാന്
അർജ്ജുനൻ, ധൈര്യശാലികളിൽ അഭിമാനിയുമായ, ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിയും ഇന്ദ്രന്റെ സഹോദരന്റെ തേജസ്സും ഉള്ളവൻ, ആ വില്ല് ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് വലിച്ചു, പത്തു അമ്പുകളും എടുത്തു.
വിവ്യാധ ലക്ഷ്യം നിപപാത തച്ച ഛിദ്രേണ ഭൂമൌ സഹസാതിവിദ്ധമ്। തതോഽന്തരിക്ഷേ ച ബഭൂവ നാദഃ സമാജമധ്യേ ച മഹാന്നിനാദഃ
അവൻ ലക്ഷ്യം കൃത്യമായി വെടിവച്ചു; അത് ദ്വാരംകൂടെ തുളച്ച് ഉടനെ നിലത്തുവീണു. പിന്നെ ആകാശത്ത് ഒരു വലിയ ശബ്ദവും, സമാജത്തിന്റെ നടുവിൽ വലിയ ഉproarവും ഉയർന്നു.
പുഷ്പാണി ദിവ്യാനി വവര്ഷ ദേവഃ പാര്ഥസ്യ മൂര്ധ്നി ദ്വിഷതാം നിഹന്തുഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന പാർത്ഥന്റെ തലയിൽ ദേവൻ ദിവ്യപുഷ്പങ്ങൾ മഴപോലെ ചൊരിഞ്ഞു.
ചേലാനി വിവ്യധുസ്തത്ര ബ്രാഹ്മണാശ്ച സഹസ്രശഃ। വിലക്ഷിതാസ്തതശ്ചക്രുര്ഹാഹാകാരാംശ്ച സര്വശഃ। ന്യപതംശ്ചാത്ര നഭസഃ സമന്താത്പുഷ്പവൃഷ്ടയഃ
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ വസ്ത്രങ്ങൾ വീശി, അത്ഭുതത്തോടെ ചുറ്റും ഹാഹാകാരം വിളിച്ചു; ആകാശത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാടും പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു.
ശതാങ്ഗാനി ച തൂര്യാണി വാദകാഃ സമവാദയന്। സൂതമാഗധസങ്ഘാശ്ചാപ്യസ്തുവംസ്തത്ര സുസ്വരാഃ
നൂറ്റാണ്ടുകണക്കിന് വാദ്യങ്ങൾ സംഗീതജ്ഞർ വായിച്ചു; സുതന്മാരും മാഗധന്മാരും മനോഹരമായ സ്വരത്തിൽ അവിടെ പ്രശംസിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ദ്രുപദഃ പ്രീതോ ബഭൂവ രിപുസൂദനഃ। സഹ സൈന്യൈശ്ച പാര്ഥസ്യ സാഹായ്യാര്ഥമിയേഷ സഃ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ദ്രുപദൻ സന്തോഷിച്ചു; തന്റെ സൈന്യങ്ങളോടൊപ്പം പാർത്ഥനു സഹായം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തസ്മിംസ്തു ശബ്ദേ മഹതി പ്രവൃദ്ധേ യുധിഷ്ഠിരോ ധര്മഭൃതാം വരിഷ്ഠഃ। ആവാസമേവോപജഗാമ ശീഘ്രം സാര്ധം യമാഭ്യാം പുരുഷോത്തമാഭ്യാമ്
ആ വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രഥമനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, യമപുത്രന്മാരായ ഇരുവരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
വിദ്ധം തു ലക്ഷ്യം പ്രസമീക്ഷ്യ കൃഷ്ണാ പാര്ഥം ച ശക്രപ്രതിമം നിരീക്ഷ്യ। `സ്വഭ്യസ്തരൂപാപി നവേവ നിത്യം വിനാപി ഹാസം ഹസതീവ കന്യാ
ലക്ഷ്യം തുളച്ച്, ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള പാർത്ഥനെ കണ്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണാ പുറത്തു ശാന്തനായി തോന്നിയെങ്കിലും, പുതുതായി വിരിഞ്ഞതുപോലെയും, ചിരിച്ചില്ലെങ്കിലും ചിരിക്കുന്നു പോലെ, ഒരു പെൺകുട്ടിപോലെ ഭാവം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
മദാദൃതേഽപി സ്ഖലതീവ ഭാവൈ- ര്വാചാ വിനാ വ്യാഹരതീവ ദൃഷ്ട്യാ। ആദായ ശുക്ലം വരമാല്യദാമ ജഗാമ കുന്തീസുതമുത്സ്മയന്തീ
മദ്യപാനമില്ലാതെ തന്നെ, വികാരത്തിൽ അലസമായതുപോലെ; വാക്ക് പറയാതെ തന്നെ, കണ്ണുകൊണ്ട് സംസാരിക്കുന്നതുപോലെ; വെളുത്ത മനോഹരമായ പുഷ്പമാല എടുത്ത്, മൃദുവായി പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് കുന്തിപുത്രനടുത്തേക്ക് നടന്നു.
ഗത്വാ ച പശ്ചാത്പ്രസമീക്ഷ്യ കൃഷ്ണാ പാര്ഥസ്യ വക്ഷസ്യവിശങ്കമാനാ। ക്ഷിപ്ത്വാ സ്രജം പാര്ഥിവവീരമധ്യേ വരായ വവ്രേ ദ്വിജസങ്ഘമധ്യേ
പിന്നീട്, തിരിഞ്ഞുനോക്കി, കൃഷ്ണാ ഭയമില്ലാതെ രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിൽ പാർത്ഥന്റെ നെഞ്ചിൽ മാലയിടുകയും, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ നടുവിൽ അവനെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
ശചീവ ദേവേന്ദ്രമഥാഗ്നിദേവം സ്വാഹേവ ലക്ഷ്മീശ്ച യഥാ മുകുന്ദമ്। ഉഷേവ സൂര്യം മദനം രതീവ മഹേശ്വരം പര്വതരാജപുത്രീ
ശചി ദേവേന്ദ്രനെയും, സ്വാഹ ദേവനെയും, ലക്ഷ്മി മുകുന്ദനെയും, ഉഷ സൂര്യനെയും, രതി മദനനെയും, പർവ്വതരാജകുമാരി മഹേശ്വരനെയും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതുപോലെ അവളും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
സ താമുപാദായ വിജിത്യ രങ്ഗേ ദ്വിജാതിഭിസ്തൈരഭിപൂജ്യമാനഃ। രങ്ഗാന്നിരക്രാമദചിന്ത്യകര്മാ പത്ന്യാ തയാ ചാപ്യനുഗമ്യമാനഃ
അവളെ മത്സരത്തിൽ ജയിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആദരിച്ചു, അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ, ആ ഭാര്യയോടൊപ്പം സമാജത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് നടന്നു.
തസ്മൈ ദിത്സതി കന്യാം തു ബ്രാഹ്മണായ തദാ നൃപേ। കോപ ആസീന്മഹീപാനാമാലോക്യാന്യോന്യമന്തികാത്
അന്നത്തെ രാജാവ് ബ്രാഹ്മണനു തന്റെ മകളെ നൽകാൻ തയ്യാറായപ്പോൾ, അടുത്ത് ഇരുന്നിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ തമ്മിൽ നോക്കി കോപം ഉയർന്നു.
ഊചുഃ സര്വേ സമാഗമ്യ പരസ്പരഹിതൈഷിണഃ। വയം സര്വേ സമാഹൂതാ ദ്രുപദേന ദുരാത്മനാ। സംഹത്യ ചാഭ്യഗച്ഛാമ സ്വയംവരദിദൃക്ഷയാ
അവരൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു കൂടി, പരസ്പരമനുഭവം പങ്കുവെച്ച് പറഞ്ഞു: 'ദുരുദ്ദേശമുള്ള ദ്രുപദൻ നമ്മെ എല്ലാവരെയും വിളിച്ചു; സ്വയംവര കാണാൻ നമ്മൾ ഒത്തുചേർന്നു.'
അസ്മാനയമതിക്രമ്യ തൃണീകൃത്യ ച സംഗതാന്। ദാതുമിച്ഛതി വിപ്രായ ദ്രൌപദീം യോഷിതാം വരാമ്
'നമ്മളെ അവഗണിച്ച്, ഒത്തുചേർന്നിരിക്കുന്നവരെ ചെറുതാക്കി, ദ്രൗപദിയെ, സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവളെ, ബ്രാഹ്മണനു നൽകാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'