നാനാഗുല്മലതാച്ഛന്നം നാനാദ്രുമസമാവൃതമ്। അരണ്യം ഘോരസന്നാദം ശാപഗ്രസ്തഃ പരിഭ്രമന്
പലതരം കുരുമുളകളും ലതകളും മൂടിയ, പലതരം വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന ആ കാട്ടിൽ, ശാപബാധിതനായ രാജാവ് ചുറ്റി നടന്നു.
സ കദാചിത്ക്ഷുധാവിഷ്ടോ മൃഗയന്ഭക്ഷ്യമാത്മനഃ। ദദര്ശ സുപരിക്ലിഷ്ടഃ കസ്മിംശ്ചിന്നിര്ജനേ വനേ
ഒരു ദിവസം, വിശപ്പാൽ ബുദ്ധിമുട്ടി, തനിക്കു ഭക്ഷണം അന്വേഷിച്ച്, ആ രാജാവ് ഒരിടത്തെ ആളില്ലാ കാട്ടിൽ വളരെ വിഷമത്തോടെ എന്തോ കണ്ടു.
ബ്രാഹ്മണം ബ്രാഹ്മണീം ചൈവ മിഥുനായോപസംഗതൌ। തൌ തം വീക്ഷ്യ സുവിത്രസ്താവകൃതാര്ഥൌ പ്രധാവിതൌ
ഒരു ബ്രാഹ്മണനും ഭാര്യയും ഒരുമിച്ച് അടുത്തുവന്നു; അവരെ കണ്ടയുടന് ഇരുവരും അതീവ ഭയപ്പെട്ട്, ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാതെയാണ് ഓടി രക്ഷപെട്ടത്.
തയോഃ പ്രദ്രവതോര്വിപ്രം ജഗ്രാഹ നൃപതിര്ബലാത്। ദൃഷ്ട്വാ ഗൃഹീതം ഭര്താരമഥ ബ്രാഹ്മണ്യഭാഷത
അവരോടൊപ്പം ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് രാജാവ് ബലമായി ബ്രാഹ്മണനെ പിടിച്ചു; ഭര്ത്താവിനെ പിടിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട ബ്രാഹ്മണിയുടെ ഭാര്യ അപ്പോള് പറഞ്ഞു.
ശൃണു രാജന്മമ വചോ യത്ത്വാം വക്ഷ്യാമി സുവ്രത। ആദിത്യവംശപ്രഭവസ്ത്വം ഹി ലോകേ പരിശ്രുതഃ
രാജാവേ, എന്റെ വാക്കുകള് ദയവായി കേള്ക്കൂ; ഞാന് പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കണം. നീ സൂര്യവംശത്തില് ജനിച്ചവനാണ്, ലോകത്ത് പ്രശസ്തനുമാണ്.
അപ്രമത്തഃ സ്ഥി ധര്മേ ഗുരുശുശ്രൂഷണേ രതഃ। ശാപോപഹത ദുര്ധര്ഷ ന പാപം കര്തുമര്ഹസി
നീ ധര്മ്മത്തില് ജാഗ്രതയുള്ളവനും മുതിര്ന്നവരെ സേവിക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമാണ്; ശാപം ബാധിച്ചവനായി, നീ പാപം ചെയ്യരുത്.
ഋതുകാലേ തു സംപ്രാപ്തേ ഭര്തൃവ്യസനകര്ശിതാ। അകൃതാര്ഥാ ഹ്യഹം ഭര്ത്രാ പ്രസവാര്ഥം സമാഗതാ
ഇപ്പോള് ശരിയായ കാലത്ത്, ഭര്ത്താവിന്റെ ദുരിതം കൊണ്ട് ദുഃഖിതയായ്, സന്താനാര്ത്ഥം ഞാന് ഭര്ത്താവിനൊപ്പം ചേര്ന്നിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും ആഗ്രഹം നിറവായില്ല.
പ്രസീദ നൃപതിശ്രേഷ്ഠ ഭര്താഽയം മേ വിസൃജ്യതാമ്। ഏവം വിക്രോശമാനായാസ്തസ്യാസ്തു ന നൃശംസവത്
രാജാക്കന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായോ, ദയവായി എന്റെ ഭര്ത്താവിനെ വിട്ടയക്കൂ; ഇങ്ങനെ അവള് വിലപിച്ചിട്ടും, അവന് കരുണ കാണിച്ചില്ല.
ഭര്താരം ഭക്ഷയാമാസ വ്യാഘ്രോ മൃഗമിവേപ്സിതമ്। തസ്യാഃ ക്രോധാഭിഭൂതായാ യാന്യശ്രൂണ്യപതന്ഭുവി
വ്യാഘ്രം തന്റെ ഇഷ്ടമായ മൃഗത്തെ തിന്നുന്നതുപോലെ, അവളുടെ ഭര്ത്താവിനെ ആ വ്യാഘ്രം തിന്നുകളഞ്ഞു; കോപം കൊണ്ട് അവളുടെ കണ്ണുനീര് നിലത്തുവീണു.
സോഽഗ്നിഃ സമഭവദ്ദീപ്തസ്തം ച ദേശം വ്യദീപയത്। തതഃ സാ ശോകസംതപ്താ ഭര്തൃവ്യസനകര്ശിതാ
അവളുടെ കണ്ണുനീര് തീപോലെ ജ്വലിച്ച് ആ സ്ഥലം പ്രകാശിപ്പിച്ചു; പിന്നെ, ഭര്ത്താവിന്റെ ദുരിതം കൊണ്ടും ദുഃഖം കൊണ്ടും അവള് കഷ്ടപ്പെട്ടു.
കല്മാഷപാദം രാജര്ഷിമശപദ്ബ്രാഹ്മണീ രുഷാ। യസ്മാന്മമാകൃതാര്ഥായാസ്ത്വയാ ക്ഷുദ്ര നൃശംസവത്
അങ്ങിരസ കുടുംബത്തില് പിറന്ന ആ ബ്രാഹ്മണിയുടെ ഭാര്യ, കോപത്തോടെ കല്മാഷപാദ രാജാവിനെ ശപിച്ചു: 'നീ ദുഷ്ടനും ക്രൂരനും ആയതിനാല്, എന്നെ ആഗ്രഹം നിറവാക്കാതെ വിട്ടതുകൊണ്ട്'.
പ്രേക്ഷന്ത്യാ ഭക്ഷിതോ മേഽദ്യ പ്രിയോ ഭര്താ മഹായശാഃ। തസ്മാത്ത്വമപി ദുര്ബുദ്ധേ മച്ഛാപപരിവിക്ഷതഃ
'ഞാന് നോക്കി നില്ക്കുമ്പോള് തന്നെ, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭര്ത്താവ് ഇന്ന് വ്യാഘ്രം തിന്നുകളഞ്ഞു; അതുകൊണ്ട്, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീയും എന്റെ ശാപഫലം അനുഭവിക്കും'.
പത്നീമൃതാവനുപ്രാപ്യ സദ്യസ്ത്യക്ഷ്യസി ജീവിതമ്। `തേന പ്രസാദ്യമാനാ സാ പ്രസാദമകരോത്തദാ।' യസ്യ ചര്ഷേര്വസിഷ്ഠസ്യ ത്വയാ പുത്രാ വിനാശിതാഃ
'നിന്റെ ഭാര്യ മരിച്ചാല് നീ ഉടനെ ജീവന് നഷ്ടപ്പെടും; അപ്പോള് അവള് അപേക്ഷിച്ചിട്ടും അവന് കരുണ കാണിച്ചില്ല. വസിഷ്ഠമഹർഷിയുടെ മക്കളെ നീ നശിപ്പിച്ചിരുന്നു'.
തേന സംഗമ്യ തേ ഭാര്യാ തനയം ജനയിഷ്യതി। സതേ വംശകരഃ പുത്രോ ഭവിഷ്യതി നൃപാധമ
'അവനോടൊപ്പം നിന്റെ ഭാര്യ ചേര്ന്ന് ഒരു മകനെ പ്രസവിക്കും; രാജാക്കന്മാരില് ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനേ, ആ മകനാണ് നിന്റെ വംശം തുടരുക'.
ഏവം ശപ്ത്വാ തു രാജാനം സാ തമാങ്ഗിരസീ ശുഭാ। തസ്യൈവ സന്നിധൌ ദീപ്തം പ്രവിവേശ ഹുതാശനമ്
ഇങ്ങനെ രാജാവിനെ ശപിച്ച ശേഷം, ആ അങ്ങിരസ കുടുംബത്തില് പിറന്ന ശുഭളത, അവന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് തന്നെ ജ്വലിച്ച തീയില് ചാടിപ്പോയി.
വസിഷ്ഠശ്ച മഹാഭാഗഃ സര്വമേതദവൈക്ഷത। ജ്ഞാനയോഗേന മഹതാ തപസാ ച പരന്തപ
മഹാതപസ്സുള്ള വസിഷ്ഠന് തന്റെ വലിയ ജ്ഞാനത്താലും തപസ്സിനാലും ഈ എല്ലാം കണ്ടു.
മുക്തശാപശ്ച രാജര്ഷിഃ കാലേന മഹതാ തതഃ। ഋതുകാലേഽഭിപതിതോ മദയന്ത്യാ നിവാരിതഃ
നേരം കഴിഞ്ഞ്, രാജർഷിക്ക് ശാപം വിട്ടു; ശരിയായ സമയത്ത് മദയന്തിയെ സമീപിച്ചപ്പോള്, അവള് അവനെ തടഞ്ഞു.
ന ഹി സസ്മാര സ നൃപസ്തം ശാപം കാമമോഹിതഃ। ദേവ്യാഃ സോഽഥ വചഃ ശ്രുത്വാ സംഭ്രാന്തോ നൃപസത്തമഃ
കാമം കൊണ്ട് ആകര്ഷിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് ആ ശാപം ഓര്മ്മിച്ചില്ല; എന്നാല് രാജ്ഞിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് അവന് ഭയപ്പെട്ടു.
തം ശാപമനുസംസ്മൃത്യ പര്യതപ്യദ്ഭൃശം തദാ। ഏതസ്മാത്കാരണാദ്രാജാ വസിഷ്ഠം സന്യയോജയത്। സ്വദാരേഷു നരശ്രേഷ്ഠ ശാപദോഷസമന്വിതഃ
അപ്പോള് ആ ശാപം ഓര്മ്മിച്ച് രാജാവ് അതീവ ദുഃഖിതനായി; അതുകൊണ്ടാണ്, രാജാക്കന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായോ, ശാപത്തിന്റെ ദോഷം കാരണം രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യമാരെ വസിഷ്ഠന് കൈമാറിയത്.
അസ്മാകമനുരൂപോ വൈ യഃ സ്യാദ്ഗന്ധര്വ വേദവിത്। പുരോഹിതസ്തമാചക്ഷ്വ സര്വം ഹി വിദിതം തവ
നമ്മളില് ആരാണ് ഗന്ധര്വവേദം അറിയുന്ന യോഗ്യനായ പുരോഹിതന് എന്ന് പറയൂ; കാരണം, എല്ലാം നിനക്ക് അറിയാം.
യവീയാന്ദേവലസ്യൈഷ വനേ ഭ്രാതാ തപസ്യതി। ധൌമ്യ ഉത്കോചകേ തീര്ഥേ തം വൃണുധ്വം യീച്ഛഥ
ദേവലന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ വനത്തിൽ ഉത്സോകച തീർത്ഥത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്യുകയാണ്. നിങ്ങൾക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, അവനെ തെരഞ്ഞെടുക്കൂ.
തതോഽര്ജുനോഽസ്ത്രമാഗ്നേയം പ്രദദൌ തദ്യഥാവിധി। ഗന്ധര്വായ `സ ച പ്രീതോ വചനം ചേദമബ്രവീത്
അർജുനൻ അഗ്നിയാസ്ത്രം ഗന്ധർവനു യഥാവിധി നൽകി. അതിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു ഗന്ധർവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
മയി സന്തി ഹയശ്രേഷ്ഠാസ്തവ ദാസ്യാമി വൈ സഖേ। ഉപകാരകൃതം മിത്രം പ്രതികാരേണ യോജയേ
സുഹൃത്തെ, എന്റെ അടുത്ത് ഉത്തമമായ കുതിരകൾ ഉണ്ട്. ഞാൻ അവയെ നിനക്കു കൊടുക്കാം. സഹായം ചെയ്ത സുഹൃത്തിനു ഞാൻ മറുപടി സഹായം നൽകും.
ഗൃഹ്ണീഷ്വ ചാക്ഷുഷീം വിദ്യാമിമാം ഭരതസത്തമ। ഏവമുക്തോഽര്ജുനഃ' പ്രീതോ വചനം ചേദമബ്രവീത്
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ അക്ഷുഷി വിദ്യയും നീ സ്വീകരിക്കൂ. അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അർജുനൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ത്വയ്യേവ താവത്തിഷ്ഠന്തു ഹയാ ഗന്ധര്വസത്തമ। കാര്യകാലേ ഗ്രഹീഷ്യാമഃ സ്വസ്തി തേഽസ്ത്വിതി ചാബ്രവീത്
ഗന്ധർവശ്രേഷ്ഠനേ, ആ കുതിരകൾ ഇപ്പോൾ നിന്റെ അടുത്ത് തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ. ആവശ്യം വന്നാൽ ഞങ്ങൾ അവയെ വാങ്ങാം. നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ, അർജുനൻ പറഞ്ഞു.
തേഽന്യോന്യമഭിസംപൂജ്യ ഗന്ധര്വഃ പാണ്ഡവാശ്ച ഹ। രമ്യാദ്ഭാഗീരഥീതീരാദ്യഥാകാമം പ്രതസ്ഥിരേ
അന്യോന്യം ആദരവോടെ, ഗന്ധർവനും പാണ്ഡവന്മാരും ഭാഗീരഥിയുടെ മനോഹരമായ തീരങ്ങളിൽ ഇഷ്ടംപോലെ യാത്ര തുടർന്നു.
തത ഉത്കോചകം തീര്ഥം ഗത്വാ ധൌമ്യാശ്രമം തു തേ। തം വവ്രുഃ പാണ്ഡവാ ധൌമ്യം പൌരോഹിത്യായ ഭാരത
ശേഷം അവർ ഉത്സോകച തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി, അവിടെ ധൗമ്യന്റെ ആശ്രമം കണ്ടു. പാണ്ഡവന്മാർ പുരോഹിതനായി ധൗമ്യനെ തെരഞ്ഞെടുത്തു.
താന്ധൌമ്യഃ പ്രതിജഗ്രാഹ സര്വവേദവിദാം വരഃ। വന്യേന ഫലമൂലേന പൌരോഹിത്യേന ചൈവ ഹ
സകലവേദങ്ങൾക്കും അർത്ഥം അറിയുന്ന ധൗമ്യൻ അവരെ സ്വീകരിച്ചു, കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള പഴവും കിഴങ്ങും നൽകി, പുരോഹിത്യവും നിർവഹിച്ചു.
തേ സമാശംസിരേ ലബ്ധാം ശ്രിയം രാജ്യം ച പാണ്ഡവാഃ। ബ്രാഹ്മണം തം പുരസ്കൃത്യ പാഞ്ചാലീം ച സ്വയംവരേ
ആ ബ്രാഹ്മണനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, പാണ്ഡവന്മാർ വീണ്ടും ഐശ്വര്യവും രാജ്യവും നേടാമെന്ന പ്രത്യാശയോടെ, പാഞ്ചാലിയുടെ സ്വയംവരത്തിൽ വിജയിക്കാനായി ആഗ്രഹിച്ചു.
പുരോഹിതേന തേനാഥ ഗുരുണാ സംഗതാസ്തദാ। നാഥവന്തമിവാത്മാനം മേനിരേ ഭരതര്ഷഭാഃ
ആ പുരോഹിതനും ഗുരുവും കൂടെ ചേർന്നതോടെ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് തങ്ങള്ക്ക് ഒരു രക്ഷകനുണ്ടെന്നു തോന്നി.