മന്യസേ യം തു താതേതി നൈഷ താതസ്തവാനഘ। ആര്യ ഏഷ പിതാ തസ്യ പിതുസ്തവ യശസ്വിനഃ
നീ അച്ഛൻ എന്നു വിളിക്കുന്നവൻ നിന്റെ അച്ഛനല്ല, പാപരഹിതനായവനേ. അവൻ മഹാനായ നിന്റെ അച്ഛന്റെ അച്ഛനാണ്.
സ ഏവമുക്തോ ദുഃഖാര്തഃ സത്യവാഗൃഷിസത്തമഃ। സര്വലോകവിനാശായ മതിം ചക്രേ മഹാമനാഃ
ഇങ്ങനെ അമ്മ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സത്യവാനായ ആ മഹർഷി ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി, ലോകം മുഴുവൻ നശിപ്പിക്കണമെന്ന് മനസ്സിൽ ഉറച്ചു.
തം തഥാ നിശ്ചിതാത്മാനം സ മഹാത്മാ മഹാതപാഃ। ഋഷിര്ബ്രഹ്മവിദാം ശ്രഷ്ഠോ മൈത്രാവരുണിരന്ത്യധീഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, മഹാത്മാവും മഹാതപസ്വിയും ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ മൈത്രാവരുണി ഇടപെട്ടു.
വസിഷ്ഠോ വാരയാമാസ ഹേതുനാ യേന തച്ഛൃണു
വസിഷ്ഠൻ അവനെ കാരണങ്ങൾ പറഞ്ഞ് തടഞ്ഞു; അതെങ്ങനെ എന്നു കേൾക്കു.
യാജ്യോ വേദവിദാം ലോകേ ഭൃഗൂണാം പാര്ഥിവര്ഷഭഃ। സ താനഗ്രഭുജസ്താത ധാന്യേന ച ധനേന ച
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വേദജ്ഞന്മാരിൽ ഭൃഗുകുലം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്, യാഗങ്ങൾക്ക് അർഹരാണ്; അവർക്ക് ധാന്യവും ധനവും നൽകി ആദരിച്ചു.
സോമാന്തേ തര്പയാമാസ വിപുലേന വിശാംപതിഃ। തസ്മിന്നൃപതിശാര്ദൂലേ സ്വര്യാതേഽഥ കഥംചന
സോമയാഗം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ അധിപൻ ഭൃഗുക്കളെ ധാരാളം സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി. പിന്നെ ആ രാജാവ് സ്വർഗത്തിൽ എത്തി.
ബഭൂവ തത്കുലേയാനാം ദ്രവ്യകാര്യമുപസ്ഥിതമ്। ഭൃഗൂണാം തു ധനം ജ്ഞാത്വാ രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ
അതിനുശേഷം ആ വംശത്തിൽ ധനത്തിനാവശ്യമായ ഒരു സാഹചര്യം ഉണ്ടായി; ഭൃഗുക്കളുടെ സമ്പത്ത് അറിയാമായിരുന്ന എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും—
യാചിഷ്ണവോഽഭിജഗ്മുസ്താംസ്തതോ ഭാര്ഗവസത്തമാന്। ഭൂമൌ തു നിദദുഃ കേചിദ്ഭൃഗവോ ധനമക്ഷയമ്
—അവർ ഭൃഗുകുലത്തിലെ മഹാന്മാരുടെ അടുക്കൽ വന്നു അപേക്ഷിച്ചു; ചില ഭൃഗുക്കൾ ഭൂമിയിൽ തങ്ങളുടെ അക്ഷയമായ ധനം മറച്ചു വെച്ചു.
ദദുഃ കേചിദ്ദ്വിജാതിഭ്യോ ജ്ഞാത്വാ ക്ഷത്രിയതോ ഭയമ്। ഭൃഹവസ്തു ദദുഃ കേചിത്തേഷാം വിത്തം യഥേപ്സിതമ്
ചിലർ ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ നിന്ന് ഭയംകൊണ്ട് മറ്റുള്ള ദ്വിജന്മാർക്ക് ആ ധനം നൽകി; ചില ഭൃഗുക്കൾ തങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെട്ടവരെ ആ സമ്പത്ത് നൽകി.
ക്ഷത്രിയാണാം തദാ താത കാരണാന്തരദര്ശനാത്। തതോ മഹീതലം താത ക്ഷത്രിയേണ യദൃച്ഛയാ
ക്ഷത്രിയന്മാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു കാരണത്താൽ, ഭൂമിയിൽ മറച്ചുവെച്ചിരുന്ന ആ ധനം—
ഖനതാഽധിഗതം വിത്തം കേനച്ചിദ്ധൃഗുവേശ്മനി। തദ്വിത്തം ദദൃശുഃ സര്വേ സമേതാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ
—ഒരാൾ ഭൃഗുവിന്റെ വീട്ടിൽ കുഴിച്ചപ്പോൾ കണ്ടെത്തി; ഒത്തുകൂടിയിരുന്ന എല്ലാ ക്ഷത്രിയന്മാരും ആ ധനം കണ്ടു.
അവമന്യ തതഃ ക്രോധാദ്ഭൃഗൂംസ്താഞ്ഛരണഗതാന്। നിജഘ്നുഃ പരമേഷ്വാസാഃ സര്വാംസ്താന്നിശിതൈഃ ശരൈഃ
പിന്നീട്, അഭയം തേടി വന്നിരുന്ന ഭൃഗുക്കളെ അവഹേളിച്ച്, അതിക്രൂരമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശക്തരായ അമ്പയാളികൾ അവരെ എല്ലാം കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
ആഗര്ഭാദവകൃന്തന്തശ്ചേരുഃ സര്വാം വസുന്ധരാമ്। തത ഉച്ഛിദ്യമാനേഷു ഭൃഗുഷ്വേവം ഭയാത്തദാ
ഭൃഗുവംശജരെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ വെട്ടിമാറ്റി, അവർ ഭൂമിയിൽ മുഴുവൻ തിരിഞ്ഞു നടന്നു. ഭയംകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ഭൃഗുക്കളെ നശിപ്പിച്ചപ്പോൾ—
ഭൃഗുപത്ന്യോ ഗിരിം ദുര്ഗം ഹിമവന്തം പ്രപേദിരേ। താസാമന്യതമാ ഗര്ഭം ഭയാദ്ദധ്രേ മഹൌജസമ്
ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യമാർ ഹിമവാൻപർവതത്തിലെ ദുർഗമമായ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. അവരിൽ ഒരുത്തി, ഭയത്താൽ, അതിയായ ശക്തിയുള്ള ഒരു ഗർഭം ധരിച്ചു.
ഊരുണൈകേന വാഭോരൂര്ഭര്തുഃ കുലവിവൃദ്ധയേ। തം ഗര്ഭമുപലഭ്യാശു ബ്രാഹ്മണ്യേകാ ഭയാര്ദിതാ
ഭർത്താവിന്റെ വംശം നിലനിൽക്കാൻ അവൾ ആ ഗർഭത്തെ തനിക്കു ഊരിൽ ഒളിപ്പിച്ചു. ആ ഗർഭം കണ്ടു മനസ്സിലാക്കിയ ഒരു ബ്രാഹ്മണിസ്ത്രി, ഭയത്തോടെ, ഉടൻ—
ഗത്വാ വൈ കഥയാമാസ ക്ഷത്രിയാണാമുപഹ്വരേ। തതസ്തേ ക്ഷത്രിയാ ജഗ്മുസ്തം ഗര്ഭം ഹന്തുമുദ്യതാഃ
ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് ക്ഷത്രിയന്മാരെ സമീപിച്ച് അവൾ ഈ വിവരം പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ആ ഗർഭത്തെ കൊല്ലാൻ ക്ഷത്രിയന്മാർ പുറപ്പെട്ടു.
ദദൃശുര്ബ്രാഹ്മണീം തേഽഥ ദീപ്യമാനാം സ്വതേജസാ। അഥ ഗര്ഭഃ സ ഭിത്ത്വോരും ബ്രാഹ്മണ്യാ നിര്ജഗാമ ഹ
അവർ സ്വതന്ത്രമായ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണിസ്ത്രിയെ കണ്ടു. പിന്നെ ആ ഗർഭം അവളുടെ ഊരിൽ നിന്നു പൊട്ടി പുറത്തുവന്നു.
മുഷ്ണന്ദൃഷ്ടീഃ ക്ഷത്രിയാണാം മധ്യാഹ്ന ഇവ ഭാസ്കരഃ। തതശ്ചക്ഷുര്വിഹീനാസ്തേ ഗിരിദുര്ഗേഷു ബഭ്രമുഃ
അവൻ ഉച്ചവെയിലിലെ സൂര്യനെപ്പോലെ ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ കാഴ്ച കവർന്നു. കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ട അവർ പർവതത്തിലെ ദുർഗങ്ങളിൽ അലയിച്ചു.
തതസ്തേ മോഘസങ്കല്പാ ഭയാര്താഃ ക്ഷത്രിയാഃ പുനഃ। ബ്രാഹ്മണീം ശരമം ജഗ്മുര്ദൃഷ്ട്യര്ഥം താമനിന്ദിതാമ്
അവരുടെ ശ്രമങ്ങൾ ഫലമില്ലാതെ, ഭയത്തിൽ ആക്ഷത്രിയന്മാർ വീണ്ടും ആ പാപരഹിതയായ ബ്രാഹ്മണിസ്ത്രിയെ സമീപിച്ചു, കാഴ്ച തിരികെ ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച്.
ഊചുശ്ചൈനാം മഹാഭാഗാം ക്ഷത്രിയാസ്തേ വിചേതസഃ। ജ്യോതിഃപ്രഹീണാ ദുഃഖാര്താഃ ശാന്താര്ചിഷ ഇവാഗ്നയഃ
പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ട, മനസ്സു കുഴഞ്ഞ ക്ഷത്രിയന്മാർ ആ മഹാഭാഗ്യവതിയോടു പറഞ്ഞു; അഗ്നിയുടെ ജ്വാല കെട്ടിയതുപോലെ, അവർ ദു:ഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.
ഭഗവത്യാഃ പ്രസാദേന ഗച്ഛേത്ക്ഷത്രമനാമയമ്। ഉപാരമ്യ ച ഗച്ഛേമ സഹിതാഃ പാപകര്മണഃ
ഭഗവതിയുടെ കൃപയാൽ ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് വീണ്ടും ക്ഷേമം ലഭിക്കട്ടെ; ദുഷ്കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, നാം എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് പോകട്ടെ.
സപുത്രാ ത്വം പ്രസാദം നഃ കര്തുമര്ഹസി ശോഭനേ। പുനര്ദൃഷ്ടിപ്രദാനേന രാജ്ഞഃ സംത്രാതുമര്ഹസി
നിന്റെ മകനോടൊപ്പം, ഞങ്ങൾക്കു ദയ കാണിക്കണം, സുന്ദരിയായവളേ; വീണ്ടും കാഴ്ച നൽകികൊണ്ട് രാജാക്കന്മാരെ രക്ഷിക്കണം.
ഗന്ധര്വ ഉവാച
ഗന്ധർവൻ പറഞ്ഞു:
തേന ചക്ഷൂംഷി വസ്താതാ വ്യക്തം കോപാന്മഹാത്മനാ। സ്മരതാ നിഹതാന്ബന്ധൂനാദത്താനി ന സംശയഃ
നിങ്ങളുടെ കാഴ്ച ആ മഹാത്മാവിന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നാണ് നഷ്ടമായത്; കൊല്ലപ്പെട്ട ബന്ധുക്കളെയും ചെയ്ത ദോഷങ്ങളെയും ഓർത്താണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഗര്ഭാനപി യദാ യൂയം ഭൃഗൂണാം ഘ്നത പുത്രകാഃ। തദായമൂരുണാ ഗര്ഭോ മയാ വര്ഷശതം ധൃതഃ
നിങ്ങൾ, രാജകുമാരന്മാരേ, ഭൃഗുവംശജരുടെ ഗർഭസ്ഥ ശിശുക്കളെയും കൊല്ലുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ഞാൻ ഈ ഗർഭത്തെ ഊരിൽ നൂറുവർഷം സൂക്ഷിച്ചു.
ഷഡങ്ഗശ്ചാഖിലോ വേദ ഇമം ഗര്ഭസ്ഥമേവ ഹ। വിവേശ ഭൃഗുവംശസ്യ ഭൂയഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ
ആറംഗങ്ങളോടുകൂടിയ മുഴുവൻ വേദവും, ഭൃഗുവംശത്തിന് നല്ലത് ചെയ്യണമെന്നാഗ്രഹിച്ച്, ഈ ഗർഭസ്ഥശിശുവിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സോഽയം പിതൃവധാദ്വ്യക്തം ക്രോധാദ്വോ ഹന്തുമിച്ഛതി। തേജസാ തസ്യ ദിവ്യേന ചക്ഷൂംഷി മുഷിതാനി വഃ
പിതാക്കന്മാരെ കൊല്ലപ്പെട്ടതിന്റെ പ്രതികാരമായി, അവൻ കോപത്തിൽ നിങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവന്റെ ദിവ്യമായ തേജസ്സാൽ നിങ്ങളുടെ കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടു.
തമേവ യൂയം യാചധ്വമൌര്വം മമ സുതോത്തമമ്। അയം വഃ പ്രണിപാതേന തുഷ്ടോ ദൃഷ്ടീഃ പ്രദാസ്യതി
നിങ്ങൾ എന്റെ ഉത്തമപുത്രനായ ഔർവനെ സമീപിക്കണം; നിങ്ങൾ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചാൽ, അവൻ സന്തോഷിച്ചു കാഴ്ച തിരികെ നൽകും.
ഏവമുക്താസ്തതഃ സര്വേ രാജാനസ്തേ തമൂരുജമ്। ഊചുഃ പ്രസീദേതി തദാ പ്രസാദം ച ചകാര സഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഔർവനോട് കൃപയുയർത്തണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു; അവൻ അവർക്കു ദയചെയ്തു.
അനേനൈവ ച വിഖ്യാതോ നാമ്നാ ലോകേഷു സത്തമഃ। സ ഔര്വ ഇതി വിപ്രര്ഷിരൂരും ഭിത്ത്വാ വ്യജായത
അവൻ ഈ പേരിൽ ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായി; അതുകൊണ്ട്, ഊരിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന ഔർവമെന്ന ബ്രാഹ്മണർഷി ജനിച്ചു.