സ്വതേജസൈവ തം ശാപം കുരു സത്യമൃഷേര്വിഭോ। ദേവാനാം ചാത്മനോ ഭാഗം ഗൃഹാണ ത്വം മുഖേ ഹുതമ്
നിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശത്താൽ, മഹാശക്തനേ, ആ ഋഷിയുടെ ശാപം സത്യമാക്കുക; ദേവന്മാരുടെയും നിന്റെതായും ഭാഗം നിന്റെ വായിൽ അർപ്പിതമായത് സ്വീകരിക്കൂ.
ഏവമസ്ത്വിതി തം വഹ്നിഃ പ്രത്യുവാച പിതാമഹമ്। ജഗാമ ശാസനം കര്തും ദേവസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ
അപ്പോൾ അഗ്നി പിതാമഹനോടു പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.' പിന്നെ പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കാൻ പോയി.
ദേവര്ഷയശ്ച മുദിതാസ്തതോ ജഗ്മുര്യഥാഗതമ്। ഋഷയശ്ച യഥാ പൂര്വം ക്രിയാഃ സര്വാഃ പ്രചക്രിരേ
ദേവർഷിമാർ സന്തോഷത്തോടെ വന്നതുപോലെ തിരിച്ചു പോയി; ഋഷിമാർ മുമ്പുപോലെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.
ദിവി ദേവാ മുമുദിരേ ഭൂതസങ്ഘാശ്ച ലൌകികാഃ। അഗ്നിശ്ച പരമാം പ്രീതിമവാപ ഹതകല്മഷഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാർക്കും ഭൂമിയിലെ ജീവജാലങ്ങൾക്കും സന്തോഷം നിറഞ്ഞു; അഗ്നിയും പാപമുക്തനായി പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു.
ഏവം സ ഭഗവാഞ്ഛാപം ലേഭേഽഗ്നിര്ഭൃഗുതഃ പുരാ। ഏവമേഷ പുരാ വൃത്ത ഹതിഹാസോഽഗ്നിശാപജഃ। പുലോമ്നശ്ച വിനാശോഽയം ച്യവനസ്യ ച സംഭവഃ
ഇങ്ങനെ, പുരാതനകാലത്ത് ഭഗവാൻ അഗ്നി ഭൃഗുവിൽ നിന്നുള്ള ശാപം ഏറ്റുവാങ്ങി; അങ്ങനെ ഹതിയുടെ ചിരിയും അഗ്നിയുടെ ശാപവും പുലോമന്റെ നാശവും ച്യവനന്റെ ജനനവും അന്നത്തെ സംഭവങ്ങൾ ആയിരുന്നു.
സ ചാപി ച്യവനോ ബ്രഹ്മന്ഭാര്ഗവോഽജനയത്സുതമ്। സുകന്യായാം മഹാത്മാനം പ്രമതിം ദീപ്തതേജസമ്
ആ ച്യവനൻ, ഭൃഗുവിന്റെ വംശജൻ, സുകന്യയിൽ നിന്ന് മഹാത്മാവും ദീപ്തമായ തേജസ്സുള്ള പ്രമതി എന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു.
പ്രമതിസ്തു രുരും നാമ ഘൃതാച്യാം സമജീജനത്। രുരുഃ പ്രമദ്വരായാം തു ശുനകം സമജീജനമ്
പ്രമതി ഘൃതാചിയിൽ നിന്ന് രുരു എന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു; രുരു പ്രമദ്വരയിൽ നിന്ന് ശുനകനെ ജനിപ്പിച്ചു.
ശുനകസ്തു മഹാസത്വഃ സര്വഭാര്ഗവനന്ദനഃ। ജാതസ്തപസി തീവ്രേ ച സ്ഥിതഃ സ്ഥിരയശാസ്തതഃ
ശുനകൻ മഹാശക്തിയുള്ളവനും എല്ലാ ഭൃഗുവൻമാർക്കും ആനന്ദം നൽകുന്നവനുമായിരുന്നു; അവൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ നിലനിന്നു, അങ്ങനെ സ്ഥിരമായ പ്രശസ്തി നേടി.
തസ്യ ബ്രഹ്മന്രുരോഃ സര്വം ചരിതം ഭൂരിതേജസഃ। വിസ്തരേണ പ്രവക്ഷ്യാമി തച്ഛൃണു ത്വമശേഷതഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഭൂരിതേജസ്സുള്ള രുരുവിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും ഞാൻ വിശദമായി പറയാം; നീ അതു മുഴുവനായി കേൾക്കൂ.
ഋഷിരാസീന്മഹാന്പൂര്വം തപോവിദ്യാസമന്വിതഃ। സ്ഥൂലകേശ ഇതി ഖ്യാതഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ
പണ്ടു, വലിയ തപസ്സും ജ്ഞാനവും ഉള്ള, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കിയ, സ്ഥൂലകേശൻ എന്ന മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു മേനകായാം പ്രജജ്ഞിവാന്। ഗന്ധര്വരാജോ വിപ്രര്ഷേ വിശ്വാവസുരിതി സ്മൃതഃ
അതു തന്നെയായ സമയത്ത്, മേനകയിൽ നിന്ന് വിശ്വാവസു എന്ന ഗന്ധർവരാജാവും ജനിച്ചു.
അപ്സരാ മേനകാ തസ്യ തം ഗര്ഭം ഭൃഗുനന്ദന। ഉത്സസര്ജ യഥാകാലം സ്ഥൂലകേശാശ്രമം പ്രതി
അപ്പോഴാണ്, അപ്പസരസായ മേനക അവളുടെ ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായ ആ കുഞ്ഞിനെ, ഭൃഗുവിന്റെ വംശജനായവനേ, യോജിച്ച സമയത്ത് സ്ഥൂലകേശന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വിട്ടത്.
ഉത്സൃജ്യ ചൈവ തം ഗര്ഭം നദ്യാസ്തീരേ ജഗാമ സാ। അപ്സരാ മേനകാ ബ്രഹ്മന്നിര്ദയാ നിരപത്രപാ
അവൾ ആ ഗർഭം നദീതീരത്ത് ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സിൽ ദയയോ ലജ്ജയോ ഇല്ലാതെ, അപ്പസരസായ മേനക അവിടെ നിന്ന് പോയി.
കന്യാമമരഗര്ഭാഭാം ജ്വലന്തീമിവ ച ശ്രിയാ। താം ദദര്ശ സമുത്സൃഷ്ടാം നദീതീരേ മഹാനൃഷിഃ
അമരന്മാരുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളെപ്പോലെ ഭംഗിയും തേജസ്സും നിറഞ്ഞ ആ പെൺകുട്ടിയെ, നദീതീരത്ത് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട നിലയിൽ, ഒരു മഹർഷി കണ്ടു.
സ്ഥൂലകേശഃ സ തേജസ്വീ വിജനേ ബന്ധുവര്ജിതാമ്। സ താം ദൃഷ്ട്വാ തദാ കന്യാം സ്ഥൂലകേശോ മഹാദ്വിജഃ
തേജസ്സുള്ള സ്തൂലകേശൻ എന്ന മഹാനായ ദ്വിജൻ, ബന്ധുക്കളൊന്നുമില്ലാതെ വനാന്തരത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്കിരുന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ അവിടെ കണ്ടു.
ജഗ്രാഹ ച മുനിശ്രേഷ്ഠഃ കൃപാവിഷ്ടഃ പുപോഷ ച। വവൃധേ സാ വരാരോഹാ തസ്യാശ്രമപദേ ശുഭേ
കൃപയാൽ നിറഞ്ഞിരുന്ന മഹർഷി അവളെ ഏറ്റെടുത്തു വളർത്തി. മനോഹരമായ രൂപമുള്ള അവൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശുഭമായ ആശ്രമത്തിൽ വളർന്നു.
ജാതകാദ്യാഃ ക്രിയാശ്ചാസ്യാ വിധിപൂര്വം യഥാക്രമമ്। സ്ഥൂലകേശോ മഹാഭാഗശ്ചകാര സുമഹാനൃഷിഃ
ജനനം മുതലുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും, വിധിപ്രകാരം ക്രമത്തിൽ, മഹാഭാഗനായ സ്തൂലകേശൻ ആ പെൺകുട്ടിക്ക് നിർവഹിച്ചു.
പ്രമദാഭ്യോ വരാ സാ തു സത്ത്വരൂപഗുണാന്വിതാ। തതഃ പ്രമദ്വരേത്യസ്യാ നാമ ചക്രേ മഹാനൃഷിഃ
സൗന്ദര്യവും ഗുണവും രൂപവും കൊണ്ട് മറ്റു സ്ത്രീകളെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠയായിരുന്ന അവളെ, മഹർഷി പ്രമദ്വര എന്ന പേരിൽ വിളിച്ചു.
താമാശ്രമപദേ തസ്യ രുരുര്ദൃഷ്ട്വാ പ്രമദ്വരാമ്। ബഭൂവ കില ധര്മാത്മാ മദനോപഹതസ്തദാ
ആശ്രമത്തിൽ പ്രമദ്വരയെ കണ്ടപ്പോൾ, ധാർമ്മികനായ രുരു അവളിൽ ആകർഷിതനായി.
പിതരം സഖിഭിഃ സോഽഥ ശ്രാവയാമാസ ഭാര്ഗവമ്। പ്രമതിശ്ചാഭ്യയാചത്താം സ്ഥൂലകേശം യശസ്വിനമ്
ശേഷം രുരു തന്റെ പിതാവിനെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും അറിയിച്ചു. പ്രമതി എന്ന പിതാവ് പ്രശസ്തനായ സ്തൂലകേശനോട് അവളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അപേക്ഷിച്ചു.
തതഃ പ്രാദാത്പിതാ കന്യാം രുരവേ താം പ്രമദ്വരാമ്। വിവാഹം സ്ഥാപയിത്വാഗ്രേ നക്ഷത്രേ ഭഗദൈവതേ
ശേഷം അവളുടെ പിതാവ് പ്രമദ്വരയെ രുരുവിന് നൽകി, ദൈവങ്ങൾ അനുഗ്രഹിച്ച നക്ഷത്രത്തിൽ വിവാഹം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു.
തതഃ കതിപയാഹസ്യ വിവാഹേ സമുപസ്ഥിതേ। സഖീഭിഃ ക്രീഡതീ സാര്ധം സാ കന്യാവരവര്ണിനീ
അൽപദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം വിവാഹം അടുത്തപ്പോൾ, മനോഹരവർണ്ണമുള്ള ആ പെൺകുട്ടി സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം കളിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.
നാപശ്യത്സംപ്രസുപ്തം വൈ ഭുജംഗം തിര്യഗായതമ്। പദാ ചൈനം സമാക്രാമന്മുമൂര്ഷുഃ കാലചോദിതാ
അവൾ കിടന്നുറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു പാമ്പിനെ വഴിയിൽ കാണാതെ, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ അതിന്റെ മേൽ കാലിട്ട് കയറി, മരണത്തെ ആഗ്രഹിച്ചു.
സ തസ്യാഃ സംപ്രമത്തായാശ്ചോദിതഃ കാലധര്മണാ। വിഷോപലിപ്താന്ദശനാന്ഭൃശമങ്ഗേ ന്യപാതയത്
അവൾ ശ്രദ്ധയില്ലാതെ നടന്നപ്പോൾ, കാലത്തിന്റെ നിയമം പ്രകാരം ഉണർന്ന പാമ്പ് വിഷം നിറഞ്ഞ പല്ലുകൾ കൊണ്ട് അവളുടെ ശരീരത്തിൽ കടിച്ചു.
സാ ദഷ്ടാ തേന സര്പേണ പപാത സഹസാ ഭുവി। വിവര്ണാ വിഗതശ്രീകാ ഭ്രഷ്ടാഭരണചേതനാ
ആ പാമ്പ് കടിച്ചതോടെ അവൾ പെട്ടെന്ന് നിലത്തേക്ക് വീണു, നിറം പോയി, ഭംഗിയും അലങ്കാരങ്ങളും ബോധവും നഷ്ടമായി.
നിരാനന്ദകരീ തേഷാം ബന്ധൂനാം മുക്തമൂര്ധജാ। വ്യസുരപ്രേക്ഷണീയാ സാ പ്രേക്ഷണീയതമാഽഭവത്
മുടി അഴിച്ച അവൾ, ജീവൻ വിട്ട്, ഇനി കാണാൻ കഴിയാത്തവളായി, ബന്ധുക്കൾക്ക് ദുഃഖം സൃഷ്ടിച്ചു; ഒരിക്കൽ കാണാൻ ഏറ്റവും മനോഹരമായവളായിരുന്നു അവൾ.
പ്രസുപ്തേവാഭവച്ചാപി ഭുവി സര്പവിഷാര്ദിതാ। ഭൂയോ മനോഹരതരാ ബഭൂവ തനുമധ്യമാ
പാമ്പിന്റെ വിഷം ബാധിച്ച അവൾ നിലത്ത് ഉറങ്ങുന്നതുപോലെ കിടന്നു; അവളുടെ സുന്ദരമായ ശരീരം അതിനേക്കാൾ ആകർഷകമായി തോന്നി.
ദദര്ശ താം പിതാ ചൈവ യേ ചൈവാന്യേ തപസ്വിനഃ। വിചേഷ്ടമാനാം പതിതാം ഭൂതലേ പദ്മവര്ചസമ്
അവളുടെ പിതാവും മറ്റ് തപസ്സുകാരും അവളെ നിലത്ത് വീണു വലിച്ചുപിടിച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന നിലയിൽ, താമരപോലെയുള്ള തേജസ്സോടെ കണ്ടു.
തതഃ സര്വേ ദ്വിജതരാഃ സമാജഗ്മുഃ കൃപാന്വിതാഃ। സ്വസ്ത്യാത്രേയോ മഹാജാനുഃ കുശികഃ ശങ്ഖമേഖലഃ
ശേഷം കൃപയോടെ എല്ലാ പ്രശസ്ത ബ്രാഹ്മണരും അവിടെ എത്തി: സ്വസ്ത്യാത്രേയൻ, മഹാജാനു, കുശിക, ശംഖമേഖല.
ഉദ്ദാലകഃ കഠശ്ചൈവ ശ്വേതശ്ചൈവ മഹായശാഃ। ഭരദ്വാജഃ കൌണകൃത്സ്യ ആര്ഷ്ടിഷേണോഽഥ ഗൌതമഃ
ഉദ്ദാലക, കഠ, മഹാപ്രശസ്തനായ ശ്വേത, ഭരദ്വാജ, കൗണകൃത്സ്യ, ഋഷ്ടിശേന, ഗൗതമൻ എന്നിവരും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.