മാഹാത്മ്യം ച വസിഷ്ഠസ്യ വിശ്വാമിത്രസ്യ ഭാഷതേ
വസിഷ്ഠന്റെയും വിഷ്വാമിത്രന്റെയും മഹത്വം അവൻ പറയുന്നു.
ഇദം വാസിഷ്ഠമാഖ്യാനം പുരാണം പുണ്യമുത്തമമ്। പാര്ഥ സര്വേഷു ലോകേഷു വിശ്രുതം തന്നിബോധ മേ
പാർഥാ, ഈ പുരാതനവും പുണ്യവും ഉത്തമവുമായ വസിഷ്ഠന്റെ കഥ ലോകങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തമാണ്; അതു നീ എനിൽ നിന്ന് കേൾക്കൂ.
കല്മാഷപാദ ഇത്യേവം ലോകേ രാജാ ബഭൂവ ഹ। ഇക്ഷ്വാകുവംശജഃ പാര്ഥ തേജസാഽസദൃശോ ഭുവി
പാർഥാ, ലോകത്ത് ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ജനിച്ച കല്മാഷപാദ എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; ഭൂമിയിൽ അവന്റെ തേജസ്സിന് തുല്യൻ ആരുമില്ലായിരുന്നു.
സ കദാചിദ്വനം രാജാ മൃഗയാം നിര്യയൌ പുരാത്। മൃഗാന്വിധ്യന്വരാഹാംശ്ച ചചാര രിപുമര്ദനഃ
ഒരു ദിവസം ആ രാജാവ് നഗരത്തിൽ നിന്ന് കാടിലേക്ക് വേട്ടയ്ക്കായി പുറപ്പെട്ടു; ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ മാൻമരങ്ങളും പന്നികളും വേട്ടയാടി നടന്നു.
തസ്മിന്വനേ മഹാഘോരേ ഖങ്ഗാംശ്ച ബഹുശോഽഹനത്। ഹത്വാ ച സുചിരം ശ്രാന്തോ രാജാ നിവവൃതേ തതഃ
ആ ഭയാനകമായ കാട്ടിൽ അവൻ അനേകം കടുവകളെ കൊല്ലുകയും, ദീർഘകാലം വേട്ടയാടി ക്ഷീണിച്ച രാജാവ് പിന്നെ തിരിച്ചു പോവുകയും ചെയ്തു.
അകാമയത്തം യാജ്യാര്ഥേ വിശ്വാമിത്രഃ പ്രതാപവാന്। സ തു രാജാ മഹാത്മാനം വാസിഷ്ഠമൃഷിസത്തമമ്
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ വിഷ്വാമിത്രൻ യാഗത്തിനായി മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്നില്ല; എന്നാൽ രാജാവ് മഹാശക്തനായ വസിഷ്ഠമഹർഷിയെ കണ്ടു.
തൃഷാര്തശ്ച ക്ഷുധാര്തശ്ച ഏകായനഗതഃ പഥി। അപശ്യദജിതഃ സങ്ഖ്യേ മുനിം പ്രതിമുഖാഗതമ്
ദാഹവും വിശപ്പുംകൊണ്ട് വലഞ്ഞ്, ഒറ്റയ്ക്ക് വഴിയിലൂടെ പോകുന്ന അജിതൻ ആ രാജാവ് നേരെ മുന്നിൽ വരുന്ന മുനിയെ കണ്ടു.
ശക്തിം നാമ മഹാഭാഗം വസിഷ്ഠകുലവര്ധനമ്। ജ്യേഷ്ഠം പുത്രം പുത്രശതാദ്വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ
വസിഷ്ഠകുലത്തെ വളർത്തുന്ന, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ശക്തി എന്ന വസിഷ്ഠന്റെ നൂറു പുത്രന്മാരിൽ മൂത്തവനെയും അവൻ കണ്ടു.
അപഗച്ഛ പഥോഽസ്മാകമിത്യേവം പാര്ഥിവോഽബ്രവീത്। തഥാ ഋഷിരുവാചൈനം സാന്ത്വയഞ്ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ
'നമ്മുടെ വഴിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കൂ' എന്നു രാജാവ് പറഞ്ഞു; അതിനുത്തരമായി മুনি സാന്ത്വനപൂർവ്വം മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു.
മമ പന്ഥാ മഹാരാജ ധര്മ ഏഷ സനാതനഃ। `വൃദ്ധഭീരുനൃപസ്നാതസ്ത്രീരോഗിവരചക്രിണാമ്
'മഹാരാജാവേ, ഈ വഴി എന്റെതാണ്; ഇതാണ് സനാതനധർമ്മം: വൃദ്ധന്മാർക്കും ഭീതരായവർക്കും രാജാവിനും സ്നാനശുദ്ധനായവർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും രോഗികൾക്കും ഭാരവാഹികൾക്കും
പന്ഥാ ദേയോ നൃപൈസ്തേഷാമന്യൈസ്തൈസ്തസ്യ ഭൂപതേഃ।' രാജ്ഞാ സര്വേഷാ ധര്മേഷു ദേയഃ പന്ഥാ ദ്വിജാതയേ
മറ്റുള്ളവരാൽ വഴിയൊഴിയണം, രാജാവേ; എല്ലായ്പ്പോഴും രാജാക്കന്മാർ ദ്വിജന്മാർക്ക് വഴിയൊഴിയേണ്ടതാണെന്ന് ധർമ്മം പറയുന്നു.'
ഏവം പരസ്പരം തൌ തു പഥോഽര്ഥം വാക്യമൂചതുഃ। അപസര്പാപസര്പേതി വാഗുത്തരമകുര്വതാമ്
അങ്ങനെ ഇരുവരും വഴിയൊഴിയേണ്ടതിനെക്കുറിച്ച് തമ്മിൽ വാദിച്ചു; 'വഴി ഒഴിയൂ, വഴിയൊഴിയൂ' എന്നു പറഞ്ഞ് ഒരാളും വഴിയൊഴിയാതെ നിന്നു.
ഋഷിസ്തു നാപചക്രാമ തസ്മിന്ധര്മപഥേ സ്ഥിതഃ। `അപി രാജാ മുനേര്മാര്ഗാത്ക്രോധാന്നാപജഗാമ ഹ
മുനി ധർമ്മപഥത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു വഴിയൊഴിയാതെ നിന്നു; രാജാവും കോപത്തിൽ നിന്ന് മുനിയുടെ വഴിയിൽ നിന്ന് മാറിയില്ല.
അമുഞ്ചന്തം തു പന്ഥാനം തമൃഷിം നൃപസത്തമഃ। ജഗാമ കശയാ മോഹാത്തദാ രാക്ഷസന്മുനിമ്
മുനി വഴിയൊഴിയാതെ നിന്നപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, അപ്പോൾ രാക്ഷസൻ പിടിച്ചെടുത്തതുകൊണ്ട്, അവനെ ചവിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ചവിട്ടുകൊണ്ടു.
കശാപ്രഹാരാഭിഹതസ്തതഃ സ മുനിസത്തമഃ। തം ശശാപ നൃപശ്രേഷ്ഠം വാസിഷ്ഠഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ
അപ്പോള് ആ മഹാനായ മുനി വശിഷ്ഠന് ചുട്ടകോപത്തോടെ ആ രാജാവിനെ ശപിച്ചു, കാരണം അവന് ചവിട്ടു കൊണ്ടു അടിക്കപ്പെട്ടു.
ഹംസി രാക്ഷസവദ്യസ്മാദ്രാജാപശദ താപസമ്। തസ്മാത്ത്വമദ്യപ്രഭൃതി പുരുഷാദോ ഭവിഷ്യസി
നീ ഒരു രാക്ഷസനെ കൊല്ലുന്നതുപോലെ ഒരു തപസ്സുകാരനെ കൊന്നതുകൊണ്ട്, ഇന്നുമുതല് നീ മനുഷ്യഭക്ഷകനാകും.
മനുഷ്യപിശിതേ സക്തശ്ചരിഷ്യസി മഹീമിമാമ്। ഗച്ഛ രാജാധമേത്യുക്തഃ ശക്തിനാ വീര്യശക്തിനാ
നീ മനുഷ്യമാംസം ആസ്വദിച്ച് ഈ ഭൂമിയില് അലയും; ദുഷ്ടരാജാവേ, ശക്തിയുടെ വാക്ക് കേട്ടു നീ അങ്ങനെ ആകും.
തതോ യാജ്യനിമിത്തം തു വിശ്വാമിത്രവസിഷ്ഠയോഃ। വൈരമാസീത്തദാ തം തു വിശ്വാമിത്രോഽന്വപദ്യത
അതിനുശേഷം യാഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വിശ്വാമിത്രനും വശിഷ്ഠനും തമ്മില് വൈരമുണ്ടായി; വിശ്വാമിത്രന് അവനെ പിന്തുടര്ന്നു.
തയോര്വിവദതോരേവം സമീപമുപചക്രമേ। ഋഷിരുഗ്രതപാഃ പാര്ഥ വിശ്വാമിത്രഃ പ്രതാപവാന്
അവരിരുവരും ഇങ്ങനെ വാദിക്കുമ്പോള്, മഹത്തായ തപസ്സുള്ള വിശ്വാമിത്രന് അവരോടടുത്തു, പാര്ഥാ.
തതഃ സ ബുബുധേ പശ്ചാത്തമൃഷിം നൃപസത്തമഃ। ഋഷേഃ പുത്രം വസിഷ്ഠസ്യ വസിഷ്ഠമിവ തേജസാ
അതിനുശേഷം ആ മഹാരാജാവ് മനസ്സിലാക്കി, അവിടുത്തെ മുനി വശിഷ്ഠന്റെ മകനാണ്, വശിഷ്ഠനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവന്.
അന്തര്ധായ തതോഽത്മാനം വിശ്വാമിത്രോഽപി ഭാരത। താവുഭാവതിചക്രാമ ചികീര്ഷന്നാത്മനഃ പ്രിയമ്
ഭാരതാ, വിശ്വാമിത്രന് അവന് തന്നെ മറച്ചു, പിന്നെ ഇരുവരും തങ്ങള്ക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതിനെ തേടി അവിടെ നിന്ന് പോയി.
സ തു ശപ്തസ്തദാ തേന ശക്തിനാ വൈ നൃപോത്തമഃ। ജഗാമ ശരണം ശക്തിം പ്രസാദയിതുമര്ഹയന്
ശക്തിയുടെ ശാപം ലഭിച്ച രാജാവ്, അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനായി ശക്തിയെ അഭയം തേടി.
തസ്യ ഭാവം വിദിത്വാ സ നൃപതേഃ കുരുസത്തമ। വിശ്വാമിത്രസ്തതോ രക്ഷ ആദിദേശ നൃപം പ്രതി
ആ രാജാവിന്റെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, വിശ്വാമിത്രന് ഒരു രാക്ഷസനെ രാജാവിനെ ആക്രമിക്കാൻ അയച്ചു.
ശാപാത്തസ്യ തു വിപ്രര്ഷേര്വിശ്വാമിത്രസ്യ ചാജ്ഞയാ। രാക്ഷസഃ കിങ്കരോ നാമ വിവേശ നൃപതിം തദാ
മുനിയുടെ ശാപത്താലും വിശ്വാമിത്രന്റെ കല്പനയാലും, കിങ്കരന് എന്നൊരു രാക്ഷസന് അന്നത്തെ രാജാവില് പ്രവേശിച്ചു.
രക്ഷസാ തം ഗൃഹീതം തു വിദിത്വാ മുനിസത്തമഃ। വിശ്വാമിത്രോഽപ്യപാക്രാമത്തസ്മാദ്ദേശാദരിന്ദമ
രാക്ഷസന് രാജാവിനെ പിടിച്ചെന്നു മനസ്സിലിച്ച മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രന് അവിടത്തെ രാജാവിനെ വിട്ട് പോയി, ശത്രുനാശകനേ.
തതഃ സ നൃപതിര്വിദ്വാന്രക്ഷന്നാത്മാനമാത്മനാ। ബലവത്പീഡ്യമാനോഽപി രക്ഷസാന്തര്ഗതേന ഹ
അതിനുശേഷം, ആ വിവേകമുള്ള രാജാവ്, അകത്തുള്ള രാക്ഷസന് ശക്തിയായി പീഡിപ്പിച്ചിട്ടും, തന്റെ ശക്തിയാല് തന്നെ സംരക്ഷിച്ചു.
ദദര്ശാഥ ദ്വിജഃ കശ്ചിദ്രാജാനം പ്രസ്ഥിതം വനമ്। അയാചത ക്ഷുധാപന്നഃ സമാംസം ഭോജനം തദാ
അപ്പോള് ഒരു ബ്രാഹ്മണന് രാജാവിനെ കാടിലേക്ക് പോകുന്നത് കണ്ടു, വിശപ്പോടെ അവനോട് മാംസം ഭക്ഷണമായി ചോദിച്ചു.
തമുവാചാഥ രാജര്ഷിര്ദ്വിജം മിത്രസഹസ്തദാ। ആസ്സ്വ ബ്രഹ്മംസ്ത്വമത്രൈവ മുഹൂര്തം പ്രതിപാലയന്
അപ്പോള് രാജമുനിയായ മിത്രസഹന് ആ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ കുറച്ചു നേരം കാത്തിരിക്കുക, ബ്രാഹ്മണനേ.'
നിവൃത്തഃ പ്രതിദാസ്യാമി ഭോജനം തേ യഥേപ്സിതമ്। ഇത്യുക്ത്വാ പ്രയയൌ രാജാ തസ്ഥൌ ച ദ്വിജസത്തമഃ
'ഞാന് തിരിച്ചു വന്ന് നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭക്ഷണം നല്കാം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാവ് പോയി, ബ്രാഹ്മണന് അവിടെ കാത്തുനിന്നു.
തതോ രാജാ പരിക്രമ്യ യഥാകാമം യഥാസുഖമ്। നിവൃത്തോഽന്തഃപുരം പാര്ഥ പ്രവിവേശ മഹാമനാഃ
അതിനുശേഷം രാജാവ് ഇഷ്ടം പോലെ ചുറ്റി, സന്തോഷത്തോടെ തിരിച്ചു വന്ന്, ഉല്ലാസഭാവത്തോടെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.