ഹംഭായമാനാ കല്യാണീ വസിഷ്ഠസ്യാഥ നന്ദിനീ। ആഗമ്യാഭിമുഖീ പാര്ഥ തസ്ഥൌ ഭഗവദുന്മുഖീ
വസിഷ്ഠന്റെ ഭാഗ്യമായ നന്ദിനി, ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ മുയലിച്ചു, മഹാനായ വസിഷ്ഠനെ നേരെ നോക്കി സമീപിച്ചു, ഹേ പാർത്ത.
ശൃണോമി തേ രവം ഭദ്രേ വിനദന്ത്യാഃ പുനഃ പുനഃ
നല്ലവളേ, നീ വീണ്ടും വീണ്ടും നിലവിളിക്കുന്ന ശബ്ദം ഞാൻ കേൾക്കുന്നു.
ഹ്രിയസേ ത്വം ബലാദ്ഭദ്രേ വിശ്വാമിത്രേണ നന്ദിനി। കിം കര്തവ്യം മയാ തത്ര ക്ഷമാവാന്ബ്രാഹ്മണോ ഹ്യഹമ്
നന്ദിനി, വിശ്വാമിത്രൻ നിന്നെ ബലാൽ കൊണ്ടുപോകുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ഞാൻ ക്ഷമയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണനാണ്.
സാ ഭയാന്നന്ദിനീ തേഷാം ബലാനാം ഭരതര്ഷഭ। വിശ്വാമിത്രഭയോദ്വിഗ്നാ വസിഷ്ഠം സമുപാഗമത്
ഭയങ്കരമായ ആ വീരന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ, വിശ്വാമിത്രന്റെ ഭയത്താൽ ഉണർന്ന നന്ദിനി, വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
കശാഗ്രദണ്ഡാഭിഹതാം ക്രോശന്തീം മാമനാഥവത്। വിശ്വാമിത്രബലൈര്ഘോരൈര്ഭഗവന് കിമുപേക്ഷസേ
കശയും വടിയും കൊണ്ട് അടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അനാഥയെപ്പോലെ നിലവിളിച്ചു, വിശ്വാമിത്രന്റെ ഭയങ്കര സൈന്യങ്ങൾ നിന്നെ സഹിക്കുമ്പോൾ, മഹാനേ, നീ എന്തിന് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു?
ഏവം തസ്യാം തദാ പാര്ഥ ധര്ഷിതായാം മഹാമുനിഃ। ന ചുക്ഷുഭേ തദാ ധൈര്യാന്ന ചചാല ധൃതവ്രതഃ
അങ്ങനെ അവൾ അപമാനിതയാകുമ്പോഴും, മഹർഷി തന്റെ ധൈര്യത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു; തന്റെ വ്രതത്തിൽ നിന്ന് ഒട്ടും പിന്മാറിയില്ല, പാർത്ത.
ക്ഷത്രിയാണാം ബലം തേജോ ബ്രാഹ്മണാനാം ക്ഷമാ ബലമ്। ക്ഷമാ മാം ഭജതേ യസ്മാദ്ഗമ്യതാം യദി രോചതേ
ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ ശക്തിയും തേജസ്സും അവരുടെ ബലമാണ്; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ബലം ക്ഷമയാണ്. ക്ഷമ എന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നു; നിന്നെ ഇഷ്ടമെങ്കിൽ പോകാം.
കിം നു ത്യക്താഽസ്മി ഭഗവന്യദേവം ത്വം പ്രഭാഷസേ। അത്യക്താഽഹം ത്വയാ ബ്രഹ്മന്നേതും ശക്യാ ന വൈ ബലാത്
മഹാനേ, ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതാണോ നീ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത്? ബ്രാഹ്മണനേ, നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല; എന്നെ ബലാൽ കൊണ്ടുപോകാൻ ആര്ക്കും കഴിയില്ല.
ന ത്വാം ത്യജാമി കല്യാണി സ്ഥീയതാം യദി ശക്യതേ। ദൃഢേന ദാമ്നാ ബദ്ധ്വൈഷ വത്സസ്തേ ഹിയതേ ബലാത്
കല്ല്യാണിയായവളേ, ഞാൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; കഴിയുമെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കൂ. നിന്റെ കിടാവിനെ ശക്തമായ കയറിൽ കെട്ടി ബലാൽ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
സ്ഥീയതാമിതി തച്ഛ്രുത്വാ വസിഷ്ഠസ്യ പയസ്വിനീ। ഊര്ധ്വാഞ്ചിതശിരോഗ്രീവാ പ്രബഭൌ രൌദ്രദര്ശനാ
വസിഷ്ഠൻ 'ഇരിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞത് കേട്ടപ്പോൾ, പാൽ നിറഞ്ഞ ആ പശു തലയും കഴുത്തും ഉയർത്തി, ഭയങ്കരമായ രൂപത്തിൽ തെളിഞ്ഞു.
ക്രോധരക്തേക്ഷണാ സാ ഗൌര്ഹംഭാരവഘനസ്വനാ। വിശ്വാമിത്രസ്യ തത്സൈന്യം വ്യദ്രാവയത സര്വശഃ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായി, ആ പശു ശക്തമായ മുയലിച്ച ശബ്ദത്തോടെ, വിശ്വാമിത്രന്റെ സൈന്യത്തെ മുഴുവൻ ചിതറിച്ചു.
കശാഗ്രദണ്ഡാഭിഹതാ കാല്യമാനാ തതസ്തതഃ। ക്രോധരക്തേക്ഷണാ ക്രോധം ഭൂയ ഏവ സമാദദേ
കശയും വടിയും കൊണ്ട് അടിച്ചു, ഇവിടെ അവിടെ പീഡിപ്പിച്ചപ്പോൾ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, അവൾക്ക് കോപം കൂടുതൽ വർദ്ധിച്ചു.
ആദിത്യ ഇവ മധ്യാഹ്നേ ക്രോധദീപ്തവപുര്ബഭൌ। അങ്ഗാരവര്ഷം മുഞ്ചന്തീ മുഹുര്വാലധിതോ മഹത്
മധ്യാഹ്ന സൂര്യനെപ്പോലെ കോപത്തിൽ പ്രകാശിച്ച്, വാലിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും തീക്കണികൾ പൊഴിക്കുകയായിരുന്നു.
അസൃജത്പഹ്ലവാന്പുച്ഛാത്പ്രസ്രവാദ്ദ്രാവിഡാഞ്ഛകാന്। യോനിദേശാച്ച യവാനാഞ്ശകൃതഃ ശബരാന്ബഹൂന്
വാലിൽ നിന്ന് പഹ്ലവന്മാരെയും, മലത്തിൽ നിന്ന് ദ്രാവിഡരും ശകരും, ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് യവനന്മാരെയും ശബരന്മാരെയും അവൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
മൂത്രതശ്ചാസൃജത്കാംശ്ചിച്ഛബരാംശ്ചൈവ പാര്ശ്വതഃ। പൌണ്ഡ്രാന്കിരാതാന്യവനാന്സിംഹലാന്ബര്ബരാന്ഖസാന്
മൂത്രത്തിൽ നിന്ന് ചില ശബരന്മാരെയും, ചിറകുകളിൽ നിന്ന് പൊണ്ട്രന്മാരെയും കിരാതന്മാരെയും യവനന്മാരെയും സിംഹളന്മാരെയും ബർബരന്മാരെയും ഖസന്മാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ചിബുകാംശ്ച പുലിന്ദാംശ്ച ചീനാന്ഹൂണാന്സകേരലാന്। സസര്ജ ഫേനതഃ സാ ഗൌര്മ്ലേച്ഛാന്ബഹുവിധാനപി
നാവിൽ നിന്നുള്ള നുരയിൽ നിന്ന് ചിബുക്കന്മാരെയും പുലിന്ദന്മാരെയും ചീനന്മാരെയും ഹൂണന്മാരെയും കേരളന്മാരെയും, അനവധി മറ്റുമ്ലേച്ഛരാശികളെയും ആ പശു സൃഷ്ടിച്ചു.
തൈര്വിസൃഷ്ടൈര്മഹാസൈന്യൈര്നാനാമ്ലേച്ഛഗണൈസ്തദാ। നാനാവരണസംഛന്നൈര്നാനായുധധരൈസ്തഥാ
അങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ച വലിയ സൈന്യങ്ങൾ, വിവിധ മ്ലേച്ഛരാശികൾ, പലവിധ ആയുധങ്ങളും കാവലുകളും ധരിച്ച് അണിനിരന്നു.
അവാകീര്യത സംരബ്ധൈര്വിശ്വാമിത്രസ്യ പശ്യതഃ। ഏകൈകശ്ച തദാ യോധഃ പഞ്ചഭിഃ സപ്തഭിര്വൃതഃ
അവരുടെ ക്രുദ്ധിയിൽ, വിശ്വാമിത്രൻ നോക്കുന്പോൾ തന്നെ, ആ സൈന്യങ്ങൾ അവന്റെ സൈന്യത്തെ ചുറ്റി കീഴടക്കി; ഓരോ യോദ്ധാവിനെയും അഞ്ച് പേരോ ഏഴു പേരോ ചുറ്റി നിന്നു.
അസ്ത്രവര്ഷേണ മഹതാ വധ്യമാനം ബലം തദാ। പ്രഭഗ്നം സര്വതസ്ത്രസ്തം വിശ്വാമിത്രസ്യ പശ്യതഃ
അന്നത്തെ വലിയ ആയുധവർഷത്തിൽ, വിശ്വാമിത്രന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ, ആ വലിയ സൈന്യം തകർന്നു, എല്ലാടും ഭയപ്പെട്ട് ഓടി പിരിഞ്ഞു.
തസ്യ തച്ചതുരങ്ഗം വൈ ബലം പരമദുഃസഹമ്। പ്രഭഗ്നം സര്വതോ ഘോരം പയസ്വിന്യാ വിനിര്ജിതമ്
അവന്റെ ആ നാലുഭാഗങ്ങളുള്ള ശക്തമായ സൈന്യം, അതികഠിനമായതും ഭയാനകവുമായതും, കാമധേനുവിന്റെ ശക്തിയാൽ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു.
ന ച പ്രാണൈര്വിയുജ്യന്തേ കേചിത്തത്രാസ്യ സൈനികാഃ। വിശ്വാമിത്രസ്യ സംക്രുദ്ധൈര്വാസിഷ്ഠൈര്ഭരതര്ഷഭ
അവിടെയുള്ള വിശ്വാമിത്രന്റെ സൈനികർ ആരും ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല; വസിഷ്ഠന്റെ കോപഭരിതരായ പുത്രന്മാർ അവരെ തടഞ്ഞു.
സാ ഗൌസ്തത്സകലം സൈന്യം കാലയാമാസ ദൂരതഃ। വിശ്വാമിത്രസ്യ തത്സൈന്യം കാല്യമാനം ത്രിയോജനമ്
ആ പശു ആ സൈന്യത്തെ മുഴുവനും ദൂരത്തേക്ക് ഓടിച്ചു; വിശ്വാമിത്രന്റെ സൈന്യം മൂന്ന് യോജന ദൂരം വരെ ചിതറിപ്പോയി.
ക്രോശമാനം ഭയോദ്വിഗ്നം ത്രാതാരം നാധ്യഗച്ഛത। `വിശ്വാമിത്രസ്തതോ ദൃഷ്ട്വാ ക്രോധാവിഷ്ടഃ സ രോദസീ
ഭയത്തിലും വിഷമത്തിലും നിലവിളിച്ചു രക്ഷകനെ തേടിയെങ്കിലും, അവർക്കൊന്നും രക്ഷയില്ല; ഇത് കണ്ട വിശ്വാമിത്രൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഭൂമിയും ആകാശവും നിറച്ചു.
വവര്ഷ ശരവര്ഷാണി വസിഷ്ഠേ മുനിസത്തമേ। ഘോരരൂപാംശ്ച നാരാചാന്ക്ഷുരാന്ഭല്ലാന്മഹാമുനിഃ
അത്യന്തം കോപിതനായ മഹർഷി, വസിഷ്ഠനെതിരെ അഗ്നിപോലെയുള്ള അമ്പുകൾ, ഭയാനകമായ നാരാചങ്ങൾ, കഷുരങ്ങൾ, വലിയ അമ്പുകൾ എന്നിവയൊക്കെ മഴപോലെ പ്രയോഗിച്ചു.
വിശ്വാമിത്രപ്രയുക്താംസ്താന്വൈണവേന വ്യമോചയത്। വസിഷ്ഠസ്യ തദാ ദൃഷ്ട്വാ കര്മകൌശലമാഹവേ
വിശ്വാമിത്രൻ പ്രയോഗിച്ച ആയുധങ്ങളെ വൈണവായുധങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രതിരോധിച്ചു; അപ്പോഴത്തെ യുദ്ധത്തിൽ വസിഷ്ഠന്റെ കഴിവ് കണ്ടു.
വിശ്വാമിത്രോഽപി കോപേന ഭൂയഃ ശത്രുനിപാതനഃ। ദിവ്യാസ്ത്രവര്ഷം തസ്മൈ സ പ്രാഹിണോന്മുനയേ രുഷാ
വിശ്വാമിത്രൻ വീണ്ടും കോപത്തോടെ ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ ദിവ്യായുധങ്ങളുടെ വലിയ മഴ വസിഷ്ഠന് നേരെ അയച്ചു.
ആഗ്നേയം വാരുണം ചൈന്ദ്രം യാമ്യം വായവ്യമേവ ച। വിസസര്ജ മഹാഭാഗേ വസിഷ്ഠേ ബ്രഹ്മണഃ സുതേ
അഗ്നി, വരുണൻ, ഇന്ദ്രൻ, യമൻ, വായു എന്നിവരുടെ ആയുധങ്ങൾ മഹത്വമുള്ള ബ്രഹ്മപുത്രനായ വസിഷ്ഠനിൽ അയച്ചു.
അസ്ത്രാണി സര്വതോ ജ്വാലാം വിസൃജന്തി പ്രപേദിരേ। യുഗാന്തസമയേ ഘോരാഃ പതങ്ഗസ്യേവ രശ്മയഃ
ആ ആയുധങ്ങൾ എല്ലാടും തീക്കനലായി പടർന്നു, യುಗാന്തസമയത്ത് സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ ഭയാനകമായി ചുറ്റും പടർന്നു.
വസിഷ്ഠോഽപി മഹാതേജാ ബ്രഹ്മശക്തിപ്രയുക്തയാ। യഷ്ട്യാ നിവാരയാമാസ സര്വാണ്യസ്ത്രാണി സ സ്മയന്
പക്ഷേ മഹാതേജസ്സുള്ള വസിഷ്ഠൻ, ബ്രഹ്മശക്തിയാൽ പുണർന്ന ദണ്ഡം കൊണ്ട്, പുഞ്ചിരിയോടെ ആ ആയുധങ്ങളെ എല്ലാം തടഞ്ഞു.
തതസ്തേ ഭസ്മസാദ്ഭൂതാഃ പതന്തി സ്മ മഹീതലേ। അപോഹ്യ ദിവ്യാന്യസ്ത്രാണി വസിഷ്ഠോ വാക്യമബ്രവീത്
അവിടെ ആ ദിവ്യായുധങ്ങൾ എല്ലാം ചാരമായി ഭൂമിയിൽ വീണു; ദിവ്യായുധങ്ങളെ അകറ്റിയ ശേഷം വസിഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: