സ ഗന്ധര്വവചഃ ശ്രുത്വാ തത്തദാ ഭരതര്ഷഭ। അര്ജുനഃ പരയാ ഭക്ത്യാ പൂര്ണചന്ദ്ര ഇവാബഭൌ
ഗന്ധർവ്വന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ, പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലെ പരമഭക്തിയോടെ പ്രകാശിച്ചു.
ഉവാച ച മഹേഷ്വാസോ ഗന്ധര്വം കുരുസത്തമഃ। ജാതകൌതൂഹലോഽതീവ വസിഷ്ഠസ്യ തപോബലാത്
കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനനായ മഹാബാഹുവായ അർജുനൻ, വസിഷ്ഠന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ വലിയ ആസ്വാദനത്തോടെ ഗന്ധർവ്വനോട് പറഞ്ഞു.
വസിഷ്ഠ ഇതി തസ്യൈതദൃഷേര്നാമ ത്വയേരിതമ്। ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും യഥാവത്തദ്വദസ്വ മേ
നീ പറഞ്ഞ ആ ഋഷിക്ക് വസിഷ്ഠൻ എന്നാണല്ലോ പേര്. അതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി എല്ലാം പറഞ്ഞുതരിക.
യ ഏഷ ഗന്ധര്വപതേ പൂര്വേഷാം നഃ പുരോഹിതഃ। ആസീദേതന്മമാചക്ഷ്വ ക ഏഷ ഭഗവാനൃഷിഃ
ഗന്ധർവ്വാധിപതിയേ, നമ്മുടെ പൂർവ്വികന്മാരുടെ പുരോഹിതനായിരുന്ന ആ മഹാനായ ഋഷി ആരാണ്? ദയവായി അവനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറയൂ.
ബ്രഹ്മണോ മാനസഃ പുത്രോ വസിഷ്ഠോഽരുന്ധതീപതിഃ। തപസാ നിര്ജിതൌ ശശ്വദജേയാവമരൈരപി
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രനും അരുന്ധതിയുടെ ഭർത്താവുമായ വസിഷ്ഠൻ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ പോലും ദേവന്മാർക്ക് ജയിക്കാനാവാത്തവരെ ജയിച്ചു.
കാമക്രോധാവുഭൌ യസ്യ ചരണൌ സമുവാഹതുഃ। ഇന്ദ്രിയാണാം വശകരോ വശിഷ്ഠ ഇതി ചോച്യതേ
ആശയും കോപവും വസിഷ്ഠന്റെ കാലടിയിൽ സേവനം ചെയ്യുന്നു; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ മുഴുവനായി നിയന്ത്രിക്കുന്നവനാണ് വസിഷ്ഠൻ എന്ന് പറയുന്നു.
യഥാ കാമശ്ച ക്രോധശ്ച നിര്ജിതാവജിതൌ നരൈഃ। ജിതാരയോ ജിതാ ലോകാഃ പന്ഥാനശ്ച ജിതാ ദിശഃ
മനുഷ്യർ ആശയെയും കോപത്തെയും ജയിച്ചാൽ, ശത്രുക്കളെയും ലോകങ്ങളെയും ദിശകളെയും അതുപോലെ ജയിക്കാൻ കഴിയും.
യസ്തു നോച്ഛേദനം ചക്രേ കുശികാനാമുദാരധീഃ। വിശ്വാമിത്രാപരാധേന ധാരയന്മന്യുമുത്തമമ്
ഉയർന്ന മനസ്സുള്ള വസിഷ്ഠൻ, വിശ്വാമിത്രന്റെ കുറ്റത്തിൽ ഉണർന്ന ഉഗ്രകോപം സഹിച്ചിട്ടും, കുശികന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഒരിക്കലും ശ്രമിച്ചില്ല.
പുത്രവ്യസനസംതപ്തഃ ശക്തിമാനപ്യശക്തവത്। വിശ്വാമിത്രവിനാശായ ന ചക്രേ കര്മ ദാരുണമ്
മകനിന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിതനായി, വലിയ ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, വിശ്വാമിത്രനെ നശിപ്പിക്കാൻ വസിഷ്ഠൻ ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തില്ല.
മൃതാംശ്ച പുനരാഹര്തും ശക്തഃ പുത്രാന്യമക്ഷയാത്। കൃതാന്തം നാതിചക്രാമ വേലാമിവ മഹോദധിഃ
മരിച്ചുപോയ പുത്രന്മാരെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, വസിഷ്ഠൻ മരണത്തിന്റെ അതിരു കടന്നില്ല; വലിയ സമുദ്രം കരയൊഴിയാത്തതുപോലെ.
യം പ്രാപ്യ വിജിതാത്മാനം മഹാത്മാനം നരാധിപാഃ। ഇക്ഷ്വാകവോ മഹീപാലാ ലേഭിരേ പൃഥിവീമിമാമ്
സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനെ ലഭിച്ചപ്പോൾ, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ ഈ ഭൂമി സ്വന്തമാക്കി.
പുരോഹിതമിമം പ്രാപ്യ വസിഷ്ഠമൃഷിസത്തമമ്। ഈജിരേ ക്രതുഭിശ്ചൈവ നൃപാസ്തേ കുരുനന്ദന
വസിഷ്ഠനെ, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ഋഷിയെ, പുരോഹിതനായി സ്വീകരിച്ച രാജാക്കന്മാർ, കുരുനന്ദന, യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
സ ഹി താന്യാജയാമാസ സര്വാന്നൃപതിസത്തമാന്। ബ്രഹ്മര്ഷിഃ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠ ബൃഹസ്പതിരിവാമരാന്
പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠ, ബ്രഹ്മർഷിയായ വസിഷ്ഠൻ, ബ്രഹസ്പതി ദേവന്മാർക്ക് യാഗം നടത്തുന്നതുപോലെ, ആ രാജാക്കന്മാരെല്ലാവരെയും യാഗങ്ങൾ നടത്തിച്ചു.
തസ്മാദ്ധര്മപ്രധാനാത്മാ വേദധര്മവിദീപ്സിതഃ। ബ്രാഹ്മണോ ഗുണവാന്കശ്ചിത്പുരോധാഃ പ്രതിദൃശ്യതാമ്
അതുകൊണ്ട്, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച മനസ്സും, വേദധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ള ഗുണവാനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ പുരോഹിതനായി തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
ക്ഷത്രിയേണാഭിജാതേന പൃഥിവീം ജേതുമിച്ഛതാ। പൂര്വം പുരോഹിതഃ കാര്യഃ പാര്ഥ രാജ്യാഭിവൃദ്ധയേ
ഉയർന്ന വംശത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു ക്ഷത്രിയൻ ഭൂമി ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, ആദ്യം രാജ്യം വളരാൻ ഒരു പുരോഹിതനെ നിയമിക്കണം, പാർഥ.
മഹീം ജിഗീഷതാ രാജ്ഞാ ബ്രഹ്മ കാര്യം പുരഃസ്കൃതമ്। തസ്മാത്പുരോഹിതഃ കശ്ചിദ്ഗുണവാന്വിജിതേന്ദ്രിയഃ। വിദ്വാന്ഭവതു വോ വിപ്രോ ധര്മകാമാര്ഥതത്ത്വവിത്
രാജാവ് ഭൂമി ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ബ്രഹ്മനെ ആദരിക്കണം; അതിനാൽ, ഗുണവാനും ഇന്ദ്രിയജയിയുമായ, ധർമ്മവും കാമവും അർത്ഥവും അറിയുന്ന ഒരു പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണൻ നിങ്ങൾക്ക് പുരോഹിതനാകണം.
കിംനിമിത്തമഭൂദ്വൈരം വിശ്വാമിത്രവസിഷ്ഠയോഃ। വസതോരാശ്രമേ ദിവ്യേ ശംസ നഃ സര്വമേവ തത്
വിശ്വാമിത്രനും വസിഷ്ഠനും ദിവ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ പാർക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെയാണ് വൈരം ഉണ്ടായത്? അതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
ഇദം വാസിഷ്ഠമാഖ്യാനം പുരാണം പരിചക്ഷതേ। പാര്ഥ സര്വേഷു ലോകേഷു യഥാവത്തന്നിബോധ മേ
പാർഥ, ഈ വസിഷ്ഠന്റെ പുരാതനകഥ ലോകമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്; അതിന്റെ യഥാർത്ഥം എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കൂ.
കാന്യകുബ്ജേ മഹാനാസീത്പാര്ഥിവോ ഭരതര്ഷഭ। ഗാധീതി വിശ്രുതോ ലോകേ കുശികസ്യാത്മസംഭവഃ
കാന്യകുബ്ജയിൽ, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാരാജാവായ ഗാധി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ, കുശികന്റെ പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ ധര്മാത്മനഃ പുത്രഃ സമൃദ്ധബലവാഹനഃ। വിശ്വാമിത്ര ഇതി ഖ്യതോ ബഭൂവ രിപുമര്ദനഃ
അവന്റെ പുത്രൻ, ധാർമ്മികനും വലിയ സൈന്യത്തിന്റെയും ഉടമയുമായ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന വിശ്വാമിത്രൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.
സ ചചാര സഹാമാത്യോ മൃഗയാം ഗഹനേ വനേ। മൃഗാന്വിധ്യന്വരാഹാംശ്ച രമ്യേഷു മരുധന്വസു
അവൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം കാട്ടിൽ വേട്ടയാടാൻ പോയി, മനോഹരമായ മരുഭൂമിയിൽ മാൻമാരെയും പന്നികളെയും വേട്ടയാടി.
വ്യായാമകര്ശിതഃ സോഽഥ മൃഗലിപ്സുഃ പിപാസിതഃ। ആജഗാമ നരശ്രേഷ്ഠ വസിഷ്ഠസ്യാശ്രമം പ്രതി
വേട്ടയാടലാൽ ക്ഷീണിച്ചു, വേട്ടയാളുകൾ വേട്ടയാടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദാഹംകൊണ്ടു, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠ, വസിഷ്ഠന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി.
തമാഗതമഭിപ്രേക്ഷ്യ വസിഷ്ഠഃ ശ്രേഷ്ഠഭാഗൃഷിഃ। വിശ്വാമിത്രം നരശ്രേഷ്ഠം പ്രതിജഗ്രാഹ പൂജയാ
അവനെ എത്തുന്നതു കണ്ടു, മഹാനായ വസിഷ്ഠൻ മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിശ്വാമിത്രനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
പാദ്യാര്ഘ്യാചമനീചൈസ്തം സ്വാഗതേന ച ഭാരത। തഥൈവ പരിജഗ്രാഹ വന്യേന ഹവിഷാ തദാ
അവനെ പാദ്യവും അർഘ്യവും ആചമനജലം എന്നിവകൊണ്ടും, അതുപോലെ കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള ഹവിസ്സുമായി സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
തസ്യാഥ കാമധുഗ്ധേനുര്വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ। ഉക്താ കാമാന്പ്രയച്ഛേതി സാ കാമാന്ദുദുഹേ തതഃ
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ തന്റെ ഇഷ്ടംപോലെ നൽകുന്ന പശുവിനോട് ആവശ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പറഞ്ഞു; അവൾ ആഗ്രഹിച്ചവയെല്ലാം ഉല്പാദിപ്പിച്ചു.
ബാഷ്പാഢ്യസ്യോദനസ്യൈവ രാശയഃ പര്വതോപമാഃ। നിഷ്ഠാനാനി ച സൂപാംശ്ച ദധികുല്യാസ്തഥൈവ ച
സुगന്ധമുള്ള അന്നത്തിന്റെ പർവ്വതംപോലെയുള്ള കൂമ്പാരങ്ങളും, പലതരം കറികളും, തൈരുപരിപാടികളും അവിടെ ഉണ്ടായി.
കൂപാംശ്ച ഘൃതസംപൂര്ണാന്ഗൌഡ്യാന്നാനി സഹസ്രശഃ। ഇക്ഷൂന്മധൂനി ലാജാംശ്ച മൈരേയാംശ്ച വരാസവാന്
നെയ്യാൽ നിറഞ്ഞ കിണറുകൾ, ആയിരക്കണക്കിന് മധുരാന്നങ്ങൾ, കരിമ്പ്, തേൻ, പൊരിപ്പ്, ഉത്തമമായ മദ്യം എന്നിവയും ഉണ്ടായി.
ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ചൌഷധീശ്ച ദുദുഹേ പയ ഏവ ച। ഷഡ്രസം ചാമൃതനിഭം രസായനമനുത്തമമ്
ഗ്രാമത്തിലും കാട്ടിലും വളരുന്ന ഔഷധികൾ, പാൽ, ആറു രുചികൾ, അമൃതംപോലെയുള്ള ഉത്തമമായ ഔഷധങ്ങൾ ഇവയും അവൾ ഉല്പാദിപ്പിച്ചു.
ഭോജനീയാനി പേയാനി ഭക്ഷ്യാണി വിവിധാനി ച। ലേഹ്യാന്യമൃതകല്പാനി ചോഷ്യാണി ച തഥാര്ജുനാ
ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, പാനീയങ്ങൾ, പലവിധ വിഭവങ്ങൾ, അമൃതംപോലെയുള്ള ലേഹ്യങ്ങൾ, ഉണക്കാൻ പറ്റുന്ന വിഭവങ്ങൾ എന്നിവയും ഉണ്ടായി.
രത്നാനി ച മഹാര്ഹാണി വാസാംസി വിവിധാനി ച। തൈഃ കാമൈഃ സര്വസംപൂര്ണൈഃ പൂജിതശ്ച മഹിപതിഃ
വലിയ വിലയുള്ള രത്നങ്ങൾ, പലതരം വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ ലഭിച്ചു; ഇങ്ങനെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി രാജാവിനെ ആദരിച്ചു.