ശക്തോഽഹമപി ശപ്തും ത്വാം മാന്യാസ്തു ബ്രാഹ്മണാ മമ। ജാനതോഽപി ച തേ ബ്രഹ്മന്കഥയിഷ്യേ നിബോധ തത്
ഞാനും നിന്നെ ശപിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്, പക്ഷേ ബ്രാഹ്മണരെ ഞാൻ ആദരിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, ബ്രഹ്മൻ, ഞാൻ അറിയുന്നതെല്ലാം ഞാൻ പറയുന്നു—കേൾക്കൂ.
യോഗേന ബഹുധാഽഽത്മാനം കൃത്വാ തിഷ്ഠാമി മൂര്തിഷു। അഗ്നിഹോത്രേഷു സത്രേഷു ക്രിയാസു ച മഖേഷു ച
യോഗശക്തിയാൽ ഞാൻ പല രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അഗ്നിഹോത്രം, യാഗങ്ങൾ, ചടങ്ങുകൾ, ഹോമങ്ങൾ—എല്ലായിടത്തും ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
വേദോക്തേന വിധാനേന മയി യദ്ധൂയതേ ഹവിഃ। ദേവതാഃ പിതരശ്ചൈവ തേന തൃപ്താ ഭവന്തി വൈ
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധത്തിൽ എനിക്ക് അർപ്പിക്കുന്ന ഹോമം ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും സത്യത്തിൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
ആപോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ആപഃ പിതൃഗണാസ്തഥാ। ദര്ശശ്ച പൌര്ണമാസശ്ച ദേവാനാം പിതൃഭിഃ സഹ
ജലങ്ങൾ ദേവഗണങ്ങളാണ്, ജലങ്ങൾ തന്നെയാണ് പിതൃഗണങ്ങളും; ദർശയാഗവും പൗർണമാസയാഗവും ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കുമൊത്ത് നടത്തപ്പെടുന്നു.
ദേവതാഃ പിതരസ്തസ്മാത്പിതരശ്ചാപി ദേവതാഃ। ഏകീഭൂതാശ്ച ദൃശ്യന്തേ പൃഥക്ത്വേന ച പര്വസു
അതിനാൽ ദേവന്മാരും പിതൃകളും, പിതൃകളും ദേവന്മാരും, ഒരുമിച്ചും വേറെയും വിശുദ്ധ സമയങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
ദേവതാഃ പിതരശ്ചൈവ ഭുഞ്ജതേ മയി യദ്ഭുതമ്। ദേവതാനാം പിതൄണാം ച മുഖമേതദഹം സ്മൃതമ്
എനിക്ക് അർപ്പിക്കുന്നതെല്ലാം ദേവന്മാരും പിതൃകളും അനുഭവിക്കുന്നു; ദേവന്മാരുടെയും പിതൃകളുടെയും വായായി എന്നെ കരുതുന്നു.
അമാവാസ്യാം ഹി പിതരഃ പൌര്ണമാസ്യാം ഹി ദേവതാഃ। മന്മുഖേനൈവ ഹൂയന്തേ ഭുഞ്ജതേ ച ഹുതം ഹവിഃ
അമാവാസ്യയിൽ പിതൃകൾക്കും, പൗർണമിയിൽ ദേവന്മാർക്കും, എന്റെ വായിലൂടെ ഹോമം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അവർ അർപ്പിതം സ്വീകരിക്കുന്നു.
സര്വഭക്ഷഃ കഥം ത്വേഷാം ഭവിഷ്യാമി മുഖം ത്വഹമ്
എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നവനായി ഞാൻ എങ്ങനെ അവരുടെ വായാവാൻ കഴിയും?
ദ്വിജാനാമഗ്നിഹോത്രേഷു യജ്ഞസത്രക്രിയാസു ച। നിരോംകാരവഷട്കാരാഃ സ്വധാസ്വാഹാവിവര്ജിതാഃ
ദ്വിജന്മാരുടെ അഗ്നിഹോത്രങ്ങളിലും യാഗചടങ്ങുകളിലും, 'ഓം', 'വഷട്', 'സ്വാഹ', 'സ്വധ' എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഉച്ചാരണങ്ങളില്ലാതെ,
വിനാഽഗ്നിനാ പ്രജാഃ സര്വാസ്തത ആസന്സുദുഃഖിതാഃ। അഥര്ഷയഃ സമുദ്വിഗ്നാ ദേവാന് ഗത്വാബ്രുവന്വചഃ
അഗ്നിയില്ലാതെ എല്ലാ ജീവികളും വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്നു; അപ്പോൾ ഋഷിമാർ വിഷമത്തോടെ ദേവന്മാരെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
അഗ്നിനാശാത്ക്രിയാഭ്രാംശാദ്ഭ്രാന്താ ലോകാസ്ത്രയോഽനഘാഃ। വിധധ്വമത്ര യത്കാര്യം ന സ്യാത്കാലാത്യയോ യഥാ
അഗ്നി ഇല്ലാതെയും ചടങ്ങുകൾ തടസ്സപ്പെട്ടതുകൊണ്ടും മൂന്നു ലോകങ്ങളും അലയടിച്ചു; സമയക്രമം തെറ്റാതിരിക്കാൻ വേണ്ടത് ചെയ്യണം.
അഥര്ഷയശ്ച ദേവാശ്ച ബ്രഹ്മാണമുപഗമ്യ തു। അഗ്നേരാവേദയഞ്ശാപം ക്രിയാസംഹാരമേവ ച
അപ്പോൾ ഋഷികളും ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ച് അഗ്നിയുടെ ശാപവും ചടങ്ങുകളുടെ നിർത്തലും അറിയിച്ചു.
ഭൃഗുണാ വൈ മഹാഭാഗ ശപ്തോഽഗ്നിഃ കാരണാന്തരേ। കഥം ദേവമുഖോ ഭൂത്വാ യജ്ഞഭാഗാഗ്രഭുക് തഥാ
ഭൃഗു മറ്റൊരു കാരണത്താൽ അഗ്നിയെ ശപിച്ചു; ദേവന്മാരുടെ വായായി അഗ്നി വീണ്ടും യാഗഭാഗം എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും?
ശ്രുത്വാ തു തദ്വചസ്തേഷാമഗ്നിമാഹൂയ വിശ്വകൃത്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രഹ്മാവ്, സകലസൃഷ്ടാവായവൻ, അഗ്നിയെ വിളിച്ചു.
ഉവാച വചനം ശ്ലക്ഷ്ണം ഭൂതഭാവനമവ്യയമ്। ലോകാനാമിഹ സര്വേഷാം ത്വം കര്താ ചാന്ത ഏവ ച
അവൻ സ്നേഹപൂർവ്വം, സത്യവും ശാശ്വതവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'ഈ ലോകങ്ങളിലെ സൃഷ്ടാവും അവസാനവുമാകുന്നത് നീയാണല്ലോ.'
ത്വം ധാരയസി ലോകാംസ്ത്രീന്ക്രിയാണാം ച പ്രവര്തകഃ। സ തഥാ കുരു ലോകേശ നോച്ഛിദ്യേരന്യഥാ ക്രിയാഃ
നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളും താങ്ങി നിലനിർത്തുന്നവനും, എല്ലാ കർമങ്ങളുടെയും ആരംഭകനുമാണ്. അതുകൊണ്ട്, ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, നീ ഈ വിധം പ്രവർത്തിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ഈ കർമ്മങ്ങൾ നിലച്ചു പോകും.
കസ്മാദേവം വിമൂഢസ്ത്വമീശ്വരഃ സന് ഹുതാശേന। ത്വം പവിത്രം സദാ ലോകേ സര്വഭൂതഗതിശ്ച ഹ
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആകുന്നത്, നീയോ എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ, അഗ്നേ? ലോകത്ത് നീ എപ്പോഴും വിശുദ്ധനാണ്, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആശ്രയവും നീയല്ലേ.
ന ത്വം സര്വശരീരേണ സര്വഭക്ഷത്വമേഷ്യസി। അപാനേ ഹ്യര്ചിഷോ യാസ്തേ സര്വം ഭക്ഷ്യന്തി താഃ ശിഖിന്
നിന്റെ മുഴുവൻ ശരീരത്തോടുകൂടി നീ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നവനാവില്ല; കാരണം, അഗ്നേ, നിന്റെ താഴെയുള്ള ജ്വാലകൾ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ക്രവ്യാദാ ച തനുര്യാ തേ സാ സര്വം ഭക്ഷയിഷ്യതി। യഥാ സൂര്യാംശുഭിഃ സ്പൃഷ്ടം സര്വം ശുചി വിഭാവ്യതേ
നിന്റെ മാംസം ദഹിപ്പിക്കുന്ന രൂപം എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കും; സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ സ്പർശിക്കുന്നതെല്ലാം ശുദ്ധമാകുന്നതുപോലെ.
തഥാ ത്വദര്ചിര്നിര്ദഗ്ധം സര്വം ശുചി ഭവിഷ്യതി। ത്വമഗ്നേ പരമം തേജഃ സ്വപ്രഭാവാദ്വിനിര്ഗതമ്
അങ്ങനെ, നിന്റെ ജ്വാലയിൽ ദഹിച്ചതെല്ലാം ശുദ്ധമാകും; അഗ്നേ, നീ സ്വയം ഉദിച്ച പരമമായ പ്രകാശമാണ്.
സ്വതേജസൈവ തം ശാപം കുരു സത്യമൃഷേര്വിഭോ। ദേവാനാം ചാത്മനോ ഭാഗം ഗൃഹാണ ത്വം മുഖേ ഹുതമ്
നിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശത്താൽ, മഹാശക്തനേ, ആ ഋഷിയുടെ ശാപം സത്യമാക്കുക; ദേവന്മാരുടെയും നിന്റെതായും ഭാഗം നിന്റെ വായിൽ അർപ്പിതമായത് സ്വീകരിക്കൂ.
ഏവമസ്ത്വിതി തം വഹ്നിഃ പ്രത്യുവാച പിതാമഹമ്। ജഗാമ ശാസനം കര്തും ദേവസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ
അപ്പോൾ അഗ്നി പിതാമഹനോടു പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.' പിന്നെ പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കാൻ പോയി.
ദേവര്ഷയശ്ച മുദിതാസ്തതോ ജഗ്മുര്യഥാഗതമ്। ഋഷയശ്ച യഥാ പൂര്വം ക്രിയാഃ സര്വാഃ പ്രചക്രിരേ
ദേവർഷിമാർ സന്തോഷത്തോടെ വന്നതുപോലെ തിരിച്ചു പോയി; ഋഷിമാർ മുമ്പുപോലെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.
ദിവി ദേവാ മുമുദിരേ ഭൂതസങ്ഘാശ്ച ലൌകികാഃ। അഗ്നിശ്ച പരമാം പ്രീതിമവാപ ഹതകല്മഷഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാർക്കും ഭൂമിയിലെ ജീവജാലങ്ങൾക്കും സന്തോഷം നിറഞ്ഞു; അഗ്നിയും പാപമുക്തനായി പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു.
ഏവം സ ഭഗവാഞ്ഛാപം ലേഭേഽഗ്നിര്ഭൃഗുതഃ പുരാ। ഏവമേഷ പുരാ വൃത്ത ഹതിഹാസോഽഗ്നിശാപജഃ। പുലോമ്നശ്ച വിനാശോഽയം ച്യവനസ്യ ച സംഭവഃ
ഇങ്ങനെ, പുരാതനകാലത്ത് ഭഗവാൻ അഗ്നി ഭൃഗുവിൽ നിന്നുള്ള ശാപം ഏറ്റുവാങ്ങി; അങ്ങനെ ഹതിയുടെ ചിരിയും അഗ്നിയുടെ ശാപവും പുലോമന്റെ നാശവും ച്യവനന്റെ ജനനവും അന്നത്തെ സംഭവങ്ങൾ ആയിരുന്നു.
സ ചാപി ച്യവനോ ബ്രഹ്മന്ഭാര്ഗവോഽജനയത്സുതമ്। സുകന്യായാം മഹാത്മാനം പ്രമതിം ദീപ്തതേജസമ്
ആ ച്യവനൻ, ഭൃഗുവിന്റെ വംശജൻ, സുകന്യയിൽ നിന്ന് മഹാത്മാവും ദീപ്തമായ തേജസ്സുള്ള പ്രമതി എന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു.
പ്രമതിസ്തു രുരും നാമ ഘൃതാച്യാം സമജീജനത്। രുരുഃ പ്രമദ്വരായാം തു ശുനകം സമജീജനമ്
പ്രമതി ഘൃതാചിയിൽ നിന്ന് രുരു എന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു; രുരു പ്രമദ്വരയിൽ നിന്ന് ശുനകനെ ജനിപ്പിച്ചു.
ശുനകസ്തു മഹാസത്വഃ സര്വഭാര്ഗവനന്ദനഃ। ജാതസ്തപസി തീവ്രേ ച സ്ഥിതഃ സ്ഥിരയശാസ്തതഃ
ശുനകൻ മഹാശക്തിയുള്ളവനും എല്ലാ ഭൃഗുവൻമാർക്കും ആനന്ദം നൽകുന്നവനുമായിരുന്നു; അവൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ നിലനിന്നു, അങ്ങനെ സ്ഥിരമായ പ്രശസ്തി നേടി.
തസ്യ ബ്രഹ്മന്രുരോഃ സര്വം ചരിതം ഭൂരിതേജസഃ। വിസ്തരേണ പ്രവക്ഷ്യാമി തച്ഛൃണു ത്വമശേഷതഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഭൂരിതേജസ്സുള്ള രുരുവിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും ഞാൻ വിശദമായി പറയാം; നീ അതു മുഴുവനായി കേൾക്കൂ.
ഋഷിരാസീന്മഹാന്പൂര്വം തപോവിദ്യാസമന്വിതഃ। സ്ഥൂലകേശ ഇതി ഖ്യാതഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ
പണ്ടു, വലിയ തപസ്സും ജ്ഞാനവും ഉള്ള, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കിയ, സ്ഥൂലകേശൻ എന്ന മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.