അഥേമാം വേദദൃഷ്ടേന കര്മണാ വിധിപൂര്വകമ്। ഭാര്യാമൃഷിര്ഭൃഗുഃ പ്രാപ മാം പുരസ്കൃത്യ ദാനവ
പിന്നീട് വേദങ്ങളിൽ പറയുന്ന വിധം എല്ലാ ആചാരങ്ങളും പാലിച്ച്, എന്നെ സാക്ഷിയാക്കി ഭൃഗു മഹർഷി അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
സേയമിത്യവഗച്ഛാമി നാനൃതം വക്തുമുത്സഹേ। നാനൃതം ഹി സദാ ലോകേ പൂജ്യതേ ദാനവോത്തമ
ഇതാണ് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്ന സത്യം; ഞാൻ അസത്യം പറയാൻ കഴിയില്ല. ഈ ലോകത്ത് സത്യം എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു, ദാനവശ്രേഷ്ഠ.
അഗ്നേരഥ വചഃ ശ്രുത്വാ തദ്രക്ഷഃ പ്രജഹാര താമ്। ബ്രഹ്മന്വരാഹരൂപേണ മനോമാരുതരംഹസാ
അഗ്നിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ചിന്തയുടെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗത്തിൽ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തതഃ സ ഗര്ഭോ നിവസന്കുക്ഷൌ ഭൃഗുകുലോദ്വഹ। രോഷാന്മാതുശ്ച്യുതഃ കുക്ഷേശ്ച്യവനസ്തേന സോഽഭവത്
പിന്നീട് ഭൃഗുവിന്റെ വംശത്തിലെ മഹത്വമുള്ള ഭാര്യയുടെ ഗർഭത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ആ ശിശു, അമ്മയുടെ കോപത്തിൽ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവീണു; അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ച്യവനൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
തം ദൃഷ്ട്വാ മാതുരുദരാച്ച്യുതമാദിത്യവര്ചസമ്। തദ്രക്ഷോ ഭസ്മസാദ്ഭൂതം പപാത പരിമുച്യ താമ്
അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവീണ സൂര്യപ്രഭയുള്ള അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ ചിതയിലായപോലെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി, അവളെ വിട്ടുവിട്ടു.
സാ തമാദായ സുശ്രോണീ സസാര ഭൃഗുനന്ദനമ്। ച്യവനം ഭാര്ഗവം പുത്രം പുലോമാ ദുഃഖമൂര്ച്ഛിതാ
അനുഗ്രഹമുള്ള സുന്ദരമായ അരയുള്ള അവൾ, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനായ ച്യവനനെ എടുത്ത് ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി ഓടി.
താം ദദര്ശ സ്വയം ബ്രഹ്മാ സര്വലോകപിതാമഹഃ। രുദതീം ബാഷ്പപൂര്ണാക്ഷീം ഭൃഗോര്ഭാര്യാമനിന്ദിതാമ്
എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ ഭൃഗുവിന്റെ നിരപരാധിയായ ഭാര്യയെ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ കരയുന്നത് കണ്ടു.
സാന്ത്വയാമാസ ഭഗവാന്വധൂം ബ്രഹ്മാ പിതാമഹഃ। അശ്രുബിന്ദൂദ്ഭവാ തസ്യാഃ പ്രാവര്തത മഹാനദീ
പിതാമഹനായ ഭാഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; അവളുടെ കണ്ണുനീർ തുള്ളികളിൽ നിന്ന് ഒരു വലിയ നദി ഉരുത്തിരിഞ്ഞു.
ആവര്തന്തീ സൃതിം തസ്യാ ഭൃഗോഃ പത്ന്യാസ്തപസ്വിനഃ। തസ്യാ മാര്ഗം സൃതവതീം ദൃഷ്ട്വാ തു സരിതം തദാ
ഭൃഗുവിന്റെ തപസ്സുകാരിയായ ഭാര്യയുടെ വഴി പിന്തുടർന്ന് ആ നദി ഒഴുകിത്തുടങ്ങി; അവളുടെ പാതയനുസരിച്ച് ആ നദി സ്ഥാപിതമായി.
നാമ തസ്യാസ്തദാ നദ്യാശ്ചക്രേ ലോകപിതാമഹഃ। വധൂസരേതി ഭഗവാംശ്ച്യവനസ്യാശ്രമം പ്രതി
അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹൻ ആ നദിക്ക് വധൂസരാ എന്ന പേരിട്ടു; അവൾ ച്യവനന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയപ്പോൾ.
സ ഏവം ച്യവനോ ജജ്ഞേ ഭൃഗോഃ പുത്രഃ പ്രതാപവാന്। തം ദദര്ശ പിതാ തത്ര ച്യവനം താം ച ഭാമിനീമ്। സ പുലോമാം തതോ ഭാര്യാം പപ്രച്ഛ കുപിതോ ഭൃഗുഃ
ഇങ്ങനെ ഭൃഗുവിന്റെ ശക്തനായ പുത്രനായ ച്യവനൻ ജനിച്ചു; അവിടെയെത്തി ഭൃഗു തന്റെ പുത്രനെയും ഭാസുരയായ ഭാര്യയെയും കണ്ടു. ഭൃഗു കോപത്തോടെ ഭാര്യയായ പുലോമയോട് ചോദിച്ചു.
കേനാസി രക്ഷസേ തസ്മൈ കഥിതാ ത്വം ജിഹീര്ഷവേ। ന ഹി ത്വാ വേദ തദ്രക്ഷോ മദ്ഭാര്യാം ചാരുഹാസിനീമ്
നിന്നെ പിടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച ആ രാക്ഷസന് ആരാണ് നിന്നെ കാണിച്ചു തന്നത്? ആ രാക്ഷസന് നീ എന്റെ ഭാര്യയാണെന്ന് അറിയില്ലായിരുന്നു, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ.
തത്ത്വമാഖ്യാഹി തം ഹ്യദ്യ ശപ്തുമിച്ഛാമ്യഹം രുഷാ। ബിഭേതി കോ ന ശാപാന്മേ കസ്യ ചായം വ്യതിക്രമഃ
സത്യം പറയൂ, കാരണം ഇന്ന് ഞാൻ കോപത്തിൽ അവനെ ശപിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ ശാപത്തെ ഭയപ്പെടാത്തവൻ ആരാണ്? ഈ അക്രമം ആരുടേതാണ്?
അഗ്നിനാ ഭഗവംസ്തസ്മൈ രക്ഷസേഽഹം നിവേദിതാ। തതോ മാമനയദ്രക്ഷഃ ക്രോശന്തീം കുരരീമിവ
ഭാഗവാനേ, അഗ്നിയാണ് എന്നെ ആ രാക്ഷസന് കാണിച്ചു തന്നത്; അതിനുശേഷം ഞാൻ കരയിക്കൊണ്ട് കുരരിപക്ഷിയെപ്പോലെ ആ രാക്ഷസൻ എന്നെ കൊണ്ടുപോയി.
സാഽഹം തവ സുതസ്യാസ്യ തേജസാ പരിമോക്ഷിതാ। ഭസ്മീഭൂതം ച തദ്രക്ഷോ മാമുത്സൃജ്യ പപാത വൈ
നിന്റെ പുത്രന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ മോചിതയായി; ആ രാക്ഷസൻ ചിതയിലായപോലെ കത്തിപ്പോയി എന്നെ വിട്ടുവിട്ടു.
ഇതി ശ്രുത്വാ പുലോമായാ ഭൃഗുഃ പരമമന്യുമാന്। ശശാപാഗ്നിമതിക്രുദ്ധഃ സര്വഭക്ഷോ ഭവിഷ്യസി
പുലോമയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഭൃഗു അത്യന്തം കോപത്തോടെ അഗ്നിയെ ശപിച്ചു: 'നീ എല്ലാം ദഹിക്കുന്നവനാകും.'
ശപ്തസ്തു ഭൃഗുണാ വഹ്നിഃ ക്രുദ്ധോ വാക്യമഥാബ്രവീത്। കിമിദം സാഹസം ബ്രഹ്മന്കൃതവാനസി മാം പ്രതി
ഭൃഗു ശാപം നൽകിയതോടെ, അഗ്നി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മൻ, നീ എനിക്ക് എന്താണ് ഈ അവിവേകപൂർവ്വമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തത്?'
ധര്മേ പ്രയതമാനസ്യ സത്യം ച വദതഃ സമമ്। പൃഷ്ടോ യദബ്രവം സത്യം വ്യഭിചാരോഽത്ര കോ മമ
ന്യായത്തിൽ നിലകൊണ്ടു സത്യം പറയാൻ ഞാൻ എപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നു; ചോദിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ സത്യം തന്നെ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ എനിക്ക് എന്താണ് കുറ്റം?
പൃഷ്ടോ ഹിസാക്ഷീയഃ സാക്ഷ്യം ജാനാനോഽപ്യന്യഥാ വദേത്। സ പൂര്വാനാത്മനഃ സപ്ത കുലേ ഹന്യാത്തഥാഽപരാന്
ഒരു സാക്ഷി സത്യം അറിയുമ്പോഴും തെറ്റായി പറഞ്ഞാൽ, അവൻ തന്റെ മുൻപുള്ള ഏഴു തലമുറയെയും പിന്നെയുള്ളവരെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
യശ്ച കാര്യാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ ജാനാനോഽപി ന ഭാഷതേ। സോഽപി തേനൈവ പാപേന ലിപ്യതേ നാത്ര സംശയഃ
കാര്യത്തിന്റെ സത്യം അറിയുന്നവൻ നീതിക്കായി പറയാതെ ഇരുന്നാലും, അതേ പാപത്തിൽ അവനും അകപ്പെടുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ശക്തോഽഹമപി ശപ്തും ത്വാം മാന്യാസ്തു ബ്രാഹ്മണാ മമ। ജാനതോഽപി ച തേ ബ്രഹ്മന്കഥയിഷ്യേ നിബോധ തത്
ഞാനും നിന്നെ ശപിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്, പക്ഷേ ബ്രാഹ്മണരെ ഞാൻ ആദരിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, ബ്രഹ്മൻ, ഞാൻ അറിയുന്നതെല്ലാം ഞാൻ പറയുന്നു—കേൾക്കൂ.
യോഗേന ബഹുധാഽഽത്മാനം കൃത്വാ തിഷ്ഠാമി മൂര്തിഷു। അഗ്നിഹോത്രേഷു സത്രേഷു ക്രിയാസു ച മഖേഷു ച
യോഗശക്തിയാൽ ഞാൻ പല രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അഗ്നിഹോത്രം, യാഗങ്ങൾ, ചടങ്ങുകൾ, ഹോമങ്ങൾ—എല്ലായിടത്തും ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
വേദോക്തേന വിധാനേന മയി യദ്ധൂയതേ ഹവിഃ। ദേവതാഃ പിതരശ്ചൈവ തേന തൃപ്താ ഭവന്തി വൈ
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധത്തിൽ എനിക്ക് അർപ്പിക്കുന്ന ഹോമം ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും സത്യത്തിൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
ആപോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ആപഃ പിതൃഗണാസ്തഥാ। ദര്ശശ്ച പൌര്ണമാസശ്ച ദേവാനാം പിതൃഭിഃ സഹ
ജലങ്ങൾ ദേവഗണങ്ങളാണ്, ജലങ്ങൾ തന്നെയാണ് പിതൃഗണങ്ങളും; ദർശയാഗവും പൗർണമാസയാഗവും ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കുമൊത്ത് നടത്തപ്പെടുന്നു.
ദേവതാഃ പിതരസ്തസ്മാത്പിതരശ്ചാപി ദേവതാഃ। ഏകീഭൂതാശ്ച ദൃശ്യന്തേ പൃഥക്ത്വേന ച പര്വസു
അതിനാൽ ദേവന്മാരും പിതൃകളും, പിതൃകളും ദേവന്മാരും, ഒരുമിച്ചും വേറെയും വിശുദ്ധ സമയങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
ദേവതാഃ പിതരശ്ചൈവ ഭുഞ്ജതേ മയി യദ്ഭുതമ്। ദേവതാനാം പിതൄണാം ച മുഖമേതദഹം സ്മൃതമ്
എനിക്ക് അർപ്പിക്കുന്നതെല്ലാം ദേവന്മാരും പിതൃകളും അനുഭവിക്കുന്നു; ദേവന്മാരുടെയും പിതൃകളുടെയും വായായി എന്നെ കരുതുന്നു.
അമാവാസ്യാം ഹി പിതരഃ പൌര്ണമാസ്യാം ഹി ദേവതാഃ। മന്മുഖേനൈവ ഹൂയന്തേ ഭുഞ്ജതേ ച ഹുതം ഹവിഃ
അമാവാസ്യയിൽ പിതൃകൾക്കും, പൗർണമിയിൽ ദേവന്മാർക്കും, എന്റെ വായിലൂടെ ഹോമം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അവർ അർപ്പിതം സ്വീകരിക്കുന്നു.
സര്വഭക്ഷഃ കഥം ത്വേഷാം ഭവിഷ്യാമി മുഖം ത്വഹമ്
എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നവനായി ഞാൻ എങ്ങനെ അവരുടെ വായാവാൻ കഴിയും?
ദ്വിജാനാമഗ്നിഹോത്രേഷു യജ്ഞസത്രക്രിയാസു ച। നിരോംകാരവഷട്കാരാഃ സ്വധാസ്വാഹാവിവര്ജിതാഃ
ദ്വിജന്മാരുടെ അഗ്നിഹോത്രങ്ങളിലും യാഗചടങ്ങുകളിലും, 'ഓം', 'വഷട്', 'സ്വാഹ', 'സ്വധ' എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഉച്ചാരണങ്ങളില്ലാതെ,
വിനാഽഗ്നിനാ പ്രജാഃ സര്വാസ്തത ആസന്സുദുഃഖിതാഃ। അഥര്ഷയഃ സമുദ്വിഗ്നാ ദേവാന് ഗത്വാബ്രുവന്വചഃ
അഗ്നിയില്ലാതെ എല്ലാ ജീവികളും വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്നു; അപ്പോൾ ഋഷിമാർ വിഷമത്തോടെ ദേവന്മാരെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.