പ്രപേദേ ച്ഛന്ദയന്കാമൈരുപയാജം ധൃതവ്രതമ്। പാദശുശ്രൂഷണേ യുക്തഃ പ്രിയവാക്സര്വകാമദഃ
ഉപയാജനെ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായി, എല്ലാ ഇച്ഛകളും നിറവേറ്റി, കാലിൽ സേവനം ചെയ്ത്, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ച്, സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
അര്ചയിത്വാ യഥാന്യായമുപയാജമുവാച സഃ। യേന മേ കര്മണാ ബ്രഹ്മന്പുത്രഃ സ്യാദ്ദ്രോണമൃത്യവേ
ഉപയാജനെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു, പിന്നെ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ സഹായത്താൽ എനിക്ക് ദ്രോണനെ സംഹരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മകൻ ജനിക്കണമെന്നാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം.'
അര്ജുനസ്യ ഭവേദ്ഭാര്യാ ഭവേദ്യാ വരവര്ണിനീ।' ഉപയാജ കൃതേ തസ്മിന് ഗവാം ദാതാഽസ്മി തേഽര്ബുദം
'അത്യന്തം സുന്ദരിയായ ഒരു പെൺകുട്ടി അർജുനന്റെ ഭാര്യയായാലും, ഉപയാജാ, നീ ഇത് നിർവഹിച്ചാൽ ഞാൻ നിനക്ക് ഒരു ലക്ഷം പശുക്കൾ നൽകും.'
യദ്വാ തേഽന്യദ്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ മനസഃ സുപ്രിയം ഭവേത്। സര്വം തത്തേ പ്രദാതാഽഹം ന ഹി മേഽത്രാസ്തി സംശയഃ
'അല്ലെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ മനസ്സിന് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ള മറ്റെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതും ഞാൻ നിനക്ക് നൽകും; എനിക്ക് ഇതിൽ സംശയമൊന്നുമില്ല.'
ഇത്യുക്തോ നാഹമിത്യേവം തമൃഷിഃ പ്രത്യഭാഷത। ആരാധയിഷ്യന്ദ്രുപദഃ സ തം പര്യചരത്പുനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ഋഷി 'ഇല്ല' എന്നൊന്ന് മാത്രമേ പറഞ്ഞുള്ളൂ; ദ്രുപദൻ അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ വീണ്ടും സേവനം തുടർന്നു.
തതഃ സംവത്സരസ്യാന്തേ ദ്രുപദം സ ദ്വിജോത്തമഃ। ഉപയാജോഽബ്രവീത്കാലേ രാജന്മധുരയാ ഗിരാ
അങ്ങനെ ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഉചിതമായ സമയത്ത്, ഉപയാജൻ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ, രാജാവായ ദ്രുപദനോട് മധുരമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു.
ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ മമാഗൃഹ്മാദ്വിചരന് ഗഹനേ വനേ। അപരിജ്ഞാതശൌചായാം ഭൂമൌ നിപതിതം ഫലമ്
എന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ, നമ്മുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് അകലം വച്ച് കാട്ടിൽ അലയുമ്പോൾ, ആരും അറിയാത്ത ശുദ്ധിയുള്ള നിലത്തുവീണ ഒരു പഴം കണ്ടു.
തദപശ്യമഹം ഭ്രാതുരസാമ്പ്രതമനുവ്രജന്। വിമര്ശം സംകരാദാനേ നായം കുര്യാത്കദാചന
അപ്പോൾ ഞാൻ സഹോദരനെ പിന്തുടർന്ന് ഇതു കണ്ടു. ഞാൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു: സംശയമുള്ളതോ കലർന്നതോ ആയതൊന്നും ഒരിക്കലും എടുക്കരുത്.
ദൃഷ്ട്വാ ഫലസ്യ നാപശ്യദ്ദോഷാന്പാപാനുബന്ധകാന്। വിവിനക്തി ന ശൌചം യഃ സോഽന്യത്രാപി കഥം ഭവേത്
ആ പഴം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ദോഷങ്ങളോ പാപഫലങ്ങളോ അവൻ കണ്ടില്ല. ഇവിടെ ശുദ്ധി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തവൻ എവിടെയും അതു തിരിച്ചറിയുമോ?
സംഹിതാധ്യയനം കുര്വന്വസന്ഗുരുകുലേ ച യഃ। ഭൈക്ഷമുത്സൃഷ്ടമന്യേഷാം ഭുങ്ക്തേ സ്മ ച യദാ തദാ
വേദപാഠം പഠിച്ചും ഗുരുകുലത്തിൽ താമസിച്ചും ഇരിക്കുമ്പോൾ, മറ്റുള്ളവർ ഉപേക്ഷിച്ച ഭക്ഷണം ലഭിച്ചാൽ അവൻ അതു കഴിച്ചിരുന്നു.
കീര്തയന്ഗുണമന്നാനാമഘൃണീ ച പുനഃ പുനഃ। തം വൈ ഫലാര്ഥിനം മന്യേ ഭ്രാതരം തര്കചക്ഷുഷാ
വിവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങളുടെ ഗുണം അവൻ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു; കരുണയില്ലാതെ, ഫലം തേടുന്നവനായി ഞാൻ ആ സഹോദരനെ വിവേകദൃഷ്ടിയോടെ കാണുന്നു.
തം വൈ ഗച്ഛസ്വ നൃപതേ സ ത്വാം സംയാജയിഷ്യതി। ജുഗുപ്സമാനോ നൃപതിര്മനസേദം വിചിന്തയന്
രാജാവേ, നീ അവനിടേക്ക് പോകൂ; അവൻ നിനക്കായി യാഗം നടത്തും. എന്നാൽ രാജാവു മനസ്സിൽ ഇതു ചിന്തിച്ചു വെറുപ്പോടെ ഇരിക്കും.
ഉപയാജവചഃ ശ്രുത്വാ യാജസ്യാശ്രമമഭ്യഗാത്। അഭിസമ്പൂജ്യ പൂജാര്ഹമഥ യാജമുവാച ഹ
ഉപയാജന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം യാജൻ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി. ആദരിക്കേണ്ടവനായി ആദരിച്ച്, യാജനോട് സംസാരിച്ചു.
അയുതാനി ദദാന്യഷ്ടൌ ഗവാം യാജയ മാം വിഭോ। ദ്രോണവൈരാഭിസന്തപ്തം പ്രഹ്ലാദയിതുമര്ഹസി
എനിക്ക് യാഗം നടത്തൂ, മഹാനേ; എൺപതിനായിരം പശുക്കൾ ഞാൻ നിനക്കു തരാം. ദ്രോണനോടുള്ള വൈരാഗ്യത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
സ ഹി ബ്രഹ്മവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ബ്രഹ്മാസ്ത്രേ ചാപ്യനുത്തമഃ। തസ്മാദ്ദ്രോണഃ പരാജൈഷ്ട മാം വൈ സ സഖിവിഗ്രഹേ
അവൻ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിൽ അപരാജിതനും ആണു. അതുകൊണ്ടു ദ്രോണൻ സഖികളോടുള്ള മത്സരത്തിൽ എന്നെ ജയിച്ചു.
ക്ഷത്രിയോ നാസ്തി തസ്യാസ്യാം പൃഥിവ്യാം കശ്ചിദഗ്രണീഃ। കൌരവാചായര്മുഖ്യസ്യ ഭാരദ്വാജസ്യ ധീമതഃ
ഭാരദ്വാജന്റെ മകനായ ആ ജ്ഞാനിയേക്കാൾ ഈ ഭൂമിയിൽ ഒരു ക്ഷത്രിയനും മുൻപിലുള്ളവനല്ല; അവൻ കൗരവരുടെ പ്രധാനാചാര്യനാണ്.
ദ്രോണസ്യ ശരജാലാനി പ്രാണിദേഹഹരാണി ച। ഷഡരത്നി ധനുശ്ചാസ്യ ദൃശ്യതേ പരമം മഹത്
ദ്രോണന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴ ജീവനും ശരീരവും കവർന്നു പോകുന്നു; ആറ് രത്നങ്ങൾ പതിച്ചിരിക്കുന്ന അവന്റെ വില്ല് അത്യന്തം മഹത്തായതാണ്.
സ ഹി ബ്രാഹ്മണവേഷേണ ക്ഷാത്രം വേഗമശംസയമ്। പ്രതിഹന്തി മഹേഷ്വാസോ ഭാരദ്വാജോ മഹാമനാഃ
ബ്രാഹ്മണ വേഷം ധരിച്ചിട്ടും, ക്ഷത്രിയന്റെ വേഗത അവൻ കാണിക്കുന്നു. മഹാമനസ്സുള്ള ഭാരദ്വാജൻ, മഹാശരധാരി, എല്ലാവരെയും പ്രതിരോധിക്കുന്നു.
ക്ഷത്രോച്ഛേദായ വിഹിതോ ജാമദഗ്ന്യ ഇവാസ്ഥിതഃ। തസ്യ ഹ്യസ്ത്രബലം ഘോരമപ്രധൃഷ്യം നരൈര്ഭുവി
ക്ഷത്രിയരെ നശിപ്പിക്കാൻ ജാമദഗ്ന്യനുപോലെ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർക്ക് അവന്റെ ഭയങ്കരമായ ആയുധശക്തി ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ബ്രാഹ്മം സന്ധാരയംസ്തേജോ ഹുതാഹുതിരിവാനലഃ। സമേത്യ സ ദഹത്യാജൌ ക്ഷാത്രധര്മപുരഃസരഃ
ഹോമത്തിൽ അഗ്നിയെപ്പോലെ ബ്രാഹ്മണതേജസ് അവൻ ധരിക്കുന്നു; ക്ഷത്രിയധർമ്മം മുൻനിർത്തി യുദ്ധത്തിൽ എതിരാളികളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മക്ഷത്രേ ച വിഹിതേ ബ്രാഹ്മം തേജോ വിശിഷ്യതേ। സോഽഹം ക്ഷാത്രാദ്ബലാദ്ധീനോ ബ്രാഹ്മം തേജഃ പ്രപേദിവാന്
ബ്രാഹ്മണനും ക്ഷത്രിയനും തമ്മിലുള്ള ശക്തിയിൽ ബ്രാഹ്മണതേജസ് മേൽക്കൈയാണു. അതുകൊണ്ട് ക്ഷത്രിയശക്തിയിൽ ദുർബലനായ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണതേജസിൽ ആശ്രയം തേടി.
ദ്രോണാദ്വിശിഷ്ടമാസാദ്യ ഭവന്തം ബ്രഹ്മവിത്തമമ്। ദ്രോണാന്തകമഹം പുത്രം ലഭേയം യുധി ദുര്ജയമ്
ദ്രോണനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ മുൻപുള്ളവനുമായ നിങ്ങളെ പ്രാപിച്ചാൽ, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത, ദ്രോണനെ സംഹരിക്കുന്ന ഒരു മകനെ ഞാൻ ലഭിക്കും.
തത്കര്മ കുരു മേ മേ യാജ വിതരാമ്യര്ബുദം ഗവാമ്। തഥേത്യുക്ത്വാ തു തം യാജോ യാജ്യാര്ഥമുപകല്പയത്
എനിക്ക് ഈ യാഗം നടത്തൂ, യാജാ; ഞാൻ നിനക്കു ഒരു കോടി പശുക്കൾ നൽകാം. 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞ് യാജൻ യാഗത്തിനായി ഒരുക്കം തുടങ്ങി.
ഗുര്വര്ഥ ഇതി ചാകാമമുപയാജമചോദയത്। യാജോ ദ്രോണവിനാശായ പ്രതിജജ്ഞേ തഥാ ച സഃ
ഗുരുവിന്റെ കാരണത്താൽ, ഇഷ്ടമില്ലാതിരുന്നിട്ടും ഉപയാജൻ യാജനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു; ദ്രോണനെ നശിപ്പിക്കാൻ യാജൻ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു, അങ്ങനെ ചെയ്തു.
തതസ്തസ്യ നരേന്ദ്രസ്യ ഉപയാജോ മഹാതപാഃ। ആചഖ്യൌ കര്മ വൈതാനം തദാ പുത്രഫലായ വൈ
അതിനുശേഷം മഹാതപസ്വിയായ ഉപയാജൻ ആ രാജാവിനോട് പുത്രപ്രാപ്തിക്ക് അനുയോജ്യമായ വൈതാന യാഗത്തിന്റെ വിധികൾ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
സ ച പുത്രോ മഹാവീര്യോ മഹാതേജാ മഹാബലഃ। ഇഷ്യതേ യദ്വിധോ രാജന്ഭവിതാ തേ തഥാവിധഃ
രാജാവേ, നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ മഹാശക്തിയും മഹോജസ്വിതയും മഹാബലവും ഉള്ള ഒരു പുത്രൻ നിങ്ങൾക്കു ജനിക്കും.
ഭാരദ്വാജസ്യ ഹന്താരം സോഽഭിസന്ധായ ഭൂപതിഃ। ആജഹ്വേ തത്തഥാ സര്വം ദ്രുപദഃ കര്മസിദ്ധയേ
ഭാരദ്വാജനെ സംഹരിക്കാൻ ഒരാളെ നേടണമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ ദ്രുപദൻ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവ്വഹിച്ചു.
യാജസ്തു ഹവനസ്യാന്തേ ദേവീമാജ്ഞാപയത്തദാ। പ്രേഹി മാം രാജ്ഞി പൃഷതി മിഥുനം ത്വാമുപസ്ഥിതമ്
യാഗം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ യാജൻ രാജ്ഞി പൃഷതിയെ വിളിച്ചു: 'രാജ്ഞി, വരിക, ഇരട്ടക്കൂട്ടം ഇപ്പോൾ സന്നദ്ധമാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞു.
അവലിപ്തം മുഖം ബ്രഹ്മന്ദിവ്യാന്ഗന്ധാന്ബിഭര്മി ച। സൂതാര്ഥേ നോപലബ്ധാഽസ്മി തിഷ്ഠ യാജ മമ പ്രിയേ
'ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ മുഖം എണ്ണയിട്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, ദിവ്യസുഗന്ധവും ഉണ്ട്; എന്നാൽ ഞാൻ ഇപ്പോഴും ഗർഭധാരണത്തിന് തയ്യാറല്ല. യാജാ, എന്റെ പ്രിയനേ, കാത്തിരിക്കുക.'
യാജേന ശ്രപിതം ഹവ്യമുപയാജാഭിമന്ത്രിതമ്। കഥം കാമം ന സന്ദധ്യാത്സാ ത്വം വിപ്രേഹി തിഷ്ഠ വാ
'യാജൻ ഹോമം നിർവ്വഹിച്ചു, ഉപയാജൻ മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി. ഇങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടും ആഗ്രഹിച്ച ഫലം ലഭിക്കാതിരിക്കും എന്നത് എങ്ങനെയാണ്? അതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, പോകൂ അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കൂ.'