തഥാ സത്യം സമാഖ്യാഹി ജിഹീര്ഷാമ്യാശ്രമാദിമാമ്। സ മന്യുസ്തത്ര ഹൃദയം പ്രദഹന്നിവ തിഷ്ഠതി
'അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, സത്യം വെളിപ്പെടുത്തൂ; ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ ഹൃദയം കോപത്തിൽ കത്തുന്നുവെന്നപോലെ തിളക്കുന്നു.'
മത്പൂര്വഭാര്യാം യദിമാം ഭൃഗുരാപ സുമധ്യമാമ്। `അസംമതമിദം മേഽദ്യ ഹരിഷ്യാമ്യാശ്രമാദിമാമ്
'ഭൃഗു എന്റെ മുൻ ഭാര്യയായ ഈ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ എന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഇന്ന് ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകും.'
ഏവം രക്ഷസ്തമാമന്ത്ര്യ ജ്വലിതം ജാതവേദസമ്। ശങ്കമാനം ഭൃഗോര്ഭാര്യാം പുനഃപുനരപൃച്ഛത
ഇങ്ങനെ പുൽോമൻ കത്തുന്ന ജാതവേദസിനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു; അവൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണോ എന്ന സംശയത്തിൽ.
ത്വമഗ്നേ സര്വഭൂതാനാമന്തശ്ചരസി നിത്യദാ। സാക്ഷിവത്പുണ്യപാപേഷു സത്യം ബ്രൂഹി കവേ വചഃ
'അഗ്നിയേ, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ വസിക്കുന്നു; പുണ്യവും പാപവും സാക്ഷിയായ് സത്യം പറയൂ, ജ്ഞാനിയേ.'
മത്പൂര്വഭാര്യാഽപഹൃതാ ഭൃഗുണാഽനൃതകാരിണാ। സേയം യദി തഥാ മേ ത്വം സത്യമാഖ്യാതുമര്ഹസി
'എന്റെ മുൻ ഭാര്യയെ ഭൃഗു കള്ളം പറഞ്ഞ് എടുത്തു. അതെങ്ങിൽ, നീ സത്യം എന്നോട് വെളിപ്പെടുത്തണം.'
ശ്രുത്വാ ത്വത്തോ ഭൃഗോര്ഭാര്യാം ഹരിഷ്യാമ്യാശ്രമാദിമാമ്। ജാതവേദഃ പശ്യതസ്തേ വദ സത്യാം ഗിരം മമ
'നിന്നിൽ നിന്ന് അവൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണെന്ന് അറിഞ്ഞാൽ ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകും. ജാതവേദസേ, നീ കാണുന്ന പോലെ സത്യം എന്നോട് പറയൂ.'
തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ സപ്താര്ചിര്ദുഃഖിതോഽഭവത്। `സത്യം വദാമി യദി മേ ശാപഃ സ്യാദ്ബ്രഹ്മവിത്തമാത്
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഏഴു ജ്വാലകളുള്ള അഗ്നി ദുഃഖിതനായി: 'ഞാൻ സത്യം പറഞ്ഞാൽ ബ്രഹ്മവിദ്യാവാനായവനിൽ നിന്ന് ശാപം ലഭിക്കുമോ എന്ന് ഭയമുണ്ട്.'
അസത്യം ചേദഹം ബ്രൂയാം പതിഷ്യേ നരകാന്ധ്രുവമ്।' ഭീതോഽനൃതാച്ച ശാപാച്ച ഭൃഗോരിത്യബ്രവീച്ഛനൈഃ
'ഞാൻ കള്ളം പറഞ്ഞാൽ ഉറപ്പായി നരകത്തിൽ വീഴും.' കള്ളവും ശാപവും ഭയന്ന്, അഗ്നി ശാന്തമായി പറഞ്ഞു: 'അവൾ ഭൃഗുവിന്റേതാണ്.'
ത്വയാ വൃതാ പുലോമേയം പൂര്വം ദാനവനന്ദന। കിം ത്വിയം വിധിനാ പൂര്വം മന്ത്രവന്ന വൃതാ ത്വയാ
ദാനവപുത്രാ, നീ മുമ്പ് പുലോമയുടെ മകളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. പക്ഷേ, നീ അവളെ നിയമപ്രകാരം മന്ത്രങ്ങളോടെ തിരഞ്ഞെടുത്തതാണോ?
പിത്രാ തു ഭൃഗവേ ദത്താ പുലോമേയം യശസ്വിനീ। ദദാതി ന പിതാ തുഭ്യം വരലോഭാന്മഹായശാഃ
പുലോമയുടെ പ്രശസ്തയായ മകളെ അവളുടെ അച്ഛൻ ഭൃഗുവിന് തന്നു; മഹത്വമുള്ള അവളുടെ അച്ഛൻ നിന്നെ അല്ല, നല്ലൊരു വരനെ തേടി തന്നു.
അഥേമാം വേദദൃഷ്ടേന കര്മണാ വിധിപൂര്വകമ്। ഭാര്യാമൃഷിര്ഭൃഗുഃ പ്രാപ മാം പുരസ്കൃത്യ ദാനവ
പിന്നീട് വേദങ്ങളിൽ പറയുന്ന വിധം എല്ലാ ആചാരങ്ങളും പാലിച്ച്, എന്നെ സാക്ഷിയാക്കി ഭൃഗു മഹർഷി അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
സേയമിത്യവഗച്ഛാമി നാനൃതം വക്തുമുത്സഹേ। നാനൃതം ഹി സദാ ലോകേ പൂജ്യതേ ദാനവോത്തമ
ഇതാണ് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്ന സത്യം; ഞാൻ അസത്യം പറയാൻ കഴിയില്ല. ഈ ലോകത്ത് സത്യം എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു, ദാനവശ്രേഷ്ഠ.
അഗ്നേരഥ വചഃ ശ്രുത്വാ തദ്രക്ഷഃ പ്രജഹാര താമ്। ബ്രഹ്മന്വരാഹരൂപേണ മനോമാരുതരംഹസാ
അഗ്നിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ചിന്തയുടെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗത്തിൽ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തതഃ സ ഗര്ഭോ നിവസന്കുക്ഷൌ ഭൃഗുകുലോദ്വഹ। രോഷാന്മാതുശ്ച്യുതഃ കുക്ഷേശ്ച്യവനസ്തേന സോഽഭവത്
പിന്നീട് ഭൃഗുവിന്റെ വംശത്തിലെ മഹത്വമുള്ള ഭാര്യയുടെ ഗർഭത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ആ ശിശു, അമ്മയുടെ കോപത്തിൽ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവീണു; അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ച്യവനൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
തം ദൃഷ്ട്വാ മാതുരുദരാച്ച്യുതമാദിത്യവര്ചസമ്। തദ്രക്ഷോ ഭസ്മസാദ്ഭൂതം പപാത പരിമുച്യ താമ്
അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവീണ സൂര്യപ്രഭയുള്ള അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ ചിതയിലായപോലെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി, അവളെ വിട്ടുവിട്ടു.
സാ തമാദായ സുശ്രോണീ സസാര ഭൃഗുനന്ദനമ്। ച്യവനം ഭാര്ഗവം പുത്രം പുലോമാ ദുഃഖമൂര്ച്ഛിതാ
അനുഗ്രഹമുള്ള സുന്ദരമായ അരയുള്ള അവൾ, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനായ ച്യവനനെ എടുത്ത് ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി ഓടി.
താം ദദര്ശ സ്വയം ബ്രഹ്മാ സര്വലോകപിതാമഹഃ। രുദതീം ബാഷ്പപൂര്ണാക്ഷീം ഭൃഗോര്ഭാര്യാമനിന്ദിതാമ്
എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ ഭൃഗുവിന്റെ നിരപരാധിയായ ഭാര്യയെ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ കരയുന്നത് കണ്ടു.
സാന്ത്വയാമാസ ഭഗവാന്വധൂം ബ്രഹ്മാ പിതാമഹഃ। അശ്രുബിന്ദൂദ്ഭവാ തസ്യാഃ പ്രാവര്തത മഹാനദീ
പിതാമഹനായ ഭാഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; അവളുടെ കണ്ണുനീർ തുള്ളികളിൽ നിന്ന് ഒരു വലിയ നദി ഉരുത്തിരിഞ്ഞു.
ആവര്തന്തീ സൃതിം തസ്യാ ഭൃഗോഃ പത്ന്യാസ്തപസ്വിനഃ। തസ്യാ മാര്ഗം സൃതവതീം ദൃഷ്ട്വാ തു സരിതം തദാ
ഭൃഗുവിന്റെ തപസ്സുകാരിയായ ഭാര്യയുടെ വഴി പിന്തുടർന്ന് ആ നദി ഒഴുകിത്തുടങ്ങി; അവളുടെ പാതയനുസരിച്ച് ആ നദി സ്ഥാപിതമായി.
നാമ തസ്യാസ്തദാ നദ്യാശ്ചക്രേ ലോകപിതാമഹഃ। വധൂസരേതി ഭഗവാംശ്ച്യവനസ്യാശ്രമം പ്രതി
അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹൻ ആ നദിക്ക് വധൂസരാ എന്ന പേരിട്ടു; അവൾ ച്യവനന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയപ്പോൾ.
സ ഏവം ച്യവനോ ജജ്ഞേ ഭൃഗോഃ പുത്രഃ പ്രതാപവാന്। തം ദദര്ശ പിതാ തത്ര ച്യവനം താം ച ഭാമിനീമ്। സ പുലോമാം തതോ ഭാര്യാം പപ്രച്ഛ കുപിതോ ഭൃഗുഃ
ഇങ്ങനെ ഭൃഗുവിന്റെ ശക്തനായ പുത്രനായ ച്യവനൻ ജനിച്ചു; അവിടെയെത്തി ഭൃഗു തന്റെ പുത്രനെയും ഭാസുരയായ ഭാര്യയെയും കണ്ടു. ഭൃഗു കോപത്തോടെ ഭാര്യയായ പുലോമയോട് ചോദിച്ചു.
കേനാസി രക്ഷസേ തസ്മൈ കഥിതാ ത്വം ജിഹീര്ഷവേ। ന ഹി ത്വാ വേദ തദ്രക്ഷോ മദ്ഭാര്യാം ചാരുഹാസിനീമ്
നിന്നെ പിടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച ആ രാക്ഷസന് ആരാണ് നിന്നെ കാണിച്ചു തന്നത്? ആ രാക്ഷസന് നീ എന്റെ ഭാര്യയാണെന്ന് അറിയില്ലായിരുന്നു, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ.
തത്ത്വമാഖ്യാഹി തം ഹ്യദ്യ ശപ്തുമിച്ഛാമ്യഹം രുഷാ। ബിഭേതി കോ ന ശാപാന്മേ കസ്യ ചായം വ്യതിക്രമഃ
സത്യം പറയൂ, കാരണം ഇന്ന് ഞാൻ കോപത്തിൽ അവനെ ശപിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ ശാപത്തെ ഭയപ്പെടാത്തവൻ ആരാണ്? ഈ അക്രമം ആരുടേതാണ്?
അഗ്നിനാ ഭഗവംസ്തസ്മൈ രക്ഷസേഽഹം നിവേദിതാ। തതോ മാമനയദ്രക്ഷഃ ക്രോശന്തീം കുരരീമിവ
ഭാഗവാനേ, അഗ്നിയാണ് എന്നെ ആ രാക്ഷസന് കാണിച്ചു തന്നത്; അതിനുശേഷം ഞാൻ കരയിക്കൊണ്ട് കുരരിപക്ഷിയെപ്പോലെ ആ രാക്ഷസൻ എന്നെ കൊണ്ടുപോയി.
സാഽഹം തവ സുതസ്യാസ്യ തേജസാ പരിമോക്ഷിതാ। ഭസ്മീഭൂതം ച തദ്രക്ഷോ മാമുത്സൃജ്യ പപാത വൈ
നിന്റെ പുത്രന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ മോചിതയായി; ആ രാക്ഷസൻ ചിതയിലായപോലെ കത്തിപ്പോയി എന്നെ വിട്ടുവിട്ടു.
ഇതി ശ്രുത്വാ പുലോമായാ ഭൃഗുഃ പരമമന്യുമാന്। ശശാപാഗ്നിമതിക്രുദ്ധഃ സര്വഭക്ഷോ ഭവിഷ്യസി
പുലോമയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഭൃഗു അത്യന്തം കോപത്തോടെ അഗ്നിയെ ശപിച്ചു: 'നീ എല്ലാം ദഹിക്കുന്നവനാകും.'
ശപ്തസ്തു ഭൃഗുണാ വഹ്നിഃ ക്രുദ്ധോ വാക്യമഥാബ്രവീത്। കിമിദം സാഹസം ബ്രഹ്മന്കൃതവാനസി മാം പ്രതി
ഭൃഗു ശാപം നൽകിയതോടെ, അഗ്നി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മൻ, നീ എനിക്ക് എന്താണ് ഈ അവിവേകപൂർവ്വമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തത്?'
ധര്മേ പ്രയതമാനസ്യ സത്യം ച വദതഃ സമമ്। പൃഷ്ടോ യദബ്രവം സത്യം വ്യഭിചാരോഽത്ര കോ മമ
ന്യായത്തിൽ നിലകൊണ്ടു സത്യം പറയാൻ ഞാൻ എപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നു; ചോദിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ സത്യം തന്നെ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ എനിക്ക് എന്താണ് കുറ്റം?
പൃഷ്ടോ ഹിസാക്ഷീയഃ സാക്ഷ്യം ജാനാനോഽപ്യന്യഥാ വദേത്। സ പൂര്വാനാത്മനഃ സപ്ത കുലേ ഹന്യാത്തഥാഽപരാന്
ഒരു സാക്ഷി സത്യം അറിയുമ്പോഴും തെറ്റായി പറഞ്ഞാൽ, അവൻ തന്റെ മുൻപുള്ള ഏഴു തലമുറയെയും പിന്നെയുള്ളവരെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
യശ്ച കാര്യാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ ജാനാനോഽപി ന ഭാഷതേ। സോഽപി തേനൈവ പാപേന ലിപ്യതേ നാത്ര സംശയഃ
കാര്യത്തിന്റെ സത്യം അറിയുന്നവൻ നീതിക്കായി പറയാതെ ഇരുന്നാലും, അതേ പാപത്തിൽ അവനും അകപ്പെടുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.