അഭിഷേകായ നിഷ്ക്രാന്തേ ഭൃഗൌ ധര്മഭൃതാം വരേ। ആശ്രമം തസ്യ രക്ഷോഽഥ പുലോമാഽഭ്യാജഗാമ ഹ
ധർമ്മത്തിന്റെ ആധാരമായ ഭൃഗു അഭിഷേകത്തിനായി അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു പോയപ്പോൾ, പുൽോമൻ എന്ന അസുരൻ അവന്റെ അശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി.
തം പ്രവിശ്യാശ്രമം ദൃഷ്ട്വാ ഭൃഗോര്ഭാര്യാമനിന്ദിതാമ്। ഹൃച്ഛയേന സമാവിഷ്ടോ വിചേതാഃ സമപദ്യത
അശ്രമത്തിൽ കയറി, ഭൃഗുവിന്റെ പാപരഹിതയായ ഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ, പുൽോമൻ ആകാംക്ഷയിൽ ആകമാനിച്ച് മനസ്സു നഷ്ടപ്പെട്ടു.
അഭ്യാഗതം തു തദ്രക്ഷഃ പുലോമാ ചാരുദര്ശനാ। ന്യമന്ത്രയത വന്യേന ഫലമൂലാദിനാ തദാ
അവിടെ എത്തിയ പുൽോമനെ, ഭംഗിയുള്ള ആ സ്ത്രീ കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും നൽകി ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
താം തു രക്ഷസ്തദാ ബ്രഹ്മന്ഹൃച്ഛയേനാഭിപീഡിതമ്। ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടമഭൂദ്രാജഞ്ജിഹീര്ഷുസ്താമനിന്ദിതാമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ ആ അസുരൻ ആകാംക്ഷയിൽ മുഴുകി സന്തോഷത്തോടെ അവളെ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ജാതമിത്യബ്രവീത്കാര്യം ജിഹീര്ഷുര്മുദിതഃ ശുഭാമ്। സാ ഹി പൂര്വം വൃതാ തേന പുലോമ്നാ തു ശുചിസ്മിതാ
ആ ഭാഗ്യശാലിയായ സ്ത്രീയെ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ, 'ഈ സ്ത്രീയെ ഞാൻ മുമ്പ് തിരഞ്ഞെടുത്തതാണു' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. പുൽോമൻ മുമ്പ് തന്നെ ആ ശുചിസ്മിതയേ വിവാഹത്തിനായി അഭ്യർത്ഥിച്ചിരുന്നു.
തസ്യ തത്കില്ബിഷം നിത്യം ഹൃദി വര്തതി ഭാര്ഗവ
ഭൃഗുവിന്റെ വംശജനായവനേ, ഈ പാപം പുൽോമന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഇദമന്തരമിത്യേവം ഹര്തും ചക്രേ മനസ്തദാ। അഥാഗ്നിശരണേഽപശ്യജ്ജ്വലന്തം ജാതവേദസമ്
'ഇപ്പോൾ തന്നെയാണ് അവസരം' എന്ന ചിന്തയോടെ അവളെ അപഹരിക്കാൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു; അപ്പോൾ അവൻ കത്തുന്ന ജാതവേദസായ അഗ്നിയെ അവന്റെ ആശ്രയമായി കണ്ടു.
തമപൃച്ഛത്തതോ രക്ഷഃ പാവകം ജ്വലിതം തദാ। ശംസ മേ കസ്യ ഭാര്യേയമഗ്നേ പൃച്ഛേ ഋതേന വൈ
അപ്പോൾ ആ അസുരൻ കത്തുന്ന അഗ്നിയോട് ചോദിച്ചു: 'അഗ്നിയേ, സത്യം പറഞ്ഞ് പറയൂ, ഇവൾ ആരുടെ ഭാര്യയാണ്? ഞാൻ സത്യത്തോടുകൂടി നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.'
മുഖം ത്വമസി ദേവാനാം വദ പാവക പൃച്ഛതേ। മയാ ഹീയം വൃതാ പൂര്വം ഭാര്യാര്ഥേ വരവര്ണിനീ
'ദേവന്മാരുടെ മുഖമായ പാവകനേ, എന്റെ ചോദ്യം ഉത്തരം പറയൂ. ഈ മനോഹരവണ്ണയുള്ള സ്ത്രീയെ ഞാൻ മുമ്പ് വിവാഹത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തതാണു.'
പശ്ചാദിമാം പിതാ പ്രാദാദ്ഭൃഗവേഽനൃതകാരകഃ। സേയം യദി വരാരോഹാ ഭൃഗോര്ഭാര്യാ രഹോഗതാ
'പിന്നീട് അവളുടെ അച്ഛൻ അവളെ ഭൃഗുവിന് നൽകി; ഭൃഗു ഒരിക്കലും കള്ളം പറയുന്നവനല്ല. ഈ മനോഹരിയായ സ്ത്രീ ഇപ്പോൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണെങ്കിൽ, ഒറ്റപ്പെടുന്നവളായി ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ—'
തഥാ സത്യം സമാഖ്യാഹി ജിഹീര്ഷാമ്യാശ്രമാദിമാമ്। സ മന്യുസ്തത്ര ഹൃദയം പ്രദഹന്നിവ തിഷ്ഠതി
'അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, സത്യം വെളിപ്പെടുത്തൂ; ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ ഹൃദയം കോപത്തിൽ കത്തുന്നുവെന്നപോലെ തിളക്കുന്നു.'
മത്പൂര്വഭാര്യാം യദിമാം ഭൃഗുരാപ സുമധ്യമാമ്। `അസംമതമിദം മേഽദ്യ ഹരിഷ്യാമ്യാശ്രമാദിമാമ്
'ഭൃഗു എന്റെ മുൻ ഭാര്യയായ ഈ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ എന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഇന്ന് ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകും.'
ഏവം രക്ഷസ്തമാമന്ത്ര്യ ജ്വലിതം ജാതവേദസമ്। ശങ്കമാനം ഭൃഗോര്ഭാര്യാം പുനഃപുനരപൃച്ഛത
ഇങ്ങനെ പുൽോമൻ കത്തുന്ന ജാതവേദസിനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു; അവൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണോ എന്ന സംശയത്തിൽ.
ത്വമഗ്നേ സര്വഭൂതാനാമന്തശ്ചരസി നിത്യദാ। സാക്ഷിവത്പുണ്യപാപേഷു സത്യം ബ്രൂഹി കവേ വചഃ
'അഗ്നിയേ, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ വസിക്കുന്നു; പുണ്യവും പാപവും സാക്ഷിയായ് സത്യം പറയൂ, ജ്ഞാനിയേ.'
മത്പൂര്വഭാര്യാഽപഹൃതാ ഭൃഗുണാഽനൃതകാരിണാ। സേയം യദി തഥാ മേ ത്വം സത്യമാഖ്യാതുമര്ഹസി
'എന്റെ മുൻ ഭാര്യയെ ഭൃഗു കള്ളം പറഞ്ഞ് എടുത്തു. അതെങ്ങിൽ, നീ സത്യം എന്നോട് വെളിപ്പെടുത്തണം.'
ശ്രുത്വാ ത്വത്തോ ഭൃഗോര്ഭാര്യാം ഹരിഷ്യാമ്യാശ്രമാദിമാമ്। ജാതവേദഃ പശ്യതസ്തേ വദ സത്യാം ഗിരം മമ
'നിന്നിൽ നിന്ന് അവൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണെന്ന് അറിഞ്ഞാൽ ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകും. ജാതവേദസേ, നീ കാണുന്ന പോലെ സത്യം എന്നോട് പറയൂ.'
തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ സപ്താര്ചിര്ദുഃഖിതോഽഭവത്। `സത്യം വദാമി യദി മേ ശാപഃ സ്യാദ്ബ്രഹ്മവിത്തമാത്
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഏഴു ജ്വാലകളുള്ള അഗ്നി ദുഃഖിതനായി: 'ഞാൻ സത്യം പറഞ്ഞാൽ ബ്രഹ്മവിദ്യാവാനായവനിൽ നിന്ന് ശാപം ലഭിക്കുമോ എന്ന് ഭയമുണ്ട്.'
അസത്യം ചേദഹം ബ്രൂയാം പതിഷ്യേ നരകാന്ധ്രുവമ്।' ഭീതോഽനൃതാച്ച ശാപാച്ച ഭൃഗോരിത്യബ്രവീച്ഛനൈഃ
'ഞാൻ കള്ളം പറഞ്ഞാൽ ഉറപ്പായി നരകത്തിൽ വീഴും.' കള്ളവും ശാപവും ഭയന്ന്, അഗ്നി ശാന്തമായി പറഞ്ഞു: 'അവൾ ഭൃഗുവിന്റേതാണ്.'
ത്വയാ വൃതാ പുലോമേയം പൂര്വം ദാനവനന്ദന। കിം ത്വിയം വിധിനാ പൂര്വം മന്ത്രവന്ന വൃതാ ത്വയാ
ദാനവപുത്രാ, നീ മുമ്പ് പുലോമയുടെ മകളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. പക്ഷേ, നീ അവളെ നിയമപ്രകാരം മന്ത്രങ്ങളോടെ തിരഞ്ഞെടുത്തതാണോ?
പിത്രാ തു ഭൃഗവേ ദത്താ പുലോമേയം യശസ്വിനീ। ദദാതി ന പിതാ തുഭ്യം വരലോഭാന്മഹായശാഃ
പുലോമയുടെ പ്രശസ്തയായ മകളെ അവളുടെ അച്ഛൻ ഭൃഗുവിന് തന്നു; മഹത്വമുള്ള അവളുടെ അച്ഛൻ നിന്നെ അല്ല, നല്ലൊരു വരനെ തേടി തന്നു.
അഥേമാം വേദദൃഷ്ടേന കര്മണാ വിധിപൂര്വകമ്। ഭാര്യാമൃഷിര്ഭൃഗുഃ പ്രാപ മാം പുരസ്കൃത്യ ദാനവ
പിന്നീട് വേദങ്ങളിൽ പറയുന്ന വിധം എല്ലാ ആചാരങ്ങളും പാലിച്ച്, എന്നെ സാക്ഷിയാക്കി ഭൃഗു മഹർഷി അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
സേയമിത്യവഗച്ഛാമി നാനൃതം വക്തുമുത്സഹേ। നാനൃതം ഹി സദാ ലോകേ പൂജ്യതേ ദാനവോത്തമ
ഇതാണ് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്ന സത്യം; ഞാൻ അസത്യം പറയാൻ കഴിയില്ല. ഈ ലോകത്ത് സത്യം എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു, ദാനവശ്രേഷ്ഠ.
അഗ്നേരഥ വചഃ ശ്രുത്വാ തദ്രക്ഷഃ പ്രജഹാര താമ്। ബ്രഹ്മന്വരാഹരൂപേണ മനോമാരുതരംഹസാ
അഗ്നിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ചിന്തയുടെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗത്തിൽ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തതഃ സ ഗര്ഭോ നിവസന്കുക്ഷൌ ഭൃഗുകുലോദ്വഹ। രോഷാന്മാതുശ്ച്യുതഃ കുക്ഷേശ്ച്യവനസ്തേന സോഽഭവത്
പിന്നീട് ഭൃഗുവിന്റെ വംശത്തിലെ മഹത്വമുള്ള ഭാര്യയുടെ ഗർഭത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ആ ശിശു, അമ്മയുടെ കോപത്തിൽ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവീണു; അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ച്യവനൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
തം ദൃഷ്ട്വാ മാതുരുദരാച്ച്യുതമാദിത്യവര്ചസമ്। തദ്രക്ഷോ ഭസ്മസാദ്ഭൂതം പപാത പരിമുച്യ താമ്
അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവീണ സൂര്യപ്രഭയുള്ള അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ ചിതയിലായപോലെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി, അവളെ വിട്ടുവിട്ടു.
സാ തമാദായ സുശ്രോണീ സസാര ഭൃഗുനന്ദനമ്। ച്യവനം ഭാര്ഗവം പുത്രം പുലോമാ ദുഃഖമൂര്ച്ഛിതാ
അനുഗ്രഹമുള്ള സുന്ദരമായ അരയുള്ള അവൾ, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനായ ച്യവനനെ എടുത്ത് ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി ഓടി.
താം ദദര്ശ സ്വയം ബ്രഹ്മാ സര്വലോകപിതാമഹഃ। രുദതീം ബാഷ്പപൂര്ണാക്ഷീം ഭൃഗോര്ഭാര്യാമനിന്ദിതാമ്
എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ ഭൃഗുവിന്റെ നിരപരാധിയായ ഭാര്യയെ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ കരയുന്നത് കണ്ടു.
സാന്ത്വയാമാസ ഭഗവാന്വധൂം ബ്രഹ്മാ പിതാമഹഃ। അശ്രുബിന്ദൂദ്ഭവാ തസ്യാഃ പ്രാവര്തത മഹാനദീ
പിതാമഹനായ ഭാഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; അവളുടെ കണ്ണുനീർ തുള്ളികളിൽ നിന്ന് ഒരു വലിയ നദി ഉരുത്തിരിഞ്ഞു.
ആവര്തന്തീ സൃതിം തസ്യാ ഭൃഗോഃ പത്ന്യാസ്തപസ്വിനഃ। തസ്യാ മാര്ഗം സൃതവതീം ദൃഷ്ട്വാ തു സരിതം തദാ
ഭൃഗുവിന്റെ തപസ്സുകാരിയായ ഭാര്യയുടെ വഴി പിന്തുടർന്ന് ആ നദി ഒഴുകിത്തുടങ്ങി; അവളുടെ പാതയനുസരിച്ച് ആ നദി സ്ഥാപിതമായി.
നാമ തസ്യാസ്തദാ നദ്യാശ്ചക്രേ ലോകപിതാമഹഃ। വധൂസരേതി ഭഗവാംശ്ച്യവനസ്യാശ്രമം പ്രതി
അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹൻ ആ നദിക്ക് വധൂസരാ എന്ന പേരിട്ടു; അവൾ ച്യവനന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയപ്പോൾ.