വൃകോദരേണ സദൃശോ ബലേനാന്യോ ന വിദ്യതേ। യോ വ്യതീയാദ്യുധി ശ്രേഷ്ഠമപി വജ്രധരം സ്വയമ്
വൃക്കോദരന്റെ ബലത്തിന് തുല്യനായ മറ്റൊരാളില്ല; യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനെയും, വജ്രധാരിയേയും പോലും അവൻ ജയിക്കും.
ജാതമാത്രഃ പുരാ ചൈവ മമാങ്കാത്പതിതോ ഗിരൌ। ശരീരഗൌരവാദസ്യ ശിലാ ഗാത്രൈര്വിചൂര്ണിതാ
അവൻ ജനിച്ച ഉടനെ എന്റെ മടിയിൽ നിന്ന് പർവ്വതത്തിൽ വീണപ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരഭാരത്തിൽ പാറ തകർന്നു.
തദഹം പ്രജ്ഞയാ ജ്ഞാത്വാ ബലം ഭീമസ്യ പാണ്ഡവ। പ്രതികാര്യേ ച വിപ്രസ്യ തതഃ കൃതവതീ മതിമ്
ഭീമന്റെ ബലം വിവേകത്തോടെ മനസ്സിലാക്കി, പാണ്ഡവാ, ബ്രാഹ്മണന്റെ കാരണത്തിൽ ഞാൻ ഈ തീരുമാനം എടുത്തു.
നേദം ലോഭാന്ന ചാജ്ഞാനാന്ന ച മോഹാദ്വിനിശ്ചിതമ്। ബുദ്ധിപൂര്വം തു ധര്മസ്യ വ്യവസായഃ കൃതോ മയാ
ലോഭത്താലോ അജ്ഞാനത്താലോ മോഹത്താലോ ഞാൻ ഈ തീരുമാനം എടുത്തതല്ല; ധർമ്മത്തിനായി മനസ്സോടെ ആലോചിച്ചാണ് ഞാൻ ഇത് നിശ്ചയിച്ചത്.
അര്ഥൌ ദ്വാവപി നിഷ്പന്നൌ യുധിഷ്ഠിര ഭവിഷ്യതഃ। പ്രതീകാരശ്ച വാസസ്യ ധര്മശ്ച ചരിതോ മഹാന്
യുധിഷ്ഠിരാ, രണ്ട് ലക്ഷ്യങ്ങളും നമുക്ക് നേടാം: വാസസ്ഥലത്തിനുള്ള പ്രതികാരവും മഹത്തായ ധർമ്മനിഷ്ഠയും.
യോ ബ്രാഹ്മണസ്യ സാഹായ്യം കുര്യാദര്ഥേഷു കര്ഹിചിത്। ക്ഷത്രിയഃ സ ശുഭാഁല്ലോകാനാപ്നുയാദിതി മേ മതിഃ
ബ്രാഹ്മണന്റെ കാര്യത്തിൽ എപ്പോഴെങ്കിലും സഹായം ചെയ്യുന്ന ക്ഷത്രിയൻ, നല്ല ലോകങ്ങൾ നേടുമെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ക്ഷത്രിയസ്യൈവ കുര്വാണഃ ക്ഷത്രിയോ വധമോക്ഷണമ്। വിപുലാം കീര്തിമാപ്നോതി ലോകേഽസ്മിംശ്ച പരത്ര ച
ക്ഷത്രിയന് തന്റെ കര്ത്തവ്യം അനുസരിച്ച് മരണവും മോചനവും നല്കുമ്പോള്, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും വലിയ പ്രശസ്തി നേടുന്നു.
വൈശ്യസ്യാര്ഥേ ച സാഹായ്യം കുര്വാണഃ ക്ഷത്രിയോ ഭുവി। സ സര്വേഷ്വപി ലോകേഷു പ്രജാ രഞ്ജയതേ ധ്രുവമ്
ഭൂമിയില് വൈശ്യന് സഹായം ചെയ്യുന്ന ക്ഷത്രിയന് എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ജനങ്ങള്ക്ക് സന്തോഷം നല്കുന്നു എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ശൂദ്രം തു മോചയേദ്രാജാ ശരണാര്ഥിനമാഗതമ്। പ്രാപ്നോതീഹ കുലേ ജന്മ സദ്ദ്രവ്യേ രാജപൂജിതേ
ശരണം തേടി വന്ന ശൂദ്രനെ രാജാവ് രക്ഷിച്ചാല്, അവന് ഈ ലോകത്ത് ഉത്തമകുടുംബത്തില് ജനിച്ച് രാജസമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
ഏവം മാം ഭഗവാന്വ്യാസഃ പുരാ പൌരവനന്ദന। പ്രോവാചാസുകരപ്രജ്ഞസ്തസ്മാദേവം ചികീര്ഷിതമ്
പൗരവകുലത്തിലെ സന്തോഷമേ, ഭഗവാന് വ്യാസന് എനിക്കു മുമ്പ് ഇതാണ് പറഞ്ഞു തന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചത്.
ഉപപന്നമിദം മാതസ്ത്വയാ യദ്ബുദ്ധിപൂര്വകമ്। ആര്തസ്യ ബ്രാഹ്മണസ്യൈതദനുക്രോശാദിദം കൃതമ്
അമ്മേ, നീ ആലോചിച്ച് ചെയ്ത ഈ കാര്യം ശരിയാണ്; ദുരിതത്തിലായ ബ്രാഹ്മണനോടുള്ള കരുണ കൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ ചെയ്തത്.
ധ്രുവമേഷ്യതി ഭീമോഽയം നിഹത്യ പുരുഷാദകമ്। സര്വഥാ ബ്രാഹ്മണസ്യാര്ഥേ യദനുക്രോശവത്യസി
നിശ്ചയമായും ഭീമന് ആ മനുഷ്യഭക്ഷകനെ കൊല്ലുകയും വരികയും ചെയ്യും; ബ്രാഹ്മണനോടുള്ള കരുണ കൊണ്ടാണ് നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇങ്ങനെ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
യഥാ ത്വിദം ന വിന്ദേയുര്നരാ നഗരവാസിനഃ। തഥാഽയം ബ്രാഹ്മണോ വാച്യഃ പരിഗ്രാഹ്യശ്ച യത്നതഃ
നഗരവാസികള് ഈ കാര്യം അറിയരുതെന്നതുപോലെ, ഈ ബ്രാഹ്മണനെയും സൂക്ഷ്മമായി ആശ്വസിപ്പിച്ച് സംസാരിക്കണം.
യുധിഷ്ഠിരേണ സംമന്ത്ര്യ ബ്രാഹ്മണാര്ഥമരിന്ദമ। കുന്തീ പ്രവിശ്യ താന്സര്വാന്മന്ത്രയാമാസ ഭാരത
യുധിഷ്ഠിരനോടൊപ്പം ആലോചിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്റെ കാര്യത്തില് കുന്തി അകത്തു കടന്ന് എല്ലാവരോടും ആ വിഷയം പറഞ്ഞു.
അഥ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം ഭീമസേനോ മഹാബലഃ। ബ്രാഹ്മണം സമുപാഗമ്യ വചശ്ചേദമുവാച ഹ
രാത്രി കഴിഞ്ഞ ശേഷം, മഹാബലനായ ഭീമസേനന് ബ്രാഹ്മണനോടു സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആപദസ്ത്വാം വിമോക്ഷ്യേഽഹം സപുത്രം ബ്രാഹ്മണ പ്രിയമ്। മാ ഭൈഷീ രാക്ഷസാത്തസ്മാന്മാം ദദാതു ബലിം ഭവാന്
പ്രിയ ബ്രാഹ്മണനേ, നിന്നെയും മക്കളെയും ഈ അപകടത്തില് നിന്ന് ഞാന് രക്ഷിക്കും; ആ രാക്ഷസനെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല, ബലി എന്നെ തന്നേക്കാം.
ഇദ മാമശിതം കര്തും പ്രയതസ്വ സകൃദ്ഗൃഹേ। ആഥാത്മാനം പ്രാദാസ്യാമി തസ്മൈ ഘോരായ രക്ഷസേ
ഒരു പ്രാവശ്യം വീട്ടില് എനിക്ക് ഭക്ഷണം ഒരുക്കാന് ശ്രമിക്കൂ; അതിനുശേഷം ഞാന് ആ ഭയങ്കര രാക്ഷസന് മുന്നില് പോകും.
ത്വരധ്വം കിം വിലമ്ബധ്വേ മാ ചിരം കുരുതാനഘാഃ। വ്യവസ്യേയം മനഃ പ്രാണൈര്യുഷ്മാന്രക്ഷിതുമദ്യ വൈ
ദയവായി വേഗം ചെയ്യൂ, വൈകരുത്; നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കാന് എന്റെ ജീവന് പോലും ത്യജിക്കാനാണ് ഇന്ന് ഞാന് തീരുമാനിച്ചത്.
ഏവമുക്തഃ സ ഭീമേന ബ്രാഹ്മണോ ഭരതര്ഷഭ। സുഹൃദാം തത്സമാഖ്യായ ദദാവന്നം സുസംസ്കൃതമ്
ഭീമന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ബ്രാഹ്മണന് സുഹൃത്തുക്കളെ അറിയിച്ച് നല്ല രീതിയില് തയ്യാറാക്കിയ ഭക്ഷണം നല്കി.
പിശിതോദനമാജഹ്രുരഥാസ്മൈ പുരവാസിനഃ। സഘൃതം സോപദംശം ച സൂപൈര്നാനാവിധൈഃ സഹ
പിന്നീട് നഗരവാസികള് മാംസം ചേര്ത്ത അന്നം, നെയ്യും പലവിധ കറികളും ചേര്ന്ന വിഭവങ്ങള് കൊണ്ടുവന്നു.
തദാഽശിത്വാ ഭീമസേനോ മാംസാനി വിവിധാനി ച। മോദകാനി ച മുഖ്യാനി ചിത്രോദനചയാന്ബഹൂന്
വിവിധതരം മാംസം, ഉത്തമമായ മധുരം, പലതരം കലർന്ന അന്നം എന്നിവ ഭീമസേനന് ആസ്വദിച്ചു.
തതോഽപിബദ്ദധിഘടാന്സുബഹൂന്ദ്രോണസംമിതാന്। തസ്യ ഭുക്തവതഃ പൌരാ യഥാവത്സമുപാര്ജിതാന്
അതിനുശേഷം, ഡ്രോണ അളവിലുള്ള പല തൈര് കലശങ്ങള് അവന് കുടിച്ചു; നഗരവാസികള് അവര് സമ്പാദിച്ചതെല്ലാം കൊണ്ടുവന്നു.
ഉപജഹ്രുര്ഭൃതം ഭാഗം സമൃദ്ധമനസസ്തദാ। തതോ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം സവ്യഞ്ജനദധിപ്ലുതമ്
ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ അവര് അവന്റെ മുഴുവന് പങ്കും നല്കി; രാത്രികാലം കഴിഞ്ഞ്, പലവിധ കറികളും തൈരും ചേര്ത്ത് ഭക്ഷണം ഒരുക്കി.
സമാരുഹ്യാന്നസംപൂര്ണം ശകടം സ വൃകോദരഃ। പ്രയയൌ തൂര്യനിര്ഘോഷൈഃ പൌരൈശ്ച പരിവാരിതഃ
അന്നം നിറച്ച കാറില് കയറി വൃക്കോദരന് പുറപ്പെട്ടപ്പോള്, വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തോടും നഗരവാസികളുടെ കൂട്ടരോടും കൂടി യാത്രയായി.
ആത്മാനമേഷോഽന്നഭൂതോ രാക്ഷസായ പ്രദാസ്യതി। തരുണോഽപ്രതിരൂപശ്ച ദൃഢ ഔദരികോ യുവാ
ഈ യുവാവു, ദൃഢമായ ശരീരവും ശക്തിയും ഉള്ളവൻ, തന്റെ ജീവനെ ആ രാക്ഷസന് ഭക്ഷ്യമായി സമർപ്പിക്കും. അവൻ ചെറുപ്പമാണ്, പക്ഷേ അവന്റെ രൂപം അതിനൊത്തതല്ല.
വാഗ്ഭിരേവംപ്രകാരാഭിഃ സ്തൂയമാനോ വൃകോദരഃ। ചുചോദ സ ബലീവര്ദൌ യുക്തൌ സര്വാങ്ഗകാലകൌ
ഇങ്ങനെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട്, വൃകോദരൻ ആ ഇരട്ട കാളകളെ ഉണർത്തി, ഇരുവരും ആ രഥത്തിൽ കെട്ടിയിരുന്നതായിരുന്നു.
വാദിത്രാണാം പ്രവാദേന തതസ്തം പുരുഷാദകമ്। അഭ്യഗച്ഛത്സുസംഹൃഷ്ടഃ സര്വത്ര മനുജൈര്വൃതഃ
അപ്പുറം, വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, വൃകോദരൻ സന്തോഷത്തോടെ ആ മനുഷ്യഭക്ഷകന്റെ അടുത്തേക്ക്, എല്ലായിടത്തും ആളുകൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സംപ്രാപ്യ സ ച തം ദേശമേകാകീ സമുപായയൌ। പുരുഷാദഭയാദ്ഭീതസ്തത്രൈവാസീജ്ജനവ്രജഃ
അവിടെത്തിയ ശേഷം, അവൻ ഒറ്റയ്ക്കായി മുന്നോട്ട് പോയി; ആ മനുഷ്യഭക്ഷകനെ ഭയന്ന് ജനക്കൂട്ടം പിന്നിലായി നിന്നു.
സ ഗത്വാ ദൂരമധ്വാനം ദക്ഷിണാമഭിതോ ദിശമ്। യതോപദിഷ്ടമുദ്ദേശേ ദദര്ശ വിപുലം ദ്രുമമ്
അവനു പറഞ്ഞതുപോലെ ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് ദൂരം യാത്രചെയ്ത്, അവൻ ആ നിശ്ചയിച്ച സ്ഥലത്ത് വലിയൊരു വൃക്ഷം കണ്ടു.
കേശമജ്ജാസ്ഥിമേദോഭിര്ബാഹൂരുചരണൈരപി। ആര്ദ്രൈഃ ശുഷ്കൈശ്ച സംകീര്ണമഭിതോഽഥ വനസ്പതിമ്
ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുറ്റും മുടി, അസ്ഥി, മജ്ജ, കൊഴുപ്പ്, കൈകൾ, കാലുകൾ, പാദങ്ങൾ — പുതിയതും ഉണങ്ങിയതുമായവ — പടർന്നുകിടന്നിരുന്നു.