യദധീതം ച പിത്രാ മേ സമ്യക്കൈവ തതോ മയാ। താവച്ഛൃണുഷ്വ യോ ദേവൈഃ സേന്ദ്രൈഃ സര്ഷിമരുദ്ഗണൈഃ
എന്റെ അച്ഛൻ ശരിയായി പഠിച്ചതുപോലെ ഞാൻ അതെല്ലാം പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും ഋഷിമാരും മരുത്ഗണങ്ങളും ആദരിച്ചതെന്തോ അതു നീ കേൾക്കൂ.
പൂജിതഃ പ്രവരോ വംശോ ഭാര്ഗവോ ഭൃഗുനന്ദന। ഇമം വംശമഹം പൂര്വം ഭാര്ഗവം തേ മഹാമുനേ
ദേവന്മാർ ആദരിച്ച മഹത്തായ ഭൃഗുവംശം, ഭൃഗുനന്ദനാ, മഹാമുനിയേ, ആ പുരാതന ഭൃഗുവംശം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം.
നിഗദാമി യഥായുക്തം പുരാണാശ്രയസംയുതമ്। ഭൃഗുര്മഹര്ഷിര്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മണാ വൈ സ്വയംഭുവാ
പുരാണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതുപോലെ ശരിയായി ഞാൻ പറയാം: മഹർഷിയായ ഭൃഗു, ഭാഗ്യശാലിയായവൻ, സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
വരുണസ്യ ക്രതൌ ജാതഃ പാവകാദിതി നഃ ശ്രുതമ്। ഭൃഗോഃ സുദയിതഃ പുത്രശ്ച്യവനോ നാമ ഭാര്ഗവഃ
വരുണന്റെ യജ്ഞത്തിൽ അഗ്നിയിൽ നിന്നാണ് ഭൃഗു ജനിച്ചതെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഭൃഗുവിന്റെ പ്രിയപുത്രൻ ച്യവനൻ എന്ന ഭാർഗവനാണ്.
ച്യവനസ്യ ച ദായാദഃ പ്രമതിര്നാമ ധാര്മികഃ। പ്രമതേരപ്യഭൂത്പുത്രോ ഘൃതാച്യാം രുരുരിത്യുത
ച്യവനന്റെ മകനായി ധാർമ്മികനായ പ്രമതി ജനിച്ചു; പ്രമതിയുടെ ഭാര്യ ഘൃതാചിയിൽ നിന്ന് രുരു എന്ന പുത്രനും ജനിച്ചു.
രുരോരപി സുതോ ജജ്ഞേ ശുനകോ വേദപാരഗഃ। പ്രമദ്വരായാം ധര്മാത്മാ തവ പൂര്വപിതാമഹഃ
രുരുവിന്റെ മകനായി വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, ധാർമ്മികനായ, നിന്റെ പൂർവ്വപിതാമഹനായ ശുനകൻ പ്രമദ്വരയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.
തപസ്വീ ച യശസ്വീ ച ശ്രുതവാന്ബ്രഹ്മവിത്തമഃ। ധാര്മികഃ സത്യവാദീ ച നിയതോ നിയതാശനഃ
അവൻ തപസ്സുകാരനും പ്രശസ്തനും വേദപാരായണനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയുമായിരുന്നു; ധാർമ്മികനും സത്യവാനും നിരന്തര നിയന്ത്രണത്തിലും അളവിലുള്ള ഭക്ഷണത്തിലും ഉറച്ചവനുമായിരുന്നു.
സൂതപുത്ര യഥാ തസ്യ ഭാര്ഗവസ്യ മഹാത്മനഃ। ച്യവനത്വം പരിഖ്യാതം തന്മമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ
സൂതപുത്രാ, മഹാത്മാവായ ഭാർഗവന്റെ ച്യവനനായി മാറിയ കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്; അതു ഞാൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ നീ പറയൂ.
ഭൃഗോഃ സുദയിതാ ഭാര്യാ പുലോമേത്യഭിവിശ്രുതാ। തസ്യാം സമഭവദ്ഗര്ഭോ ഭൃഗുവീര്യസമുദ്ഭവഃ
ഭൃഗുവിന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ പുലോമ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായവളിൽ, ഭൃഗുവിന്റെ വീര്യത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ഗർഭം ഉദിച്ചുവന്നു.
തസ്മിന്ഗര്ഭേഽഥ സംഭൂതേ പുലോമായാം ഭൃഗൂദ്വഹ। സമയേ സമശീലിന്യാം ധര്മപത്ന്യാം യശസ്വിനഃ
പുലോമയിൽ ആ ഗർഭം ഉദിച്ചപ്പോൾ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച യശസ്സുള്ള ഭൃഗു, തന്റെ ധർമ്മപത്നിയോടൊപ്പം യുക്തമായ സമയത്ത് ആയിരുന്നു.
അഭിഷേകായ നിഷ്ക്രാന്തേ ഭൃഗൌ ധര്മഭൃതാം വരേ। ആശ്രമം തസ്യ രക്ഷോഽഥ പുലോമാഽഭ്യാജഗാമ ഹ
ധർമ്മത്തിന്റെ ആധാരമായ ഭൃഗു അഭിഷേകത്തിനായി അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു പോയപ്പോൾ, പുൽോമൻ എന്ന അസുരൻ അവന്റെ അശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി.
തം പ്രവിശ്യാശ്രമം ദൃഷ്ട്വാ ഭൃഗോര്ഭാര്യാമനിന്ദിതാമ്। ഹൃച്ഛയേന സമാവിഷ്ടോ വിചേതാഃ സമപദ്യത
അശ്രമത്തിൽ കയറി, ഭൃഗുവിന്റെ പാപരഹിതയായ ഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ, പുൽോമൻ ആകാംക്ഷയിൽ ആകമാനിച്ച് മനസ്സു നഷ്ടപ്പെട്ടു.
അഭ്യാഗതം തു തദ്രക്ഷഃ പുലോമാ ചാരുദര്ശനാ। ന്യമന്ത്രയത വന്യേന ഫലമൂലാദിനാ തദാ
അവിടെ എത്തിയ പുൽോമനെ, ഭംഗിയുള്ള ആ സ്ത്രീ കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും നൽകി ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
താം തു രക്ഷസ്തദാ ബ്രഹ്മന്ഹൃച്ഛയേനാഭിപീഡിതമ്। ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടമഭൂദ്രാജഞ്ജിഹീര്ഷുസ്താമനിന്ദിതാമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ ആ അസുരൻ ആകാംക്ഷയിൽ മുഴുകി സന്തോഷത്തോടെ അവളെ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ജാതമിത്യബ്രവീത്കാര്യം ജിഹീര്ഷുര്മുദിതഃ ശുഭാമ്। സാ ഹി പൂര്വം വൃതാ തേന പുലോമ്നാ തു ശുചിസ്മിതാ
ആ ഭാഗ്യശാലിയായ സ്ത്രീയെ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ, 'ഈ സ്ത്രീയെ ഞാൻ മുമ്പ് തിരഞ്ഞെടുത്തതാണു' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. പുൽോമൻ മുമ്പ് തന്നെ ആ ശുചിസ്മിതയേ വിവാഹത്തിനായി അഭ്യർത്ഥിച്ചിരുന്നു.
തസ്യ തത്കില്ബിഷം നിത്യം ഹൃദി വര്തതി ഭാര്ഗവ
ഭൃഗുവിന്റെ വംശജനായവനേ, ഈ പാപം പുൽോമന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഇദമന്തരമിത്യേവം ഹര്തും ചക്രേ മനസ്തദാ। അഥാഗ്നിശരണേഽപശ്യജ്ജ്വലന്തം ജാതവേദസമ്
'ഇപ്പോൾ തന്നെയാണ് അവസരം' എന്ന ചിന്തയോടെ അവളെ അപഹരിക്കാൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു; അപ്പോൾ അവൻ കത്തുന്ന ജാതവേദസായ അഗ്നിയെ അവന്റെ ആശ്രയമായി കണ്ടു.
തമപൃച്ഛത്തതോ രക്ഷഃ പാവകം ജ്വലിതം തദാ। ശംസ മേ കസ്യ ഭാര്യേയമഗ്നേ പൃച്ഛേ ഋതേന വൈ
അപ്പോൾ ആ അസുരൻ കത്തുന്ന അഗ്നിയോട് ചോദിച്ചു: 'അഗ്നിയേ, സത്യം പറഞ്ഞ് പറയൂ, ഇവൾ ആരുടെ ഭാര്യയാണ്? ഞാൻ സത്യത്തോടുകൂടി നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.'
മുഖം ത്വമസി ദേവാനാം വദ പാവക പൃച്ഛതേ। മയാ ഹീയം വൃതാ പൂര്വം ഭാര്യാര്ഥേ വരവര്ണിനീ
'ദേവന്മാരുടെ മുഖമായ പാവകനേ, എന്റെ ചോദ്യം ഉത്തരം പറയൂ. ഈ മനോഹരവണ്ണയുള്ള സ്ത്രീയെ ഞാൻ മുമ്പ് വിവാഹത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തതാണു.'
പശ്ചാദിമാം പിതാ പ്രാദാദ്ഭൃഗവേഽനൃതകാരകഃ। സേയം യദി വരാരോഹാ ഭൃഗോര്ഭാര്യാ രഹോഗതാ
'പിന്നീട് അവളുടെ അച്ഛൻ അവളെ ഭൃഗുവിന് നൽകി; ഭൃഗു ഒരിക്കലും കള്ളം പറയുന്നവനല്ല. ഈ മനോഹരിയായ സ്ത്രീ ഇപ്പോൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണെങ്കിൽ, ഒറ്റപ്പെടുന്നവളായി ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ—'
തഥാ സത്യം സമാഖ്യാഹി ജിഹീര്ഷാമ്യാശ്രമാദിമാമ്। സ മന്യുസ്തത്ര ഹൃദയം പ്രദഹന്നിവ തിഷ്ഠതി
'അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, സത്യം വെളിപ്പെടുത്തൂ; ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ ഹൃദയം കോപത്തിൽ കത്തുന്നുവെന്നപോലെ തിളക്കുന്നു.'
മത്പൂര്വഭാര്യാം യദിമാം ഭൃഗുരാപ സുമധ്യമാമ്। `അസംമതമിദം മേഽദ്യ ഹരിഷ്യാമ്യാശ്രമാദിമാമ്
'ഭൃഗു എന്റെ മുൻ ഭാര്യയായ ഈ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ എന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഇന്ന് ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകും.'
ഏവം രക്ഷസ്തമാമന്ത്ര്യ ജ്വലിതം ജാതവേദസമ്। ശങ്കമാനം ഭൃഗോര്ഭാര്യാം പുനഃപുനരപൃച്ഛത
ഇങ്ങനെ പുൽോമൻ കത്തുന്ന ജാതവേദസിനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു; അവൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണോ എന്ന സംശയത്തിൽ.
ത്വമഗ്നേ സര്വഭൂതാനാമന്തശ്ചരസി നിത്യദാ। സാക്ഷിവത്പുണ്യപാപേഷു സത്യം ബ്രൂഹി കവേ വചഃ
'അഗ്നിയേ, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ വസിക്കുന്നു; പുണ്യവും പാപവും സാക്ഷിയായ് സത്യം പറയൂ, ജ്ഞാനിയേ.'
മത്പൂര്വഭാര്യാഽപഹൃതാ ഭൃഗുണാഽനൃതകാരിണാ। സേയം യദി തഥാ മേ ത്വം സത്യമാഖ്യാതുമര്ഹസി
'എന്റെ മുൻ ഭാര്യയെ ഭൃഗു കള്ളം പറഞ്ഞ് എടുത്തു. അതെങ്ങിൽ, നീ സത്യം എന്നോട് വെളിപ്പെടുത്തണം.'
ശ്രുത്വാ ത്വത്തോ ഭൃഗോര്ഭാര്യാം ഹരിഷ്യാമ്യാശ്രമാദിമാമ്। ജാതവേദഃ പശ്യതസ്തേ വദ സത്യാം ഗിരം മമ
'നിന്നിൽ നിന്ന് അവൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണെന്ന് അറിഞ്ഞാൽ ഞാൻ അവളെ അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകും. ജാതവേദസേ, നീ കാണുന്ന പോലെ സത്യം എന്നോട് പറയൂ.'
തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ സപ്താര്ചിര്ദുഃഖിതോഽഭവത്। `സത്യം വദാമി യദി മേ ശാപഃ സ്യാദ്ബ്രഹ്മവിത്തമാത്
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഏഴു ജ്വാലകളുള്ള അഗ്നി ദുഃഖിതനായി: 'ഞാൻ സത്യം പറഞ്ഞാൽ ബ്രഹ്മവിദ്യാവാനായവനിൽ നിന്ന് ശാപം ലഭിക്കുമോ എന്ന് ഭയമുണ്ട്.'
അസത്യം ചേദഹം ബ്രൂയാം പതിഷ്യേ നരകാന്ധ്രുവമ്।' ഭീതോഽനൃതാച്ച ശാപാച്ച ഭൃഗോരിത്യബ്രവീച്ഛനൈഃ
'ഞാൻ കള്ളം പറഞ്ഞാൽ ഉറപ്പായി നരകത്തിൽ വീഴും.' കള്ളവും ശാപവും ഭയന്ന്, അഗ്നി ശാന്തമായി പറഞ്ഞു: 'അവൾ ഭൃഗുവിന്റേതാണ്.'
ത്വയാ വൃതാ പുലോമേയം പൂര്വം ദാനവനന്ദന। കിം ത്വിയം വിധിനാ പൂര്വം മന്ത്രവന്ന വൃതാ ത്വയാ
ദാനവപുത്രാ, നീ മുമ്പ് പുലോമയുടെ മകളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. പക്ഷേ, നീ അവളെ നിയമപ്രകാരം മന്ത്രങ്ങളോടെ തിരഞ്ഞെടുത്തതാണോ?
പിത്രാ തു ഭൃഗവേ ദത്താ പുലോമേയം യശസ്വിനീ। ദദാതി ന പിതാ തുഭ്യം വരലോഭാന്മഹായശാഃ
പുലോമയുടെ പ്രശസ്തയായ മകളെ അവളുടെ അച്ഛൻ ഭൃഗുവിന് തന്നു; മഹത്വമുള്ള അവളുടെ അച്ഛൻ നിന്നെ അല്ല, നല്ലൊരു വരനെ തേടി തന്നു.