സത്യവാദീ ശമപരസ്തപസ്വീ നിയതവ്രതഃ। സര്വേഷാമേവ നോ മാന്യഃ സ താവത്പ്രതിപാല്യതാമ്
അവൻ സത്യം സംസാരിക്കുന്നു, ശമത്തിൽ സ്ഥിരനാണ്, തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നവൻ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവൻ; അവൻ എല്ലാവർക്കും ആദരണീയനാണ്, അതിനാൽ അവനെ കാത്തിരിക്കണം.
തസ്മിന്നധ്യാസതി ഗുരാവാസനം പരമാര്ചിതമ്। തതോ വക്ഷ്യസി യത്ത്വാം സ പ്രക്ഷ്യതി ദ്വിജസത്തമഃ
ഗുരു പരമാദരപൂർവ്വം ഇരിക്കുന്ന സീറ്റിൽ ഇരുന്നാൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ ചോദിക്കുന്നതെന്താണോ അതു നീ പറയണം.
ഏവമസ്തു ഗുരൌ തസ്മിന്നുപവിഷ്ടേ മഹാത്മനി। തേന പൃഷ്ടഃ കഥാഃ പുണ്യാ വക്ഷ്യാമി വിവിധാശ്രയാഃ
അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവായ ഗുരു ഇരുന്നപ്പോൾ, അവൻ ചോദിച്ച വിവിധ വിശുദ്ധ കഥകൾ ഞാൻ പറയാം.
സോഽഥ വിപ്രര്ഷഭഃ സര്വം കൃത്വാ കാര്യം യഥാവിധി। ദേവാന്വാഗ്ഭിഃ പിതൄനദ്ഭിസ്തര്പയിത്വാഽഽജഗാമ ഹ
അപ്പോൾ ആ മഹാൻ ബ്രാഹ്മണൻ, എല്ലാ കര്ത്തവ്യങ്ങളും വിധിപ്രകാരം നിർവഹിച്ചു, ദേവന്മാരെ ഹോമത്താൽ, പിതാക്കളെ ജലത്താൽ, മഹർഷിമാരെ വചനങ്ങളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി പുറപ്പെട്ടു.
യത്ര ബ്രഹ്മര്ഷയഃ സിദ്ധാഃ സുഖാസീനാ ധൃതവ്രതാഃ। യജ്ഞായതനമാശ്രിത്യ സൂതപുത്രപുരസ്പരാഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മർഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവരും സുഖമായി ഇരുന്നവരും, യജ്ഞശാലയിൽ കൂടിയിരുന്നപ്പോൾ, സൗതി മുന്നിൽ ഇരുന്നു.
ഋത്വിക്ഷ്വഥ സദസ്യേഷു സ വൈ ഗൃഹപതിസ്തദാ। ഉപവിഷ്ടേഷൂപവിഷ്ടഃ ശൌനകോഽഥാബ്രവീദിദമ്
യജ്ഞത്തിൽ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും സഭാംഗങ്ങളും ഇരുന്നപ്പോൾ, ഗൃഹസ്ഥനും ഇരുന്നു; അപ്പോൾ ശൗനകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പുരാണമഖിലം താത പിതാ തേഽധീതവാന്പുരാ। `ഭാരതാധ്യയനം സര്വം കൃഷ്ണദ്വൈപായനാത്തദാ।' കച്ചിത്ത്വമപി തത്സര്വമധീഷേ രൌമഹര്ഷണേ
പ്രിയനേ, നിന്റെ അച്ഛൻ മുമ്പ് മുഴുവൻ പുരാണവും കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്നുള്ള മഹാഭാരതവും പഠിച്ചിരുന്നു; നീയും അതെല്ലാം പഠിച്ചിട്ടുണ്ടോ രൗമഹർഷണപുത്രാ?
പുരാണേ ഹി കഥാ ദിവ്യാ ആദിവംശാശ്ച ധീമതാമ്। കഥ്യന്തേ യേ പുരാഽസ്മാഭിഃ ശ്രുതപൂര്വാഃ പിതുസ്തവ
പുരാണത്തിൽ ദിവ്യമായ കഥകളും ജ്ഞാനികളുടെയും പുരാതന വംശാവലികളും പറയുന്നു; അവയെല്ലാം നിന്റെ അച്ഛനിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ മുമ്പ് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
തത്ര വംശമഹം പൂര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭാര്ഗവമ്। കഥയസ്വ കഥാമേതാം കല്യാഃ സ്മഃ ശ്രവണേ തവ
അവയിൽ ആദ്യം ഭൃഗുവംശത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മഹാമുനിയേ, ഈ കഥ ഞങ്ങൾക്കായി പറയൂ, നിന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
യദധീതം പുരാ സമ്യഗ്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൈര്മഹാത്മഭിഃ। വൈശംപായനവിപ്രാഗ്ര്യൈസ്തൈശ്ചാപി കഥിതം യഥാ
മുമ്പ് മഹാത്മാക്കളായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, വൈശംപായനൻ തുടങ്ങിയ മഹർഷിമാർ ശരിയായി പഠിച്ചതും അവർ പറഞ്ഞതുപോലെയും,
യദധീതം ച പിത്രാ മേ സമ്യക്കൈവ തതോ മയാ। താവച്ഛൃണുഷ്വ യോ ദേവൈഃ സേന്ദ്രൈഃ സര്ഷിമരുദ്ഗണൈഃ
എന്റെ അച്ഛൻ ശരിയായി പഠിച്ചതുപോലെ ഞാൻ അതെല്ലാം പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും ഋഷിമാരും മരുത്ഗണങ്ങളും ആദരിച്ചതെന്തോ അതു നീ കേൾക്കൂ.
പൂജിതഃ പ്രവരോ വംശോ ഭാര്ഗവോ ഭൃഗുനന്ദന। ഇമം വംശമഹം പൂര്വം ഭാര്ഗവം തേ മഹാമുനേ
ദേവന്മാർ ആദരിച്ച മഹത്തായ ഭൃഗുവംശം, ഭൃഗുനന്ദനാ, മഹാമുനിയേ, ആ പുരാതന ഭൃഗുവംശം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം.
നിഗദാമി യഥായുക്തം പുരാണാശ്രയസംയുതമ്। ഭൃഗുര്മഹര്ഷിര്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മണാ വൈ സ്വയംഭുവാ
പുരാണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതുപോലെ ശരിയായി ഞാൻ പറയാം: മഹർഷിയായ ഭൃഗു, ഭാഗ്യശാലിയായവൻ, സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
വരുണസ്യ ക്രതൌ ജാതഃ പാവകാദിതി നഃ ശ്രുതമ്। ഭൃഗോഃ സുദയിതഃ പുത്രശ്ച്യവനോ നാമ ഭാര്ഗവഃ
വരുണന്റെ യജ്ഞത്തിൽ അഗ്നിയിൽ നിന്നാണ് ഭൃഗു ജനിച്ചതെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഭൃഗുവിന്റെ പ്രിയപുത്രൻ ച്യവനൻ എന്ന ഭാർഗവനാണ്.
ച്യവനസ്യ ച ദായാദഃ പ്രമതിര്നാമ ധാര്മികഃ। പ്രമതേരപ്യഭൂത്പുത്രോ ഘൃതാച്യാം രുരുരിത്യുത
ച്യവനന്റെ മകനായി ധാർമ്മികനായ പ്രമതി ജനിച്ചു; പ്രമതിയുടെ ഭാര്യ ഘൃതാചിയിൽ നിന്ന് രുരു എന്ന പുത്രനും ജനിച്ചു.
രുരോരപി സുതോ ജജ്ഞേ ശുനകോ വേദപാരഗഃ। പ്രമദ്വരായാം ധര്മാത്മാ തവ പൂര്വപിതാമഹഃ
രുരുവിന്റെ മകനായി വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, ധാർമ്മികനായ, നിന്റെ പൂർവ്വപിതാമഹനായ ശുനകൻ പ്രമദ്വരയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.
തപസ്വീ ച യശസ്വീ ച ശ്രുതവാന്ബ്രഹ്മവിത്തമഃ। ധാര്മികഃ സത്യവാദീ ച നിയതോ നിയതാശനഃ
അവൻ തപസ്സുകാരനും പ്രശസ്തനും വേദപാരായണനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയുമായിരുന്നു; ധാർമ്മികനും സത്യവാനും നിരന്തര നിയന്ത്രണത്തിലും അളവിലുള്ള ഭക്ഷണത്തിലും ഉറച്ചവനുമായിരുന്നു.
സൂതപുത്ര യഥാ തസ്യ ഭാര്ഗവസ്യ മഹാത്മനഃ। ച്യവനത്വം പരിഖ്യാതം തന്മമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ
സൂതപുത്രാ, മഹാത്മാവായ ഭാർഗവന്റെ ച്യവനനായി മാറിയ കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്; അതു ഞാൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ നീ പറയൂ.
ഭൃഗോഃ സുദയിതാ ഭാര്യാ പുലോമേത്യഭിവിശ്രുതാ। തസ്യാം സമഭവദ്ഗര്ഭോ ഭൃഗുവീര്യസമുദ്ഭവഃ
ഭൃഗുവിന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ പുലോമ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായവളിൽ, ഭൃഗുവിന്റെ വീര്യത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ഗർഭം ഉദിച്ചുവന്നു.
തസ്മിന്ഗര്ഭേഽഥ സംഭൂതേ പുലോമായാം ഭൃഗൂദ്വഹ। സമയേ സമശീലിന്യാം ധര്മപത്ന്യാം യശസ്വിനഃ
പുലോമയിൽ ആ ഗർഭം ഉദിച്ചപ്പോൾ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച യശസ്സുള്ള ഭൃഗു, തന്റെ ധർമ്മപത്നിയോടൊപ്പം യുക്തമായ സമയത്ത് ആയിരുന്നു.
അഭിഷേകായ നിഷ്ക്രാന്തേ ഭൃഗൌ ധര്മഭൃതാം വരേ। ആശ്രമം തസ്യ രക്ഷോഽഥ പുലോമാഽഭ്യാജഗാമ ഹ
ധർമ്മത്തിന്റെ ആധാരമായ ഭൃഗു അഭിഷേകത്തിനായി അശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു പോയപ്പോൾ, പുൽോമൻ എന്ന അസുരൻ അവന്റെ അശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി.
തം പ്രവിശ്യാശ്രമം ദൃഷ്ട്വാ ഭൃഗോര്ഭാര്യാമനിന്ദിതാമ്। ഹൃച്ഛയേന സമാവിഷ്ടോ വിചേതാഃ സമപദ്യത
അശ്രമത്തിൽ കയറി, ഭൃഗുവിന്റെ പാപരഹിതയായ ഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ, പുൽോമൻ ആകാംക്ഷയിൽ ആകമാനിച്ച് മനസ്സു നഷ്ടപ്പെട്ടു.
അഭ്യാഗതം തു തദ്രക്ഷഃ പുലോമാ ചാരുദര്ശനാ। ന്യമന്ത്രയത വന്യേന ഫലമൂലാദിനാ തദാ
അവിടെ എത്തിയ പുൽോമനെ, ഭംഗിയുള്ള ആ സ്ത്രീ കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും നൽകി ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
താം തു രക്ഷസ്തദാ ബ്രഹ്മന്ഹൃച്ഛയേനാഭിപീഡിതമ്। ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടമഭൂദ്രാജഞ്ജിഹീര്ഷുസ്താമനിന്ദിതാമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ ആ അസുരൻ ആകാംക്ഷയിൽ മുഴുകി സന്തോഷത്തോടെ അവളെ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ജാതമിത്യബ്രവീത്കാര്യം ജിഹീര്ഷുര്മുദിതഃ ശുഭാമ്। സാ ഹി പൂര്വം വൃതാ തേന പുലോമ്നാ തു ശുചിസ്മിതാ
ആ ഭാഗ്യശാലിയായ സ്ത്രീയെ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ, 'ഈ സ്ത്രീയെ ഞാൻ മുമ്പ് തിരഞ്ഞെടുത്തതാണു' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. പുൽോമൻ മുമ്പ് തന്നെ ആ ശുചിസ്മിതയേ വിവാഹത്തിനായി അഭ്യർത്ഥിച്ചിരുന്നു.
തസ്യ തത്കില്ബിഷം നിത്യം ഹൃദി വര്തതി ഭാര്ഗവ
ഭൃഗുവിന്റെ വംശജനായവനേ, ഈ പാപം പുൽോമന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഇദമന്തരമിത്യേവം ഹര്തും ചക്രേ മനസ്തദാ। അഥാഗ്നിശരണേഽപശ്യജ്ജ്വലന്തം ജാതവേദസമ്
'ഇപ്പോൾ തന്നെയാണ് അവസരം' എന്ന ചിന്തയോടെ അവളെ അപഹരിക്കാൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു; അപ്പോൾ അവൻ കത്തുന്ന ജാതവേദസായ അഗ്നിയെ അവന്റെ ആശ്രയമായി കണ്ടു.
തമപൃച്ഛത്തതോ രക്ഷഃ പാവകം ജ്വലിതം തദാ। ശംസ മേ കസ്യ ഭാര്യേയമഗ്നേ പൃച്ഛേ ഋതേന വൈ
അപ്പോൾ ആ അസുരൻ കത്തുന്ന അഗ്നിയോട് ചോദിച്ചു: 'അഗ്നിയേ, സത്യം പറഞ്ഞ് പറയൂ, ഇവൾ ആരുടെ ഭാര്യയാണ്? ഞാൻ സത്യത്തോടുകൂടി നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.'
മുഖം ത്വമസി ദേവാനാം വദ പാവക പൃച്ഛതേ। മയാ ഹീയം വൃതാ പൂര്വം ഭാര്യാര്ഥേ വരവര്ണിനീ
'ദേവന്മാരുടെ മുഖമായ പാവകനേ, എന്റെ ചോദ്യം ഉത്തരം പറയൂ. ഈ മനോഹരവണ്ണയുള്ള സ്ത്രീയെ ഞാൻ മുമ്പ് വിവാഹത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തതാണു.'
പശ്ചാദിമാം പിതാ പ്രാദാദ്ഭൃഗവേഽനൃതകാരകഃ। സേയം യദി വരാരോഹാ ഭൃഗോര്ഭാര്യാ രഹോഗതാ
'പിന്നീട് അവളുടെ അച്ഛൻ അവളെ ഭൃഗുവിന് നൽകി; ഭൃഗു ഒരിക്കലും കള്ളം പറയുന്നവനല്ല. ഈ മനോഹരിയായ സ്ത്രീ ഇപ്പോൾ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയാണെങ്കിൽ, ഒറ്റപ്പെടുന്നവളായി ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ—'