തതസ്തം ബ്രാഹ്മണം തത്ര ഭാര്യയാ ച സുതേന ച। ദുഹിത്രാ ചൈവ സഹിതം ദദര്ശ വികൃതാനനമ്
അവിടെ കുന്തി, ബ്രാഹ്മണനും ഭാര്യയും മകനും മകളുമൊക്കെ ദു:ഖത്തിൽ മുഖം വളച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ധിഗിദം ജീവിതം ലോകേ ഗതസാരമനര്ഥകമ്। ദുഃഖമൂലം പരാധീനം ഭൃശമപ്രിയഭാഗി ച
ഈ ലോകത്തിലെ ജീവൻ നിസ്സാരവും നിർഥകവുമാണ്; ദു:ഖത്തിൽ വേരൂന്നിയതും മറ്റുള്ളവരിൽ ആശ്രയിച്ചും എപ്പോഴും ഇഷ്ടമില്ലാത്ത അനുഭവങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്.
ജീവിതേ പരമം ദുഃഖം ജീവിതേ പരമോ ജ്വരഃ। ജീവിതേ വര്തമാനസ്യ ദ്വന്ദ്വാനാമാഗമോ ധ്രുവഃ
ജീവിതത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ ദു:ഖവും, ഏറ്റവും വലിയ വേദനയും ഉണ്ട്; ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർക്കു സന്തോഷവും ദു:ഖവും ഒരുപോലെ വരുന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ആത്മാ ഹ്യേകോ ഹി ധര്മാര്ഥൌ കാമം ചൈവ നിഷേവതേ। ഏതൈശ്ച വിപ്രയോഗോഽപി ദുഃഖം പരമനന്തകമ്
സ്വയം മാത്രം ധർമ്മവും സമ്പത്തും ഇഷ്ടങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; ഇവയിലൊന്നിൽ നിന്നുമുള്ള വേർപാട് അനന്തമായ വലിയ ദു:ഖം നൽകുന്നു.
ആഹുഃ കേചിത്പരം മോക്ഷം സ ച നാസ്തി കഥംചന। അര്ഥപ്രാപ്തൌ തു നരകഃ കൃത്സ്ന ഏവോപപദ്യതേ
ചിലർ മോക്ഷമാണ് പരമം എന്ന് പറയുന്നു, പക്ഷേ അതു ഒരിക്കലും ലഭ്യമാകില്ല; സമ്പത്ത് നേടാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ മുഴുവൻ നരകം തന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
അര്ഥേപ്സുതാ പരം ദുഃഖമര്ഥപ്രാപ്തൌ തതോഽധികമ്। ജാതസ്നേഹസ്യ ചാര്ഥേഷു വിപ്രയോഗേ മഹത്തരമ്
സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് വലിയ ദു:ഖം ഉണ്ടാകും, അതു നേടിയാലും അതിലും കൂടുതൽ ദു:ഖം; എന്നാൽ സമ്പത്തിൽ സ്നേഹം വളർന്നാൽ, അതിൽ നിന്നുള്ള വേർപാട് ഏറ്റവും വലിയ വേദനയാകും.
യാവന്തോ യസ്യ സംയോഗാ ദ്രവ്യൈരിഷ്ടൈര്ഭവന്ത്യുത। താവന്തോഽസ്യ നിഖ്യന്തേ ഹൃദയേ ശോകശങ്കവഃ
ഒരു മനുഷ്യന് എത്ര ഇഷ്ടപ്പെട്ട വസ്തുക്കളോടും ബന്ധം ഉണ്ടോ, അത്രയും ദു:ഖത്തിന്റെ അഞ്ഞാളുകൾ അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കുത്തി നിൽക്കും.
തദിദം ജീവിതം പ്രാപ്യ അല്പകാലം മഹാഭയമ്। ത്യാഗോ ഹി ന മയാ പ്രാപ്തോ ഭാര്യയാ സഹിതേന ച
ഈ ജീവിതം വളരെ ചെറുതും വലിയ ഭയത്തോടുകൂടിയതുമാണ്. ഭാര്യയോടൊപ്പം ചേർന്നാലും ഞാൻ ഇതുവരെ വെടിപ്പിനെ കൈവരിച്ചിട്ടില്ല.
ന ഹി യോഗം പ്രപശ്യാമി യേന മുച്യേയമാപദഃ। പുത്രദാരേണ വാ സാര്ധം പ്രാദ്രവേയമനാമയമ്
ഈ കഷ്ടതയിൽ നിന്ന് ഞാൻ രക്ഷപ്പെടാൻ വഴിയൊന്നും കാണുന്നില്ല; മകനെയും ഭാര്യയെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടു സുരക്ഷിതമായി ഒഴിഞ്ഞുപോകാനും കഴിയില്ല.
യതിതം വൈ മയാ പൂര്വം വേത്ഥ ബ്രാഹ്മണി തത്തഥാ। ക്ഷേമം യതസ്തതോ ഗന്തും ത്വയാ തു മമ ന ശ്രുതമ്
സുരക്ഷ കിട്ടാൻ എവിടേക്കും പോകാൻ മുമ്പ് ഞാൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന് നീ അറിയാം, ബ്രാഹ്മണിയേ. എന്നാൽ നീ എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.
ഇഹ ജാതാ വിവൃദ്ധാഽസ്മി പിതാ മാതാ മമേതി വൈ। ഉക്തവത്യസി ദുര്മേധേ യാച്യമാനാ മയാഽസകൃത്
‘ഇവിടെയാണ് ഞാൻ ജനിച്ചും വളർന്നതും; ഇവരാണ് എന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും’ എന്ന് നീ പലതവണ ഞാൻ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും പറഞ്ഞതല്ലേ, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവളേ.
സ്വര്ഗതോഽപി പിതാ വൃദ്ധസ്തഥാ മാതാ ചിരം തവ। ബന്ധവാ ഭൂതപൂര്വാശ്ച തത്ര വാസേ തു കാ രതിഃ
നിന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും ഇപ്പോൾ വൃദ്ധരായി സ്വർഗത്തിൽ പോയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പഴയ ബന്ധുക്കളും അങ്ങോട്ട് പോയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവിടെ താമസിക്കാൻ എന്ത് സന്തോഷം?
ന ഭോജനം വിരുദ്ധം സ്യാന്ന സ്ത്രീദേശോ നിബന്ധനഃ। സുദൂരമപി തം ദേശം വ്രജേദ്ഗരുഡഹംസവത്
ഭക്ഷണത്തിൽ എവിടെയും വിരോധമില്ല; സ്ത്രീയുടെ ദേശം ഒരു ബന്ധനവുമല്ല. ഗരുഡനും ഹംസംപോലെ ദൂരത്തേക്കും പോകേണ്ടതാണു.
സോഽയം തേ ബന്ധുകാമായാ അശൃണ്വന്ത്യാ വചോ മമ। ബന്ധുപ്രണാശഃ സംപ്രാപ്തോ ഭൃശം ദുഃഖകരോ മമ
നീ ബന്ധുക്കളെ ആഗ്രഹിച്ച് എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാതിരുന്നതുകൊണ്ട്, ഇപ്പോൾ ബന്ധുക്കളുടെ നാശം സംഭവിച്ചു, അതു എനിക്ക് വലിയ ദു:ഖം നൽകുന്നു.
അഥവാ മദ്വിനാശോ യം ന ഹി ശക്ഷ്യാമി കംചന। പരിത്യക്തുമഹം ബന്ധും സ്വയം ജീവന്നൃശംസവത്
അല്ലെങ്കിൽ, എന്റെ തന്നെ നാശം സഹിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഒരു ബന്ധുവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ക്രൂരതയാകും.
സഹധര്മചരീം ദാന്താം നിത്യം മാതൃസമാം മമ। സഖായം വിഹിതാം ദേവൈര്നിത്യം പരമികാം ഗതിമ്
എന്റെ ഭാര്യ, എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവളും, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നവളും, എനിക്ക് അമ്മപോലെയും, ദേവന്മാർ തന്നെ കൂട്ടുകാരിയായി നിയോഗിച്ചവളും, പരമഗതിയുമാണ്.
പിത്രാ മാത്രാ ച വിഹിതാം സദാ ഗാര്ഹസ്ഥ്യഭാഗിനീമ്। വരയിത്വാ യഥാന്യായം മന്ത്രവത്പരിണീയ ച
എന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും കുടുംബജീവിതത്തിൽ പങ്കാളിയാകാൻ എപ്പോഴും നിയോഗിച്ചവളെ, യുക്തിപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, മന്ത്രശുദ്ധിയോടെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്തു.
കുലീനാം ശീലസംപന്നാമപത്യജനനീമപി। ത്വാമഹം ജീവിതസ്യാര്ഥേ സാധ്വീമനപകാരിണീമ്
നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള, സന്താനജനനത്തിന് യോഗ്യയായ, ദോഷമില്ലാത്ത സതിയായ നിന്നെ ഞാൻ ജീവിതത്തിനായി ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
പരിത്യക്തും ന ശക്ഷ്യാമി ഭാര്യാം നിത്യമനുവ്രതാമ്। കുത ഏവ പരിത്യക്തും സുതാം ശക്ഷ്യാമ്യഹം സ്വയമ്
എപ്പോഴും വിശ്വസ്തയായ ഭാര്യയെ ഞാൻ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല; എങ്കിൽ, എന്റെ സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ മകളെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
ബാലാമപ്രാപ്തവയസമജാതവ്യഞ്ജനാകൃതിമ്। ഭര്തുരര്ഥായ നിക്ഷിപ്താം ന്യാസം ധാത്രാ മഹാത്മനാ
ഇനി, പ്രായം തികയാത്ത, രൂപം പൂർണ്ണമായി വളർന്നിട്ടില്ലാത്ത, ഭർത്താവിന്റെ കാര്യത്തിനായി മഹാത്മാവായ സ്രഷ്ടാവ് എന്നെ ഏൽപ്പിച്ച ബാലികയെയാണ് ഞാൻ സംരക്ഷിക്കുന്നത്.
യയാ ദൌഹിത്രജാഁല്ലോകാനാശംസേ പിതൃഭിഃ സഹ। സ്വയമുത്പാദ്യ താം ബാലാം കഥമുത്സ്രഷ്ടുമുത്സഹേ
അവളിലൂടെ, ഞാൻ മക്കളുടെയും പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം ലോകങ്ങൾ നേടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; ഞാൻ തന്നെ ജനിപ്പിച്ച ആ ബാലികയെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ മനസ്സാകും?
മന്യന്തേ കേചിദധികം സ്നേഹം പുത്രേ പിതുര്നരാഃ। കന്യായാം കേചിദപരേ മമ തുല്യാവുഭൌ സ്മൃതൌ
ചിലർ അച്ഛൻ മകനെ കൂടുതൽ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന് കരുതുന്നു, ചിലർ മകളെ എന്നാണ് പറയുന്നത്; എനിക്ക് ഇരുവരെയും ഒരുപോലെ മനസ്സിൽ വച്ചിരിക്കുന്നു.
യസ്യാം ലോകാഃ പ്രസൂതിശ്ച സ്ഥിതാ നിത്യമഥോ സുഖമ്। അപാപാം താമഹം ബാലാം കഥമുത്സ്രഷ്ടുമുത്സഹേ
ലോകങ്ങളും സന്താനവും സ്ഥിരമായ സന്തോഷവും അവളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; പാപമില്ലാത്ത ആ ബാലികയെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ മനസ്സാകും?
കുത ഏവ പരിത്യക്തും സുതം ശക്ഷ്യാമ്യഹം സ്വയമ്। പ്രാര്ഥയേയം പരാം പ്രീതിം യസ്മിന്സ്വര്ഗഫലാനി ച
എന്റെ സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ മകനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് എങ്ങനെ കഴിയും? അവനിൽ ഞാൻ പരമാനന്ദവും സ്വർഗ്ഫലവും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലേ?
യസ്യ ജാതസ്യ പിതരോ മുഖം ദൃഷ്ട്വാ ദിവം ഗതാഃ। അഹം മുക്തഃ പിതൃഋണാദ്യസ്യ ജാതസ്യ തേജസാ
ജനിച്ച മകന്റെ മുഖം കണ്ട ഉടനെ അവന്റെ മാതാപിതാക്കള് സ്വര്ഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി; ജനിച്ച ഈ മകന്റെ മഹത്വം കൊണ്ട് ഞാന് പിതൃഋണത്തില് നിന്ന് മോചിതനായി.
ദയിതം മേ കഥം ബാലമഹം ത്യക്തുമിഹോത്സഹേ। തമഹം ജ്യേഷ്ഠപുത്രം മേ കുലനിര്ഹാരകം വിഭുമ്
എനിക്ക് പ്രിയമായ ഈ കുഞ്ഞിനെ ഇവിടെ ഉപേക്ഷിക്കാന് എങ്ങനെ മനസ്സാകുമെന്നു പറയൂ; ഇദ്ദേഹം എന്റെ മൂത്ത മകനാണ്, കുടുംബത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കാനുള്ള ശക്തനായവനാണ്.
മമ പിണ്ഡോദകനിധിം കഥം ത്യക്ഷ്യാമി പുത്രകമ്। ത്യാഗോഽയം മമ സംപ്രാപ്തോ മമന്വാ മേ സുതസ്യ വാ
എന്റെ മകനാണ് എന്റെ പിണ്ഡം, ജലം എന്നിവ സ്വീകരിക്കേണ്ടവന്; അവനെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കാനാകും? ഈ വിടവാങ്ങല് എന്റെതോ, മകന്റെതോ എന്നറിയാതെ എന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് വന്നു.
തവ വാ തവ പുത്ര്യാ വാ അത്ര വാസസ്യ തത്ഫലമ്। ന ശൃണോഷി വചോ മഹ്യം തത്ഫലം ഭുങ്ക്ഷ്വ ഭാമിനി
നിനക്കോ, നിന്റെ മകള്ക്കോ, ഇവിടെ താമസിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഫലം ലഭിക്കും; നീ എന്റെ വാക്കുകള് കേള്ക്കുന്നില്ല—അഫലം അനുഭവിക്കൂ, സുന്ദരിയേ.
അഥവാഹം ന ശക്ഷ്യാമി സ്വയം മര്തും സുതം മമ। ഏകം ത്യക്തും ന ശക്നോതി ഭവതീം ച സുതാമപി
അല്ലെങ്കില് എന്റെ മകനെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാന് സ്വയം മരിക്കാന് കഴിയില്ല; അവനെയും നിന്നെയും, എന്റെ മകളെയും ഉപേക്ഷിക്കാന് എനിക്ക് കഴിയില്ല.
അഥ മദ്രക്ഷണാര്ഥം വാ ന ഹി ശക്ഷ്യാമി കംചന। പരിത്യക്തുമഹം ബന്ധും സ്വയം ജീവന്നൃശംസവത്
അല്ലെങ്കില് മദ്രരാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാനായി, ആരെയും ഉപേക്ഷിക്കാന് എനിക്ക് കഴിയില്ല; ജീവനോടെ ബന്ധുവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ക്രൂരതയാണെന്ന് ഞാന് അറിയുന്നു.