വിദുരേണാസ്മി സന്ദിഷ്ടോ ദത്ത്വാ ബഹു ധനം മഹത്। ഗങ്ഗാതീരേ നിവിഷ്ടസ്ത്വം പാണ്ഡവാംസ്താരയേതി ഹ
'വിദുരന് എനിക്ക് ധാരാളം സ്വര്ണം നല്കി, ഗംഗാതീരത്ത് കാത്തുനില്ക്കാനും പാണ്ഡവര്രെ കുറുകെ കടത്താനും നിര്ദ്ദേശിച്ചു.'
സോഽഹം ചതുര്ദശീമദ്യ ഗങ്ഗായാ അവിദൂരതഃ। ചാരേരന്വേഷയാമ്യസ്മിന്വനേ മൃഗഗണാന്വിതേ
'ഇന്ന് ചതുർദശി ദിനത്തില്, ഗംഗയുടെ അടുത്തുള്ള ഈ വനത്തില് കാട്ടുമൃഗങ്ങള് നിറഞ്ഞിടത്ത്, ഞാന് നിങ്ങളെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.'
പ്രഭവന്തോഽഥ ഭദ്രം വോ നാവമാരുഹ്യ ഗമ്യതാമ്। യുക്താരിത്രപതാകാം ച നിശ്ഛിദ്രാം മന്ദിരോപമാമ്
'സൗഭാഗ്യശാലികളേ, ഇപ്പോൾ ഈ വള്ളത്തില് കയറി പുറപ്പെടൂ; ഇത് പടവുകളും പതാകയും ഉള്ളതും, ഒരു ദോഷവും ഇല്ലാത്തതും, ഒരു ഭവനത്തെപ്പോലെയും ആണ്.'
ഇയം വാരിപഥേ യുക്താ നൌരപ്സു സുഖഗാമിനീ। മോചയിഷ്യതി വഃ സര്വാനസ്മാദ്ദേശാന്ന സംശയഃ
'ഈ വള്ളം വെള്ളത്തിൽ സുഖമായി പോകാൻ അനുയോജ്യമാണ്; നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും ഈ സ്ഥലത്തുനിന്ന് സുരക്ഷിതമായി കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകും, സംശയമില്ല.'
അഥ താന്വ്യഥിതാന്ദൃഷ്ട്വാ സഹ മാത്രാ നരോത്തമാന്। നാവമാരോപ്യ ഗങ്ഗായാം പ്രസ്ഥിതാനബ്രവീത്പുനഃ
അവരെ അമ്മയോടൊപ്പം വിഷമിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, അവരെ വള്ളത്തില് കയറ്റി ഗംഗയില് യാത്രയാക്കി, പിന്നെയും അവനവരെ ഉദ്ദേശിച്ച് പറഞ്ഞു.
വിദുരോ മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രായ പരിഷ്വജ്യ വചോ മുഹുഃ। അരിഷ്ടം ഗച്ഛതാവ്യഗ്രാഃ പന്ഥാനമിതി ചാബ്രവീത്
വിദുരന് അവരെ തലോടി, ആലിംഗനം ചെയ്ത്, വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ യാത്ര സുരക്ഷിതവും ഭയമില്ലാത്തതുമായിരിക്കട്ടെ.'
ഇത്യുക്ത്വാ സ തു താന്വീരാന്പുമാന്വിദുരചോദിതഃ। താരയാമാസ രാജേന്ദ്ര ഗങ്ഗാം നാവാ നരര്ഷഭാന്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വിദുരന്റെ നിര്ദ്ദേശപ്രകാരം ആ മനുഷ്യന് പാണ്ഡവരെ വള്ളത്തില് കയറ്റി ഗംഗയുടെ അപ്പുറത്തേക്ക് കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയി.
താരയിത്വാ തതോ ഗങ്ഗാം പാരം പ്രാപ്താംശ്ച സര്വശഃ। ജയാശിഷഃ പ്രയുജ്യാഥ യഥാഗതമഗാദ്ധി സഃ
അവരെ എല്ലാവരെയും ഗംഗയുടെ അപ്പുറത്ത് എത്തിച്ച ശേഷം, വിജയാശംസകള് നല്കി, അവന് വന്നപോലെ തന്നെ മടങ്ങി.
പാണ്ഡവാശ്ച മഹാത്മാനഃ പ്രതിസന്ദിശ്യ വൈ കവേഃ। ഗങ്ഗാമുത്തീര്യ വേഗേന ജഗ്മുര്ഗൂഢമലക്ഷിതാഃ
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർ ആ കവി에게 സന്ദേശം അയച്ചശേഷം, ഗംഗയെ വേഗത്തിൽ മറികടന്ന് ആരും കണ്ടില്ലാത്തപോലെ ഒളിച്ചുപോയി.
തതസ്തേ തത്ര തീര്ത്വാ തു ഗങ്ഗാമുത്തുങ്ഗവീചികാമ്। ജവേന പ്രയയുര്വീരാ ദക്ഷിണാം ദിശമാസ്ഥിതാഃ
പിന്നീട്, ഉയർന്ന തിരകളുള്ള ഗംഗയെ കടന്ന്, ആ വീരന്മാർ ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ യാത്ര തുടർന്നു.
വിജ്ഞായ നിശി പന്ഥാനം നക്ഷത്രൈര്ദക്ഷിണാമുഖാഃ। വനാദ്വനാന്തരം രാജന്ഗഹനം പ്രതിപേദിരേ
രാത്രിയിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ നോക്കി ദക്ഷിണദിശയിലായി, രാജാവേ, അവർ കാടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു കാടിലേക്ക് കടന്നു, കനത്ത വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ശ്രാന്താസ്തതഃ പിപാസാര്താഃ ക്ഷുധിതാ ഭയകാതരാഃ। പുനരൂചുര്മഹാവീര്യം ഭീമസേനമിദം വചഃ
ശ്രമിച്ചും ദാഹംകൊണ്ടും വിശപ്പുകൊണ്ടും ഭയത്താലും വലയുന്ന അവർ വീണ്ടും മഹാവീരനായ ഭീമസേനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇതഃ കഷ്ടതരം കിം നു യദ്വയം ഗഹനേ വനേ। ദിശശ്ച ന പ്രജാനീമോ ഗന്തും ചൈതേന ശക്നുമഃ। തം ച പാപം ന ജാനീമോ ദഗ്ധോ വാഥ പുരോചനഃ
ഈ കനത്ത കാട്ടിൽ നാം ദിശകൾ അറിയാതെ, മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയാതെ വലയുന്നത് ഇതിൽക്കാൾ ദുഷ്കരം എന്താണ്? ആ പാപിയായ പുരോചനൻ കത്തിമരിച്ചോ എന്ന് പോലും നമുക്ക് അറിയില്ല.
കഥം നു വിപ്രമുച്യേമ ഭയാദസ്മാദലക്ഷിതാഃ। ശീഘ്രമസ്മാനുപാദായ തഥൈവ വ്രജ ഭാരത
ഈ ഭയത്തിൽ നിന്ന് ആരും കാണാതെ എങ്ങനെ നാം രക്ഷപ്പെടും? വേഗത്തിൽ നമ്മെ എടുത്ത് മുമ്പുപോലെ നീയൊപ്പമെടുത്ത് പോകണം, ഭാരതാ.
ത്വം ഹി നോ ബലവാനേകോ യഥാ സതതഗസ്തഥാ। ഇത്യുക്തോ ധര്മരാജേന ഭീമസേനോ മഹാബലഃ। ആദായ കുന്തീം ഭ്രാതൄംശ്ച ജഗാമാശു സ പാവനിഃ
നമ്മിൽ ശക്തൻ ഒരാൾ നീയാണല്ലോ, വായുവിനുപോലും. ഇങ്ങനെ ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനൻ അമ്മയെയും സഹോദരന്മാരെയും എടുത്ത് വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോയി.
അഥ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാമശേഷോ നാഗരോ ജനഃ। തത്രാജഗാമ ത്വരിതോ ദിദൃക്ഷുഃ പാണ്ഡുനന്ദനാന്
അപ്പോൾ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, നഗരത്തിലെ എല്ലാവരും പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാരെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടേക്ക് വേഗത്തിൽ എത്തി.
നിര്വാപയന്തോ ജ്വലനം തേ ജനാ ദദൃശുസ്തതഃ। ജാതുഷം തദ്ഗൃഹം ദഗ്ധമമാത്യം ച പുരോചനമ്
അവിടത്തെ ആളുകൾ അഗ്നി അണയ്ക്കുമ്പോൾ, ജാതുസം കെട്ടിടം കത്തിയതും മന്ത്രിയായ പുരോചനനും അഗ്നിയിൽ പെട്ടതും കണ്ടു.
നൂനം ദുര്യോധനേനേദം വിഹിതം പാപകര്മണാ। പാണ്ഡവാനാം വിനാശായേത്യേവം തേ ചുക്രുശുര്ജനാഃ
ഇത് ദുശ്ശീലനായ ദുര്യോധനൻ പാണ്ഡവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ചെയ്തതാണെന്ന് അവർ നിലവിളിച്ചു.
വിദിതേ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ധാര്തരാഷ്ട്രോ ന സംശയഃ। ദഗ്ധവാന്പാണ്ഡുദായാദാന്ന ഹ്യേതത്പ്രതിഷിദ്ധവാന്
ധൃതരാഷ്ട്രന് ഇത് അറിയാമായിരുന്നു; സംശയമില്ല, അവന്റെ മകൻ പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാരെ കത്തിച്ചു, കാരണം ഇത് തടയാൻ അവൻ ശ്രമിച്ചില്ല.
നൂനം ശാന്തനവോഽപീഹ ന ധര്മനുവര്തതേ। ദ്രോണശ്ച വിദുരശ്ചൈവ കൃപശ്ചാന്യേ ച കൌരവാഃ
ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനും ഇവിടെ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നില്ല; ദ്രോണമാരും വിദുരനും കൃപനും മറ്റുള്ള കൗരവന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ.
നാവേക്ഷന്തേ ഹ തം ധര്മം ധര്മാത്മാനോഽപ്യഹോ വിധേഃ। ശ്രുതവന്തോഽപി വിദ്വാംസോ ധനവദ്വശഗാ അഹോ
ധർമ്മത്തിന് അർഹരായവരും, ജ്ഞാനികളും, ധനം കൊണ്ടുള്ള ആകർഷണത്തിൽ പെട്ടുപോയി, അയ്യോ വിധിയെ!
സാധൂനനാഥാന്ധര്മിഷ്ഠാത്സത്യവ്രതപരായണാന്। നാവേക്ഷന്തേ മഹാന്തോഽപി ദൈവം തേഷാം പരായണമ്
സത്യത്തിനും ധർമ്മത്തിനും അർപ്പിതരായ സദാചാരികളായവരെ പോലും മഹാന്മാർ സംരക്ഷിക്കുന്നില്ല; അവരുടെ ആശ്രയം ദൈവം മാത്രമാണ്.
തേ വയം ധൃതരാഷ്ട്രായ പ്രേഷയാമോ ദുരാത്മനേ। സംവൃത്തസ്തേ പരഃ കാമഃ പാണ്ഡവാന്ദഗ്ധവാനസി
നാം ആ ദുഷ്ടനായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് സന്ദേശം അയക്കാം: നിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി, പാണ്ഡവന്മാർ കത്തിമരിച്ചു.
തതോ വ്യപോഹമാനാസ്തേ പാണ്ഡവാര്ഥേ ഹുതാശനമ്। നിഷാദീം ദദൃശുര്ദഗ്ധാം പഞ്ചപുത്രാമനാഗസമ്
പാണ്ഡവന്മാരെ രക്ഷിക്കാൻ അഗ്നി അകറ്റുമ്പോൾ, അവർ ഒരു നിഷാദ സ്ത്രീയും അവളുടെ അഞ്ചു നിരപരാധി മക്കളും കത്തിമരിച്ചിരിക്കുന്നത് കണ്ടു.
ഇതഃ പശ്യത കുന്തീയം ദഗ്ധാ ശേതേ തപസ്വിനീ। പുത്രൈഃ സഹൈവ വാര്ഷ്ണേയീ ഹന്തേത്യാഹുഃ സ്മ നാഗരാഃ
ഇവിടെ നോക്കൂ, കുന്തി തന്റെ മക്കളോടൊപ്പം കത്തിമരിച്ചിരിക്കുന്നു, ഈ വൃഷ്ണി വംശജയെ, അയ്യോ! എന്ന് നഗരവാസികൾ പറഞ്ഞു.
ഖനകേന തു തേനൈവ വേശ്മ ശോധയതാ ബിലമ്। പാംസുഭിഃ പിഹിതം തച്ച പുരുഷൈസ്തൈര്ന ലക്ഷിതമ്
ആ കുഴി തറയിൽ മണ്ണുകൊണ്ട് മൂടിയിരുന്നതുകൊണ്ട്, വീടു പരിശോധിച്ച ആ ആളുകൾക്ക് അത് കാണാനായില്ല.
തതസ്തേ പ്രേഷയാമാസുര്ധൃതരാഷ്ട്രായ നാഗരാഃ। പാണ്ഡവാനഗ്നിനാ ദഗ്ധാനമാത്യം ച പുരോചനമ്
അതിനുശേഷം നഗരവാസികൾ ധൃതരാഷ്ട്രനോടു സന്ദേശം അയച്ചു; പാണ്ഡവന്മാരും മന്ത്രിയായ പുരോചനനും തീയിൽ കത്തിയെന്നു അറിയിച്ചു.
ശ്രുത്വാ തു ധൃതരാഷ്ട്രസ്തദ്രാജാ സുമഹദപ്രിയമ്। വിനാശം പാണ്ഡുപുത്രാണാം വിലലാപ സുദുഃഖിതഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ നശിച്ചുവെന്ന ഈ ഭയങ്കരമായ ദുഃഖവാർത്ത രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ കേട്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ അവൻ വിലപിച്ചു.
അന്തര്ഹൃഷ്ടമനാശ്ചാസൌ ബഹിര്ദുഃഖസമന്വിതഃ। അന്തഃശീതോ ബഹിശ്ചോഷ്ണോ ഗ്രീഷ്മേഽഗാധഹ്വദോയഥാ
അവന്റെ മനസ്സിൽ അകത്തേക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും പുറത്തേക്ക് ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിച്ചു; അകത്ത് തണുപ്പും പുറത്തു ചൂടും ഉള്ള വേനലിൽ ആഴമുള്ള കുളംപോലെ ആയിരുന്നു.
അദ്യ പാണ്ഡുര്മൃതോ രാജാ മമ ഭ്രാതാ മഹായശാഃ। തേഷു വീരേഷു ദഗ്ധേഷു മാത്രാ സഹ വിശേഷതഃ
ഇന്ന് പാണ്ഡു, എന്റെ പ്രശസ്തനായ സഹോദരൻ, മരിച്ചു; ഇപ്പോൾ ഈ വീരന്മാരും, പ്രത്യേകിച്ച് അവരുടെ അമ്മയുമൊപ്പം, തീയിൽ കത്തിപ്പോയി.