വിദിതം തന്മഹാബുദ്ധേര്വിദുരസ്യ മഹാത്മനഃ। തതസ്ത്രസ്യാപി ചാരേണ ചേഷ്ടിതം പാപചേതസഃ
വിപുലബുദ്ധിയുള്ള മഹാത്മാവായ വിദുരന് ഈ കാര്യങ്ങള് അറിയുകയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഭയപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ദുഷ്ടഹൃദയനായവന്റെ പ്രവര്ത്തികള് തന്റെ ചാരന്മാരുടെ വഴി മനസ്സിലാക്കി.
തതഃ പ്രവാസിതോ വിദ്വാന്വിദുരേണ നരസ്തദാ। പാര്ഥാനാം ദര്ശയാമാസ മനോമാരുതഗാമിനീമ്
അപ്പോള് പണ്ഡിതനായ വിദുരന് ഒരു ജ്ഞാനിയെ പ്രവാസത്തിലേക്ക് അയച്ചു; അവന് പൃഥയുടെ മക്കള്ക്ക് മനസ്സിന്റെ കാറ്റുപോലെ വേഗത്തില് പോകുന്ന വഴി കാണിച്ചു.
സര്വവാതസഹാം നാവം യന്ത്രയുക്താം പതാകിനീമ്। ശിവേ ഭാഗീരഥീതീരേ നരൈര്വിസ്രമ്ഭിഭിഃ കൃതാമ്
എല്ലാ കാറ്റുകളും സഹിക്കാവുന്ന, യന്ത്രം ഘടിപ്പിച്ച പതാകയുള്ള ഒരു വള്ളം വിശ്വസ്തരായ ആളുകള് ശുദ്ധമായ ഭാഗീരഥി തീരത്ത് നിര്മിച്ചു എന്ന് അവന് അവര്ക്ക് കാണിച്ചു.
തതഃ പുനരഥോവാച ജ്ഞാപകം പൂര്വചോദിതമ്। യുധിഷ്ഠിര നിബോധേയം സംജ്ഞാര്ഥം വചനം കവേഃ
അതിനുശേഷം, മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ദൂതനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'യുധിഷ്ഠിരാ, കവി പറഞ്ഞ ഈ അടയാളവാക്ക് ശ്രദ്ധിക്കണം.'
കക്ഷഘ്നഃ ശിശിരഘ്നശ്ച മഹാകക്ഷേ ബിലൌകസഃ। ന ഹന്തീത്യേവമാത്മാനം യോ രക്ഷതി സ ജീവതി। `ബോദ്ധവ്യമിതി യത്പ്രാഹ വിദുരസ്തദിദം തഥാ
'കാടു നശിപ്പിക്കുന്നവനെയും, തണുപ്പ് ഇല്ലാതാക്കുന്നവനെയും, വലിയ കുഴികളില് താമസിക്കുന്നവരെയും ഒഴിവാക്കി, കൊല്ലാതിരിക്കുന്നവന് തന്നെ രക്ഷിക്കുന്നു, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.' വിദുരന് പറഞ്ഞത് ഇതാണ്; അങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കണം.
തേന മാം പ്രേഷിതം വിദിധി വിശ്വസ്തം സംജ്ഞയാഽനയാ। ഭൂയശ്ചൈവാഹ മാം ക്ഷത്താ വിദുരഃ സര്വതോഽര്ഥവിത്। `അധിക്ഷിപന്ധാര്തരാഷ്ട്രം സഭ്രാതൃകമുദാരധീഃ
അവന് എന്നെ ഈ അടയാളം നല്കി വിശ്വാസത്തോടെ അയച്ചു. വീണ്ടും വിദുരന്, എല്ലാം അറിയുന്ന ജ്ഞാനി, എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെയും അവരുടെ സഹോദരന്മാരെയും ശാസിക്കണം.'
കര്ണം ദുര്യോധനം ചൈവ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതം രണേ। ശകുനിം ചൈവ കൌന്തേയ വിജേതാഽസി ന സംശയഃ
'കുണ്ഡലധാരിയായ കര്ണനെയും, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ദുര്യോധനനെയും, ശകുനിയെയും നീ യുദ്ധത്തില് ജയിക്കും, കുന്തിയുടെ മകനേ; ഇതില് സംശയമില്ല.'
പാണ്ഡവാശ്ചാപി ഗത്വാഥ ഗങ്ഗായാസ്തീരമുത്തമമ്। നിഷാദാധിപതിം വീരം ദാശം പരമധാര്മികമ്
പിന്നീട് പാണ്ഡവര് ഗംഗയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത് ചെന്നു, അവിടെ ധര്മ്മപരനായ വീരനായ നിഷാദരാജാവ് ദാശനെ കണ്ടു.
ദീപികാഭിഃ കൃതാലോകം മാര്ഗമാണം ച പാണ്ഡവാന്। ദദൃശുഃ പാണ്ഡവേയാസ്തേ നാവികം ത്വരയാഽന്വിതമ്
ദീപങ്ങള് കൊണ്ട് വഴിയെ പ്രകാശിപ്പിച്ച്, പാണ്ഡവരെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, വേഗതയുള്ള നാവികനെ പാണ്ഡവമക്കള് കണ്ടു.
നിഷാദസ്തത്ര കൌന്തേയാനഭിജ്ഞാനം ന്യവേദയത്। വിദുരസ്യ മഹാബുദ്ധേര്മ്ലേച്ഛഭാഷാദി യത്തദാ
അവിടെ നിഷാദന് വിദുരന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, വിദേശഭാഷയില് കുന്തിയുടെ മക്കള്ക്ക് തിരിച്ചറിയപ്പെടാതിരിക്കാന് വിവരം അറിയിച്ചു.
വിദുരേണാസ്മി സന്ദിഷ്ടോ ദത്ത്വാ ബഹു ധനം മഹത്। ഗങ്ഗാതീരേ നിവിഷ്ടസ്ത്വം പാണ്ഡവാംസ്താരയേതി ഹ
'വിദുരന് എനിക്ക് ധാരാളം സ്വര്ണം നല്കി, ഗംഗാതീരത്ത് കാത്തുനില്ക്കാനും പാണ്ഡവര്രെ കുറുകെ കടത്താനും നിര്ദ്ദേശിച്ചു.'
സോഽഹം ചതുര്ദശീമദ്യ ഗങ്ഗായാ അവിദൂരതഃ। ചാരേരന്വേഷയാമ്യസ്മിന്വനേ മൃഗഗണാന്വിതേ
'ഇന്ന് ചതുർദശി ദിനത്തില്, ഗംഗയുടെ അടുത്തുള്ള ഈ വനത്തില് കാട്ടുമൃഗങ്ങള് നിറഞ്ഞിടത്ത്, ഞാന് നിങ്ങളെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.'
പ്രഭവന്തോഽഥ ഭദ്രം വോ നാവമാരുഹ്യ ഗമ്യതാമ്। യുക്താരിത്രപതാകാം ച നിശ്ഛിദ്രാം മന്ദിരോപമാമ്
'സൗഭാഗ്യശാലികളേ, ഇപ്പോൾ ഈ വള്ളത്തില് കയറി പുറപ്പെടൂ; ഇത് പടവുകളും പതാകയും ഉള്ളതും, ഒരു ദോഷവും ഇല്ലാത്തതും, ഒരു ഭവനത്തെപ്പോലെയും ആണ്.'
ഇയം വാരിപഥേ യുക്താ നൌരപ്സു സുഖഗാമിനീ। മോചയിഷ്യതി വഃ സര്വാനസ്മാദ്ദേശാന്ന സംശയഃ
'ഈ വള്ളം വെള്ളത്തിൽ സുഖമായി പോകാൻ അനുയോജ്യമാണ്; നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും ഈ സ്ഥലത്തുനിന്ന് സുരക്ഷിതമായി കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകും, സംശയമില്ല.'
അഥ താന്വ്യഥിതാന്ദൃഷ്ട്വാ സഹ മാത്രാ നരോത്തമാന്। നാവമാരോപ്യ ഗങ്ഗായാം പ്രസ്ഥിതാനബ്രവീത്പുനഃ
അവരെ അമ്മയോടൊപ്പം വിഷമിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, അവരെ വള്ളത്തില് കയറ്റി ഗംഗയില് യാത്രയാക്കി, പിന്നെയും അവനവരെ ഉദ്ദേശിച്ച് പറഞ്ഞു.
വിദുരോ മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രായ പരിഷ്വജ്യ വചോ മുഹുഃ। അരിഷ്ടം ഗച്ഛതാവ്യഗ്രാഃ പന്ഥാനമിതി ചാബ്രവീത്
വിദുരന് അവരെ തലോടി, ആലിംഗനം ചെയ്ത്, വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ യാത്ര സുരക്ഷിതവും ഭയമില്ലാത്തതുമായിരിക്കട്ടെ.'
ഇത്യുക്ത്വാ സ തു താന്വീരാന്പുമാന്വിദുരചോദിതഃ। താരയാമാസ രാജേന്ദ്ര ഗങ്ഗാം നാവാ നരര്ഷഭാന്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വിദുരന്റെ നിര്ദ്ദേശപ്രകാരം ആ മനുഷ്യന് പാണ്ഡവരെ വള്ളത്തില് കയറ്റി ഗംഗയുടെ അപ്പുറത്തേക്ക് കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയി.
താരയിത്വാ തതോ ഗങ്ഗാം പാരം പ്രാപ്താംശ്ച സര്വശഃ। ജയാശിഷഃ പ്രയുജ്യാഥ യഥാഗതമഗാദ്ധി സഃ
അവരെ എല്ലാവരെയും ഗംഗയുടെ അപ്പുറത്ത് എത്തിച്ച ശേഷം, വിജയാശംസകള് നല്കി, അവന് വന്നപോലെ തന്നെ മടങ്ങി.
പാണ്ഡവാശ്ച മഹാത്മാനഃ പ്രതിസന്ദിശ്യ വൈ കവേഃ। ഗങ്ഗാമുത്തീര്യ വേഗേന ജഗ്മുര്ഗൂഢമലക്ഷിതാഃ
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർ ആ കവി에게 സന്ദേശം അയച്ചശേഷം, ഗംഗയെ വേഗത്തിൽ മറികടന്ന് ആരും കണ്ടില്ലാത്തപോലെ ഒളിച്ചുപോയി.
തതസ്തേ തത്ര തീര്ത്വാ തു ഗങ്ഗാമുത്തുങ്ഗവീചികാമ്। ജവേന പ്രയയുര്വീരാ ദക്ഷിണാം ദിശമാസ്ഥിതാഃ
പിന്നീട്, ഉയർന്ന തിരകളുള്ള ഗംഗയെ കടന്ന്, ആ വീരന്മാർ ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ യാത്ര തുടർന്നു.
വിജ്ഞായ നിശി പന്ഥാനം നക്ഷത്രൈര്ദക്ഷിണാമുഖാഃ। വനാദ്വനാന്തരം രാജന്ഗഹനം പ്രതിപേദിരേ
രാത്രിയിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ നോക്കി ദക്ഷിണദിശയിലായി, രാജാവേ, അവർ കാടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു കാടിലേക്ക് കടന്നു, കനത്ത വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ശ്രാന്താസ്തതഃ പിപാസാര്താഃ ക്ഷുധിതാ ഭയകാതരാഃ। പുനരൂചുര്മഹാവീര്യം ഭീമസേനമിദം വചഃ
ശ്രമിച്ചും ദാഹംകൊണ്ടും വിശപ്പുകൊണ്ടും ഭയത്താലും വലയുന്ന അവർ വീണ്ടും മഹാവീരനായ ഭീമസേനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇതഃ കഷ്ടതരം കിം നു യദ്വയം ഗഹനേ വനേ। ദിശശ്ച ന പ്രജാനീമോ ഗന്തും ചൈതേന ശക്നുമഃ। തം ച പാപം ന ജാനീമോ ദഗ്ധോ വാഥ പുരോചനഃ
ഈ കനത്ത കാട്ടിൽ നാം ദിശകൾ അറിയാതെ, മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയാതെ വലയുന്നത് ഇതിൽക്കാൾ ദുഷ്കരം എന്താണ്? ആ പാപിയായ പുരോചനൻ കത്തിമരിച്ചോ എന്ന് പോലും നമുക്ക് അറിയില്ല.
കഥം നു വിപ്രമുച്യേമ ഭയാദസ്മാദലക്ഷിതാഃ। ശീഘ്രമസ്മാനുപാദായ തഥൈവ വ്രജ ഭാരത
ഈ ഭയത്തിൽ നിന്ന് ആരും കാണാതെ എങ്ങനെ നാം രക്ഷപ്പെടും? വേഗത്തിൽ നമ്മെ എടുത്ത് മുമ്പുപോലെ നീയൊപ്പമെടുത്ത് പോകണം, ഭാരതാ.
ത്വം ഹി നോ ബലവാനേകോ യഥാ സതതഗസ്തഥാ। ഇത്യുക്തോ ധര്മരാജേന ഭീമസേനോ മഹാബലഃ। ആദായ കുന്തീം ഭ്രാതൄംശ്ച ജഗാമാശു സ പാവനിഃ
നമ്മിൽ ശക്തൻ ഒരാൾ നീയാണല്ലോ, വായുവിനുപോലും. ഇങ്ങനെ ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനൻ അമ്മയെയും സഹോദരന്മാരെയും എടുത്ത് വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോയി.
അഥ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാമശേഷോ നാഗരോ ജനഃ। തത്രാജഗാമ ത്വരിതോ ദിദൃക്ഷുഃ പാണ്ഡുനന്ദനാന്
അപ്പോൾ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, നഗരത്തിലെ എല്ലാവരും പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാരെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടേക്ക് വേഗത്തിൽ എത്തി.
നിര്വാപയന്തോ ജ്വലനം തേ ജനാ ദദൃശുസ്തതഃ। ജാതുഷം തദ്ഗൃഹം ദഗ്ധമമാത്യം ച പുരോചനമ്
അവിടത്തെ ആളുകൾ അഗ്നി അണയ്ക്കുമ്പോൾ, ജാതുസം കെട്ടിടം കത്തിയതും മന്ത്രിയായ പുരോചനനും അഗ്നിയിൽ പെട്ടതും കണ്ടു.
നൂനം ദുര്യോധനേനേദം വിഹിതം പാപകര്മണാ। പാണ്ഡവാനാം വിനാശായേത്യേവം തേ ചുക്രുശുര്ജനാഃ
ഇത് ദുശ്ശീലനായ ദുര്യോധനൻ പാണ്ഡവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ചെയ്തതാണെന്ന് അവർ നിലവിളിച്ചു.
വിദിതേ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ധാര്തരാഷ്ട്രോ ന സംശയഃ। ദഗ്ധവാന്പാണ്ഡുദായാദാന്ന ഹ്യേതത്പ്രതിഷിദ്ധവാന്
ധൃതരാഷ്ട്രന് ഇത് അറിയാമായിരുന്നു; സംശയമില്ല, അവന്റെ മകൻ പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാരെ കത്തിച്ചു, കാരണം ഇത് തടയാൻ അവൻ ശ്രമിച്ചില്ല.
നൂനം ശാന്തനവോഽപീഹ ന ധര്മനുവര്തതേ। ദ്രോണശ്ച വിദുരശ്ചൈവ കൃപശ്ചാന്യേ ച കൌരവാഃ
ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനും ഇവിടെ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നില്ല; ദ്രോണമാരും വിദുരനും കൃപനും മറ്റുള്ള കൗരവന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ.