സാ പീത്വാ മദിരാം മത്താ സപുത്രാ മദവിഹ്വലാ। സഹ സര്വൈഃ സുതൈ രാജംസ്തസ്മിന്നേവ നിവേശനേ
അവൾ മദ്യം കുടിച്ച്, മക്കളോടൊപ്പം മദത്തിൽ മുഴുകി, രാജാവേ, അവരും അവളുടെ മക്കളും ആ same വീട്ടിൽ തന്നെ ഉറങ്ങി.
സുഷ്വാപ വിഗതജ്ഞാനാ മൃതകല്പാ നരാധിപ। അഥ പ്രവാതേ തുമുലേ നിശി സുപ്തേ ജനേ തദാ
അവൾ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, മരിച്ചവരെപ്പോലെ ഉറങ്ങി. അതിനുശേഷം, രാത്രിയിൽ ശക്തമായ കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ, എല്ലാവരും ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ...
തദുപാദീപയദ്ഭീമഃ ശേതേ യത്ര പുരോചനഃ। തതോ ജതുഗൃഹദ്വാരം ദീപയാമാസ പാണ്ഡവഃ
അവിടെ പുരോചനൻ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ ഭീമൻ അഗ്നി കൊളുത്തി. അതിനുശേഷം പാണ്ഡവൻ ജാതുഗൃഹത്തിന്റെ വാതിലിലും തീ പിടിപ്പിച്ചു.
സമന്തതോ ദദൌ പശ്ചാദഗ്നിം തത്ര നിവേശനേ। `പൂര്വമേവ ഗൃഹം ശോധ്യ ഭീമസേനോ മഹാമതിഃ
അവിടെ ഭീമസേനൻ ആദ്യം വീടിന്റെ എല്ലാം ഭാഗങ്ങളും സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചു. പിന്നെ, ആ വീട്ടിന്റെ ചുറ്റും പിന്നിലും തീ കൊളുത്തി.
പാണ്ഡവൈഃ സഹിതാം കുന്തീം പ്രാവേശയത തദ്ബിലമ്। ദത്ത്വാഗ്നിം സഹസാ ഭീമോ ഗൃഹേ തത്പരിതഃ സുധീഃ
പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം കുന്തിയെയും ആ രഹസ്യ വഴിയിലൂടെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ഉടൻ ഭീമൻ ആ വീട്ടിന്റെ ചുറ്റും തീ പടർത്തി.
ഗൃഹസ്ഥം ദ്രവിണം ഗൃഹ്യ നിര്ജഗാമ ബിലേന സഃ।' ജ്ഞാത്വാ തു തദ്ഗൃഹം സര്വമാദീപ്തം പാണ്ഡുനന്ദനാഃ
വീട്ടിലെ വിലപ്പെട്ട വസ്തുക്കൾ എടുത്ത്, ആ രഹസ്യ വഴിയിലൂടെ പുറത്തേക്കിറങ്ങി. പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ ആ വീടാകെ തീയിൽ കത്തുന്നതു മനസ്സിലാക്കി.
സുരങ്ഗാം വിവിശുസ്തൂര്ണം മാത്രാ സാര്ധമരിന്ദമാഃ। തതഃ പ്രതാപഃ സുമഹാഞ്ഛബ്ദശ്ചൈവ വിഭാവസോഃ
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവരായ അവർ അമ്മയോടൊപ്പം അതിവേഗം ആ രഹസ്യ വഴിയിലേക്ക് കടന്നു. അപ്പോൾ തീയിൽ നിന്ന് വലിയ ചൂടും ഭയങ്കര ശബ്ദവും ഉയർന്നു.
പ്രാദുരാസീത്തദാ തേന ബുബുധേ സ ജനവ്രജഃ। തദവേക്ഷ്യ ഗൃഹം ദീപ്തമാഹുഃ പൌരാഃ കൃശാനനാഃ
അപ്പോൾ ആ തീയും ശബ്ദവും കാരണം നഗരവാസികൾക്ക് കാര്യം മനസ്സിലായി. വീടു തീയിൽ കത്തുന്നത് കണ്ടു, അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ഭയത്താൽ വാടിയ മുഖത്തോടെ പറഞ്ഞു—
ദുര്യോധനപ്രയുക്തേന പാപേനാകൃതബുദ്ധിനാ। ഗൃഹമാത്മവിനാശായ കാരിതം ദാഹിതം ച തത്
"ദുര്യോധനന്റെ കുപ്രേരണയാൽ, ദുഷ്ടനും നീതിയില്ലാത്തവനും ഈ വീട് അവരെ നശിപ്പിക്കാൻ പണിതതും, ഇപ്പോൾ കത്തിക്കളഞ്ഞതുമാണ്."
അഹോ ധിഗ്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ബുദ്ധിര്നാതിസമഞ്ജസാ। യഃ ശുചീന്പാണ്ഡുദായാദാന്ദാഹയാമാസ ശത്രുവത്
"അയ്യോ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ബുദ്ധി എത്ര തെറ്റായിരിക്കുന്നു! പാണ്ഡുവിന്റെ നിഷ്കളങ്ക പുത്രന്മാരെ ശത്രുക്കളെപ്പോലെ കത്തിക്കാൻ അവൻ സമ്മതിച്ചു."
ദിഷ്ട്യാ ത്വിദാനീം പാപാത്മാദഗ്ധ്വാ ദഗ്ധഃ പുരോചനഃ। അനാഗസഃ സുവിശ്വസ്താന്യോ ദദാഹ നരോത്തമാന്
"ഭാഗ്യവശാൽ, പാപിയായ പുരോചനൻ ഇപ്പോൾ തീയിൽ കത്തിപ്പോയി. വിശ്വാസത്തോടെ, കുറ്റമില്ലാത്തവരെ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠന്മാരെ അവൻ കത്തിച്ചു."
ഏവം തേ വിലപന്തി സ്മ വാരണാവതകാ ജനാഃ। പരിവാര്യ ഗൃഹം തച്ച തസ്ഥൂ രാത്രൌ സമന്തതഃ
ഇങ്ങനെ വാരാണാവതത്തിലെ ജനങ്ങൾ വിലപിച്ചു. അവർ ആ വീടിനെ ചുറ്റി, രാത്രിയാകെ അതിന്റെ ചുറ്റും നിന്നു.
പാണ്ഡവാശ്ചാപി തേ സര്വേ സഹ മാത്രാ സുദുഃഖിതാഃ। ബിലേന തേന നിര്ഗത്യ ജഗ്മുര്ദ്രുതമലക്ഷിതാഃ
പക്ഷേ, പാണ്ഡവന്മാരും അവരുടെ അതിയായ ദുഃഖിതയായ അമ്മയും ആ രഹസ്യ വഴിയിലൂടെ പുറത്തേക്കിറങ്ങി, ആരും കാണാതെ വേഗത്തിൽ അകന്നു.
തേന നിദ്രോപരോധേന സാധ്വസേന ച പാണ്ഡവാഃ। ന ശേകുഃ സഹസാ ഗന്തും സഹ മാത്രാ പരന്തപാഃ
ഉറക്കംകെടുത്തലും ഭയവും കാരണം, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പാണ്ഡവന്മാർ അമ്മയോടൊപ്പം ഉടൻ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ഭീമസേനസ്തു രാജേന്ദ്ര ഭീമവേഗപരാക്രമഃ। ജഗാമ ഭ്രാതൄനാദായ സര്വാന്മാതരമേവ ച
പക്ഷേ, ഭയങ്കര വേഗവും ശക്തിയും ഉള്ള ഭീമസേനൻ രാജാവേ, സഹോദരന്മാരെ ഒക്കെയും അമ്മയെയും എടുത്ത് മുന്നോട്ട് നീങ്ങിച്ചു.
സ്കന്ധമാരോപ്യ ജനനീം യമാവങ്കേന വീര്യവാന്। പാര്ഥൌ ഗൃഹീത്വാ പാണിഭ്യാം ഭ്രാതരൌ സുമഹാബലഃ
ശക്തനായ ഭീമൻ അമ്മയെ തോളിൽ കയറ്റി, യുധിഷ്ഠിരനും അർജുനനും അരയിൽ ഇരുത്തി, മറ്റുസഹോദരന്മാരെ കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു.
ഉരസാ പാദപാന്ഭഞ്ജന്മഹീം പദ്ഭ്യാം വിദാരയന്। സ ജഗാമാശു തേജസ്വീ വാതരംഹാ വൃകോദരഃ
വക്ഷസാൽ മരങ്ങൾ തകർത്തും കാലുകൊണ്ട് നിലം കീറിക്കൊണ്ടും, പ്രകാശമുള്ള വൃക്കോദരൻ കാറ്റുപോലെ അതിവേഗം മുന്നോട്ട് പോന്നു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു യഥാസംപ്രത്യയം കവിഃ। വിദുരഃ പ്രേഷയാമാസ തദ്വനം പുരുഷം ശുചിമ്
അത് തന്നെയായിരുന്നപ്പോൾ, കവി ആയ വിദുരൻ തന്റെ പദ്ധതിപ്രകാരം വിശ്വസനീയനും ശുദ്ധനും ആയ ഒരു ആളെ ആ കാടിലേക്ക് അയച്ചു.
ആത്മനഃ പാണ്ഡവാനാം ച വിശ്വാസ്യം ജ്ഞാതപൂര്വകമ്। ഗങ്ഗാസംതരണാര്ഥായ ജ്ഞാതാഭിജ്ഞാനവാചികമ്
തനിക്കുമുള്ള പാണ്ഡവന്മാർക്കും വിശ്വാസം ഉള്ള, മുമ്പ് പരിചയമുള്ള, ഗംഗ കടക്കാൻ സഹായിക്കാനായി, അടയാളം അറിയിച്ചവനെയാണ് അയച്ചത്.
സ ഗത്വാ തു യഥോദ്ദേശം പാണ്ഡവാന്ദദൃശേ വനേ। ജനന്യാ സഹ കൌരവ്യാനനയജ്ജാഹ്നവീതടമ്
അവൻ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പോയി, കാട്ടിൽ പാണ്ഡവന്മാരെ കണ്ടു. അമ്മയോടൊപ്പം അവരെ ജാഹ്നവിയുടെ തീരത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
വിദിതം തന്മഹാബുദ്ധേര്വിദുരസ്യ മഹാത്മനഃ। തതസ്ത്രസ്യാപി ചാരേണ ചേഷ്ടിതം പാപചേതസഃ
വിപുലബുദ്ധിയുള്ള മഹാത്മാവായ വിദുരന് ഈ കാര്യങ്ങള് അറിയുകയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഭയപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ദുഷ്ടഹൃദയനായവന്റെ പ്രവര്ത്തികള് തന്റെ ചാരന്മാരുടെ വഴി മനസ്സിലാക്കി.
തതഃ പ്രവാസിതോ വിദ്വാന്വിദുരേണ നരസ്തദാ। പാര്ഥാനാം ദര്ശയാമാസ മനോമാരുതഗാമിനീമ്
അപ്പോള് പണ്ഡിതനായ വിദുരന് ഒരു ജ്ഞാനിയെ പ്രവാസത്തിലേക്ക് അയച്ചു; അവന് പൃഥയുടെ മക്കള്ക്ക് മനസ്സിന്റെ കാറ്റുപോലെ വേഗത്തില് പോകുന്ന വഴി കാണിച്ചു.
സര്വവാതസഹാം നാവം യന്ത്രയുക്താം പതാകിനീമ്। ശിവേ ഭാഗീരഥീതീരേ നരൈര്വിസ്രമ്ഭിഭിഃ കൃതാമ്
എല്ലാ കാറ്റുകളും സഹിക്കാവുന്ന, യന്ത്രം ഘടിപ്പിച്ച പതാകയുള്ള ഒരു വള്ളം വിശ്വസ്തരായ ആളുകള് ശുദ്ധമായ ഭാഗീരഥി തീരത്ത് നിര്മിച്ചു എന്ന് അവന് അവര്ക്ക് കാണിച്ചു.
തതഃ പുനരഥോവാച ജ്ഞാപകം പൂര്വചോദിതമ്। യുധിഷ്ഠിര നിബോധേയം സംജ്ഞാര്ഥം വചനം കവേഃ
അതിനുശേഷം, മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ദൂതനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'യുധിഷ്ഠിരാ, കവി പറഞ്ഞ ഈ അടയാളവാക്ക് ശ്രദ്ധിക്കണം.'
കക്ഷഘ്നഃ ശിശിരഘ്നശ്ച മഹാകക്ഷേ ബിലൌകസഃ। ന ഹന്തീത്യേവമാത്മാനം യോ രക്ഷതി സ ജീവതി। `ബോദ്ധവ്യമിതി യത്പ്രാഹ വിദുരസ്തദിദം തഥാ
'കാടു നശിപ്പിക്കുന്നവനെയും, തണുപ്പ് ഇല്ലാതാക്കുന്നവനെയും, വലിയ കുഴികളില് താമസിക്കുന്നവരെയും ഒഴിവാക്കി, കൊല്ലാതിരിക്കുന്നവന് തന്നെ രക്ഷിക്കുന്നു, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.' വിദുരന് പറഞ്ഞത് ഇതാണ്; അങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കണം.
തേന മാം പ്രേഷിതം വിദിധി വിശ്വസ്തം സംജ്ഞയാഽനയാ। ഭൂയശ്ചൈവാഹ മാം ക്ഷത്താ വിദുരഃ സര്വതോഽര്ഥവിത്। `അധിക്ഷിപന്ധാര്തരാഷ്ട്രം സഭ്രാതൃകമുദാരധീഃ
അവന് എന്നെ ഈ അടയാളം നല്കി വിശ്വാസത്തോടെ അയച്ചു. വീണ്ടും വിദുരന്, എല്ലാം അറിയുന്ന ജ്ഞാനി, എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെയും അവരുടെ സഹോദരന്മാരെയും ശാസിക്കണം.'
കര്ണം ദുര്യോധനം ചൈവ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതം രണേ। ശകുനിം ചൈവ കൌന്തേയ വിജേതാഽസി ന സംശയഃ
'കുണ്ഡലധാരിയായ കര്ണനെയും, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ദുര്യോധനനെയും, ശകുനിയെയും നീ യുദ്ധത്തില് ജയിക്കും, കുന്തിയുടെ മകനേ; ഇതില് സംശയമില്ല.'
പാണ്ഡവാശ്ചാപി ഗത്വാഥ ഗങ്ഗായാസ്തീരമുത്തമമ്। നിഷാദാധിപതിം വീരം ദാശം പരമധാര്മികമ്
പിന്നീട് പാണ്ഡവര് ഗംഗയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത് ചെന്നു, അവിടെ ധര്മ്മപരനായ വീരനായ നിഷാദരാജാവ് ദാശനെ കണ്ടു.
ദീപികാഭിഃ കൃതാലോകം മാര്ഗമാണം ച പാണ്ഡവാന്। ദദൃശുഃ പാണ്ഡവേയാസ്തേ നാവികം ത്വരയാഽന്വിതമ്
ദീപങ്ങള് കൊണ്ട് വഴിയെ പ്രകാശിപ്പിച്ച്, പാണ്ഡവരെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, വേഗതയുള്ള നാവികനെ പാണ്ഡവമക്കള് കണ്ടു.
നിഷാദസ്തത്ര കൌന്തേയാനഭിജ്ഞാനം ന്യവേദയത്। വിദുരസ്യ മഹാബുദ്ധേര്മ്ലേച്ഛഭാഷാദി യത്തദാ
അവിടെ നിഷാദന് വിദുരന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, വിദേശഭാഷയില് കുന്തിയുടെ മക്കള്ക്ക് തിരിച്ചറിയപ്പെടാതിരിക്കാന് വിവരം അറിയിച്ചു.