അനാപ്തൈര്ദത്തമാദത്തേ നരഃ ശസ്ത്രമലോഹജമ്। ശ്വാവിച്ഛരണമാസാദ്യ പ്രമുച്യേത ഹുതാശനാത്
അപരിചിതരിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ഉരുക്കായുധം ഒരാൾ എടുക്കാം; നായയുടെ ആശ്രയം തേടി തീയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാം.
ചരന്മാര്ഗാന്വിജാനാതി നക്ഷത്രൈര്വിന്ദതേ ദിശഃ। ആത്മനാ ചാത്മനഃ പഞ്ച പീഡയന്നാനുപീഡ്യതേ
വഴികൾ നടന്ന് ഒരാൾ അതു പഠിക്കും; നക്ഷത്രങ്ങൾ നോക്കി ദിശകൾ കണ്ടെത്തും; സ്വന്തം അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ മറ്റൊരാളാൽ കീഴടക്കപ്പെടുകയില്ല.
ഏവമുക്തഃ പ്രത്യുവാച ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। വിദുരം വിദുഷാം ശ്രേഷ്ഠം ജ്ഞാതമിത്യേവ പാണ്ഡവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിദ്യുരനോട്, 'എല്ലാം മനസ്സിലായി,' എന്ന് പറഞ്ഞു.
അനുശിക്ഷ്യാനുഗമ്യൈതാന്കൃത്വാ ചൈവ പ്രദക്ഷിണമ്। പാണ്ഡവാനഭ്യനുജ്ഞായ വിദുരഃ പ്രയയൌ ഗൃഹാന്
അവരെ ഉപദേശിച്ച് അനുഗമിച്ച്, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തശേഷം, പാണ്ഡവന്മാരോട് അനുമതി പറഞ്ഞു, വിദ്യുരൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
നിവൃത്തേ വിദുരേ ചാപി ഭീഷ്മേ പൌരജനേ തഥാ। അജാതശത്രുമാസാദ്യ കുന്തീ വചനമബ്രവീത്
വിദ്യുരനും ഭീഷ്മനും നഗരവാസികളും വിട്ടുപോയപ്പോൾ, കുന്തി അജാതശത്രുവിനരികിൽ ചെന്നു വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ക്ഷത്താ യദബ്രവീദ്വാക്യം ജനമധ്യേഽബ്രുവന്നിവ। ത്വയാ ച സ തഥേത്യുക്തോ ജാനീമോ ന ച തദ്വയമ്
ക്ഷത്താവ് ജനസമൂഹത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നീ അതിന് 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു; പക്ഷേ അതെന്താണെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.
യദീദം ശക്യമസ്മാഭിര്ജ്ഞാതും നൈവ ച ദോഷവത്। ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്സര്വം സംവാദം തവ തസ്യ ച
ഇത് ഞങ്ങൾക്കറിയാൻ കഴിയുന്നതും തെറ്റില്ലാത്തതുമാണെങ്കിൽ, നീയും അവനും തമ്മിലുള്ള ആ സംഭാഷണം മുഴുവനും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വിഷാദഗ്നേശ്ച ബോദ്ധവ്യമിതി മാം വിദുരോഽബ്രവീത്। പന്ഥാനോ വേദിതവ്യാശ്ച നക്ഷത്രൈശ്ച തഥാ ദിശഃ। `കുഡ്യാശ്ചവിദിതാഃകാര്യാഃസ്യാച്ഛുദ്ധിരിതിചാബ്രവീത്
വിദ്യുരൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'വിഷം കലർന്ന അഗ്നിയെ മനസ്സിലാക്കണം, നക്ഷത്രങ്ങളാൽ വഴികളും ദിശകളും പഠിക്കണം, അറിയാത്ത മതിലുകൾ ഉണ്ടാക്കണം, ശുദ്ധി പാലിക്കണം' എന്ന്.
ജിതേന്ദ്രിയശ്ച വസുധാം പ്രാപ്സ്യതീതി ച മേഽബ്രവീത്। വിജ്ഞാതമിതി തത്സര്വം പ്രത്യുക്തോ വിദുരോ മയാ
'ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ ഭൂമി നേടും' എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഞാൻ വിദ്യുരനോട് 'ഇതെല്ലാം മനസ്സിലായി' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
അഷ്ടമേഽഹനി രോഹിണ്യാം പ്രയാതാഃ ഫാല്ഗുനസ്യ തേ। വാരണാവതമാസാദ്യ ദദൃശുര്നാഗരം ജനമ്
പാൽഗുണമാസത്തിലെ രോഹിണി നക്ഷത്രത്തിൽ എട്ടാം ദിവസം അവർ യാത്ര തിരിച്ചു, വാരണാവതം എത്തിയപ്പോൾ നഗരവാസികളെ കണ്ടു.
തതഃ സര്വാഃ പ്രകൃതയോ നഗരാദ്വാരണാവതാത്। സര്വമങ്ഗലസംയുക്താ യഥാശാസ്ത്രമതന്ദ്രിതാഃ
അതിനുശേഷം വാരണാവത നഗരത്തിലെ എല്ലാ ഉദ്യോഗസ്ഥരും എല്ലാ മംഗളചിഹ്നങ്ങളോടെയും, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ഉത്സാഹത്തോടെ എത്തിയിരുന്നു.
ശ്രുത്വാഽഗതാന്പാണ്ഡുപുത്രാന്നാനായാനൈഃ സഹസ്രശഃ। അഭിജഗ്മുര്നരശ്രേഷ്ഠാഞ്ശ്രുത്വൈവ പരയാ മുദാ
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ എത്തിയതായി കേട്ടപ്പോൾ, ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ വിവിധ വാഹനങ്ങളിൽ വന്നു, സന്തോഷത്തോടെ മഹാനുഭാവന്മാരെ കാണാൻ എത്തി.
തേ സമാസാദ്യ കൌന്തേയാന്വാരണാവതകാ ജനാഃ। കൃത്വാ ജയാശിഷഃ സര്വേ പരിവാര്യോപതസ്ഥിരേ
വാരണാവതത്തിലെ ജനങ്ങൾ കുന്തിദേവിയുടെ മക്കളെ കണ്ടു, ജയാശംസകൾ അർപ്പിച്ച് അവരെ ചുറ്റി നിന്നു.
തൈര്വൃതഃ പുരുഷവ്യാഘ്രോ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। വിബഭൌ ദേവസങ്കാശോ വജ്രപാണിരിവാമരൈഃ
അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, പുരുഷവ്യാഘ്രൻ, ദേവന്മാരിൽ ഒരുവനെപ്പോലെ, വജ്രധാരിയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
സത്കൃതാശ്ചൈവ പൌരൈസ്തേ പൌരാന്സത്കൃത്യ ചാനഘ। അലങ്കൃതം ജനാകീര്ണം വിവിശുര്വാരണാവതമ്
നഗരവാസികൾ അവരെ ആദരിക്കുകയും, അവർ നഗരവാസികളെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു; അങ്ങനെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും ജനക്കൂട്ടം നിറഞ്ഞും വാരണാവതത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തേ പ്രവിശ്യ പുരീം വീരാസ്തൂര്ണം ജഗ്മുരഥോ ഗൃഹാന്। ബ്രാഹ്മണാനാം മഹീപാല രതാനാം സ്വേഷു കര്മസു
അവർ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ശേഷം, വീരന്മാർ വേഗത്തിൽ സ്വന്തം വീടുകളിലേക്ക് പോയി; ബ്രാഹ്മണന്മാരും രാജാക്കന്മാരും തങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
നഗരാധികൃതാനാം ച ഗൃഹാണി രഥിനാം വരാഃ। ഉപതസ്ഥുര്നരശ്രേഷ്ഠാ വൈശ്യശൂദ്രഗൃഹാണ്യപി
നഗരത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വീടുകളിലും, ശ്രേഷ്ഠരായ രഥികന്മാർ സന്ദർശിച്ചു; വൈശ്യരും ശൂദ്രരും വീടുകളിലും പോയി.
അര്ചിതാശ്ച നരൈഃ പൌരൈഃ പാണ്ഡവാ ഭരതര്ഷഭ। ജഗ്മുരാവസഥം പശ്ചാത്പുരോചനപുരഃസരാഃ
ജനങ്ങളും നഗരവാസികളും പാണ്ഡവന്മാരെ ആദരിച്ചു; ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, അവർ പുരോചനന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ താമസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തേഭ്യോ ഭക്ഷ്യാണി പാനാനി ശയനാനി ശുഭാനി ച। ആസനാനി ച മുഖ്യാനി പ്രദദൌ സ പുരോചനഃ
അവർക്കായി പുരോചനം ഭക്ഷണവും പാനീയവും നല്ല കിടക്കകളും ഉത്തമമായ ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഒരുക്കി നൽകി.
തത്ര തേ സത്കൃതാസ്തേന സുമഹാര്ഹപരിച്ഛദാഃ। ഉപാസ്യമാനാഃ പുരുഷൈരൂഷുഃ പുരനിവാസിഭിഃ
അവിടെ, വിലയേറിയ ഉപകരണങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട അവർ, നഗരവാസികൾ സേവനം ചെയ്തു കൊണ്ടു അവിടെ താമസിച്ചു.
ദശരാത്രോഷിതാനാം തു തത്ര തേഷാം പുരോചനഃ। നിവേദയാമാസ ഗൃഹം ശിവാഖ്യമശിവം തദാ
അവിടെ പത്ത് രാവുകൾ കഴിച്ചുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പുരോചനൻ അവർക്കു 'ശിവ' എന്ന പേരിലുള്ള, അശുഭമായ ഒരു വീട് കാണിച്ചു കൊടുത്തു.
തത്ര തേ പുരുഷവ്യാഘ്രാ വിവിശുഃ സപരിച്ഛദാഃ। പുരോചനസ്യ വചനാത്കൈലാസമിവ ഗുഹ്യകാഃ
അവിടെ, പുരുഷസിംഹന്മാരായ അവർ, പുരോചനന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, എല്ലാ അനുചരന്മാരോടും കൂടി, ഗുഹ്യന്മാർ കൈലാസത്തിൽ കടക്കുന്നതുപോലെ ആ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തച്ചാഗാരമഭിപ്രേക്ഷ്യ സര്വധര്മഭൃതാം വരഃ। ഉവാചാഗ്നേയമിത്യേവം ഭീമസേനം യുധിഷ്ഠിരഃ
ആ വീട് മുഴുവനും നോക്കി, ധർമ്മത്തിൽ ഏറ്റവും മികച്ചയാളായ യുദിഷ്ഠിരൻ, ഭീമസേനനോടു പറഞ്ഞു: 'ഇത് തീയുടെ വീട് തന്നെയാണ്.'
ജിഘ്രാണോഽസ്യ വസാഗന്ധം സര്പിര്ജതുവിമിശ്രിതമ്। കൃതം ഹി വ്യക്തമാഗ്നേയമിദം വേശ്മ പരന്തപ
അവിടെ നിന്നു വരുന്ന കൊഴുപ്പും, നെയ്യും, ലക്ഷയും കലർന്ന ഗന്ധം വാസനയെടുത്തു, 'ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, ഈ വീട് തീക്കായി തന്നെ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാണ്,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ശണസര്ജരസം വ്യക്തമാനീയ ഗൃഹകര്മണി। മുഞ്ജബല്വജവംശാദിദ്രവ്യം സര്വം ഘൃതോക്ഷിതമ്
വീടിന്റെ നിർമാണത്തിനായി കൊണ്ടുവന്ന ശണയും സർജരസവും വ്യക്തമായി കാണാം; മുഴുവൻ സാമഗ്രികളും—മുഞ്ച പുല്ല്, ബാല്വജം, ബാംബു മുതലായവ—എല്ലാം നെയ്യിൽ തേച്ചിരിക്കുന്നു.
തൃണബല്വജകാര്പാസവംശദാരുകടാന്യപി। ആഗ്നേയാന്യത്ര ക്ഷിപ്താനി പരിതോ വേശ്മനസ്തഥാ
പുല്ല്, ബാല്വജം, കർപ്പാസം, ബാംബു, മരക്കഷ്ണങ്ങൾ, മറ്റും—എല്ലാം തീ പിടിക്കാവുന്നവ—വീടിന്റെ ചുറ്റും ഇടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ശില്പിഭിഃ സുകൃതം ഹ്യാപ്തൈര്വിനീതൈര്വേശ്മകര്മണി। വിശ്വസ്തം മാമയം പാപോ ദഗ്ധുകാമഃ പുരോചനഃ
വിശ്വസനീയരായ, വിനയമുള്ള ശില്പികൾ കൊണ്ട് നന്നായി പണിത ഈ വീട്, എന്നെ വഞ്ചിക്കാൻ തന്നെയാണ്; ഈ ദുഷ്ടനായ പുരോചനൻ എന്നെ കത്തിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തഥാ ഹി വര്തതേ മന്ദഃ സുയോധനവശേ സ്ഥിതഃ। ഇമാം തു താം മഹാബുദ്ധിര്വിദുരോ ദൃഷ്ടവാംസ്തഥാ
സുയോധനന്റെ ആജ്ഞയിൽ, ഈ ഭ്രാന്തൻ ഇങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു; പക്ഷേ, മഹാബുദ്ധിയുള്ള വിദുരൻ ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ആപദം തേന മാം പാര്ഥ സ സംബോധിതവാന്പുരാ। തേ വയം ബോധിതാസ്തേന നിത്യമസ്മദ്ധിതൈഷിണാ
പാർഥാ, ഈ അപകടം കുറിച്ച് വിദുരൻ മുമ്പേ എന്നെ മുന്നറിയിപ്പു നൽകിയിരുന്നു; നമ്മുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന അവൻ എപ്പോഴും നമ്മെ സൂക്ഷ്മമായി അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പിത്രാ കനീയസാ സ്നേഹാദ്ബുദ്ധിമന്തോ ശിവം ഗൃഹമ്। അനാര്യൈഃ സുകൃതം ഗൂഢൈര്ദുര്യോധനവശാനുഗൈഃ
നമ്മുടെ അച്ഛന്റെ ഇളയ സഹോദരനായ, ബുദ്ധിമാനായ ചേട്ടൻ, സ്നേഹത്താൽ നമ്മുക്ക് സുരക്ഷിതമായ ഒരു വീട് ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്, എങ്കിലും അത് ദുര്യോധനന്റെ അനുയായികളായ ദുഷ്ടന്മാർ രഹസ്യമായി പണിതതാണു.