ധ്രുവമസ്മത്സഹായാസ്തേ ഭവിഷ്യന്തി പ്രധാനതഃ। അര്ഥവര്ഗഃ സഹാമാത്യോ മത്സംസ്ഥോഽദ്യ മഹീപതേ
അവരുടെ പ്രധാനപ്പെട്ടവരും ധനികരും മന്ത്രിമാരുമൊക്കെ ഇനി അവന്റെ കൂട്ടുകാരാവും; രാജാവേ, അവർ ഇപ്പോൾ അവനോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
സ ഭവാന്പാണ്ഡവാനാശു വിവാസയിതുമര്ഹതി। മൃദുനൈവാഭ്യുപായേന നഗരം വാരണാവതമ്
അതിനാൽ, പാണ്ഡവരെ സ്നേഹപൂർവ്വം വാരാണാവതം എന്ന നഗരത്തിലേക്ക് ഉടൻ അയയ്ക്കേണ്ടത് നിനക്കാണ് ഉചിതം.
യദാ പ്രതിഷ്ഠിതം രാജ്യം മയി രാജന്ഭവിഷ്യതി। തദാ കുന്തീ സഹാപത്യാ പുനരേഷ്യതി ഭാരത
രാജ്യം എന്റെ കൈവശം ഉറപ്പായാൽ, രാജാവേ, അപ്പോൾ കുന്തിയും മക്കളുമൊത്ത് തിരിച്ചു വരും, ഭാരതാ.
ദുര്യോധന മമാപ്യേതദ്ധൃദി സംപരിവര്തതേ। അഭിപ്രായസ്യ പാപത്വാന്നൈവം തു വിവൃണോമ്യഹമ്
ദുര്യോധന, ഇതും എന്റെ മനസ്സിൽ വരുന്നു; പക്ഷേ, അതിന്റെ ദുഷ്ടത കാരണം ഞാൻ തുറന്ന് പറയുന്നില്ല.
ന ച ഭീഷ്മോ ന ച ദ്രോണോ ന ച ക്ഷത്താ ന ഗൌതമഃ। വിവാസ്യമാനാന്കൌന്തേയാനനുമംസ്യന്തി കര്ഹിചിത്
ഭീഷ്മനും ദ്രോണമും വിദ്യുരനും കൃപനും ഒരിക്കലും പാണ്ഡവരെ പുറത്താക്കുന്നതിന് സമ്മതിക്കില്ല.
സമാ ഹി കൌരവേയാണാം വയം തേ ചൈവ പുത്രക। നൈതേ വിഷമമിച്ഛേയുര്ധര്മയുക്താ മനസ്വിനഃ
നമ്മളും അവർയും, മകനേ, കുരുക്കളുടെ ഇടയിൽ സമാനരാണ്; ഈ ധർമ്മപരന്മാർ അന്യായം ആഗ്രഹിക്കില്ല.
തേ വയം കൌരവേയാണാമേതേഷാം ച മഹാത്മനാമ്। കഥം ന വധ്യതാം താത ഗച്ഛാമ ജഗതസ്തഥാ
നാം കുരുക്കളാണ്, അവർയും അതുപോലെ മഹാത്മാക്കളാണ്; അങ്ങനെയുള്ള പ്രവൃത്തിയാൽ ലോകത്തിൽ നമുക്ക് നാശം വരാതിരിക്കുമോ, മകനേ?
മധ്യസ്ഥഃ സതതം ഭീഷ്മോ ദ്രോണപുത്രോ മയി സ്ഥിതഃ। യതഃ പുത്രസ്തതോ ദ്രോണോ ഭവിതാ നാത്ര സംശയഃ
ഭീഷ്മൻ എപ്പോഴും മധ്യസ്ഥനാണ്; ദ്രോണമഹാരാജാവിന്റെ മകൻ എനിക്ക് ഒപ്പമാണ്; അവന്റെ മകനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവനാണ് ദ്രോണമഹാരാജാവ് — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കൃപഃ ശാരദ്വതശ്ചൈവ യത ഏതൌ തതോ ഭവേത്। ദ്രോണം ച ഭാഗിനേയം ച ന സ ത്യക്ഷ്യതി കര്ഹിചിത്
കൃപ, ശരദ്വതിന്റെ മകനും, ഇവർ എവിടേക്കും പോകുന്നുവോ അവിടേക്കാണ് പോകുക; ദ്രോണമഹാരാജാവും തന്റെ സഹോദരന്റെ മകനെയും ഒരിക്കലും വിട്ടുകളയില്ല.
ക്ഷത്താഽര്ഥബദ്ധസ്ത്വസ്മാകം പ്രച്ഛന്നം സംയതഃ പരൈഃ। ന ചൈകഃ സ സമര്ഥോഽസ്മാന്പാമ്ഡവാര്ഥേഽധിബാധിതുമ്
വിദുരൻ നമുക്കൊപ്പം ധനബന്ധം കൊണ്ടാണ്; എന്നാൽ മറ്റുള്ളവർ അവനെ ഒളിച്ചും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; പക്ഷേ, അവൻ ഒരുവൻ മാത്രം പാണ്ഡവരുടെ خاطرം നമ്മെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സുവിസ്രബ്ധഃ പാണ്ഡുപുത്രാന്സഹ മാത്രാ പ്രവാസയ। വാരണാവതമദ്യൈവ യഥാ യാന്തി യഥാ കുരു
പൂർണ്ണമായ വിശ്വാസത്തോടെ, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെയും അവരുടെ അമ്മയെയും നീ പ്രവാസത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുക; അവർ ഇന്ന് തന്നെ വാരണാവതിലേക്ക് പോകട്ടെ, കുരുവംശജനായ രാജാവേ, നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം.
വിനിദ്രകരണം ഘോരം ഹൃദി ശല്യമിവാര്പിതമ്। ശോകപാവകമുദ്ഭൂതം കര്മണൈതേന നാശയ
നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കയറി കിടക്കുന്ന കഠിനമായ ദുഃഖത്തിന്റെ തീയും ഉറക്കം കെടുത്തുന്ന വേദനയും ഈ പ്രവർത്തിയിലൂടെ നീ നശിപ്പിക്കൂ.
വൈശംപായന ഉവാച
വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു:
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ സര്വാസ്തു പ്രകൃതീഃ ശനൈഃ। അര്ഥമാനപ്രദാനാഭ്യാം സംജഹാര സഹാനുജഃ। `യുയുത്സുമപനീയൈകം ധാര്തരാഷ്ട്രം സഹോദരമ്
അതിനുശേഷം ദുര്യോധനൻ രാജാവും സഹോദരന്മാരും കൂടി, സമ്പത്തും മാനവും നൽകി എല്ലാവരെയും ഒപ്പമാക്കി, യുയുത്സുവിനെ മാത്രം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചു.
ധൃതരാഷ്ട്രപ്രയുക്താസ്തു കേചിത്കുശലമന്ത്രിണഃ। കഥയാഞ്ചക്രിരേ രമ്യം നഗരം വാരണാവതമ്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചില ബുദ്ധിമാൻ മന്ത്രിമാർ വാരണാവതം എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തെ പ്രശംസിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അയം സമാജഃ സുമഹാന്രമണീയതമോ ഭുവി। ഉപസ്ഥിതഃ പശുപതേര്നഗരേ വാരണാവതേ
ഈ വാരണാവതനഗരത്തിൽ, പശുക്കളുടെ രക്ഷകനായ ഭഗവാന്റെ നഗരത്തിൽ, ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയും ആകർഷകവുമായ സമ്മേളനം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
സര്വരത്നസമാകീര്ണേ പുണ്യദേശേ മനോരമേ। ഇത്യേവം ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ വചനാച്ചക്രിരേ കഥാഃ
സകല രത്നങ്ങളാലും നിറഞ്ഞ, പുണ്യമായ മനോഹരമായ സ്ഥലമായ വാരണാവതത്തെക്കുറിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ വാക്കുകൾ ആവർത്തിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു.
കഥ്യമാനേ തഥാ രമ്യേ നഗരേ വാരണാവതേ। ഗമനേ പാണ്ഡുപുത്രാണാം ജജ്ഞേ തത്ര മതിര്നൃപ
വാരണാവതം എന്ന മനോഹര നഗരത്തെക്കുറിച്ച് അവർ ഈ രീതിയിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെ അവിടെ അയക്കണമെന്ന് രാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ ആലോചന ഉദിച്ചു.
യദാ ത്വമന്യത നൃപോ ജാതകൌതൂഹലാ ഇതി। ഉവാചൈതാനേത്യ തദാ പാണ്ഡവാനമ്ബികാസുതഃ
അവരുടെ കൗതുകം വർദ്ധിച്ചതായി രാജാവ് കണ്ടപ്പോൾ, അംബികയുടെ മകൻ പാണ്ഡവന്മാരെ വിളിച്ചു വരുത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അധീതാനി ച ശാസ്ത്രാണി യുഷ്മാഭിരിഹ കൃത്സ്നശഃ। അസ്ത്രാണി ച തഥാ ദ്രോണാദ്ഗൌതമാച്ച ശരദ്വതഃ
നിങ്ങൾ ഇവിടെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും പഠിച്ചു തീർത്തു; ആയുധവിദ്യയും ദ്രോണനിൽ നിന്നും ഗൗതമപുത്രനായ ശരദ്വതിൽ നിന്നും അഭ്യസിച്ചു.
കൃതകൃത്യാ ഭവന്തസ്തു സര്വവിദ്യാവിശാരദാഃ। സോഽഹമേവം ഗതേ താതാശ്ചിന്തയാമി സമന്തതഃ। രക്ഷണേ വ്യവഹാരേ ച രാജ്യസ്യ സതതം ഹിതേ
നിങ്ങൾ എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, എന്റെ മക്കളേ, നിങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിലും, പെരുമാറ്റത്തിലും, രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ ക്ഷേമത്തിലും ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
മമൈതേ പുരുഷാ നിത്യം കഥയന്തി പുനഃപുനഃ। രമണീയതമം ലോകേ നഗരം വാരണാവതമ്
എന്റെ ആളുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നോട് പറയുന്നു, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ സ്ഥലം വാരണാവതം ആണെന്ന്.
തേ താതാ യദി മന്യധ്വമുത്സവം വാരണാവതേ। സഗണാഃ സാന്വയാശ്ചൈവ വിഹരധ്വം യഥാഽമരാഃ
അതിനാൽ, എന്റെ മക്കളേ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, വാരണാവതത്തിലെ ഉത്സവത്തിൽ ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും കൂട്ടി പോയി, ദേവന്മാരെപ്പോലെ ആനന്ദിച്ചു ജീവിക്കൂ.
ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച രത്നാനി ഗായനേഭ്യശ്ച സര്വശഃ। പ്രയച്ഛധ്വം യഥാകാമം ദേവാ ഇവ സുവര്ചസഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഗായകര്ക്കും നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ രത്നങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യൂ, പ്രകാശമുള്ള ദേവന്മാരെപ്പോലെ.
കംചിത്കാലം വിഹൃത്യൈവമനുഭൂയ പരാം മുദമ്। ഇദം വൈ ഹാസ്തിനപുരം സുഖിനഃ പുനരേഷ്യഥ
അവിടെ കുറച്ചു കാലം സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ച് പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചശേഷം, നിങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ഈ ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വരും.
നിവസധ്വം ച തത്രൈവ സംരക്ഷണപരായണാഃ। വൈലക്ഷണ്യം ന വൈ തത്ര ഭവിഷ്യതി പരംതപാഃ
അവിടെ തന്നെ താമസിച്ച് നിങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കൂ; ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവരേ, നിങ്ങൾക്ക് അവിടെ യാതൊരു ദോഷവും ഉണ്ടാകില്ല.
ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ തം കാമമനുബുധ്യ യുധിഷ്ഠിരഃ। ആത്മനശ്ചാസഹായത്വം തഥേതി പ്രത്യുവാച തമ്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ഉദ്ദേശവും താനൊരു സഹായവുമില്ലാത്തതും മനസ്സിലാക്കി, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
തതോ ഭീഷ്മം ശാന്തനവം വിദുരം ച മഹാമതിമ്। ദ്രോണം ച ബാഹ്ലികം ചൈവ സോമദത്തം ച കൌരവമ്
അതിനുശേഷം, ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മനെയും, ബുദ്ധിമാൻ വിധുരനെയും, ദ്രോണനെയും, ബാഹ്ലികനെയും, കൗരവവംശത്തിലെ സോമദത്തനെയും യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സമീപിച്ചു.
കൃപമാചാര്യപുത്രം ച ഭൂരിശ്രവസമേവ ച। മാന്യാനന്യാനമാത്യാംശ്ച ബ്രാഹ്മണാംശ്ച തപോധനാന്
കൃപാചാര്യരുടെ മകനെയും, ഭൂരിശ്രവസിനെയും, മറ്റു മാന്യരായ മന്ത്രിമാരെയും, തപസ്സിൽ സമൃദ്ധരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അവൻ ആദരവോടെ ആദരിച്ചു.
പുരോഹിതാംശ്ച പൌത്രാംശ്ച ഗാന്ധാരീം ച യശസ്വിനീമ്। `സര്വാ മാതൄരുപസ്പൃഷ്ട്വാ വിദുരസ്യ ച യോഷിതഃ।' യുധിഷ്ഠിരഃ ശനൈര്ദീന ഉവാചേദം വചസ്തദാ
പുരോഹിതന്മാരെയും, മുമ്ബ് ജനിച്ച കുട്ടികളെയും, മഹത്വമുള്ള ഗാന്ധാരിയെയും ആദരിച്ചു. എല്ലാ അമ്മമാരുടെയും, വിദുരന്റെ ഭാര്യമാരുടെയും കാലടി സ്പർശിച്ച ശേഷം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ദുഃഖഭരിതനായി പതിയെ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.