വധമേവ പ്രശംസന്തി ശത്രൂണാമപകാരിണാമ്। സുവിദീര്ണം സുവിക്രാന്തം സുയുദ്ധം സുപലായിതമ്
ദോഷം ചെയ്യുന്ന ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുന്നതാണ് എല്ലാവരും പ്രശംസിക്കുന്നത്—നന്നായി ആസൂത്രണം ചെയ്തും, ധൈര്യത്തോടെ ചെയ്തും, നല്ല യുദ്ധം നടത്തി, ശരിയായി പിന്തുടർന്ന്.
ആപദ്യാപദി കാലേ കുര്വീത ന വിചാരയേത്। നാവജ്ഞേയോ രിപുസ്താത ദുര്ബലോഽപി കഥം ചന
പ്രയാസം വന്നപ്പോൾ, ആലോചിക്കാതെ ഉടൻ പ്രവർത്തിക്കണം. എത്ര ദുർബലനായ ശത്രുവായാലും അവനെ അവഹേളിക്കരുത്, പിതാവേ.
അല്പോഽപ്യഗ്നിര്വനം കൃത്സ്നം ദഹത്യാശ്രയസംശ്രയാത്। അന്ധഃ സ്യാദന്ധവേലായാം ബാധിര്യമപി ചാശ്രയേത്
ചെറിയ തീയ്ക്കു പോലും അഭയം കിട്ടിയാൽ മുഴുവൻ കാടും കത്തിക്കാൻ കഴിയും. അന്ധതയുടെ സമയത്ത് ഒരാൾക്കു അന്ധതയും, ബധിരതയും വരാം.
കുര്യാത്തൃണമയം ചാപം ശയീത മൃഗശായികാമ്। സാന്ത്വാദിഭിരുപായൈസ്തു ഹന്യാച്ഛത്രും വശേ സ്ഥിതം
തൃണമാലയ വില്ല് ഉണ്ടാക്കണം, മൃഗത്തിന്റെ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങണം, സമാധാനം പോലുള്ള ഉപായങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കീഴിൽ വന്ന ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കണം.
ദയാ ന തസ്മിന്കര്തവ്യാ ശരണാഗത ഇത്യുത। നിരുദ്വിഗ്നോ ഹി ഭവതി ന ഹതാജ്ജായതേ ഭയമ്
ആശ്രയം തേടിയവനോടു കരുണ കാണിക്കേണ്ടതില്ല; അവന് ഭയം ഇല്ലാതാവും, അപകടം സംഭവിക്കാത്തവനിൽ ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.
ഹന്യാദമിത്രം ദാനേന തഥാ പൂര്വാപകാരിണമ്। ഹന്യാത്ത്രീന്പഞ്ച സപ്തേതി പരപക്ഷസ്യ സര്വശഃ
ശത്രുവിനെ ദാനത്തോടെ ജയിക്കണം; മുമ്പ് ദോഷം ചെയ്തവനെയും അങ്ങനെ തന്നെ. എതിര് പക്ഷത്തിലെ മൂന്നു, അഞ്ച്, ഏഴ് പേരെ മുഴുവനായി സംഹരിക്കണം.
മൂലമേവാദിതശ്ഛിന്ദ്യാത്പരപക്ഷസ്യ നിത്യശഃ। തതഃ സഹായാംസ്തത്പക്ഷാന്സര്വാംശ്ച തദനന്തരമ്
എതിര് പക്ഷത്തിന്റെ അടിത്തറ തന്നെ എല്ലായ്പ്പോഴും മുറിക്കണം; അതിനുശേഷം അവരുടെ കൂട്ടുകാരെയും പിന്തുണയാളുകളെയും ഒക്കെ.
ഛിന്നമൂലേ ഹ്യധിഷ്ഠാനേ സര്വേ തജ്ജീവിനോ ഹതാഃ। കഥം നു ശാഖാസ്തിഷ്ഠേരംശ്ഛിന്നമൂലേ വനസ്പതൌ
അടിത്തറ മുറിച്ചാൽ അതിൽ ആശ്രയിച്ചവരെല്ലാം നശിക്കും; വൃക്ഷത്തിന്റെ വേര് മുറിച്ചാൽ ശാഖകൾ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും?
ഏകാഗ്രഃ സ്യാദവിവൃതോ നിത്യം വിവരദര്ശകഃ। രാജന്നിത്യം സപത്നേഷു നിത്യോദ്വിഗ്നഃ സമാചരേത്
രാജാവ് എപ്പോഴും ഏകാഗ്രനായി, രഹസ്യമായി, അവസരങ്ങൾ നോക്കി, എപ്പോഴും ശത്രുക്കളെക്കുറിച്ച് ജാഗ്രതയോടെ പ്രവർത്തിക്കണം.
അഗ്ന്യാധാനേന യജ്ഞേന കാഷായേണ ജടാജിനൈഃ। ലോകാന്വിശ്വാസയിത്വൈവ തതോ ലുമ്പേദ്യഥാ വൃകഃ
ഹോമം നടത്തിയും യാഗം കഴിച്ചും കാശായവും ജടയും മയിലഞ്ചുമണിഞ്ഞും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നേടണം; പിന്നെ കുറുക്കുപോലെ കൊള്ളയടിക്കണം.
അങ്കുശം ശോചമിത്യാഹുരര്ഥാനാമുപധാരണേ। ആനാമ്യ ഫലിതാം ശാഖാം പക്വം പക്വം പ്രശാതയേത്
സമ്പാദ്യത്തിൽ ദുഃഖം ഒരു അങ്കുശം പോലെയാണെന്ന് പറയുന്നു; ഫലം കായുന്ന ശാഖ ചുരുണ്ടു വീണ്ടും വീണ്ടും പാകമായ ഫലം പറിക്കണം.
ഫലാര്ഥോഽയം സമാരമ്ഭോ ലോകേ പുംസാം വിപശ്ചിതാമ്। വഹേദമിത്രം സ്കന്ധേന യാവത്കാലസ്യ പര്യയഃ
ലോകത്ത് വിവേകമുള്ളവരുടെ എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും ഫലത്തിനായാണ്; സമയമെത്തുന്നതുവരെ ശത്രുവിനെ തോളിൽ ചുമന്ന് കൊണ്ടുപോകണം.
തതഃ പ്രത്യാഗതേ കാലേ ഭിന്ദ്യാദ്ധൃടമിവാശ്മനി। അമിത്രോ ന വിമോക്തവ്യഃ കൃപണം ബഹ്വപി ബ്രുവന്
ശരിയായ സമയം വന്നാൽ, കല്ലിൽ അടിക്കുന്നതുപോലെ അവനെ തകർക്കണം; എത്ര ദയനീയമായി അപേക്ഷിച്ചാലും ശത്രുവിനെ വിടാൻ പാടില്ല.
കൃപാ ന തസ്മിന്കര്തവ്യാ ഹന്യാദേവാപകാരിണമ്। ഹന്യാദമിത്രം സാന്ത്വേന തഥാ ദാനേന വാ പുനഃ
അവനോടു കരുണ കാണിക്കരുത്; ദോഷം ചെയ്തവനെ തീർച്ചയായും സംഹരിക്കണം. ശത്രുവിനെ സമ്മതം കൊണ്ടോ ദാനത്താലോ ജയിക്കണം.
തഥൈവ ഭേദദണ്ഡാഭ്യാം സര്വോപായൈഃ പ്രശാതയേത്
അത് പോലെ തന്നെ, ഭേദം കൊണ്ടും ശിക്ഷയിലൂടെയും എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും അവനെ കീഴടക്കണം.
അമിത്രഃ ശക്യതേ ഹന്തും തന്മേ ബ്രൂഹി യഥാതഥമ്
ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കാൻ കഴിയും—അതിന് യഥാർത്ഥ മാർഗ്ഗം പറയൂ.
ജമ്ബുകസ്യ മഹാരാജ നീതിശാസ്ത്രാര്ഥദര്ശിനഃ। അഥ കശ്ചിത്കൃതപ്രജ്ഞഃ ശൃഗാലഃ സ്വാര്ഥപണ്ഡിതഃ
മഹാരാജാവേ, നയശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു ജംബുകനും, തന്റേതായ കാര്യം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിവുള്ള ഒരു ശൃഗാലനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സഖിഭിര്ന്യവസത്സാര്ധം വ്യാഘ്രാഖുവൃകബഭ്രുഭിഃ। തേഽപശ്യന്വിപിനേ തസ്മിന്ബലിനം മൃഗയൂഥപമ്
അവൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരായ വ്യാഘ്രം, എലി, കുറുക്ക്, കരടി എന്നിവരോടൊപ്പം താമസിച്ചു; ആ കാട്ടിൽ അവർ ശക്തനായ ഒരു മൃഗരാജാവിനെ കണ്ടു.
അസകൃദ്യതിതോ ഹ്യേഷ ഹന്തും വ്യാഘ്ര വനേ ത്വയാ
ഈ മൃഗം പലതവണ നീ കാട്ടിൽ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്, വ്യാഘ്രാ.
യുവാ വൈ ജവസംപന്നോ ബുദ്ധിശാലീ ന ശക്യതേ। മൂഷികോഽസ്യ ശയാനസ്യ ചരണൌ ഭക്ഷയത്വയമ്
അവൻ യുവാവും വേഗവാനുമാണ്, ബുദ്ധിശാലിയുമാണ്; നേരിട്ട് ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. അവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ എലി അവന്റെ കാലുകൾ കഴിക്കട്ടെ.
അഥൈനം ഭക്ഷിതൈഃ പാദൈര്വ്യാഘ്രോ ഗൃഹ്ണാതു വൈ തതഃ। തതോ വൈ ഭക്ഷയിഷ്യാമഃ സര്വേ മുദിതമാനസാഃ
അവന്റെ കാലുകൾ എലി കഴിച്ചശേഷം, വ്യാഘ്രം അവനെ പിടിക്കട്ടെ; പിന്നെ നമ്മൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ ആഹാരം ആക്കാം.
ജമ്ബുകസ്യ തു തദ്വാക്യം തഥാ ചക്രഃ സമാഹിതാഃ। മൂഷികാഭക്ഷിതൈഃ പാദൈര്മൃഗം വ്യാഘ്രോഽവധീത്തദാ
ജംബുകന്റെ ആ വാക്ക് കൂട്ടം അനുസരിച്ചു; എലി കാലുകൾ കഴിച്ച മൃഗത്തെ വ്യാഘ്രം അന്ന് കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
ദൃഷ്ട്വൈവാചേഷ്ടമാനം തു ഭൂമൌ മൃഗകലേവരമ്। സ്നാത്വാഽഽഗച്ഛത ഭദ്രം വോരക്ഷാമീത്യാഹ ജമ്ബുകഃ
ഭൂമിയിൽ മരിച്ച കാട്ടുപോത്തിന്റെ ശരീരം കിടക്കുന്നത് കണ്ടു, ജംബുകൻ പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് കുളിച്ച് വന്നു സുരക്ഷിതമായി തിരികെയെത്തൂ; ഞാൻ ഇതിനെ കാവൽനിൽക്കും.'
ശൃഗാലവചനാത്തേഽപി ഗതാഃ സര്വേ നദീം തതഃ। സ ചിന്താപരമോ ഭൂത്വാ തസ്ഥൌ തത്രൈവ ജമ്ബുകഃ
ജംബുകന്റെ വാക്ക് കേട്ട് അവരൊക്കെയും നദിയിലേക്ക് പോയി; ജംബുകൻ മാത്രം അവിടെ തന്നെ നിന്നു, ആലോചനയിൽ മുഴുകി.
അഥാജഗാമ പൂര്വം തു സ്നാത്വാ വ്യാഘ്രോ മഹാബലഃ। ദദര്ശ ജമ്ബുകം ചൈവ ചിന്താകുലിതമാനസമ്
അതിനു ശേഷം വലിയ ശക്തിയുള്ള വ്യാഘ്രം ആദ്യം കുളിച്ച് വന്നു; അവൻ ചിന്തയിൽ ആകുലനായ ജംബുകനെ കണ്ടു.
കിം ശോചസി മഹാപ്രാജ്ഞ ത്വം നോ ബുദ്ധിമതാം വരഃ। അശിത്വാ പിശിതാന്യദ്യ വിഹരിഷ്യാമഹേ വയമ്
വ്യാഘ്രം ചോദിച്ചു: 'നീ മഹാപണ്ഡിതൻ അല്ലേ? ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ നീ ദുഃഖിക്കുന്നത് എന്തിന്? ഇന്ന് ഈ മാംസം കഴിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ നടക്കാം.'
ശൃണു മേ ത്വം മഹാബാഹോ യദ്വാക്യം മൂഷികോഽബ്രവീത്। ധിഗ്ബലം മൃഗരാജസ്യ മയാദ്യായം മൃഗോ ഹതഃ
ജംബുകൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'മഹാബാഹുവായവനേ, നീ എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ; മൂഷികൻ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: 'മൃഗരാജാവിന്റെ ശക്തിക്ക് ലജ്ജിക്കണം; ഇന്ന് ഈ കാട്ടുപോത്തിനെ ഞാനാണ് കൊന്നത്.''
മദ്ബാഹുബലമാശ്രിത്യ തൃപ്തിമദ്യ ഗമിഷ്യതി। തസ്യൈവം ഗര്ജിതം ശ്രുത്വാ തതോ ഭക്ഷ്യം ന രോചയേ
'എന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ ഇന്ന് തൃപ്തനാകും.' ഇങ്ങനെ അവൻ പുകഴ്ച പറഞ്ഞത് കേട്ടപ്പോൾ, എനിക്ക് ഇനി ഈ മാംസം ഭക്ഷിക്കാൻ മനസ്സില്ല.'
ബ്രവീതി യദി സ ഹ്യേവം കാലേ ഹ്യസ്മി പ്രബോധിതഃ। സ്വബാഹുബലമാശ്രിത്യ ഹനിഷ്യേഽഹം വനേചരാന്
'അവൻ സത്യത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; എന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് വന്യജീവികളെ ഞാൻ കൊല്ലും.'
ഖാദിഷ്യേ തത്ര മാംസാനി ഇത്യുക്ത്വാ പ്രസ്ഥിതോവനമ്। ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു മൂഷികോഽപ്യാജഗാമ ഹ
'അവിടെ പോയി ഞാൻ മാംസം കഴിക്കും,' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി. അതേ സമയം മൂഷികനും അവിടെ എത്തി.