വിനിദ്രാകരണം ഘോരം ഹൃദി ശല്യമിവാര്പിതമ്। ശോപകപാവകമുദ്ധൂതം കര്മണാനേന നാശയ
ഹൃദയത്തിൽ കയറിയിരിക്കുന്ന കുരുവെള്ളംപോലുള്ള ഈ ഭയാനകമായ ഉറക്കരഹിതമായ വേദനയും, കർമ്മം കൊണ്ടു കത്തുന്ന ഈ തീയും നശിപ്പിക്കണം.
ശ്രുത്വാ പാണ്ഡുസുതാന്വീരാന്ബലോദ്രിക്താന്മഹൌജസഃ। ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹീപാലശ്ചിന്താമഗമദാതുരഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളായ വീരന്മാർ, ശക്തിയും മഹാശക്തിയും നിറഞ്ഞവരാണെന്നു കേട്ട രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുലനായി.
തത ആഹൂയ മന്ത്രജ്ഞം രാജശാസ്ത്രാര്ഥവിത്തമമ്। കണികം മന്ത്രിണാം ശ്രേഷ്ഠം ധൃതരാഷ്ട്രഽബ്രവീദ്വചഃ
അതിനുശേഷം മന്ത്രവിദ്യയിലും രാജധർമ്മത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, മന്ത്രികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കണികനെ വിളിച്ചു ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഉത്സക്താഃ പാണ്ഡവാ നിത്യം തേഭ്യോഽസൂയേ ദ്വിജോത്തമ। തത്ര മേ നിശ്ചിതതമം സന്ധിവിഗ്രഹകാരണമ്। കണിക ത്വം മമാചക്ഷ്വ കരിഷ്യേ വചനം തവ
പാണ്ഡവർ എപ്പോഴും ഉത്സാഹികളാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ അവരെ സംബന്ധിച്ച് അസൂയയുണ്ട്; അതിനാൽ, കണിക, സമാധാനത്തിനോ യുദ്ധത്തിനോ ഏറ്റവും ഉറപ്പുള്ള മാർഗം എനിക്കു പറയൂ, ഞാൻ നിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കും.
ദുര്യോധനോഽഥ ശകുനിഃ കര്ണദുഃശാസനാവപി। കണികം ഹ്യുപസംഗൃഹ്യ മന്ത്രിണം സൌബലസ്യ ച
അതിനുശേഷം ദുര്യോധനനും ശകുനിയും കർണ്ണനും ദുഃശാസനനും സൌബലരുടെ മന്ത്രിയായ കണികനോടു ചേർന്നു.
പപ്രച്ഛുര്ഭരതശ്രേഷ്ഠ പാണ്ഡവാന്പ്രതി നൈകധാ। പ്രബുദ്ധാഃ പാണ്ഡവാ നിത്യം സര്വേ തേഭ്യസ്ത്രസാമഹേ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ കണികനോടു അവർ പലവിധത്തിൽ പാണ്ഡവരെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു; പാണ്ഡവർ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെയും ആയുധവിദ്യയിൽ എല്ലാവരും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമാണ്.
അനൂനം സര്വപക്ഷാണാം യദ്ഭവേത്ക്ഷേമകാരകമ്। ഭാരദ്വാജ തദാചക്ഷ്വ കരിഷ്യാമഃ കഥം വയമ്
ഭാരദ്വാജാ, എല്ലാ പക്ഷങ്ങൾക്കും നന്മയുണ്ടാക്കുന്നതും, ഒരു ഭാഗത്തും കുറവില്ലാത്തതും എന്താണെന്ന് പറയൂ. നാം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം എന്ന് അറിയിക്കൂ.
സ പ്രസന്നമനാസ്തേന പരിപൃഷ്ടോ ദ്വിജോത്തമഃ। ഉവാച വചനം തീക്ഷ്ണം രാജശാസ്ത്രാര്ഥദര്ശനമ്
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ രാജധർമ്മത്തിന്റെ അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്ന കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശൃണു രാജന്നിദം തത്ര പ്രോച്യമാനം മയാനഘ। ന മേഽഭ്യസൂയാ കര്തവ്യാ ശ്രുത്വൈതത്കുരുസത്തമ
രാജാവേ, ഞാൻ പറയാൻ പോകുന്ന ഈ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ, പാപരഹിതനേ. കേട്ടപ്പോൾ ദേഷ്യം കാണിക്കരുത്, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
നിത്യമുദ്യതദണ്ഡഃ സ്യാന്നിത്യം വിവൃതപൌരുഷഃ। അച്ഛിദ്രശ്ഛിദ്രദര്ശീ സ്യാത്പരേഷാം വിവരാനുഗഃ
സദാ ശിക്ഷയ്ക്ക് തയ്യാറായിരിക്കുക, തന്റെ ശക്തി എല്ലായ്പ്പോഴും കാണിക്കണം. തനിക്കു ദോഷം ഇല്ലാതിരിക്കണം, പക്ഷേ മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ശ്രദ്ധിക്കണം, അവരുടെ ദുർബലതകൾ പിന്തുടരണം.
നിത്യമുദ്യതദണ്ഡാദ്ധി ഭഋശമുദ്വിജതേ ജനഃ। തസ്മാത്സര്വാണി കാര്യാണി ദണ്ഡേനൈവ വിധാരയേത്
എപ്പോഴും ശിക്ഷയ്ക്ക് തയ്യാറായിരിക്കുന്ന രാജാവിനെ ജനങ്ങൾ വളരെ ഭയപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ശിക്ഷയിലൂടെ നിയന്ത്രിക്കണം.
നാസ്യ ച്ഛിദ്രം പരഃ പശ്യേച്ഛിദ്രേണ പരമന്വിയാത്। ഗൂഹേത്കൂര്മ ഇവാങ്ഗാനി രക്ഷേദ്വിവരമാത്മനഃ
മറ്റൊരാൾ തന്റെ ദോഷം കാണരുത്, ദോഷം കാണിച്ച് പിന്തുടരുകയും ചെയ്യരുത്. ആമ പോലെ അവന്റെ അവയവങ്ങൾ മറച്ചു, സ്വന്തം ദുർബലതകൾ സൂക്ഷിക്കണം.
നിത്യം ച ബ്രാഹ്മണാഃ പൂജ്യാ നൃപേണ ഹിതമിച്ഛതാ। സൃഷ്ടോ നൃപോ ഹി വിപ്രാമാം പാലനേ ദുഷ്ടനിഗ്രഹേ
നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം. ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സംരക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടരെ തടയാനുമാണ് രാജാവ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
ഉഭാബ്യാം വര്ധതേ ധര്മോ ധര്മവൃദ്ധ്യാ ജിതാവുഭൌ। ലോകശ്ചായം പരശ്ചൈവ തതോ ധര്മം സമാചരേത്
ഇരുവരുടെയും സഹായത്തോടെ ധർമ്മം വളരുന്നു; ധർമ്മം വളർന്നാൽ ലോകവും പരലോകവും വിജയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കണം.
കൃതാപരാധം പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ യഃ ക്ഷമതേ നൃപഃ। തേനാവമാനമാപ്നോതി പാപം ചേഹ പരത്ര ച
പിഴച്ചവനെ കണ്ടിട്ടും രാജാവ് ക്ഷമിച്ചാൽ, അവൻ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും അപമാനംയും പാപവും അനുഭവിക്കും.
യോ വിഭൂതിമവാപ്യോച്ചൈ രാജ്ഞോ വികുരുതേഽധമഃ। തമാനയിത്വാ ഹത്വാ ച ദദ്യാദ്ധീനായ തദ്ധനമ്
ദുഷ്ടൻ ധനം നേടി രാജാവിനെ എതിർക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനെ പിടിച്ചു കൊല്ലണം, അവന്റെ ധനം ദരിദ്രർക്കു നൽകണം.
നോ ചേദ്ധുരി നിയുക്താ യേ സ്ഥാസ്യന്തി വശമാത്മനഃ। രാജാ നിയുഞ്ജ്യാത്പുരുഷാനാപ്താന്ധര്മാര്ഥകോവിദാന്
ചുമതല നൽകിയവർ രാജാവിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ തുടരുന്നില്ലെങ്കിൽ, ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും പരിചയമുള്ള വിശ്വസ്തരായ ആളുകളെ രാജാവ് നിയമിക്കണം.
യേ നിയുക്താസ്തഥാ കേചിദ്രാഷ്ട്രം വാ യദി വാ പുരമ്। ഗ്രാമം ജനപദം വാപി ബാധേയുര്യദി വാ ന വാ
രാജ്യം, നഗരം, ഗ്രാമം, ദേശം എന്നിവയിൽ ചുമതലപ്പെടുത്തിയവർ നിയന്ത്രിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ നിയന്ത്രിക്കാതിരിക്കാം; അതെങ്ങനെ ആയാലും.
പരീക്ഷണാര്ഥം വിസൃജേദാനതാംശ്ഛന്നരൂപിണഃ। പരീക്ഷ്യ പാപകം ജഹ്യാദ്ധനമാദായ സര്വശഃ
പരിശോധനക്കായി മറവുപിടിച്ച ആളുകളെ അയയ്ക്കണം; ദുഷ്ടരെ പരിശോധിച്ച്, അവരുടെ മുഴുവൻ ധനവും എടുത്ത് അവരെ പുറത്താക്കണം.
നാസമ്യക്കൃത്യകാരീ സ്യാദുപക്രമ്യ കദാചന। കണ്ടകോ ഹ്യപി ദുശ്ഛിന്ന ആസ്രാവം ജനയേച്ചിരമ്
ഏതെങ്കിലും പ്രവർത്തനം തുടങ്ങുമ്പോഴും, അശുദ്ധമായി ഒന്നും ചെയ്യരുത്; കാരണം, ശരിയായി നീക്കം ചെയ്യാത്ത ഒരു മുള്ള് പോലും ദീർഘകാലം രക്തം വാർക്കാൻ കാരണമാകും.
വധമേവ പ്രശംസന്തി ശത്രൂണാമപകാരിണാമ്। സുവിദീര്ണം സുവിക്രാന്തം സുയുദ്ധം സുപലായിതമ്
ദോഷം ചെയ്യുന്ന ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുന്നതാണ് എല്ലാവരും പ്രശംസിക്കുന്നത്—നന്നായി ആസൂത്രണം ചെയ്തും, ധൈര്യത്തോടെ ചെയ്തും, നല്ല യുദ്ധം നടത്തി, ശരിയായി പിന്തുടർന്ന്.
ആപദ്യാപദി കാലേ കുര്വീത ന വിചാരയേത്। നാവജ്ഞേയോ രിപുസ്താത ദുര്ബലോഽപി കഥം ചന
പ്രയാസം വന്നപ്പോൾ, ആലോചിക്കാതെ ഉടൻ പ്രവർത്തിക്കണം. എത്ര ദുർബലനായ ശത്രുവായാലും അവനെ അവഹേളിക്കരുത്, പിതാവേ.
അല്പോഽപ്യഗ്നിര്വനം കൃത്സ്നം ദഹത്യാശ്രയസംശ്രയാത്। അന്ധഃ സ്യാദന്ധവേലായാം ബാധിര്യമപി ചാശ്രയേത്
ചെറിയ തീയ്ക്കു പോലും അഭയം കിട്ടിയാൽ മുഴുവൻ കാടും കത്തിക്കാൻ കഴിയും. അന്ധതയുടെ സമയത്ത് ഒരാൾക്കു അന്ധതയും, ബധിരതയും വരാം.
കുര്യാത്തൃണമയം ചാപം ശയീത മൃഗശായികാമ്। സാന്ത്വാദിഭിരുപായൈസ്തു ഹന്യാച്ഛത്രും വശേ സ്ഥിതം
തൃണമാലയ വില്ല് ഉണ്ടാക്കണം, മൃഗത്തിന്റെ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങണം, സമാധാനം പോലുള്ള ഉപായങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കീഴിൽ വന്ന ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കണം.
ദയാ ന തസ്മിന്കര്തവ്യാ ശരണാഗത ഇത്യുത। നിരുദ്വിഗ്നോ ഹി ഭവതി ന ഹതാജ്ജായതേ ഭയമ്
ആശ്രയം തേടിയവനോടു കരുണ കാണിക്കേണ്ടതില്ല; അവന് ഭയം ഇല്ലാതാവും, അപകടം സംഭവിക്കാത്തവനിൽ ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.
ഹന്യാദമിത്രം ദാനേന തഥാ പൂര്വാപകാരിണമ്। ഹന്യാത്ത്രീന്പഞ്ച സപ്തേതി പരപക്ഷസ്യ സര്വശഃ
ശത്രുവിനെ ദാനത്തോടെ ജയിക്കണം; മുമ്പ് ദോഷം ചെയ്തവനെയും അങ്ങനെ തന്നെ. എതിര് പക്ഷത്തിലെ മൂന്നു, അഞ്ച്, ഏഴ് പേരെ മുഴുവനായി സംഹരിക്കണം.
മൂലമേവാദിതശ്ഛിന്ദ്യാത്പരപക്ഷസ്യ നിത്യശഃ। തതഃ സഹായാംസ്തത്പക്ഷാന്സര്വാംശ്ച തദനന്തരമ്
എതിര് പക്ഷത്തിന്റെ അടിത്തറ തന്നെ എല്ലായ്പ്പോഴും മുറിക്കണം; അതിനുശേഷം അവരുടെ കൂട്ടുകാരെയും പിന്തുണയാളുകളെയും ഒക്കെ.
ഛിന്നമൂലേ ഹ്യധിഷ്ഠാനേ സര്വേ തജ്ജീവിനോ ഹതാഃ। കഥം നു ശാഖാസ്തിഷ്ഠേരംശ്ഛിന്നമൂലേ വനസ്പതൌ
അടിത്തറ മുറിച്ചാൽ അതിൽ ആശ്രയിച്ചവരെല്ലാം നശിക്കും; വൃക്ഷത്തിന്റെ വേര് മുറിച്ചാൽ ശാഖകൾ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും?
ഏകാഗ്രഃ സ്യാദവിവൃതോ നിത്യം വിവരദര്ശകഃ। രാജന്നിത്യം സപത്നേഷു നിത്യോദ്വിഗ്നഃ സമാചരേത്
രാജാവ് എപ്പോഴും ഏകാഗ്രനായി, രഹസ്യമായി, അവസരങ്ങൾ നോക്കി, എപ്പോഴും ശത്രുക്കളെക്കുറിച്ച് ജാഗ്രതയോടെ പ്രവർത്തിക്കണം.
അഗ്ന്യാധാനേന യജ്ഞേന കാഷായേണ ജടാജിനൈഃ। ലോകാന്വിശ്വാസയിത്വൈവ തതോ ലുമ്പേദ്യഥാ വൃകഃ
ഹോമം നടത്തിയും യാഗം കഴിച്ചും കാശായവും ജടയും മയിലഞ്ചുമണിഞ്ഞും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നേടണം; പിന്നെ കുറുക്കുപോലെ കൊള്ളയടിക്കണം.