തസ്യ പുത്രോ യഥാ പാണ്ഡുസ്തഥാ ധര്മപരഃ സദാ। ഗുണാവാഁല്ലോകവിഖ്യാതോ നഗരേ ച പ്രതിഷ്ഠിതഃ
അവന്റെ മകനും പാണ്ഡുവിനുപോലെ എപ്പോഴും ധർമ്മപരനായവനാണ്; ഗുണവാനായി ലോകത്ത് പ്രശസ്തനായി നഗരത്തിൽ ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നവനാണ്.
സ കഥം ശക്യതേഽസ്മാഭിരപാക്രഷ്ടും നരര്ഷഭഃ। രാജ്യമേഷ ഹി നഃ പ്രാപ്തഃ സസഹയോ വിശേഷതഃ
നരശ്രേഷ്ഠനായ അവനെ നമ്മാൽ എങ്ങനെ മാറ്റാൻ കഴിയും? ഈ രാജ്യം അവനാണ് സ്വന്തമാക്കിയതും, അവന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പ്രത്യേകിച്ചും.
ഭൃതാ ഹി പാണ്ഡുനാഽമാത്യാ ബലം ച സതതം മതമ്। ധൃതാഃ പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച തേഷാമപി വിശേഷതഃ
പാണ്ഡു മന്ത്രിമാരെയും സൈന്യത്തെയും എന്നും സ്വന്തമാക്കിയിരുന്നു; അവരുടെ മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും പ്രത്യേകിച്ച് അവൻ സ്വന്തമാക്കിയിരുന്നു.
തേ തഥാ സംസ്തുതാസ്താത വിഷയേ പാണ്ഡുനാ നരാഃ। കഥം യുധിഷ്ഠിരസ്യാര്ഥേ ന നോ ഹന്യുഃ സബാന്ധവാന്
അങ്ങനെ പാണ്ഡു തന്റെ രാജ്യത്ത് ആദരിച്ചിരുന്ന ആ മനുഷ്യർ, പ്രിയനേ, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ കാര്യം നോക്കി നമ്മെയും നമ്മുടെ ബന്ധുക്കളെയും കൊല്ലാതിരിക്കാൻ എന്ത് കാരണമുണ്ട്?
നൈതേ വിഷയമിച്ഛേയുര്ധര്മത്യാഗേ വിശേഷതഃ। തേ വയം കൌരവേന്ദ്രാണാമേതേഷാം ച മഹാത്മനാമ്
അവർ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് ഈ രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കില്ല; നമ്മളാണ് കൌരവരുടെ അധിപന്മാർ, ഇവരും മഹാത്മാക്കളാണ്.
കഥം ന വാച്യതാം താത ഗച്ഛേമ ജഗതസ്തഥാ
പ്രിയനേ, നമ്മൾ ഇങ്ങനെ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകുമെന്ന് പറയപ്പെടാതിരിക്കാൻ എന്താണ് വഴിയുള്ളത്?
മധ്യസ്ഥഃ സതതം ഭീഷ്മോ ദ്രോണപുത്രോ മയി സ്ഥിതഃ। യതഃ പുതസ്തതോ ദ്രോണോ ഭവിതാ നാത്ര സംശയഃ
ഭീഷ്മൻ എല്ലായ്പ്പോഴും മധ്യസ്ഥനാണ്; ദ്രോണന്റെ മകനായ അശ്വത്താമൻ എനിക്ക് കൂട്ടായ്മയിലാണു്; മകൻ എവിടെയാണോ, അവിടെയാണ് ദ്രോണനും പോകുക, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കൃപഃ ശാരദ്വതശ്ചൈവ യത ഏവ വയം തതഃ। ബാഗിനേയം തതോ ദ്രൌണിം ന ത്യക്ഷ്യതി കഥംചന
ശാരദ്വതന്റെ മകനായ കൃപനും നമ്മോടൊപ്പം തന്നെയാണ്; ദ്രോണന്റെ മകൻ തന്റെ അമ്മാവനെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
ക്ഷത്താ തു ബന്ധുരസ്മാകം പ്രച്ഛന്നസ്തു തതഃ പരൈഃ। ന ചൈകഃ സ സമര്ഥോഽസ്മാന്പാണ്ഡവാര്ഥേ പ്രബാധിതുമ്
വിദുരൻ നമ്മുടെ ബന്ധുവാണ്, പക്ഷേ അവൻ മറുവശത്തോടാണ് രഹസ്യമായി; അവൻ ഒറ്റയ്ക്കു പാണ്ഡവരുടെ വേണ്ടി നമ്മെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല.
സുവിസ്രബ്ധാന്പാണ്ഡുസുതാന്സഹ മാത്രാ വിവാസയ। വാരണാവതമദ്യൈവ നാത്ര ദോഷോ ഭവിഷ്യതി
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെയും അവരുടെ അമ്മയെയും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ഇന്ന് തന്നെ വാർണാവതത്തിലേക്ക് അയക്കൂ; ഇതിൽ ഒരു തെറ്റുമുണ്ടാകില്ല.
വിനിദ്രാകരണം ഘോരം ഹൃദി ശല്യമിവാര്പിതമ്। ശോപകപാവകമുദ്ധൂതം കര്മണാനേന നാശയ
ഹൃദയത്തിൽ കയറിയിരിക്കുന്ന കുരുവെള്ളംപോലുള്ള ഈ ഭയാനകമായ ഉറക്കരഹിതമായ വേദനയും, കർമ്മം കൊണ്ടു കത്തുന്ന ഈ തീയും നശിപ്പിക്കണം.
ശ്രുത്വാ പാണ്ഡുസുതാന്വീരാന്ബലോദ്രിക്താന്മഹൌജസഃ। ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹീപാലശ്ചിന്താമഗമദാതുരഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളായ വീരന്മാർ, ശക്തിയും മഹാശക്തിയും നിറഞ്ഞവരാണെന്നു കേട്ട രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുലനായി.
തത ആഹൂയ മന്ത്രജ്ഞം രാജശാസ്ത്രാര്ഥവിത്തമമ്। കണികം മന്ത്രിണാം ശ്രേഷ്ഠം ധൃതരാഷ്ട്രഽബ്രവീദ്വചഃ
അതിനുശേഷം മന്ത്രവിദ്യയിലും രാജധർമ്മത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, മന്ത്രികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കണികനെ വിളിച്ചു ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഉത്സക്താഃ പാണ്ഡവാ നിത്യം തേഭ്യോഽസൂയേ ദ്വിജോത്തമ। തത്ര മേ നിശ്ചിതതമം സന്ധിവിഗ്രഹകാരണമ്। കണിക ത്വം മമാചക്ഷ്വ കരിഷ്യേ വചനം തവ
പാണ്ഡവർ എപ്പോഴും ഉത്സാഹികളാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ അവരെ സംബന്ധിച്ച് അസൂയയുണ്ട്; അതിനാൽ, കണിക, സമാധാനത്തിനോ യുദ്ധത്തിനോ ഏറ്റവും ഉറപ്പുള്ള മാർഗം എനിക്കു പറയൂ, ഞാൻ നിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കും.
ദുര്യോധനോഽഥ ശകുനിഃ കര്ണദുഃശാസനാവപി। കണികം ഹ്യുപസംഗൃഹ്യ മന്ത്രിണം സൌബലസ്യ ച
അതിനുശേഷം ദുര്യോധനനും ശകുനിയും കർണ്ണനും ദുഃശാസനനും സൌബലരുടെ മന്ത്രിയായ കണികനോടു ചേർന്നു.
പപ്രച്ഛുര്ഭരതശ്രേഷ്ഠ പാണ്ഡവാന്പ്രതി നൈകധാ। പ്രബുദ്ധാഃ പാണ്ഡവാ നിത്യം സര്വേ തേഭ്യസ്ത്രസാമഹേ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ കണികനോടു അവർ പലവിധത്തിൽ പാണ്ഡവരെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു; പാണ്ഡവർ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെയും ആയുധവിദ്യയിൽ എല്ലാവരും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമാണ്.
അനൂനം സര്വപക്ഷാണാം യദ്ഭവേത്ക്ഷേമകാരകമ്। ഭാരദ്വാജ തദാചക്ഷ്വ കരിഷ്യാമഃ കഥം വയമ്
ഭാരദ്വാജാ, എല്ലാ പക്ഷങ്ങൾക്കും നന്മയുണ്ടാക്കുന്നതും, ഒരു ഭാഗത്തും കുറവില്ലാത്തതും എന്താണെന്ന് പറയൂ. നാം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം എന്ന് അറിയിക്കൂ.
സ പ്രസന്നമനാസ്തേന പരിപൃഷ്ടോ ദ്വിജോത്തമഃ। ഉവാച വചനം തീക്ഷ്ണം രാജശാസ്ത്രാര്ഥദര്ശനമ്
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ രാജധർമ്മത്തിന്റെ അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്ന കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശൃണു രാജന്നിദം തത്ര പ്രോച്യമാനം മയാനഘ। ന മേഽഭ്യസൂയാ കര്തവ്യാ ശ്രുത്വൈതത്കുരുസത്തമ
രാജാവേ, ഞാൻ പറയാൻ പോകുന്ന ഈ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ, പാപരഹിതനേ. കേട്ടപ്പോൾ ദേഷ്യം കാണിക്കരുത്, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
നിത്യമുദ്യതദണ്ഡഃ സ്യാന്നിത്യം വിവൃതപൌരുഷഃ। അച്ഛിദ്രശ്ഛിദ്രദര്ശീ സ്യാത്പരേഷാം വിവരാനുഗഃ
സദാ ശിക്ഷയ്ക്ക് തയ്യാറായിരിക്കുക, തന്റെ ശക്തി എല്ലായ്പ്പോഴും കാണിക്കണം. തനിക്കു ദോഷം ഇല്ലാതിരിക്കണം, പക്ഷേ മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ശ്രദ്ധിക്കണം, അവരുടെ ദുർബലതകൾ പിന്തുടരണം.
നിത്യമുദ്യതദണ്ഡാദ്ധി ഭഋശമുദ്വിജതേ ജനഃ। തസ്മാത്സര്വാണി കാര്യാണി ദണ്ഡേനൈവ വിധാരയേത്
എപ്പോഴും ശിക്ഷയ്ക്ക് തയ്യാറായിരിക്കുന്ന രാജാവിനെ ജനങ്ങൾ വളരെ ഭയപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ശിക്ഷയിലൂടെ നിയന്ത്രിക്കണം.
നാസ്യ ച്ഛിദ്രം പരഃ പശ്യേച്ഛിദ്രേണ പരമന്വിയാത്। ഗൂഹേത്കൂര്മ ഇവാങ്ഗാനി രക്ഷേദ്വിവരമാത്മനഃ
മറ്റൊരാൾ തന്റെ ദോഷം കാണരുത്, ദോഷം കാണിച്ച് പിന്തുടരുകയും ചെയ്യരുത്. ആമ പോലെ അവന്റെ അവയവങ്ങൾ മറച്ചു, സ്വന്തം ദുർബലതകൾ സൂക്ഷിക്കണം.
നിത്യം ച ബ്രാഹ്മണാഃ പൂജ്യാ നൃപേണ ഹിതമിച്ഛതാ। സൃഷ്ടോ നൃപോ ഹി വിപ്രാമാം പാലനേ ദുഷ്ടനിഗ്രഹേ
നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം. ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സംരക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടരെ തടയാനുമാണ് രാജാവ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
ഉഭാബ്യാം വര്ധതേ ധര്മോ ധര്മവൃദ്ധ്യാ ജിതാവുഭൌ। ലോകശ്ചായം പരശ്ചൈവ തതോ ധര്മം സമാചരേത്
ഇരുവരുടെയും സഹായത്തോടെ ധർമ്മം വളരുന്നു; ധർമ്മം വളർന്നാൽ ലോകവും പരലോകവും വിജയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കണം.
കൃതാപരാധം പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ യഃ ക്ഷമതേ നൃപഃ। തേനാവമാനമാപ്നോതി പാപം ചേഹ പരത്ര ച
പിഴച്ചവനെ കണ്ടിട്ടും രാജാവ് ക്ഷമിച്ചാൽ, അവൻ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും അപമാനംയും പാപവും അനുഭവിക്കും.
യോ വിഭൂതിമവാപ്യോച്ചൈ രാജ്ഞോ വികുരുതേഽധമഃ। തമാനയിത്വാ ഹത്വാ ച ദദ്യാദ്ധീനായ തദ്ധനമ്
ദുഷ്ടൻ ധനം നേടി രാജാവിനെ എതിർക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനെ പിടിച്ചു കൊല്ലണം, അവന്റെ ധനം ദരിദ്രർക്കു നൽകണം.
നോ ചേദ്ധുരി നിയുക്താ യേ സ്ഥാസ്യന്തി വശമാത്മനഃ। രാജാ നിയുഞ്ജ്യാത്പുരുഷാനാപ്താന്ധര്മാര്ഥകോവിദാന്
ചുമതല നൽകിയവർ രാജാവിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ തുടരുന്നില്ലെങ്കിൽ, ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും പരിചയമുള്ള വിശ്വസ്തരായ ആളുകളെ രാജാവ് നിയമിക്കണം.
യേ നിയുക്താസ്തഥാ കേചിദ്രാഷ്ട്രം വാ യദി വാ പുരമ്। ഗ്രാമം ജനപദം വാപി ബാധേയുര്യദി വാ ന വാ
രാജ്യം, നഗരം, ഗ്രാമം, ദേശം എന്നിവയിൽ ചുമതലപ്പെടുത്തിയവർ നിയന്ത്രിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ നിയന്ത്രിക്കാതിരിക്കാം; അതെങ്ങനെ ആയാലും.
പരീക്ഷണാര്ഥം വിസൃജേദാനതാംശ്ഛന്നരൂപിണഃ। പരീക്ഷ്യ പാപകം ജഹ്യാദ്ധനമാദായ സര്വശഃ
പരിശോധനക്കായി മറവുപിടിച്ച ആളുകളെ അയയ്ക്കണം; ദുഷ്ടരെ പരിശോധിച്ച്, അവരുടെ മുഴുവൻ ധനവും എടുത്ത് അവരെ പുറത്താക്കണം.
നാസമ്യക്കൃത്യകാരീ സ്യാദുപക്രമ്യ കദാചന। കണ്ടകോ ഹ്യപി ദുശ്ഛിന്ന ആസ്രാവം ജനയേച്ചിരമ്
ഏതെങ്കിലും പ്രവർത്തനം തുടങ്ങുമ്പോഴും, അശുദ്ധമായി ഒന്നും ചെയ്യരുത്; കാരണം, ശരിയായി നീക്കം ചെയ്യാത്ത ഒരു മുള്ള് പോലും ദീർഘകാലം രക്തം വാർക്കാൻ കാരണമാകും.