ഭീമസേനസഹായശ്ച രഥാനാമയുതം ച സഃ। അര്ജുനഃ സമരേ പ്രാച്യാന്സര്വാനേകരഥോഽജയത്
ഭീമസേനൻ കൂട്ടുകാരനായി അർജുനൻ ഒരേ രഥത്തിൽ കയറി, പടിഞ്ഞാറൻ രാജാക്കന്മാരെയും അവരുടെ പത്ത് ആയിരം രഥങ്ങളെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു.
തഥൈവൈകരഥോ ഗത്വാ ദക്ഷിണാമജയദ്ദിശമ്। ധനൌഘം പ്രാപയാമാസ കുരുരാഷ്ട്രം ധനഞ്ജയഃ
അതുപോലെ തന്നെ അർജുനൻ ഒരേ രഥത്തിൽ കയറി തെക്കേ ദിക്കിലും വിജയിച്ച്, വലിയ ധനം കുരുരാജ്യത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
യതഃ പഞ്ചദശേ വര്ഷേ സര്വമേതച്ചകാര സഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം തതോ ഭയമജായത
അവൻ പതിനഞ്ചാം വയസ്സിൽ ഇതെല്ലാം ചെയ്തു; ഇത് കണ്ട ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്ക് ഭയം തോന്നി.
യഃ സര്വാന്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രാന്വിപ്രചകാര ഹ। ഭീമസേനോ മഹാബാഹുര്ബലാദ്ബലവതാം വരഃ
ശക്തിമാന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ ഭീമസേനൻ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരെയും ബലപ്രയോഗംകൊണ്ട് കീഴടക്കി.
അദുഷ്ടഭാവം തം ദോഷൈര്ജഗൃഹുര്ദോഷബുദ്ധയഃ। ധാര്തരാഷ്ട്രാസ്തഥാ സര്വേ ഭയാദ്ഭീമസ്യ കര്മണാ
ദോഷമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ള ഭീമനെ, ഭീമന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഭയപ്പെടുത്തി, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ കുറ്റം കണ്ടെത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ കര്മഭിഃ പാര്ഥാന്സര്വാനാഗതലക്ഷണാന്। ബലാദ്ബഹുഗുണാംസ്തേഭ്യോ ബിഭിയുര്ദോഷബുദ്ധയഃ
പാണ്ഡവന്മാരുടെ മഹത്തായ പ്രവൃത്തികളും ശക്തിയും ഗുണങ്ങളും കണ്ട ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവർ അവരെ ഭയപ്പെട്ടു.
ഏവം സര്വേ മഹാത്മാനഃ പാണ്ഡവാ മനുജോത്തമാഃ। പരരാഷ്ട്രാണി നിര്ജിത്യ സ്വരാഷ്ട്രം വവൃധുഃ പുരാ
ഇങ്ങനെ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർ, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠന്മാരായവർ, അന്യരാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കി സ്വന്തം രാജ്യത്തെ സമൃദ്ധിപ്പെടുത്തി.
തതോ ബലമതിഖ്യാതം വിജ്ഞായ ദൃഢധന്വിനാമ്। ദൂഷിതഃ സഹസാ ഭാവോ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പാണ്ഡുഷു। സ ചിന്താപരമോ രാജാ ന നിദ്രാമലഭന്നിശി
വലിയ വില്ലാളന്മാരുടെ അതിവിശേഷമായ ശക്തി മനസ്സിലാക്കി, രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മനസ്സിൽ പാണ്ഡവന്മാരോടുള്ള സ്നേഹം അപ്രത്യക്ഷമായി; അതീവ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി, രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങാൻ പോലും കഴിയാതെ പോയി.
പ്രാണാധികം ഭീമസേനം കൃതവിദ്യം ധനഞ്ജയമ്। ദുര്യോധനോ ലക്ഷയിത്വാ പര്യതപ്യത ദുര്മനാഃ
പ്രാണത്തേക്കാൾ പ്രിയനായ ഭീമസേനനെയും എല്ലാ കലകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ ധനഞ്ജയനെയും കണ്ട ദുര്യോധനൻ മനസ്സിൽ ദു:ഖത്തോടെ വേദനിച്ചു.
തതോ വൈകര്തനഃ കര്ണഃ ശകുനിശ്ചാപി സൌബലഃ। അനേകാരഭ്യുപായൈസ്തേ ജിഘാംസന്തി സ്മ പാണ്ഡവാന്
അതിനുശേഷം വികർതനപുത്രനായ കർണ്ണനും സുബലപുത്രനായ ശകുനിയും പലവിധ ഉപായങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പാണ്ഡവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
പാണ്ഡവാ അപി തത്സര്വം പ്രതിചക്രുര്യഥാബലമ്। ഉദ്ഭാവനമകുര്വന്തോ വിദുരസ്യ മതേ സ്ഥിതാഃ
പാണ്ഡവന്മാരും അതിനനുസരിച്ച് തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് പ്രതികരിച്ചു, വീണ്ടുമൊന്നും പ്രശംസിക്കാതെ, വിദുരന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ചു.
ഗുണൈഃ സമുദിതാന്ദൃഷ്ട്വാ പൌരാഃ പാണ്ഡുസുതാംസ്തദാ। കഥയാഞ്ചക്രിരേ തേഷാം ഗുണാന്സംസത്സു ഭാരത
അന്നത്തെ നഗരവാസികൾ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളിൽ നല്ല ഗുണങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ, അവരുടെ ഗുണങ്ങൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
രാജ്യപ്രാപ്തിം ച സംപ്രാപ്തം ജ്യേഷ്ഠം പാണ്ഡുസുതം തദാ। കഥയന്തി സ്മ സംഭൂയ ചത്വരേഷു സഭാസു ച
അവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, ചത്വരങ്ങളിലും സഭകളിലും, പാണ്ഡവന്മാരിൽ മൂത്തവൻ രാജ്യം നേടിയത് കുറിച്ച് അവർ സംസാരിച്ചു.
പ്രജ്ഞാശ്ചക്ഷുരചക്ഷുഷ്ട്വാദ്ധൃതരാഷ്ട്രോ ജനേശ്വരഃ। രാജ്യം ന പ്രാപ്തവാന്പൂര്വം സ കഥം നൃപതിര്ഭവേത്
ധൃതരാഷ്ട്രൻ ബുദ്ധിമാൻ ആയിരുന്നെങ്കിലും കാഴ്ചയില്ലാത്തവനായിരുന്നു; മുമ്പ് രാജ്യം ലഭിച്ചിട്ടില്ല, പിന്നെ എങ്ങനെ രാജാവാവാൻ കഴിയും?
തഥാ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മഃ സത്യസന്ധോ മഹാവ്രതഃ। പ്രത്യാഖ്യായ പുരാ രാജ്യം ന സ ജാതു ഗ്രഹീഷ്യതി
അതു പോലെ തന്നെ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ സത്യനിഷ്ഠനും വ്രതശീലിയും ആയിരുന്നു; ഒരിക്കൽ രാജ്യം ത്യജിച്ചവൻ പിന്നെയും അതു സ്വീകരിക്കില്ല.
തേ വയം പാണ്ഡവജ്യേഷ്ഠം തരുണം വൃദ്ധശീലിനമ്। അഭിഷിഞ്ചാമ സാധ്വദ്യ സത്യകാരുണ്യവേദിനമ്
അതിനാൽ, നമുക്ക് പാണ്ഡവന്മാരിൽ മൂത്തവനെ, ചെറുപ്പം കൊണ്ടും മുതിർന്നവരുടെ ശീലമുള്ളവനെയും, സത്യവും കരുണയും അറിയുന്നവനെയും, രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാം.
സ ഹി ഭീഷ്മം ശാന്തനവം ധൃതരാഷ്ട്രം ച ധര്മവിത്। സപുത്രം വിവിധൈര്ഭോഗൈര്യോജയിഷ്യതി പൂജയന്
അവൻ ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മനെയും, ധൃതരാഷ്ട്രനെയും, അവരുടെ മക്കളെയും, വിവിധ സുഖങ്ങളാൽ ആദരിക്കുകയും സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
തേഷാം ദുര്യോധനഃ ശ്രുത്വാ താനി വാക്യാനി ജല്പതാമ്। യുധിഷ്ഠിരാനുരക്താനാം പര്യതപ്യത ദുര്മതിഃ
യുധിഷ്ഠിരനോടു ഭക്തിയുള്ളവർ പറയുന്ന ഈ വാക്കുകൾ ദുശ്ചിന്തയുള്ള ദുര്യോധനൻ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ അത്യന്തം വിഷമിച്ചു.
സ തപ്യമാനോ ദുഷ്ടാത്മാ തേഷാം വാചോ ന ചക്ഷമേ। ഈര്ഷ്യയാ ചാപി സംതപ്തോ ധൃതരാഷ്ട്രമുപാഗമത്
അവൻ മനസ്സിൽ ദുർബലനായവൻ ആകയാൽ, അവരുടെ വാക്കുകൾ സഹിക്കാനാവാതെ, അസൂയകൊണ്ടു കത്തിക്കൊണ്ടു, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
തതോ വിരഹിതം ദൃഷ്ട്വാ പിതരം പ്രതിപൂജ്യ സഃ। പൌരാനുരാഗസംതപ്തഃ പശ്ചാദിദമഭാഷത
അവിടെ അച്ഛനെ ഒറ്റയ്ക്ക് കണ്ടപ്പോൾ ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങി; നഗരവാസികളുടെ സ്നേഹത്തിൽ വേദനിച്ചവൻ പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശ്രുതാ മേ ജല്പതാം താത പൌരാണാമശിവാ ഗിരഃ। ത്വാമനാദൃത്യ ഭീഷ്മം ച പതിമിച്ഛന്തി പാണ്ഡവമ്
അച്ഛാ, ഞാൻ നഗരവാസികൾ പറയുന്ന അനിഷ്ട വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; നിങ്ങളെയും ഭീഷ്മനെയും അവഗണിച്ച്, അവർ പാണ്ഡവനെ രാജാവായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
മതമേതച്ച ഭീഷ്മസ്യ ന സ രാജ്യം ബുഭുക്ഷതി। അസ്മാകം തു പരാം പീഡാം ചികീര്ഷന്തി പുരേ ജനാഃ
ഇത് ഭീഷ്മന്റെയും അഭിപ്രായമാണ്—അവൻ രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ നഗരത്തിലെ ജനങ്ങൾ നമ്മെ വലിയ വിഷമത്തിലാക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.
പിതൃതഃ പ്രാപ്തവാന്രാജ്യം പാണ്ഡുരാത്മഗുണൈഃ പുരാ। ത്വമന്ധഗുണസംയോഗാത്പ്രാപ്തം രാജ്യം ന ലബ്ധവാന്
പാണ്ഡു തന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ അപ്പനിൽ നിന്ന് രാജ്യം നേടിയിരുന്നു; പക്ഷേ, അച്ഛൻ കാഴ്ചയില്ലായ്മയും മറ്റു ഗുണങ്ങളും ചേർന്നതിനാൽ രാജ്യം നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
സ ഏഷ പാണ്ഡോര്ദായാദ്യം യദി പ്രാപ്നോതി പാണ്ഡവഃ। തസ്യ പുത്രോ ധ്രുവം പ്രാപ്തസ്തസ്യ തസ്യാപി ചാപരഃ
ഇപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ പാണ്ഡുവിന്റെ അവകാശം നേടുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ മകനും പിന്നെ അവന്റെ സന്തതികളും അതു ഉറപ്പായും കൈവരിക്കും.
തേ വയം രാജവംശേന ഹീനാഃ സഹ സുതൈരപി। അവജ്ഞാതാ ഭവിഷ്യാമോ ലോകസ്യ ജഗതീപതേ
അപ്പോൾ ഞാനും എന്റെ മക്കളും രാജവംശത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെടും; ലോകം നമ്മെ അവഗണിക്കും, ഭൂമിയുടെ രാജാവേ.
സതതം നിരയം പ്രാപ്താഃ പരപിണ്ഡോപജീവിനഃ। ന ഭവേമ യഥാ രാജംസ്തഥാ നീതിര്വിധീയതാമ്
എപ്പോഴും ദുരിതത്തിൽ, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്ഷണം ആശ്രയിച്ചുള്ളവരായി നമുക്ക് ആവരുതേ; അതിനാൽ, രാജാവേ, അതിനനുസരിച്ച് നയം ആലോചിക്കണം.
യദി ത്വം ഹി പുരാ രാജന്നിദം രാജ്യമവാപ്തവാന്। ധ്രുവം പ്രാപ്സ്യാമ ച വയം രാജ്യമപ്യവശേ ജനേ
രാജാവേ, അച്ഛൻ മുമ്പ് ഈ രാജ്യം നേടിയിരുന്നുവെങ്കിൽ, ബാക്കിയുള്ളവരിൽ പോലും ഞങ്ങൾക്കും രാജ്യം ലഭിച്ചേനെ.
ധൃതരാഷ്ട്രസ്തു പുത്രസ്യ ശ്രുത്വാ വചനമീദൃശമ്। മുഹൂര്തമിവ സംചിന്ത്യ ദുര്യോധനമഥാബ്രവീത്
അപ്പോള് ധൃതരാഷ്ട്രന് മകന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട് കുറച്ചു നേരം ആലോചിച്ചശേഷം, ദുര്യോധനനോട് പറഞ്ഞു.
ധര്മനിത്യസ്തഥാ പാണ്ഡുഃ സുപ്രീതോ മയി കൌരവഃ। സര്വേഷു ജ്ഞാതിഷു തഥാ മദീയേഷു വിശേഷതഃ
ധർമ്മത്തിന് എപ്പോഴും അർപ്പിതനായ പാണ്ഡു എന്നെ വളരെ സന്തോഷത്തോടെ കാണുമായിരുന്നു, കൌരവ, എന്റെ ബന്ധുക്കളിൽ പ്രത്യേകിച്ച് എനിക്ക് ഏറെ സ്നേഹം കാണിച്ചിരുന്നതും അവനായിരുന്നു.
നാത്ര കിംചന ജാനാതി ഭോജനാദി ചികീര്ഷിതമ്। നിവേദയതി തത്സര്വം മയി ധര്മഭൃതാം വരഃ
ഭോജനത്തിനും മറ്റും എന്ത് ഒരുക്കങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു പാണ്ഡു ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു; ധർമ്മത്തിൽ ഉന്നതനായ അവൻ എല്ലാം എനിക്ക് അറിയിച്ചുതരികയായിരുന്നു.