ശ്യാലശ്ച തേ സഖാ ചാസൌ തസ്യ ത്വം പ്രാണവല്ലഭഃ। സ്നേഹമഭ്യധികം തസ്യ തവ സഖ്യമവസ്ഥിതമ്
അവൻ നിന്റെ ശ്യാലനും സ്നേഹിതനും ആകുന്നു, നീ അവനു അതിമൂല്യമായവനാണ്; അവന്റെ സ്നേഹം നിനക്കു കൂടുതലാണ്, നിങ്ങളുടെ സൗഹൃദം ഉറപ്പാണ്.
ന തേന ഭവതോ യുദ്ധം ഭവിതാ നര്മതോഽപി വാ। അപിചാര്ഥേ തവ പുരാ ശക്രേണ കില ചോദിതഃ
നിനക്കും അവനും തമ്മിൽ യുദ്ധം ഉണ്ടാകില്ല, കളിയിലുപോലും അല്ല; മുമ്പ് നിന്റെ കാരണത്താൽ ഇന്ദ്രൻ അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ഗോകുലേ വര്ധമാനസ്തു നന്ദഗോപസ്യ കാരണാത്। മമാംശഃ പാണ്ഡവോ ലോകേ പൃഥിവ്യാം പുരുഷോത്തമഃ
ഗോകുലത്തിൽ നന്ദഗോപന്റെ കാരണത്താൽ വളർന്നത് എന്റെ അംശമായ പാണ്ഡവൻ, ഭൂമിയിൽ ഉത്തമപുരുഷനായി ജനിച്ചു.
കൌന്തേയാവരജഃ ശ്രീമാനര്ജുനോ നാമ വീര്യവാന്। ഭുവോ ഭാരാപഹരണേ സാഹായ്യം തേ കരിഷ്യതി
കുന്തിദേവിയുടെ ഇളയമകനായ, മഹാശക്തിയുള്ള അർജ്ജുനൻ, ഭൂഭാരമൊഴിപ്പിക്കാൻ നിന്നെ സഹായിക്കും.
തദര്ഥമഭയം ദേഹി പാഹി ചാസ്മത്കൃതേ പ്രഭോ। ഇത്യുക്തഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷസ്തദാ ശക്രേണ ഫല്ഗുന
അതിനായി ഭയം അകറ്റി, ഞങ്ങളുടെ വേണ്ടി അവനെ രക്ഷിക്കണമെന്ന് ഇന്ദ്രൻ ഫൽഗുനനോട്, കമലനയനനായവനോട് പറഞ്ഞു.
തമുവാച തതഃ ശ്രീമാഞ്ശങ്ഖചക്രഗദാധരഃ। ജാനാമി പാണ്ഡവേ വംശേ ജാതം പാര്ഥം പിതൃഷ്വസുഃ
ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള മഹാത്മാവ് അപ്പോൾ അവനോട് പറഞ്ഞു: പാണ്ഡവവംശത്തിൽ ജനിച്ച എന്റെ പിതൃസഹോദരിയുടെ മകനായ പാർത്ഥനെ ഞാൻ അറിയുന്നു.
പുത്രം പരമധര്മിഷ്ഠം സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരമ്। പാലയാമി ത്വദംശം തം സര്വലോകമഹാഭുജമ്
അവൻ ഏറ്റവും ധാർമ്മികനും എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്; നിന്റെ അംശമായ ആ ലോകവീരനെ ഞാൻ രക്ഷിക്കും.
ആവയോഃ സഖ്യസദൃശം ന ച ലോകേ ഭവിഷ്യതി। യസ്തദ്ഭക്തഃ സമദ്ഭക്തോ യസ്തം ദ്വേഷ്ടി സ മാമപി
നമ്മുടെ സൗഹൃദത്തിന് സമം ലോകത്ത് മറ്റൊന്നുമുണ്ടാകില്ല; അവനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർ എനിക്ക് സമഭക്തരാണ്, അവനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവർ എന്നെയും ദ്വേഷിക്കുന്നു.
യന്മേ വിത്തം തു തത്തസ്യ തം വിനാഹം ന ജീവയേ। ഇതി പാര്ഥ പുരാ ശക്രമാഹ സര്വേശ്വരോ ഹരിഃ
എന്റെത് അവന്റേതാണ്; അവനെ കൂടാതെ ഞാൻ ജീവിക്കില്ല; പാർത്ഥാ, ഇങ്ങനെ ഹരി, സർവ്വേശ്വരൻ, പുരാതനകാലത്ത് ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
തസ്മാത്തവാപി സദൃശസ്തം വിനാഭ്യധികഃ പുമാന്। ന ചേഹ ഭവിതാ ലോകേ തമേവ ശരണം വ്രജ
അതിനാൽ, ഈ ലോകത്ത് അവനെ തുല്യമായോ അതിലധികമായോ ആരുമുണ്ടാകില്ല; നീ അവനിൽ തന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കണം.
ശരണ്യഃ സര്വഭൂതാനാം ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ
സകലഭൂതങ്ങളുടെ ശരണനായ ദേവദേവൻ ജനാർദ്ദനനാണ്.
തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞായ ദ്രോണായ കുരുപുങ്ഗവഃ। ഉപസംഗൃഹ്യ ചരണൌ യുധിഷ്ഠിരവശോഽഭവത്
ഇങ്ങനെ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കുരുവരനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ദ്രോണന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു, അവനോടു അനുസരണയോടെ നിന്നു.
സ്വഭാവാദഗമച്ഛബ്ദോ മഹീം സാഗരമേഖലാമ്। അര്ജുനസ്യ സമോ ലോകേ നാസ്തി കശ്ചിദ്ധനുര്ധരഃ
അർജുനന്റെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം സ്വാഭാവികമായി സമുദ്രം ചുറ്റിയ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ മുഴങ്ങിച്ചു. ലോകത്ത് അർജുനനോടു തുല്യനായ വില്ലാളൻ ആരുമില്ല.
ഗദായുദ്ധേഽസിയുദ്ധേ ച രഥയുദ്ധേ ച പാണ്ഡവഃ। പാരഗശ്ച ധനുര്യുദ്ധേ ബഭൂവാഥ ധനഞ്ജയഃ
ഗദയുദ്ധത്തിലും വാളയുദ്ധത്തിലും രഥയുദ്ധത്തിലും പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ ഏറ്റവും കഴിവ് തെളിയിച്ചു; അർജുനൻ വില്ലയുദ്ധത്തിൽ അതിപ്രാവീണ്യം നേടി.
നീതിമാന്സകലാം നീതിം വിബുധാധിപതേസ്തദാ। `അസ്ത്രേ ശസ്ത്രേ ച ശാസ്ത്രേ ച രഥനാഗാശ്വകര്മണി।' അവാപ്യ സഹദേവോഽപി ഭ്രാതൄണാം വവൃതേ വശേ
ഇന്ദ്രന്റെ മുഴുവൻ ജ്ഞാനവും നേടിയ സഹദേവൻ ആയുധങ്ങളിലെയും ശാസ്ത്രങ്ങളിലെയും രഥം, ആന, കുതിര എന്നിവയുടെ കലകളിലെയും പ്രാവീണ്യം നേടി സഹോദരന്മാരുടെ ആജ്ഞയ്ക്ക് വിധേയനായി.
ദ്രോണേനൈവം വിനീതശ്ച ഭ്രാതൄണാം നകുലഃ പ്രിയഃ। ചിത്രയോധീ സമാഖ്യാതോ ബഭൂവാതിരഥോദിതഃ
ദ്രോണനാൽ പരിശീലനം നേടിയ സഹോദരന്മാരുടെ പ്രിയനായ നകുലൻ പ്രശസ്തനായ യോദ്ധാവായി, അതിരഥനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ത്രിവര്ഷകൃതയജ്ഞസ്തു ഗന്ധര്വാണാമുപപ്ലവേ। അര്ജുനപ്രമുഖൈഃ പാര്ഥൈഃ സൌവീരഃ സമരേ ഹതഃ
മൂന്നു വർഷം യാഗം നടത്തിയ സൗവീര രാജാവ്, ഗന്ധർവയുദ്ധത്തിൽ അർജുനൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന പാണ്ഡവന്മാർക്ക് കൈവശമായി യുദ്ധത്തിൽ വീണു.
ന ശശാക വശേ കര്തും യം പാണ്ഡുരപി വീര്യവാന്। സോഽര്ജുനേന വശം നീതോ രാജാസീദ്യവനാധിപഃ
വീര്യശാലിയായ പാണ്ഡുവിനും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത യവനരാജാവിനെ അർജുനൻ കീഴടക്കി.
അതീവ ബലസംപന്നഃ സദാ മാനി കുരൂന്പ്രതി। വിപുലോ നാമ സൌവീരഃ ശസ്തഃ പാര്ഥേന ധീമതാ
കുരുക്കളുടെ മുന്നിൽ എപ്പോഴും അഭിമാനത്തോടെ നിലകൊണ്ട വലിയ ശക്തിയുള്ള സൗവീരനായ വിപുലനെ ധീരനായ പാർഥൻ ജയിച്ചു.
ദത്താമിത്ര ഇതി ഖ്യാതം സങ്ഗ്രാമേ കൃതനിശ്ചയമ്। സുമിത്രം നാമ സൌവീരമര്ജുനോഽദമയച്ഛരൈഃ
ദത്താമിത്ര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട, യുദ്ധത്തിൽ ഉറച്ച മനസ്സുള്ള സൗവീരനായ സുമിത്രനെ അർജുനൻ തന്റെ അതിജയിക്കാനാവാത്ത അമ്പുകൾകൊണ്ട് കീഴടക്കി.
ഭീമസേനസഹായശ്ച രഥാനാമയുതം ച സഃ। അര്ജുനഃ സമരേ പ്രാച്യാന്സര്വാനേകരഥോഽജയത്
ഭീമസേനൻ കൂട്ടുകാരനായി അർജുനൻ ഒരേ രഥത്തിൽ കയറി, പടിഞ്ഞാറൻ രാജാക്കന്മാരെയും അവരുടെ പത്ത് ആയിരം രഥങ്ങളെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു.
തഥൈവൈകരഥോ ഗത്വാ ദക്ഷിണാമജയദ്ദിശമ്। ധനൌഘം പ്രാപയാമാസ കുരുരാഷ്ട്രം ധനഞ്ജയഃ
അതുപോലെ തന്നെ അർജുനൻ ഒരേ രഥത്തിൽ കയറി തെക്കേ ദിക്കിലും വിജയിച്ച്, വലിയ ധനം കുരുരാജ്യത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
യതഃ പഞ്ചദശേ വര്ഷേ സര്വമേതച്ചകാര സഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം തതോ ഭയമജായത
അവൻ പതിനഞ്ചാം വയസ്സിൽ ഇതെല്ലാം ചെയ്തു; ഇത് കണ്ട ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്ക് ഭയം തോന്നി.
യഃ സര്വാന്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രാന്വിപ്രചകാര ഹ। ഭീമസേനോ മഹാബാഹുര്ബലാദ്ബലവതാം വരഃ
ശക്തിമാന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ ഭീമസേനൻ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരെയും ബലപ്രയോഗംകൊണ്ട് കീഴടക്കി.
അദുഷ്ടഭാവം തം ദോഷൈര്ജഗൃഹുര്ദോഷബുദ്ധയഃ। ധാര്തരാഷ്ട്രാസ്തഥാ സര്വേ ഭയാദ്ഭീമസ്യ കര്മണാ
ദോഷമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ള ഭീമനെ, ഭീമന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഭയപ്പെടുത്തി, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ കുറ്റം കണ്ടെത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ കര്മഭിഃ പാര്ഥാന്സര്വാനാഗതലക്ഷണാന്। ബലാദ്ബഹുഗുണാംസ്തേഭ്യോ ബിഭിയുര്ദോഷബുദ്ധയഃ
പാണ്ഡവന്മാരുടെ മഹത്തായ പ്രവൃത്തികളും ശക്തിയും ഗുണങ്ങളും കണ്ട ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവർ അവരെ ഭയപ്പെട്ടു.
ഏവം സര്വേ മഹാത്മാനഃ പാണ്ഡവാ മനുജോത്തമാഃ। പരരാഷ്ട്രാണി നിര്ജിത്യ സ്വരാഷ്ട്രം വവൃധുഃ പുരാ
ഇങ്ങനെ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർ, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠന്മാരായവർ, അന്യരാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കി സ്വന്തം രാജ്യത്തെ സമൃദ്ധിപ്പെടുത്തി.
തതോ ബലമതിഖ്യാതം വിജ്ഞായ ദൃഢധന്വിനാമ്। ദൂഷിതഃ സഹസാ ഭാവോ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പാണ്ഡുഷു। സ ചിന്താപരമോ രാജാ ന നിദ്രാമലഭന്നിശി
വലിയ വില്ലാളന്മാരുടെ അതിവിശേഷമായ ശക്തി മനസ്സിലാക്കി, രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മനസ്സിൽ പാണ്ഡവന്മാരോടുള്ള സ്നേഹം അപ്രത്യക്ഷമായി; അതീവ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി, രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങാൻ പോലും കഴിയാതെ പോയി.
പ്രാണാധികം ഭീമസേനം കൃതവിദ്യം ധനഞ്ജയമ്। ദുര്യോധനോ ലക്ഷയിത്വാ പര്യതപ്യത ദുര്മനാഃ
പ്രാണത്തേക്കാൾ പ്രിയനായ ഭീമസേനനെയും എല്ലാ കലകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ ധനഞ്ജയനെയും കണ്ട ദുര്യോധനൻ മനസ്സിൽ ദു:ഖത്തോടെ വേദനിച്ചു.
തതോ വൈകര്തനഃ കര്ണഃ ശകുനിശ്ചാപി സൌബലഃ। അനേകാരഭ്യുപായൈസ്തേ ജിഘാംസന്തി സ്മ പാണ്ഡവാന്
അതിനുശേഷം വികർതനപുത്രനായ കർണ്ണനും സുബലപുത്രനായ ശകുനിയും പലവിധ ഉപായങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പാണ്ഡവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.