ദ്രോണോ ജഗാദ വചനം സമാലിങ്ഗ്യ തു ഫാല്ഗുനമ്। യന്മയോക്തം പുരാ പാര്ഥ തവ ലോകേ നരം ക്വചിത്
ദ്രോണാചാര്യൻ അർജുനനെ അണുകെട്ടി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'പാർത്താ, ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ലോകത്തിൽ നിന്നെ തുല്യനായ മനുഷ്യൻ ഇല്ല.'
സദൃശം കാരയേ നൈവ സര്വപ്രഹരണേ യുധി। തത്കൃതം ച മയാ സമ്യക്തവ തുല്യോ ന വര്തതേ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും യുദ്ധത്തിലും നിന്നെ തുല്യനായി ആരും ഇല്ലെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പാക്കി; അതു ഞാൻ സത്യമായി നടപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു.
ദേവാ യുധി ന ശക്താസ്ത്വാം യോദ്ധും ദൈത്യാ ന ദാനവാഃ। നാഹം ത്വത്തോ വിശിഷ്ടോഽസ്മി കിം പുനര്മാനവാ രണേ
ദേവന്മാർക്കും, അസുരന്മാർക്കും, ദാനവന്മാർക്കും പോലും യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല; ഞാൻ പോലും നിന്നേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനല്ല—മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതില്ല.
ഏകസ്തവാധികോ ലോകേ യോ ഹി വൃഷ്ണികുലോദ്ഭവഃ। കൃഷ്ണഃ കമലപത്രാക്ഷഃ കംസകാലിയസൂദനഃ
ലോകത്തിൽ നിന്നേക്കാൾ വലിയവൻ ഒരാൾ മാത്രമാണ്—വൃഷ്ണികുലത്തിൽ ജനിച്ച, കമലനയനായ, കംസനെയും കാലിയനെയും സംഹരിച്ച കൃഷ്ണൻ.
സ ജേതാ സര്വലോകാനാം സര്വപ്രഹരണായുധഃ। നൈതാവതാ തേ പാര്ഥാഹം ഭവാമ്യനൃതവാഗിഹ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളുമായി ആയുധധാരി ആയവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കും; എങ്കിലും, പാർത്ഥാ, ഇതു കൊണ്ട് ഞാൻ ഇവിടെ അസത്യവാദിയാവുന്നില്ല.
തദധീനം ജഗത്സര്വം തത്പ്രലീനം തദുദ്ഭവമ്। തത്പദം ന വിജാനന്തി ബ്രഹ്മേശാനാദയോഽപി വാ
സകല ജഗത്തും അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, അവനിൽ ലയിക്കുന്നു, അവനിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവം; ബ്രഹ്മാവും ഈശാനനും മറ്റുള്ളവരും പോലും അവന്റെ പരമാവസ്ഥയെ അറിയുന്നില്ല.
തന്നാഭിപ്രഭവോ ബ്രഹ്മാ സര്വഭൂതാനി നിര്മമേ। സ ഏവ കര്താ ഭോക്താ ച സംഹര്താ ച ജഗന്മയമ്
അവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നാണ് ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചത്, അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും സൃഷ്ടിച്ചു; അവനാണ് സ്രഷ്ടാവും അനുഭവിക്കുന്നവനും സംഹാരകനും ഈ ലോകത്തിന്റെ ഉടമയും.
സ ഏവ ഭൂതം ഭവ്യം ച ഭവച്ച പുരുഷഃ പരഃ। നിത്യഃ സര്വഗതഃ സ്ഥാണുരചലോഽയം സനാതനഃ
അവനാണ് ഭൂതകാലവും ഭാവിയും ഇപ്പോഴുള്ളതും ആയ പരമപുരുഷൻ; അവൻ ശാശ്വതനും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവനും അചഞ്ചലനും അനശ്വരനും അനന്തനും.
പ്രാദുര്ഭവതി യോഗാത്മാ പാലനാര്ഥം സ ലീലയാ। തത്തുല്യോ ഹി ന ജായേത ന ജാതോ ന ജനിഷ്യതേ
ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ, തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം യോഗശക്തിയോടെ അവൻ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അവനു തുല്യനായവൻ ജനിച്ചിട്ടില്ല, ജനിക്കുകയുമില്ല.
സ ഹി മാതുലജോഽഭൂത്തേ ചരാചരഗുരുഃ പിതാ। കോ ഹി തം ജേതുമീഹേത ജാനന്നാത്മഹിതം നരഃ
അവൻ തന്നെയാണ് മാമാവിന്റെ മകൻ, ചലനസ്ഥിരജന്തുക്കളുടെ ഗുരുവും പിതാവും; സ്വയം നന്മ അറിയുന്ന മനുഷ്യൻ അവനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുമോ?
ശ്യാലശ്ച തേ സഖാ ചാസൌ തസ്യ ത്വം പ്രാണവല്ലഭഃ। സ്നേഹമഭ്യധികം തസ്യ തവ സഖ്യമവസ്ഥിതമ്
അവൻ നിന്റെ ശ്യാലനും സ്നേഹിതനും ആകുന്നു, നീ അവനു അതിമൂല്യമായവനാണ്; അവന്റെ സ്നേഹം നിനക്കു കൂടുതലാണ്, നിങ്ങളുടെ സൗഹൃദം ഉറപ്പാണ്.
ന തേന ഭവതോ യുദ്ധം ഭവിതാ നര്മതോഽപി വാ। അപിചാര്ഥേ തവ പുരാ ശക്രേണ കില ചോദിതഃ
നിനക്കും അവനും തമ്മിൽ യുദ്ധം ഉണ്ടാകില്ല, കളിയിലുപോലും അല്ല; മുമ്പ് നിന്റെ കാരണത്താൽ ഇന്ദ്രൻ അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ഗോകുലേ വര്ധമാനസ്തു നന്ദഗോപസ്യ കാരണാത്। മമാംശഃ പാണ്ഡവോ ലോകേ പൃഥിവ്യാം പുരുഷോത്തമഃ
ഗോകുലത്തിൽ നന്ദഗോപന്റെ കാരണത്താൽ വളർന്നത് എന്റെ അംശമായ പാണ്ഡവൻ, ഭൂമിയിൽ ഉത്തമപുരുഷനായി ജനിച്ചു.
കൌന്തേയാവരജഃ ശ്രീമാനര്ജുനോ നാമ വീര്യവാന്। ഭുവോ ഭാരാപഹരണേ സാഹായ്യം തേ കരിഷ്യതി
കുന്തിദേവിയുടെ ഇളയമകനായ, മഹാശക്തിയുള്ള അർജ്ജുനൻ, ഭൂഭാരമൊഴിപ്പിക്കാൻ നിന്നെ സഹായിക്കും.
തദര്ഥമഭയം ദേഹി പാഹി ചാസ്മത്കൃതേ പ്രഭോ। ഇത്യുക്തഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷസ്തദാ ശക്രേണ ഫല്ഗുന
അതിനായി ഭയം അകറ്റി, ഞങ്ങളുടെ വേണ്ടി അവനെ രക്ഷിക്കണമെന്ന് ഇന്ദ്രൻ ഫൽഗുനനോട്, കമലനയനനായവനോട് പറഞ്ഞു.
തമുവാച തതഃ ശ്രീമാഞ്ശങ്ഖചക്രഗദാധരഃ। ജാനാമി പാണ്ഡവേ വംശേ ജാതം പാര്ഥം പിതൃഷ്വസുഃ
ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള മഹാത്മാവ് അപ്പോൾ അവനോട് പറഞ്ഞു: പാണ്ഡവവംശത്തിൽ ജനിച്ച എന്റെ പിതൃസഹോദരിയുടെ മകനായ പാർത്ഥനെ ഞാൻ അറിയുന്നു.
പുത്രം പരമധര്മിഷ്ഠം സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരമ്। പാലയാമി ത്വദംശം തം സര്വലോകമഹാഭുജമ്
അവൻ ഏറ്റവും ധാർമ്മികനും എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്; നിന്റെ അംശമായ ആ ലോകവീരനെ ഞാൻ രക്ഷിക്കും.
ആവയോഃ സഖ്യസദൃശം ന ച ലോകേ ഭവിഷ്യതി। യസ്തദ്ഭക്തഃ സമദ്ഭക്തോ യസ്തം ദ്വേഷ്ടി സ മാമപി
നമ്മുടെ സൗഹൃദത്തിന് സമം ലോകത്ത് മറ്റൊന്നുമുണ്ടാകില്ല; അവനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർ എനിക്ക് സമഭക്തരാണ്, അവനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവർ എന്നെയും ദ്വേഷിക്കുന്നു.
യന്മേ വിത്തം തു തത്തസ്യ തം വിനാഹം ന ജീവയേ। ഇതി പാര്ഥ പുരാ ശക്രമാഹ സര്വേശ്വരോ ഹരിഃ
എന്റെത് അവന്റേതാണ്; അവനെ കൂടാതെ ഞാൻ ജീവിക്കില്ല; പാർത്ഥാ, ഇങ്ങനെ ഹരി, സർവ്വേശ്വരൻ, പുരാതനകാലത്ത് ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
തസ്മാത്തവാപി സദൃശസ്തം വിനാഭ്യധികഃ പുമാന്। ന ചേഹ ഭവിതാ ലോകേ തമേവ ശരണം വ്രജ
അതിനാൽ, ഈ ലോകത്ത് അവനെ തുല്യമായോ അതിലധികമായോ ആരുമുണ്ടാകില്ല; നീ അവനിൽ തന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കണം.
ശരണ്യഃ സര്വഭൂതാനാം ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ
സകലഭൂതങ്ങളുടെ ശരണനായ ദേവദേവൻ ജനാർദ്ദനനാണ്.
തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞായ ദ്രോണായ കുരുപുങ്ഗവഃ। ഉപസംഗൃഹ്യ ചരണൌ യുധിഷ്ഠിരവശോഽഭവത്
ഇങ്ങനെ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കുരുവരനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ദ്രോണന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു, അവനോടു അനുസരണയോടെ നിന്നു.
സ്വഭാവാദഗമച്ഛബ്ദോ മഹീം സാഗരമേഖലാമ്। അര്ജുനസ്യ സമോ ലോകേ നാസ്തി കശ്ചിദ്ധനുര്ധരഃ
അർജുനന്റെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം സ്വാഭാവികമായി സമുദ്രം ചുറ്റിയ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ മുഴങ്ങിച്ചു. ലോകത്ത് അർജുനനോടു തുല്യനായ വില്ലാളൻ ആരുമില്ല.
ഗദായുദ്ധേഽസിയുദ്ധേ ച രഥയുദ്ധേ ച പാണ്ഡവഃ। പാരഗശ്ച ധനുര്യുദ്ധേ ബഭൂവാഥ ധനഞ്ജയഃ
ഗദയുദ്ധത്തിലും വാളയുദ്ധത്തിലും രഥയുദ്ധത്തിലും പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ ഏറ്റവും കഴിവ് തെളിയിച്ചു; അർജുനൻ വില്ലയുദ്ധത്തിൽ അതിപ്രാവീണ്യം നേടി.
നീതിമാന്സകലാം നീതിം വിബുധാധിപതേസ്തദാ। `അസ്ത്രേ ശസ്ത്രേ ച ശാസ്ത്രേ ച രഥനാഗാശ്വകര്മണി।' അവാപ്യ സഹദേവോഽപി ഭ്രാതൄണാം വവൃതേ വശേ
ഇന്ദ്രന്റെ മുഴുവൻ ജ്ഞാനവും നേടിയ സഹദേവൻ ആയുധങ്ങളിലെയും ശാസ്ത്രങ്ങളിലെയും രഥം, ആന, കുതിര എന്നിവയുടെ കലകളിലെയും പ്രാവീണ്യം നേടി സഹോദരന്മാരുടെ ആജ്ഞയ്ക്ക് വിധേയനായി.
ദ്രോണേനൈവം വിനീതശ്ച ഭ്രാതൄണാം നകുലഃ പ്രിയഃ। ചിത്രയോധീ സമാഖ്യാതോ ബഭൂവാതിരഥോദിതഃ
ദ്രോണനാൽ പരിശീലനം നേടിയ സഹോദരന്മാരുടെ പ്രിയനായ നകുലൻ പ്രശസ്തനായ യോദ്ധാവായി, അതിരഥനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ത്രിവര്ഷകൃതയജ്ഞസ്തു ഗന്ധര്വാണാമുപപ്ലവേ। അര്ജുനപ്രമുഖൈഃ പാര്ഥൈഃ സൌവീരഃ സമരേ ഹതഃ
മൂന്നു വർഷം യാഗം നടത്തിയ സൗവീര രാജാവ്, ഗന്ധർവയുദ്ധത്തിൽ അർജുനൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന പാണ്ഡവന്മാർക്ക് കൈവശമായി യുദ്ധത്തിൽ വീണു.
ന ശശാക വശേ കര്തും യം പാണ്ഡുരപി വീര്യവാന്। സോഽര്ജുനേന വശം നീതോ രാജാസീദ്യവനാധിപഃ
വീര്യശാലിയായ പാണ്ഡുവിനും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത യവനരാജാവിനെ അർജുനൻ കീഴടക്കി.
അതീവ ബലസംപന്നഃ സദാ മാനി കുരൂന്പ്രതി। വിപുലോ നാമ സൌവീരഃ ശസ്തഃ പാര്ഥേന ധീമതാ
കുരുക്കളുടെ മുന്നിൽ എപ്പോഴും അഭിമാനത്തോടെ നിലകൊണ്ട വലിയ ശക്തിയുള്ള സൗവീരനായ വിപുലനെ ധീരനായ പാർഥൻ ജയിച്ചു.
ദത്താമിത്ര ഇതി ഖ്യാതം സങ്ഗ്രാമേ കൃതനിശ്ചയമ്। സുമിത്രം നാമ സൌവീരമര്ജുനോഽദമയച്ഛരൈഃ
ദത്താമിത്ര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട, യുദ്ധത്തിൽ ഉറച്ച മനസ്സുള്ള സൗവീരനായ സുമിത്രനെ അർജുനൻ തന്റെ അതിജയിക്കാനാവാത്ത അമ്പുകൾകൊണ്ട് കീഴടക്കി.