ഋജുവക്രവിശാലാനാം പ്രയോക്താ ഫാല്ഗുനോഽഭവത്। ലാഘവേ സൌഷ്ഠവേ ചൈവ നാന്യഃ കശ്ചന വിദ്യതേ
നേരേയും വളഞ്ഞതുമായ വിശാലമായ ആയുധങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ അർജുനൻ ഏറ്റവും മുന്നിലായിരുന്നു; വേഗത്തിലും കൌശലത്തിലും ആരും അവനെ തുല്യനല്ല.
ബീഭത്സുസദൃശോ ലോക ഇതി ദ്രോണോ വ്യവസ്ഥിതഃ। തതോഽബ്രവീദ്ഗുഡാകേശം ദ്രോണഃ കൌരവസംസദി
ലോകത്തിൽ ആരും അർജുനനു തുല്യനല്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കിയ ദ്രോണാചാര്യൻ, കൗരവസഭയിൽ ഗുഡാകേശനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഗസ്ത്യസ്യ ധനുര്വേദേ ശിഷ്യോ മമ ഗുരുഃ പുരാ। അഗ്നിവേശ്യ ഇതി ഖ്യാതസ്തസ്യ ശിഷ്യോഽസ്മി ഭാരത
ധനുര്വേദത്തിൽ, എന്റെ ഗുരു ഒരിക്കൽ അഗസ്ത്യന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്ന അഗ്നിവേശ്യനായിരുന്നു; ഞാൻ അവന്റെ ശിഷ്യനാണ്, ഭാരത.
തീര്ഥാത്തീര്ഥം ഗമയിതുമഹമേതത്സമുദ്യതഃ। തപസാ യന്മയാ പ്രാപ്തമമോഘമശനിപ്രഭമ്
തീർത്ഥം തേടി ഞാൻ യാത്ര പുറപ്പെട്ടു; തപസ്സിലൂടെ ഞാൻ ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടാത്ത, മിന്നുന്ന വജ്രംപോലെയുള്ള ഒരു ആയുധം നേടി.
അസ്ത്രം ബ്രഹ്മശിരോ നാമ യദ്ദഹേത്പൃഥിവീമപി। ദദതാ ഗുരുണാ ചോക്തം ന മനുഷ്യേഷ്വിദംത്വയാ
അത് ബ്രഹ്മശിരസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആയുധമാണ്, ഭൂമിയെ പോലും ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തിയുള്ളത്; എന്റെ ഗുരു അത് എനിക്കു നൽകി, 'മനുഷ്യരിൽ ഇതു ഉപയോഗിക്കരുത്' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഭാരദ്വാജ വിമോക്തവ്യമല്പവീര്യേഷു സംയുഗേ। യദ്യദന്തര്ഹിതം ഭൂതം കിംചിദ്യുദ്ധ്യേത്ത്വയാ സഹ
ഭാരദ്വാജാ, ഈ ആയുധം യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയില്ലാത്തവരോടോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും ജീവി നിന്നോട് യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോഴോ മാത്രം ഉപയോഗിക്കണം.
മഹാതേജസ്ത്വമേതേന ഹന്യാഃ ശസ്ത്രേണ സംയുഗേ। ത്വയാ പ്രാപ്തമിദം വീര ദിവ്യം നാന്യോഽര്ഹതി ത്വിദമ്
ഈ മഹാശക്തിയുള്ള ആയുധം കൊണ്ട് നീ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കാം; വീരാ, ഈ ദിവ്യായുധം നേടാൻ നീ മാത്രമാണ് യോഗ്യൻ, മറ്റാരും അല്ല.
സമയസ്തു ത്വയാ രക്ഷ്യോ മുനിസൃഷ്ടോ വിശാംപതേ। ആചാര്യദക്ഷിണാം ദേഹി ജ്ഞാതിഗ്രാമസ്യ പശ്യതഃ
മഹാരാജാവേ, മুনি നിർദ്ദേശിച്ച വാഗ്ദാനം നീ പാലിക്കണം; നിന്റെ ബന്ധുക്കളും ഗ്രാമവാസികളും കാണുമ്പോൾ ഗുരുദക്ഷിണ നൽകണം.
ദദാനീതി പ്രതിജ്ഞാതേ ഫാല്ഗുനേനാബ്രവീദ്ഗുരുഃ। യുദ്ധേഽഹം പ്രതിയോദ്ധവ്യോ യുധ്യമാനസ്ത്വയാഽനഘ
ഫാൽഗുനൻ 'ഞാൻ നൽകും' എന്ന് ഉറപ്പ് നൽകിയപ്പോൾ, ഗുരു പറഞ്ഞു: 'പാപരഹിതനേ, ഗുരുദക്ഷിണയായി നീ യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ നേരിടണം.'
തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞായ ദ്രോണായ കുരുപുങ്ഗവഃ। ഉപസംഗൃഹ്യ ചരണാവുപതസ്ഥേ വിനീതവത്
'ശരി' എന്ന് സമ്മതിച്ച ശേഷം, കൗരവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ വിനയത്തോടെ ദ്രോണാചാര്യന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു, ആദരവോടെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
ദ്രോണോ ജഗാദ വചനം സമാലിങ്ഗ്യ തു ഫാല്ഗുനമ്। യന്മയോക്തം പുരാ പാര്ഥ തവ ലോകേ നരം ക്വചിത്
ദ്രോണാചാര്യൻ അർജുനനെ അണുകെട്ടി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'പാർത്താ, ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ലോകത്തിൽ നിന്നെ തുല്യനായ മനുഷ്യൻ ഇല്ല.'
സദൃശം കാരയേ നൈവ സര്വപ്രഹരണേ യുധി। തത്കൃതം ച മയാ സമ്യക്തവ തുല്യോ ന വര്തതേ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും യുദ്ധത്തിലും നിന്നെ തുല്യനായി ആരും ഇല്ലെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പാക്കി; അതു ഞാൻ സത്യമായി നടപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു.
ദേവാ യുധി ന ശക്താസ്ത്വാം യോദ്ധും ദൈത്യാ ന ദാനവാഃ। നാഹം ത്വത്തോ വിശിഷ്ടോഽസ്മി കിം പുനര്മാനവാ രണേ
ദേവന്മാർക്കും, അസുരന്മാർക്കും, ദാനവന്മാർക്കും പോലും യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല; ഞാൻ പോലും നിന്നേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനല്ല—മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതില്ല.
ഏകസ്തവാധികോ ലോകേ യോ ഹി വൃഷ്ണികുലോദ്ഭവഃ। കൃഷ്ണഃ കമലപത്രാക്ഷഃ കംസകാലിയസൂദനഃ
ലോകത്തിൽ നിന്നേക്കാൾ വലിയവൻ ഒരാൾ മാത്രമാണ്—വൃഷ്ണികുലത്തിൽ ജനിച്ച, കമലനയനായ, കംസനെയും കാലിയനെയും സംഹരിച്ച കൃഷ്ണൻ.
സ ജേതാ സര്വലോകാനാം സര്വപ്രഹരണായുധഃ। നൈതാവതാ തേ പാര്ഥാഹം ഭവാമ്യനൃതവാഗിഹ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളുമായി ആയുധധാരി ആയവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കും; എങ്കിലും, പാർത്ഥാ, ഇതു കൊണ്ട് ഞാൻ ഇവിടെ അസത്യവാദിയാവുന്നില്ല.
തദധീനം ജഗത്സര്വം തത്പ്രലീനം തദുദ്ഭവമ്। തത്പദം ന വിജാനന്തി ബ്രഹ്മേശാനാദയോഽപി വാ
സകല ജഗത്തും അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, അവനിൽ ലയിക്കുന്നു, അവനിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവം; ബ്രഹ്മാവും ഈശാനനും മറ്റുള്ളവരും പോലും അവന്റെ പരമാവസ്ഥയെ അറിയുന്നില്ല.
തന്നാഭിപ്രഭവോ ബ്രഹ്മാ സര്വഭൂതാനി നിര്മമേ। സ ഏവ കര്താ ഭോക്താ ച സംഹര്താ ച ജഗന്മയമ്
അവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നാണ് ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചത്, അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും സൃഷ്ടിച്ചു; അവനാണ് സ്രഷ്ടാവും അനുഭവിക്കുന്നവനും സംഹാരകനും ഈ ലോകത്തിന്റെ ഉടമയും.
സ ഏവ ഭൂതം ഭവ്യം ച ഭവച്ച പുരുഷഃ പരഃ। നിത്യഃ സര്വഗതഃ സ്ഥാണുരചലോഽയം സനാതനഃ
അവനാണ് ഭൂതകാലവും ഭാവിയും ഇപ്പോഴുള്ളതും ആയ പരമപുരുഷൻ; അവൻ ശാശ്വതനും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവനും അചഞ്ചലനും അനശ്വരനും അനന്തനും.
പ്രാദുര്ഭവതി യോഗാത്മാ പാലനാര്ഥം സ ലീലയാ। തത്തുല്യോ ഹി ന ജായേത ന ജാതോ ന ജനിഷ്യതേ
ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ, തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം യോഗശക്തിയോടെ അവൻ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അവനു തുല്യനായവൻ ജനിച്ചിട്ടില്ല, ജനിക്കുകയുമില്ല.
സ ഹി മാതുലജോഽഭൂത്തേ ചരാചരഗുരുഃ പിതാ। കോ ഹി തം ജേതുമീഹേത ജാനന്നാത്മഹിതം നരഃ
അവൻ തന്നെയാണ് മാമാവിന്റെ മകൻ, ചലനസ്ഥിരജന്തുക്കളുടെ ഗുരുവും പിതാവും; സ്വയം നന്മ അറിയുന്ന മനുഷ്യൻ അവനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുമോ?
ശ്യാലശ്ച തേ സഖാ ചാസൌ തസ്യ ത്വം പ്രാണവല്ലഭഃ। സ്നേഹമഭ്യധികം തസ്യ തവ സഖ്യമവസ്ഥിതമ്
അവൻ നിന്റെ ശ്യാലനും സ്നേഹിതനും ആകുന്നു, നീ അവനു അതിമൂല്യമായവനാണ്; അവന്റെ സ്നേഹം നിനക്കു കൂടുതലാണ്, നിങ്ങളുടെ സൗഹൃദം ഉറപ്പാണ്.
ന തേന ഭവതോ യുദ്ധം ഭവിതാ നര്മതോഽപി വാ। അപിചാര്ഥേ തവ പുരാ ശക്രേണ കില ചോദിതഃ
നിനക്കും അവനും തമ്മിൽ യുദ്ധം ഉണ്ടാകില്ല, കളിയിലുപോലും അല്ല; മുമ്പ് നിന്റെ കാരണത്താൽ ഇന്ദ്രൻ അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ഗോകുലേ വര്ധമാനസ്തു നന്ദഗോപസ്യ കാരണാത്। മമാംശഃ പാണ്ഡവോ ലോകേ പൃഥിവ്യാം പുരുഷോത്തമഃ
ഗോകുലത്തിൽ നന്ദഗോപന്റെ കാരണത്താൽ വളർന്നത് എന്റെ അംശമായ പാണ്ഡവൻ, ഭൂമിയിൽ ഉത്തമപുരുഷനായി ജനിച്ചു.
കൌന്തേയാവരജഃ ശ്രീമാനര്ജുനോ നാമ വീര്യവാന്। ഭുവോ ഭാരാപഹരണേ സാഹായ്യം തേ കരിഷ്യതി
കുന്തിദേവിയുടെ ഇളയമകനായ, മഹാശക്തിയുള്ള അർജ്ജുനൻ, ഭൂഭാരമൊഴിപ്പിക്കാൻ നിന്നെ സഹായിക്കും.
തദര്ഥമഭയം ദേഹി പാഹി ചാസ്മത്കൃതേ പ്രഭോ। ഇത്യുക്തഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷസ്തദാ ശക്രേണ ഫല്ഗുന
അതിനായി ഭയം അകറ്റി, ഞങ്ങളുടെ വേണ്ടി അവനെ രക്ഷിക്കണമെന്ന് ഇന്ദ്രൻ ഫൽഗുനനോട്, കമലനയനനായവനോട് പറഞ്ഞു.
തമുവാച തതഃ ശ്രീമാഞ്ശങ്ഖചക്രഗദാധരഃ। ജാനാമി പാണ്ഡവേ വംശേ ജാതം പാര്ഥം പിതൃഷ്വസുഃ
ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള മഹാത്മാവ് അപ്പോൾ അവനോട് പറഞ്ഞു: പാണ്ഡവവംശത്തിൽ ജനിച്ച എന്റെ പിതൃസഹോദരിയുടെ മകനായ പാർത്ഥനെ ഞാൻ അറിയുന്നു.
പുത്രം പരമധര്മിഷ്ഠം സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരമ്। പാലയാമി ത്വദംശം തം സര്വലോകമഹാഭുജമ്
അവൻ ഏറ്റവും ധാർമ്മികനും എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്; നിന്റെ അംശമായ ആ ലോകവീരനെ ഞാൻ രക്ഷിക്കും.
ആവയോഃ സഖ്യസദൃശം ന ച ലോകേ ഭവിഷ്യതി। യസ്തദ്ഭക്തഃ സമദ്ഭക്തോ യസ്തം ദ്വേഷ്ടി സ മാമപി
നമ്മുടെ സൗഹൃദത്തിന് സമം ലോകത്ത് മറ്റൊന്നുമുണ്ടാകില്ല; അവനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർ എനിക്ക് സമഭക്തരാണ്, അവനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവർ എന്നെയും ദ്വേഷിക്കുന്നു.
യന്മേ വിത്തം തു തത്തസ്യ തം വിനാഹം ന ജീവയേ। ഇതി പാര്ഥ പുരാ ശക്രമാഹ സര്വേശ്വരോ ഹരിഃ
എന്റെത് അവന്റേതാണ്; അവനെ കൂടാതെ ഞാൻ ജീവിക്കില്ല; പാർത്ഥാ, ഇങ്ങനെ ഹരി, സർവ്വേശ്വരൻ, പുരാതനകാലത്ത് ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
തസ്മാത്തവാപി സദൃശസ്തം വിനാഭ്യധികഃ പുമാന്। ന ചേഹ ഭവിതാ ലോകേ തമേവ ശരണം വ്രജ
അതിനാൽ, ഈ ലോകത്ത് അവനെ തുല്യമായോ അതിലധികമായോ ആരുമുണ്ടാകില്ല; നീ അവനിൽ തന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കണം.