യേന മേ കര്മണാ ബ്രഹ്മന്പുത്രഃ സ്യാദ്ദ്രോണമൃത്യേവ। ഉപയാജ ചരസ്വൈതത്പ്രദാസ്യാമി ധനം തവ
ബ്രാഹ്മണനേ, എനിക്ക് ദ്രോണനോടു തുല്യശക്തിയുള്ള ഒരു മകൻ ലഭിക്കാൻ എന്ത് കര്മ്മം ചെയ്യണം? ഉപയാജാ, അതു നീ നിർവഹിച്ചാൽ ഞാൻ നിന്നെ ധനത്തോടെ ആദരിക്കും.
നാഹം ഫലാര്ഥീ ദ്രുപദ യോഽര്ഥീ സ്യാത്തത്ര ഗമ്യതാമ്
ദ്രുപദാ, ഞാൻ ഫലത്തിനായി ഒന്നും ചെയ്യുന്നവനല്ല. അതു ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവിടേക്ക് പോകട്ടെ.
ആരാധയിഷ്യന്ദ്രുപദഃ സ തം പര്യചരത്തദാ। തതഃ സംവത്സരസ്യാന്തേ ദ്രുപദം ദ്വിജസത്തമഃ
ദ്രുപദൻ അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ പരിശ്രമിച്ചു സേവിച്ചു. ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അത്യുത്തമനായ ദ്വിജൻ ദ്രുപദനോട് പറഞ്ഞു.
ഉപയാജോഽബ്രവീദ്വാക്യം കാലേ മധുരയാ ഗിരാ। ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ ന മേഽത്യാക്ഷീദ്വിചരന്വിജനേ വനേ
ഉചിതമായ സമയത്ത് മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ ഉപയാജൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും എന്നെ ഒരിക്കലും അവഗണിച്ചിട്ടില്ല.'
അപരിജ്ഞാതശൌചായാം ഭൂമൌ നിപതിതം ഫലമ്। തദപശ്യമഹം ഭ്രാതുരസാംപ്രതമനുവ്രജന്
സഹോദരനൊപ്പം നടക്കുമ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ വീണു കിടക്കുന്ന ശുദ്ധിയറിയാത്ത ഒരു പഴം ഞാൻ കണ്ടു.
വിമര്ശം ഹി ഫലാദാനേ നായം കുര്യാത്കഥംചന। നാപശ്യത്ഫലം ദൃഷ്ട്വാ ദോഷാംസ്തസ്യാഽഽനുബന്ധികാന്
പഴം എടുക്കുമ്പോൾ എപ്പോഴും സൂക്ഷ്മത പുലർത്താതിരിക്കാൻ അവൻ ഒരിക്കലും തയ്യാറായിരുന്നില്ല; പഴം കണ്ടാൽ അതിന്റെ ദോഷങ്ങളും അനുബന്ധങ്ങളുമെല്ലാം അവൻ പരിശോധിച്ചു.
വിവിനക്തി ന ശൌചാര്ഥീ സോഽന്യത്രാപി കഥം ഭവേത്। സംഹിതാധ്യയനസ്യാന്തേ പഞ്ചയജ്ഞാന്നിരൂപ്യ ച
അവൻ ശുദ്ധിയെന്ന കാര്യത്തിൽ വേർതിരിവ് കാണിച്ചില്ല; അങ്ങനെ മറ്റിടത്തും എങ്ങനെ കാണിക്കും? സംഹിതകൾ പഠിച്ചശേഷം അഞ്ചു യാഗങ്ങൾ നിർണയിച്ചാണ് അവൻ മുന്നോട്ട് പോവുന്നത്.
ഭൈക്ഷമുഞ്ഛേന സഹിതം ഭുഞ്ജാനസ്തു തദാ തദാ। കീര്തയത്യേവ രാജര്ഷേ ഭോജനസ്യ രസം പുനഃ
അവൻ ഉഞ്ചവൃത്തി സ്വീകരിച്ച് ഭിക്ഷയായി കിട്ടിയ അന്നം കഴിക്കുകയും, ആഹാരത്തിന്റെ രുചി വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു, രാജർഷേ.
സംഹിതാധ്യയനം കുര്വന്വനേ ഗുരുകുലേ വസന്। ഭൈക്ഷമുച്ഛിഷ്ടമന്യേഷാം ഭുങ്ക്തേ സ്മ സതതം തഥാ
കാടിലുള്ള ഗുരുകുലത്തിൽ സംഹിതകൾ പഠിക്കുമ്പോൾ, അവൻ എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ ശേഷിച്ച ഭിക്ഷയാണു കഴിച്ചിരുന്നത്.
കീര്തയന്ഗുണമന്നാനാമഥ പ്രീതോ മുഹുര്മുഹുഃ। ഏവം ഫലാര്ഥിനസ്ത്സമാന്മന്യേഽഹം തര്കചക്ഷുഷാ
അവൻ അന്നത്തിന്റെ ഗുണം പ്രശംസിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷിച്ചു; അങ്ങനെ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനാണെന്നു ഞാൻ വിവേകത്തോടെ കരുതുന്നു.
തം വൈ ഗച്ഛേഹ നൃപതേ ത്വാം സ സംയാജയിഷ്യതി
രാജാവേ, നീ അവനിടത്തേക്ക് പോകൂ; അവൻ നിനക്കായി യാഗം നടത്തും.
ഉപയാജവചഃ ശ്രുത്വാ യാജസ്യാശ്രമമഭ്യഗാത്। ജുഗുപ്സമാനോ നൃപതിര്മനസേദം വിചിന്തയന്
ഉപയാജന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാജാവ് യാജന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ചെന്നു; മനസ്സിൽ വിരക്തി തോന്നി പലതും ആലോചിച്ചു.
ഭൃശം സംപൂജ്യ പൂജാര്ഹമൃഷിം യാജമുവാച ഹ। ഗോശതാനി ദദാന്യഷ്ടൌ യാജ യാജയ മാം വിഭോ
പൂജയ്ക്ക് അർഹനായ യാജനെ രാജാവ് വലിയ ആദരവോടെ ആദരിച്ചു; 'യാജാ, എനിക്ക് യാഗം നടത്തൂ, എട്ടുനൂറ് പശുക്കൾ ഞാൻ നിനക്കു തരാം' എന്നു പറഞ്ഞു.
ദ്രോണവൈരാന്തരേ തപ്തം വിഷണ്ണം ശരണാഗതമ്। ബ്രഹ്മബന്ധുപ്രണിഹിതം ന ക്ഷത്രം ക്ഷത്രിയോ ജയേത്
ദ്രോണനോടുള്ള വൈരാഗ്രഹം മൂലം വിഷമിച്ചും ആശ്രയം തേടിയും, മനസ്സിൽ ബ്രാഹ്മണനെ ആശ്രയിച്ച്, ഒരു ക്ഷത്രിയൻ മറ്റൊരു ക്ഷത്രിയനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
തസ്മാദ്ദ്രോണഭയാര്തം മാം ഭവാംസ്ത്രാതുമിഹാര്ഹതി। യേന മേ കര്മണാ ബ്രഹ്മന്പുത്രഃ സ്യാദ്ദ്രോണമൃത്യവേ
അതിനാൽ ദ്രോണന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കേണ്ടത് ഭവാൻ ചെയ്യണം. ഭ്രാമണനേ, ഭവാൻ ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ദ്രോണന്റെ മരണത്തിന് കാരണമാകുന്ന ഒരു മകനെ ഞാൻ ലഭിക്കുമല്ലോ.
അര്ജുനസ്യാപി വൈ ഭാര്യാ ഭവേദ്യാ വരവര്ണിനീ। സ ഹി ബ്രഹ്മവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ബ്രാഹ്മേ ക്ഷാത്രേഽപ്യനുത്തമഃ
അർജുനന് നല്ല വർണ്ണമുള്ള ഒരു സ്ത്രീ ഭാര്യയായിരിക്കണം. അവൻ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, ബ്രാഹ്മണഗുണത്തിലും ക്ഷത്രിയഗുണത്തിലും അപര്യാപ്തനുമാണ്.
തതോ ദ്രോണസ്തു മാഽജൈഷീത്സഖിവിഗ്രഹകാരണാത്। ക്ഷത്രിയോ നാസ്തി തുല്യോഽസ്യ പൃഥിവ്യാം കശ്ചിദഗ്രണീഃ
അതിനുശേഷം സഖിത്വത്തിൽ ഉണ്ടായ വിരോധം മൂലം ദ്രോണൻ എന്നെ ജയിക്കരുത്. ഭൂമിയിൽ അവനു തുല്യനായ ഒരു ക്ഷത്രിയനും ഇല്ല; അവൻ തന്നെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നവൻ.
ഭാരതാചാര്യമുഖ്യസ്യ ഭാരദ്വാജസ്യ ധീമതഃ। ദ്രോണസ്യ ശരജാലാനി രിപുദേഹഹരാണി ച
ഭാരതവംശത്തിലെ പ്രധാനാചാര്യനായ ധീരനായ ഭാരദ്വാജപുത്രൻ ദ്രോണന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴയും ശത്രുക്കളുടെ ശരീരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ആയുധങ്ങളും—
ഷഡരത്നി ധനുശ്ചാസ്യ ഖഡ്ഗമപ്രതിമ തഥാ। സ ഹി ബ്രാഹ്മണവേഷേണ ക്ഷാത്രം വേഗമസംശയമ്
അവനു ആറു രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വില്ലും ഉപമയില്ലാത്ത വാളും ഉണ്ട്. ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചിട്ടും അവൻ ക്ഷത്രിയശക്തി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു, അതിൽ സംശയമില്ല.
പ്രതിഹന്തി മഹേഷ്വാസോ ഭാരദ്വാജോ മഹാമനാഃ। കാര്തവീര്യസമോ ഹ്യേഷ ഖട്വാങ്ഗപ്രതിമോ രണേ
വലിയ മനസ്സുള്ള ഭാരദ്വാജൻ, മഹാശക്തിയുള്ള വില്ലാളി, തന്റെ ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിക്കുന്നു. അവൻ കാർതവീര്യനോടു തുല്യനും, യുദ്ധത്തിൽ ഖട്വാംഗനോടു സമാനനുമാണ്.
ക്ഷത്രോച്ഛേദായ വിഹിതോ ജാമദഗ്ന്യ ഇവാസ്ഥിതഃ
ക്ഷത്രിയവംശത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ ജാമദഗ്ന്യനെപ്പോലെ അവൻ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
സഹിതം ക്ഷത്രവേഗേന ബ്രഹ്മവേഗേന സാംപ്രതമ്। ഉപപന്നം ഹി മന്യേഽഹം ഭാരദ്വാജം യശസ്വിനമ്
ക്ഷത്രിയശക്തിയും ബ്രാഹ്മണശക്തിയും ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ സമയത്ത്, ഞാൻ ഭാരദ്വാജപുത്രനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ പൂർണ്ണനായവനായി കരുതുന്നു.
നേഷവസ്തമപാകുര്യുര്ന ച പ്രാസാ ന ചാസയഃ। ബ്രാഹ്മം തസ്യ മഹാതേജോ മന്ത്രാഹുതിഹുതം യഥാ
അവനെ എത്ര അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തടയാൻ കഴിയില്ല; അവന്റെ ബ്രാഹ്മണതേജസ് മന്ത്രങ്ങളാൽ അർപ്പിക്കുന്ന ഹോമംപോലെയാണ്.
തസ്യ ഹ്യസ്ത്രബലം ഘോരമപ്രസഹ്യം പരൈര്ഭുവി। ശത്രൂന്സമേത്യ ജയതി ക്ഷത്രം ബ്രഹ്മപുരസ്കൃതമ്
അവന്റെ ഭയങ്കരമായ ആയുധശക്തി ഭൂമിയിലെ മറ്റാർക്കും അതിജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; ശത്രുക്കളെ നേരിടുമ്പോൾ ബ്രഹ്മത്വം മുൻനിർത്തി ക്ഷത്രിയത്വത്തെ ജയിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മക്ഷത്രേ ച സഹിതേ ബ്രഹ്മതേജോ വിശിഷ്യതേ। സോഽഹം ക്ഷത്രബലാദ്ദീനോ ബ്രഹ്മതേജഃ പ്രപേദിവാന്
ബ്രഹ്മവും ക്ഷത്രിയവും ഒന്നിച്ചാൽ ബ്രാഹ്മണതേജസ് മേൽക്കൊള്ളുന്നു; അതുകൊണ്ട് ക്ഷത്രിയശക്തിയിൽ ദുർബലനായ ഞാൻ ബ്രഹ്മതേജസിനെ അഭയാർത്ഥിച്ചു.
ദ്രോണാദ്വിശിഷ്ടമാസാദ്യ ഭവന്തം ബ്രഹ്മവിത്തമമ്। ദ്രോണാന്തകമഹം പുത്രം ലഭേയം യുധി ദുര്ജയമ്
ദ്രോണനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ള ഭവാനെ സമീപിച്ചുകൊണ്ട്, ദ്രോണന്റെ അന്ത്യം വരുത്തുന്ന, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ഒരു മകനെ ഞാൻ നേടാമെന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു.
ദ്രോണമൃത്യുര്യഥാ മേഽദ്യ പുത്രോ ജായേത വീര്യവാന്। തത്കര്മ കുരു മേ യാജ നിര്വപാമ്യര്ബുദ്ധം ഗവാമ്
ഇന്ന് ദ്രോണന്റെ മരണത്തിന് കാരണമാകുന്ന ധൈര്യശാലിയായ ഒരു മകൻ എനിക്ക് ജനിക്കട്ടെ; യാജാ, അതിനായി ആ പ്രവർത്തി നടത്തുക, ഞാൻ അനേകം പശുക്കൾ അർപ്പിക്കും.
തഥേത്യുക്ത്വാ തും തം യാജോ യജ്ഞാര്ഥമുപകല്പയന്। ഗുര്വര്ഥ ഇതി ചാകാമമുപയാജമചോദയത്
അതെ എന്നു പറഞ്ഞ് യാജൻ യാഗത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങി; ഗുരുവിന്റെ കാര്യം കണക്കിലെടുത്ത്, ഇഷ്ടമില്ലാതിരുന്നിട്ടും ഉപയാജനെ സഹായിക്കാൻ വിളിച്ചു.
ദ്രുപദം ച മഹാരാജമിദം വചനമബ്രവീത്। മാ ഭൈസ്ത്വം സംപ്രദാസ്യാമി കര്മണാ ഭവതഃ സുതമ്
അവൻ മഹാരാജാവ് ദ്രുപദനോടു പറഞ്ഞു: ഭയപ്പെടേണ്ട, എന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ഞാൻ നിനക്ക് ഒരു മകനെ നൽകും.
ഏവമുക്ത്വാ പ്രതിജ്ഞായ കര്മ ചാസ്യാദദേ മുനിഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വാഗ്ദാനം നൽകി, ആ മുനി ആ പ്രവർത്തി ഏറ്റെടുത്തു.