ഗാന്ധാരീ ച മഹാഭാഗാ കുന്തീ ച ജയതാം വര। സ്ത്രിയശ്ച രാജ്ഞഃ സര്വാസ്താഃ സപ്രേഷ്യാഃ സപരിച്ഛദാഃ
മഹാഭാഗയായ ഗാന്ധാരിയും വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ കുഞ്ഞിയും, രാജാവിന്റെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും അവരുടെ ദാസിമാരും ആഭരണങ്ങളുമൊത്ത് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹര്ഷാദാരുരുഹുര്മഞ്ചാന്മേരും ദേവസ്ത്രിയോ യഥാ। ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയാദ്യം ച ചാതുര്വര്ണ്യം പുരാദ്ദ്രുതമ്
സന്തോഷത്തോടെ അവർ മഞ്ചകളിൽ കയറി, ദേവസ്ത്രികൾ മെരുപർവതത്തിൽ കയറുന്നതുപോലെ; ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ തുടങ്ങി നാലു വർണ്ണക്കാരും നഗരത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ എത്തി.
ദര്ശനേപ്സുഃ സമഭ്യാഗാത്കുമാരാണാം കൃതാസ്ത്രതാമ്। ക്ഷണേനൈകസ്ഥതാം തത്ര ദര്ശനേപ്സുര്ജഗാമ ഹ
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ രാജകുമാരന്മാരെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച ജനങ്ങൾ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവിടെ ഒത്തുചേർന്നു.
പ്രവാദിതൈശ്ച വാദിത്രൈര്ജനകൌതൂഹലേന ച। മഹാര്ണവ ഇവ ക്ഷുബ്ധഃ സമാജഃ സോഽഭവത്തദാ
വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിലും ജനങ്ങളുടെ ആവേശത്തിലും ആ സമ്മേളനം വലിയ കടലുപോലെ അലയടിച്ചു.
തതഃ ശുക്ലാമ്ബരധരഃ ശുക്ലയജ്ഞോപവീതവാന്। ശുക്ലകേശഃ സിതശ്മശ്രുഃ ശുക്ലാല്യാനുലേപനഃ
ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചും, വെള്ളയജ്ഞോപവീതം, വെള്ളമുടിയും വെള്ളമൂച്ചയും, വെള്ളതൈലം പുരട്ടിയും ആചാര്യൻ അപ്പോൾ അകത്തു കടന്നു.
രങ്ഗമധ്യം തദാചാര്യഃ സപുത്രഃ പ്രവിവേശ ഹ। നഭോ ജലധരൈര്ഹീനം സാങ്ഗാരക ഇവാംശുമാന്
ആ ആചാര്യൻ തന്റെ മകനോടൊപ്പം അരങ്ങിന്റെ നടുവിലേക്ക് കടന്നു, മേഘങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ആകാശത്തിൽ ചൊരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സൂര്യനും അങ്ങാരകനും പോലെ.
വ്യാസസ്യാനുമതേ ചക്രേ ബലിം ബലവതാം വരഃ। ബ്രാഹ്മണാംസ്തു സുമന്ത്രജ്ഞാന്കാരയാമാസ മങ്ഗലമ്
വ്യാസന്റെ അനുമതിയോടെ, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ബലി അർപ്പിച്ചു; മന്ത്രജ്ഞന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൊണ്ട് മംഗളകർമ്മങ്ങളും നടത്തിച്ചു.
സുവര്ണമണിരത്നാനി വസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച। പ്രദദൌ ദക്ഷിണാം രാജാ ദ്രോണായ ച കൃപായ ച
രാജാവ് പൊന്നും രത്നങ്ങളും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ദാനമായി ദ്രോണനും കൃപനും നൽകി.
സുഖപുണ്യാഹഘോഷസ്യ പുണ്യസ്യ സമനന്തരമ്। വിവിശുര്വിവിധം ഗൃഹ്യ ശസ്ത്രോപകരണം നരാഃ
പുണ്യവും സന്തോഷവും പ്രഖ്യാപിച്ചശേഷം, പുരുഷന്മാർ ഓരോരുത്തരും വിവിധ ആയുധോപകരണങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്ത് അകത്തു കടന്നു.
തതോ ബദ്ധാങ്ഗുലിത്രാണാ ബദ്ധകക്ഷ്യാ മഹാരഥാഃ। ബദ്ധഥൂണാഃ സധനുഷോ വിവിശുര്ഭരതര്ഷഭാഃ
അതിനുശേഷം, വിരൽരക്ഷകളും കക്ഷ്യാബന്ധങ്ങളും ക്വിവറും വില്ലും കെട്ടിയ മഹാരഥന്മാർ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ അകത്തു കടന്നു.
രങ്ഗമധ്യേ സ്ഥിതം ദ്രോണമഭിവാദ്യ നരര്ഷഭാഃ। ചക്രുഃ പൂജാം യഥാന്യായം ദ്രോണസ്യ ച കൃപസ്യ ച
അരങ്ങിന്റെ നടുവിൽ ദ്രോണമുനിയെയും കൃപാചാര്യനെയും ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ച്, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ അവർക്കു യഥാവിധി ആദരം നടത്തി.
ആശീര്ഭിശ്ച പ്രയുക്താഭിഃ സര്വേ സംഹൃഷ്ടമാനസാഃ। അഭിവാദ്യ പുനഃ ശസ്ത്രാന്ബലിപുഷ്പൈഃ സമര്ചിതാന്
ആശീർവാദങ്ങൾ ലഭിച്ച സന്തോഷഭരിതഹൃദയങ്ങളോടെ, എല്ലാവരും വീണ്ടും ആയുധങ്ങളെ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച് ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു.
രക്തചന്ദനസംമിശ്രൈഃ സ്വയമര്ചന്തി കൌരവാഃ। രക്തചന്ദനദിഗ്ധാശ്ച രക്തമാല്യാനുധാരിണഃ
കൗരവർ സ്വയം ചുവപ്പു ചന്ദനത്തിൽ മുക്കിയ ആയുധങ്ങൾക്കു പൂജ ചെയ്തു; അവർ ചുവപ്പു ചന്ദനത്തിൽ തേച്ചു, ചുവന്ന പൂമാലകൾ ധരിച്ചിരുന്നതും കാണാം.
സര്വേ രക്തപതാകാശ്ച സര്വേ രക്താന്തലോചനാഃ। ദ്രോണേന സമനുജ്ഞാതാ ഗൃഹ്യ ശസ്ത്രം പരന്തപാഃ
എല്ലാവരും ചുവന്ന പതാകകൾ പിടിച്ചു, കണ്ണുകൾ ചുവന്നതായും ദ്രോണമുനിയുടെ അനുമതിയോടെ ശത്രുനാശകർ ആയുധങ്ങൾ എടുത്തതും ആയിരുന്നു.
ധനൂംഷി പൂര്വ സംഗൃഹ്യ തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷിതാഃ। സജ്യാനി വിവിധാകാരാഃ ശരൈഃ സന്ധായ കൌരവാ
ആദ്യം, ശുദ്ധമായ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വില്ലുകൾ കൈവശം എടുത്ത്, കൗരവർ അവയെ വിവിധ രീതിയിൽ കെട്ടി, അമ്പുകൾ വില്ലിൽ കെട്ടി ഒരുക്കി.
ജ്യാഘോഷം തലഘോഷം ച കൃത്വാ ഭൂതാന്യമോഹയന്
വില്ലിന്റെ നാരിന്റെ ശബ്ദവും കൈകളുടെ താളവും ഉണ്ടാക്കി, അവർ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും അത്ഭുതത്തിലാക്കി.
അനുജ്യേഷ്ഠം ച തേ തത്ര യുധിഷ്ഠിരപുനരോഗമാഃ। ചക്രുരസ്ത്രം മഹാവീര്യാഃ കുമാരാഃ പരമാദ്ഭുതമ്
അവിടെ, യുധിഷ്ഠിരൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച്, മഹാശക്തിയുള്ള രാജകുമാരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയമില്ലാതെ അത്ഭുതകരമായ ആയുധപ്രയോഗങ്ങൾ നടത്തി.
കേഷാംചിത്തത്ര മാല്യേഷു ശരാ നിപതിതാ നൃപ। കേഷാംചിത്പുഷ്പമുകുടേ നിപതന്തി സ്മ സായകാഃ
രാജാവേ, അവിടെ ചിലരുടെ പൂമാലകളിൽ അമ്പുകൾ വീണു; ചിലരുടെ പൂക്കിരീടങ്ങളിൽ അമ്പുകൾ പതിച്ചു.
കേചില്ലക്ഷ്യാണി വിവിധൈര്ബാണൈരാഹിതലക്ഷണൈഃ। ബിഭിദുര്ലാഘവോത്സൃഷ്ടൈര്ഗുരൂണി ച ലഘൂനി ച
ചിലർ വിവിധ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി അടയാളപ്പെടുത്തിയ അമ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച്, വലിയതും ചെറുതുമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ അതിവിദഗ്ധമായി തൊടുത്തു.
കേചിച്ഛരാക്ഷേപഭയാച്ഛിരാംസ്യവനനാമിരേ। മനുജാ ധൃഷ്ടമപരേ വീക്ഷാഞ്ചക്രുഃ സുവിസ്മിതാഃ
ചിലർ അമ്പ് തെറ്റുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ തല തിരിച്ചു; മറ്റുള്ള ധൈര്യശാലികൾ അത്ഭുതത്തോടെ കാഴ്ച നോക്കി.
തേ സ്മ ലക്ഷ്യാണി ബിഭിദുര്ബാണൈര്നാമാങ്കശോഭിതൈഃ। വിവിധൈര്ലാഘവോത്സൃഷ്ടൈരുഹ്യന്തോ വാജിഭിര്ദ്രുതമ്
അവർ സ്വന്തം പേരുകൾ എഴുതിയ അമ്പുകൾ വേഗത്തിൽ കുതിരപ്പുറത്ത് കയറി, ചാടിച്ചു, ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൃത്യമായി തൊടുത്തു.
തത്കുമാരബലം തത്ര ഗൃഹീതശരകാര്മുകമ്। ഗന്ധര്വനഗരാകാരം പ്രേക്ഷ്യ തേ വിസ്മിതാഭവന്
വില്ലും അമ്പും കൈവശം എടുത്ത രാജകുമാരന്മാരുടെ ആ കൂട്ടം ഗന്ധർവനഗരം പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, കാണികൾ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി.
സഹസാ ചുക്രുശുശ്ചാന്യേ നരാഃ ശതസഹസ്രശഃ। വിസ്മയോത്ഫുല്ലനയനാഃ സാധുസാധ്വിതി ഭാരത
അപ്രത്യക്ഷമായി, നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ആളുകൾ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതത്തിൽ വിരിച്ചുകൊണ്ട് 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് വിളിച്ചു.
കൃത്വാ ധനുഷി തേ മാര്ഗാന്രഥചര്യാസു ചാസകൃത്। ഗജപൃഷ്ഠേഽശ്വപൃഷ്ഠേ ച നിയുദ്ധേ ച മഹാബലാഃ
അവർ വില്ലിൽ വിവിധ പ്രാവീണ്യങ്ങൾ കാട്ടി, രഥത്തിൽ, ആനപ്പുറത്തും കുതിരപ്പുറത്തും, ഏകയുദ്ധത്തിലും വലിയ ശക്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഗൃഹീതഖഡ്ഗചര്മാണസ്തതോ ഭൂയഃ പ്രഹാരിണഃ। ത്സരുമാര്ഗാന്യഥോദ്ദിഷ്ടാംശ്ചേരുഃ സര്വാസു ഭൂമിഷു
ശേഷം, വാൾയും കവചവും എടുത്ത് വീണ്ടും അക്രമിച്ചു; ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും നിർദ്ദേശിച്ച ചലനങ്ങൾ കൃത്യമായി നടത്തി.
ലാഘവം സൌഷ്ഠവം ശോഭാം സ്ഥിരത്വം ദൃഢമുഷ്ടിതാമ്। ദദൃശുസ്തത്ര സര്വേഷാം പ്രയോഗം ഖഡ്ഗചര്മണോഃ
അവിടെ, എല്ലാവരും വാൾ-കവചപ്രയോഗത്തിൽ അവരുടെ ചാപല്യം, കഴിവ്, ഭംഗി, സ്ഥിരത, ഉറച്ച പിടി എന്നിവ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു.
അഥ തൌ നിത്യസംഹൃഷ്ടൌ സുയോധനവൃകോദരൌ। അവതീര്ണൌ ഗദാഹസ്താവേകശൃങ്ഗാവിവാചലൌ
അപ്പോൾ, സദാ സന്തോഷമുള്ള സുവ്യോധനനും വൃക്കോദരനും, ഗദ കൈവശം എടുത്ത്, ഏകശൃംഗപർവ്വതങ്ങൾപോലെ അരങ്ങിൽ ഇറങ്ങി.
ബദ്ധകക്ഷ്യൌ മഹാബാഹൂ പൌരുഷേ പര്യവസ്ഥിതൌ। ബൃംഹന്തൌ വാസിതാഹേതോഃ സമദാവിവ കുഞ്ജരൌ
വയർ കെട്ടിയ ശക്തഭുജന്മാരായ അവർ, പുരുഷാർത്ഥത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; അവർ ഉന്മാദംപിടിച്ച കുന്തികളുപോലെ അഭിമാനത്തിൽ വീർപ്പുമുട്ടി.
തൌ പ്രദക്ഷിണസവ്യാനി മണ്ഡലാനി മഹാബലൌ। ചേരതുര്മണ്ഡലഗതൌ സമദാവിവ കുഞ്ജരൌ
ആ മഹാബലശാലികൾ രണ്ടുപേരും പരസ്പരം വലത്തേക്കും ഇടത്തേക്കും ചുറ്റി, സമനേർപ്പുള്ള രണ്ട് ആനകൾ പോരാട്ടത്തിൽ തമ്മിൽ ചുറ്റുന്നതുപോലെ ചുറ്റിനടന്നു.
വിദുരോ ധൃതരാഷ്ട്രായ ഗാന്ധാര്യാഃ പാണ്ഡവാരണിഃ। ന്യവേദയേതാം തത്സര്വം കുമാരാണാം വിചേഷ്ടിതമ്
വിദുരൻ, ഗന്ധാരിയുടെ മകനും പാണ്ഡവരുടെ ആനയും ചെയ്തതെല്ലാം, രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനോടും, രാജകുമാരന്മാരുടെ പ്രവൃത്തികൾക്കൊന്നും വിശദമായി അറിയിച്ചു.