ക്ഷത്തര്യദ്ഗുരുരാചാര്യോ ബ്രവീതി കുരു തത്തഥാ। ന ഹീദൃശം പ്രിയം മന്യേ ഭവിതാ ധര്മവത്സല
ക്ഷത്താ, ഗുരു എന്ത് കല്പിച്ചാലും അതു ചെയ്യണം; ധര്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നവാ, അതിനേക്കാള് പ്രിയപ്പെട്ടത് ഒന്നുമില്ലെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു.
തതോ രാജാനമാമന്ത്ര്യ വിദുരാനുമതോപി ഹി। ഭാരദ്വാജോ മഹാപ്രാജ്ഞോ മാപയാമാസ മേദിനീമ്
അതിനുശേഷം രാജാവിനോട് അനുമതി വാങ്ങി, വിദ്യുരിന്റെ സമ്മതത്തോടുകൂടി, ഭാരദ്വാജന് ആ ജ്ഞാനി നിലം അളന്നു തയ്യാറാക്കി.
സമാമവൃക്ഷാം നിര്ഗുലമാമുദക്പ്രവണസംസ്ഥിതാമ്। തസ്യാം ഭൂമൌ ബലിം ചക്രേ തിഥൌ നക്ഷത്രപൂജിതേ
വൃക്ഷങ്ങളോ ചരണ്ടുകളോ ഇല്ലാത്ത സമതലഭൂമിയിൽ, വെള്ളം സമീപമുള്ള സ്ഥലത്ത്, ചന്ദ്രനക്ഷത്രങ്ങൾ അനുകൂലമായ ഒരു പുണ്യദിനത്തിൽ അവൻ ബലികഴിച്ചു.
അവഘുഷ്ടം പുരം ചാപി തദര്ഥം ഭരതര്ഷഭ। രങ്ഗഭൂമൌ സുവിപുലം ശാസ്ത്രദൃഷ്ടം യഥാവിധി
അത് വേണ്ടി, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, നഗരത്തിൽ മുഴുവൻ അറിയിപ്പു നൽകി, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായും യഥാവിധിയുമുള്ള വലിയൊരു അരങ്ങും ഒരുക്കി.
പ്രേക്ഷാഗാരം സുവിഹിതം ചക്രസ്തേ തസ്യ ശില്പിനഃ। രക്ഷാം സര്വായുധോപേതാം സ്ത്രീണാം ചൈവ നരര്ഷഭ
അവിടെ ശില്പികൾ സുനിശിതമായ ഒരു ദർശനമന്ദപം നിർമ്മിച്ചു; ആയുധധാരികളായ സംരക്ഷകരെയും സ്ത്രീകൾക്കുള്ള സുരക്ഷയും ഒരുക്കി.
മഞ്ചാംശ്ച കാരയാമാസുര്യത്ര ജാനപദാ ജനാഃ। വിപുലാനുച്ഛ്രയോപേതാഞ്ശിബികാശ്ച മഹാധനാഃ
ജനങ്ങൾ ഇരിക്കാൻ വലിയ ഉയരമുള്ള മഞ്ചകളും, സമ്പന്നരും ഭംഗിയുമുള്ള ശിബികകളും അവിടെ ഒരുക്കി.
തസ്മിംസ്തതോഽഹനി പ്രാപ്തേ രാജാ സസചിവസ്തദാ। `സാന്തഃപുരഃ സഹാമാത്യോ വ്യാസസ്യാനുമതേ തദാ।' ഭീഷ്മം പ്രമുഖതഃ കൃത്വാ കൃപം ചാചാര്യസത്തമമ്
ആ ദിവസം എത്തിയപ്പോൾ, രാജാവും മന്ത്രിമാരും അന്തഃപുരവും, വ്യാസന്റെ അനുമതിയോടെ, ഭീഷ്മനെ മുൻപിൽ വെച്ച്, മഹാനായ ഗുരു കൃപനെയും കൂട്ടി അവിടെ എത്തി.
ബാഹ്ലീകം സോമദത്തം ച ഭൂരിശ്രവസമേവ ച। കുരൂനന്യാംശ്ച സചിവാനാദായ നഗരാദ്ബഹിഃ
ബാഹ്ലീകനെ, സോമദത്തനെയും, ഭൂരിശ്രവസ്സിനെയും, മറ്റു കുറുവംശീയരെയും മന്ത്രിമാരെയും നഗരത്തിൽ നിന്ന് കൂട്ടി കൊണ്ടുവന്നു.
രങ്ഗഭൂമിം സമാസാദ്യ ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹിതോ നൃപഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം രാജാവ് അരങ്ങിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
മുക്താജാലപരിക്ഷിപ്തം വൈദൂര്യമമിശോഭിതമ്। ശാതകുമ്ഭമയം ദിവ്യം പ്രേക്ഷാഗാരമുപാഗമത്
മുത്തു വലകളും വൈഡൂര്യമണികൾക്കൊണ്ടും തിളങ്ങുന്ന പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ദിവ്യമായ ദർശനമന്ദപത്തിലേക്ക് അവൻ കടന്നു.
ഗാന്ധാരീ ച മഹാഭാഗാ കുന്തീ ച ജയതാം വര। സ്ത്രിയശ്ച രാജ്ഞഃ സര്വാസ്താഃ സപ്രേഷ്യാഃ സപരിച്ഛദാഃ
മഹാഭാഗയായ ഗാന്ധാരിയും വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ കുഞ്ഞിയും, രാജാവിന്റെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും അവരുടെ ദാസിമാരും ആഭരണങ്ങളുമൊത്ത് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹര്ഷാദാരുരുഹുര്മഞ്ചാന്മേരും ദേവസ്ത്രിയോ യഥാ। ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയാദ്യം ച ചാതുര്വര്ണ്യം പുരാദ്ദ്രുതമ്
സന്തോഷത്തോടെ അവർ മഞ്ചകളിൽ കയറി, ദേവസ്ത്രികൾ മെരുപർവതത്തിൽ കയറുന്നതുപോലെ; ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ തുടങ്ങി നാലു വർണ്ണക്കാരും നഗരത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ എത്തി.
ദര്ശനേപ്സുഃ സമഭ്യാഗാത്കുമാരാണാം കൃതാസ്ത്രതാമ്। ക്ഷണേനൈകസ്ഥതാം തത്ര ദര്ശനേപ്സുര്ജഗാമ ഹ
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ രാജകുമാരന്മാരെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച ജനങ്ങൾ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവിടെ ഒത്തുചേർന്നു.
പ്രവാദിതൈശ്ച വാദിത്രൈര്ജനകൌതൂഹലേന ച। മഹാര്ണവ ഇവ ക്ഷുബ്ധഃ സമാജഃ സോഽഭവത്തദാ
വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിലും ജനങ്ങളുടെ ആവേശത്തിലും ആ സമ്മേളനം വലിയ കടലുപോലെ അലയടിച്ചു.
തതഃ ശുക്ലാമ്ബരധരഃ ശുക്ലയജ്ഞോപവീതവാന്। ശുക്ലകേശഃ സിതശ്മശ്രുഃ ശുക്ലാല്യാനുലേപനഃ
ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചും, വെള്ളയജ്ഞോപവീതം, വെള്ളമുടിയും വെള്ളമൂച്ചയും, വെള്ളതൈലം പുരട്ടിയും ആചാര്യൻ അപ്പോൾ അകത്തു കടന്നു.
രങ്ഗമധ്യം തദാചാര്യഃ സപുത്രഃ പ്രവിവേശ ഹ। നഭോ ജലധരൈര്ഹീനം സാങ്ഗാരക ഇവാംശുമാന്
ആ ആചാര്യൻ തന്റെ മകനോടൊപ്പം അരങ്ങിന്റെ നടുവിലേക്ക് കടന്നു, മേഘങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ആകാശത്തിൽ ചൊരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സൂര്യനും അങ്ങാരകനും പോലെ.
വ്യാസസ്യാനുമതേ ചക്രേ ബലിം ബലവതാം വരഃ। ബ്രാഹ്മണാംസ്തു സുമന്ത്രജ്ഞാന്കാരയാമാസ മങ്ഗലമ്
വ്യാസന്റെ അനുമതിയോടെ, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ബലി അർപ്പിച്ചു; മന്ത്രജ്ഞന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൊണ്ട് മംഗളകർമ്മങ്ങളും നടത്തിച്ചു.
സുവര്ണമണിരത്നാനി വസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച। പ്രദദൌ ദക്ഷിണാം രാജാ ദ്രോണായ ച കൃപായ ച
രാജാവ് പൊന്നും രത്നങ്ങളും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ദാനമായി ദ്രോണനും കൃപനും നൽകി.
സുഖപുണ്യാഹഘോഷസ്യ പുണ്യസ്യ സമനന്തരമ്। വിവിശുര്വിവിധം ഗൃഹ്യ ശസ്ത്രോപകരണം നരാഃ
പുണ്യവും സന്തോഷവും പ്രഖ്യാപിച്ചശേഷം, പുരുഷന്മാർ ഓരോരുത്തരും വിവിധ ആയുധോപകരണങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്ത് അകത്തു കടന്നു.
തതോ ബദ്ധാങ്ഗുലിത്രാണാ ബദ്ധകക്ഷ്യാ മഹാരഥാഃ। ബദ്ധഥൂണാഃ സധനുഷോ വിവിശുര്ഭരതര്ഷഭാഃ
അതിനുശേഷം, വിരൽരക്ഷകളും കക്ഷ്യാബന്ധങ്ങളും ക്വിവറും വില്ലും കെട്ടിയ മഹാരഥന്മാർ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ അകത്തു കടന്നു.
രങ്ഗമധ്യേ സ്ഥിതം ദ്രോണമഭിവാദ്യ നരര്ഷഭാഃ। ചക്രുഃ പൂജാം യഥാന്യായം ദ്രോണസ്യ ച കൃപസ്യ ച
അരങ്ങിന്റെ നടുവിൽ ദ്രോണമുനിയെയും കൃപാചാര്യനെയും ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ച്, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ അവർക്കു യഥാവിധി ആദരം നടത്തി.
ആശീര്ഭിശ്ച പ്രയുക്താഭിഃ സര്വേ സംഹൃഷ്ടമാനസാഃ। അഭിവാദ്യ പുനഃ ശസ്ത്രാന്ബലിപുഷ്പൈഃ സമര്ചിതാന്
ആശീർവാദങ്ങൾ ലഭിച്ച സന്തോഷഭരിതഹൃദയങ്ങളോടെ, എല്ലാവരും വീണ്ടും ആയുധങ്ങളെ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച് ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു.
രക്തചന്ദനസംമിശ്രൈഃ സ്വയമര്ചന്തി കൌരവാഃ। രക്തചന്ദനദിഗ്ധാശ്ച രക്തമാല്യാനുധാരിണഃ
കൗരവർ സ്വയം ചുവപ്പു ചന്ദനത്തിൽ മുക്കിയ ആയുധങ്ങൾക്കു പൂജ ചെയ്തു; അവർ ചുവപ്പു ചന്ദനത്തിൽ തേച്ചു, ചുവന്ന പൂമാലകൾ ധരിച്ചിരുന്നതും കാണാം.
സര്വേ രക്തപതാകാശ്ച സര്വേ രക്താന്തലോചനാഃ। ദ്രോണേന സമനുജ്ഞാതാ ഗൃഹ്യ ശസ്ത്രം പരന്തപാഃ
എല്ലാവരും ചുവന്ന പതാകകൾ പിടിച്ചു, കണ്ണുകൾ ചുവന്നതായും ദ്രോണമുനിയുടെ അനുമതിയോടെ ശത്രുനാശകർ ആയുധങ്ങൾ എടുത്തതും ആയിരുന്നു.
ധനൂംഷി പൂര്വ സംഗൃഹ്യ തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷിതാഃ। സജ്യാനി വിവിധാകാരാഃ ശരൈഃ സന്ധായ കൌരവാ
ആദ്യം, ശുദ്ധമായ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വില്ലുകൾ കൈവശം എടുത്ത്, കൗരവർ അവയെ വിവിധ രീതിയിൽ കെട്ടി, അമ്പുകൾ വില്ലിൽ കെട്ടി ഒരുക്കി.
ജ്യാഘോഷം തലഘോഷം ച കൃത്വാ ഭൂതാന്യമോഹയന്
വില്ലിന്റെ നാരിന്റെ ശബ്ദവും കൈകളുടെ താളവും ഉണ്ടാക്കി, അവർ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും അത്ഭുതത്തിലാക്കി.
അനുജ്യേഷ്ഠം ച തേ തത്ര യുധിഷ്ഠിരപുനരോഗമാഃ। ചക്രുരസ്ത്രം മഹാവീര്യാഃ കുമാരാഃ പരമാദ്ഭുതമ്
അവിടെ, യുധിഷ്ഠിരൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച്, മഹാശക്തിയുള്ള രാജകുമാരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയമില്ലാതെ അത്ഭുതകരമായ ആയുധപ്രയോഗങ്ങൾ നടത്തി.
കേഷാംചിത്തത്ര മാല്യേഷു ശരാ നിപതിതാ നൃപ। കേഷാംചിത്പുഷ്പമുകുടേ നിപതന്തി സ്മ സായകാഃ
രാജാവേ, അവിടെ ചിലരുടെ പൂമാലകളിൽ അമ്പുകൾ വീണു; ചിലരുടെ പൂക്കിരീടങ്ങളിൽ അമ്പുകൾ പതിച്ചു.
കേചില്ലക്ഷ്യാണി വിവിധൈര്ബാണൈരാഹിതലക്ഷണൈഃ। ബിഭിദുര്ലാഘവോത്സൃഷ്ടൈര്ഗുരൂണി ച ലഘൂനി ച
ചിലർ വിവിധ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി അടയാളപ്പെടുത്തിയ അമ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച്, വലിയതും ചെറുതുമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ അതിവിദഗ്ധമായി തൊടുത്തു.
കേചിച്ഛരാക്ഷേപഭയാച്ഛിരാംസ്യവനനാമിരേ। മനുജാ ധൃഷ്ടമപരേ വീക്ഷാഞ്ചക്രുഃ സുവിസ്മിതാഃ
ചിലർ അമ്പ് തെറ്റുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ തല തിരിച്ചു; മറ്റുള്ള ധൈര്യശാലികൾ അത്ഭുതത്തോടെ കാഴ്ച നോക്കി.