മുഹൂര്താദിവ തം ദ്രോണസ്തഥൈവ സമഭാഷത। പശ്യസ്യേനം സ്ഥിതം ഭാസം ദ്രുമം മാമപി ചാര്ജുന
ഒരു നിമിഷം കഴിഞ്ഞ് ദ്രോണമുനി വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'അർജുനാ, നീ ആ പക്ഷിയും മരവും എന്നെയും കാണുന്നുണ്ടോ?'
പശ്യാമ്യേകം ഭാസമിതി ദ്രോണം പാര്ഥോഽഭ്യഭാഷത। ന തു വൃക്ഷം ഭവന്തം വാ പശ്യാമീതി ച ഭാരത
പാർഥൻ ദ്രോണമുനിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ പക്ഷിയെ മാത്രം കാണുന്നു; മരവും നിങ്ങളെയും കാണുന്നില്ല.'
തതഃ പ്രീതമനാ ദ്രോണോ മുഹൂര്താദിവ തം പുനഃ। പ്രത്യഭാഷത ദുര്ധര്ഷഃ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥമ്
അപ്പോൾ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ദ്രോണമുനി വീണ്ടും പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥിയോട് ചോദിച്ചു.
ഭാസം പശ്യസി യദ്യേനം തഥാ ബ്രൂഹി പുനര്വചഃ। ശിരഃ പശ്യാമി ഭാസസ്യ ന ഗാത്രമിതി സോഽബ്രവീത്
'നീ പക്ഷിയെ കാണുന്നുണ്ടെങ്കിൽ വീണ്ടും പറയൂ, എന്താണ് കാണുന്നത്?' അർജുനൻ പറഞ്ഞു: 'പക്ഷിയുടെ തല മാത്രം കാണുന്നു; ശരീരം കാണുന്നില്ല.'
അര്ജുനേനൈവമുക്തസ്തു ദ്രോണോ ഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ। മുഞ്ചസ്വേത്യബ്രവീത്പാര്ഥം സ മുമോചാവിചാരയന്
അർജുനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷത്തിൽ രോമാഞ്ചംകൊണ്ട ദ്രോണമുനി പറഞ്ഞു: 'അമ്പ് വിടു.' അർജുനൻ ഒരു ചിന്തയും കൂടാതെ അമ്പ് വിട്ടു.
തതസ്തസ്യ ഗസ്ഥസ്യ ക്ഷുരേണ നിശിതേന ച। ശിര ഉത്കൃത്യ തരസാ പാതയാമാസ പാണ്ഡവഃ
അപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ അതിവേഗത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് ആ പക്ഷിയുടെ തല വെട്ടി താഴെ വീഴ്ത്തി.
തസ്മിന്കര്മണി സംസിദ്ധേ പര്യഷ്വജത പാണ്ഡവമ്। മേനേ ച ദ്രുപദം സങ്ഖ്യേ സാനുബന്ധം പരാജിതമ്
ആ പ്രവർത്തി വിജയിച്ചപ്പോൾ ദ്രോണമുനി പാണ്ഡവനെ അണകയാക്കി, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രുപദനും കൂട്ടുകാരും തോറ്റുവെന്ന് കരുതി.
കസ്യ ചിത്ത്വഥ കാലസ്യ സശിഷ്യോഽങ്ഗിരസാം വരഃ। ജഗാമ ഗങ്ഗാമഭിതോ മജ്ജിതും ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം കുറേ കാലം കഴിഞ്ഞ്, അംഗിരസരുടെ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണമുനി ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ഗംഗയിൽ കുളിക്കാൻ പോയി.
അവഗാഢമഥോ ദ്രോണം സലിലേ സലിലേചരഃ। ഗ്രാഹോ ജഗ്രാഹ ബലവാഞ്ജങ്ഘാന്തേ കാലചോദിതഃ
ദ്രോണമുനി വെള്ളത്തിൽ ഇറങ്ങിയപ്പോൾ, ഭയങ്കരമായ ഒരു മുതല അവന്റെ കാലിൽ പിടിച്ചു, വിധിയുടെ പ്രകാരം.
സ സമര്ഥോഽപി മോക്ഷായ ശിഷ്യാന്സര്വാനചോദയത്। ഗ്രാഹം ഹത്വാ തു മോക്ഷ്യധ്വം മാമിതി ത്വരയന്നിവ
സ്വന്തമായി മോചിതനാകാൻ കഴിയുമ്പോഴും, ദ്രോണമുനി എല്ലാ ശിഷ്യന്മാരോടും പറഞ്ഞു: 'മുതലയെ കൊല്ലി എനിക്ക് മോചനം നൽകൂ, വേഗം.'
തദ്വാക്യസമകാലം തു ബീഭത്സുര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ। അവാര്യൈഃ പഞ്ചഭിര്ഗ്രാഹം മഗ്നമമ്ഭസ്യതാഡയത്
അപ്പോൾ തന്നെ, ഭീമസേനൻ അഞ്ചു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ടു വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന മുതലയെ കുത്തി.
ഇതരേ ത്വഥ സംമൂഢാസ്തത്രപത്ര പ്രപേദിരേ। തം തു ദൃഷ്ട്വാ ക്രിയോപേതം ദ്രോണോഽമന്യത പാണ്ഡവമ്
മറ്റുള്ളവർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ അമ്പുകൾ എവിടെയോ വിട്ടു; എന്നാൽ അർജുനന്റെ കൃത്യത കണ്ടു ദ്രോണമുനി അവനെ ശ്രേഷ്ഠനായി കരുതി.
വിശിഷ്ടം സര്വശിഷ്യേഭ്യഃ പ്രീതിമാംശ്ചാഭവത്തദാ। സ പാര്ഥബാണൈര്ബഹുധാ ഖണ്ഡശഃ പരികല്പിതഃ
അവൻ എല്ലാ ശിഷ്യന്മാരിലും മികച്ചവനാണെന്ന് ദ്രോണമുനിക്ക് തോന്നി സന്തോഷം നിറഞ്ഞു; അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മുതല പല ഭാഗങ്ങളായി മുറിഞ്ഞു.
ഗ്രാഹഃ പഞ്ചത്വമാപേദേ ജങ്ഘാം ത്യക്ത്വാ മഹാത്മനഃ। `സര്വക്രിയാഭ്യനുജ്ഞാനാത്തഥാ ശിഷ്യാന്സമാനയത്
മുതല മരിച്ചപ്പോൾ, മഹാത്മാവിന്റെ കാലിൽ നിന്ന് വിട്ടു; എല്ലാവരും സമ്മതിച്ചുകൊണ്ട് ശിഷ്യന്മാരെ ദ്രോണമുനി ഒന്നിച്ചു കൂട്ടി.
ദുര്യോധനം ചിത്രസേനം ദുഃശാസനവിവിംശതീ। അര്ജുനം ച സമാനീയ ഹ്യശ്വത്ഥാമാനമേവ ച
അപ്പോള് ദ്രോണന് ദുര്യോധനനെയും ചിത്രസേനനെയും ദുഃശാസനനെയും വിവിംശതിയെയും അര്ജുനനെയും അശ്വത്താമനെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി.
ശിശുകം മൃണ്മയം കൃത്വാ ദ്രോണോ ഗങ്ഗാജലേ തതഃ। ശിഷ്യാണാം പശ്യതാം ചൈവ ക്ഷിപതി സ്മ മഹാഭുജഃ
ശക്തനായ ദ്രോണന് ഒരു മണ്ണ് കൊണ്ടുള്ള കുട്ടിയെ ഉണ്ടാക്കി, ശിഷ്യന്മാര് നോക്കുന്തോറും അതിനെ ഗംഗാനദിയില് ഇടിച്ചു.
ചക്ഷുഷീ വാസസാ ചൈവ ബദ്ധ്വാ പ്രാദാച്ഛരാസനമ്। ശിശുകം വിദ്ധ്യതേമം വൈ ജലസ്ഥം ബദ്ധചക്ഷുഷഃ
അവന് ആ കുട്ടിയുടെ കണ്ണുകളും വസ്ത്രവും തുണിയാല് മൂടി ലക്ഷ്യം വെച്ചു, പിന്നെ പറഞ്ഞു: 'നീരില് ഒഴുകുന്ന ഈ കുട്ടിയെ കണ്ണടച്ച് വെടിവെച്ചു കാണിക്കൂ.'
തത്ക്ഷണേനൈവ ബീഭത്സുരാവാപൈര്ദശഭിര്വശീ। പഞ്ചകൈരനുവിവ്യാധ മഗ്നം ശിശുകമമ്ഭസി
അന്നേരം തന്നെ ബീഭത്സു എന്ന അര്ജുനന് പത്ത് അമ്പുകള് കൊണ്ടും പിന്നെ അഞ്ചു അമ്പുകള് കൊണ്ടും വെള്ളത്തില് മുങ്ങിയ ആ കുട്ടിയെ കുത്തി.
താഃ സ ദൃഷ്ട്വാ ക്രിയാഃ സര്വാ ദ്രോണോഽമന്യത പാണ്ഡവമ്। വിശിഷ്ടം സര്വശിഷ്യേഭ്യഃ പ്രീതിമാംശ്ചാഭവത്തദാ।' തഥാബ്രവീന്മഹാത്മാനം ഭാരദ്വാജോ മഹാരഥമ്
ഈ സകല കൃത്യങ്ങളും കണ്ട ദ്രോണന് പാണ്ഡവനെ എല്ലാ ശിഷ്യന്മാരിലും മികച്ചവനെന്ന് കരുതി സന്തോഷിച്ചു; അപ്പോള് ഭാരദ്വാജന് ആ മഹാത്മാവായ രഥിയോട് പറഞ്ഞു.
ഗൃഹാണേദം മഹാബാഹോ വിശിഷ്ടമതിദുര്ധരമ്। അസ്ത്രം ബ്രഹ്മശിരോ നാമ സപ്രയോഗനിവര്തനമ്
ശക്തനായവാ, ഇതാ ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ള ബ്രഹ്മശിരസ് എന്ന ആയുധം അതിന്റെ ഉപയോഗവും പിൻവലിക്കലും ഉള്പ്പെടെ നീ സ്വീകരിക്കൂ.
ന ച തേ മാനുഷേഷ്വേതത്പ്രയോക്തവ്യം കഥംചന। ജഗദ്വിനിര്ദഹേദേതദല്പതേജസി പാതിതമ്
പക്ഷേ, മനുഷ്യരില് ആരോടും ഇതു ഒരിക്കലും ഉപയോഗിക്കരുത്; ശക്തി കുറഞ്ഞവനോടു ഉപയോഗിച്ചാല് ലോകം തന്നെ നശിക്കും.
അസാമാന്യമിദം താത ലോകേഷ്വസ്ത്രം നിഗദ്യതേ। തദ്ധാരയേഥാഃ പ്രയതഃ ശൃണു ചേദം വചോ മമ
മകനേ, ഈ ആയുധം ലോകത്ത് അപൂര്വ്വമായതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അതിനാല് അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ കൈവശം വെയ്ക്കണം, എന്റെ വാക്കുകള് കേള്ക്കൂ.
ബാധേതാമാനുഷഃ ശത്രുര്യദി ത്വാം വീര കശ്ചന। തദ്വധായ പ്രയുഞ്ജീഥാസ്തദസ്ത്രമിദമാഹവേ
വീരനേ, മനുഷ്യരില് ആരെങ്കിലും നിന്നെ അതിക്രമിച്ചാല് അവനെ സംഹരിക്കാന് യുദ്ധത്തില് ഈ ആയുധം ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.
തഥേതി സംപ്രതിശ്രുത്യ ബീഭത്സുഃ സ കൃതാഞ്ജലിഃ। ജഗ്രാഹ പരമാസ്ത്രം തദാഹ ചൈനം പുനര്ഗുരുഃ। ഭവിതാ ത്വത്സമോ നാന്യഃ പുമാഁല്ലോകേ ധനുര്ധരഃ
അര്ജുനന് അങ്ങനെ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് കൈകൂപ്പി ആ പരമായുധം സ്വീകരിച്ചു; പിന്നെയും ഗുരു അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ലോകത്ത് നിന്നെപ്പോലൊരു വില്ലാളന് വേറൊരാളില്ല.'
കൃതാസ്ത്രാന്ധാര്തരാഷ്ട്രാംശ്ച പാണ്ഡുപുത്രാംശ്ച ഭാരത। ദൃഷ്ട്വാ ദ്രോണോഽബ്രവീദ്രാജന്ധൃതരാഷ്ട്രം ജനേശ്വരമ്
ധൃതരാഷ്ട്രനും പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളും ആയുധവിദ്യയില് പ്രാവീണ്യം നേടിയതറിഞ്ഞ ദ്രോണന് രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് പറഞ്ഞു.
കൃപസ്യ സോമദത്തസ്യ വാഹ്ലീകസ്യ ച ധീമതഃ। ഗാങ്ഗേയസ്യ ച സാന്നിധ്യേ വ്യാസസ്യ വിദുരസ്യ ച
കൃപ, സോമദത്തന്, ബാഹ്ലികന്, ഗാംഗേയന്, വ്യാസന്, വിദ്യുര് ഇവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്നു ഇത്.
രാജന്സംപ്രാപ്തവിദ്യാസ്തേ കുമാരാഃ കുരുസത്തമ। തേ ദര്ശയേയുഃ സ്വാം ശിക്ഷാം രാജന്നനുമതേ തവ
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, രാജകുമാരന്മാര് ഇപ്പോള് വിദ്യയില് പ്രാവീണ്യം നേടി; നിങ്ങളുടെ അനുമതിയോടെ അവര് അവരുടെ കഴിവ് കാണിക്കട്ടെ.
തതോഽബ്രവീന്മഹാരാജഃ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ
അതിനുശേഷം മഹാരാജാവ് ഹൃദയത്തില് ആനന്ദത്തോടെ പറഞ്ഞു.
യദാനുമന്യസേ കാലം യസ്മിന്ദേശേ യഥായഥാ। തഥാതഥാ വിധാനായ സ്വയമാജ്ഞാപയസ്വ മാമ്
നീ യോജിച്ച സമയത്തും സ്ഥലത്തും എങ്ങനെ വേണമെങ്കിലും, അതുപോലെ ക്രമീകരിക്കാന് എന്നോട് നേരിട്ട് കല്പിക്കൂ.
സ്പൃഹയാമ്യദ്യ നിര്വേദാന്പുരുഷാണാം സചക്ഷുഷാമ്। അസ്ത്രഹേതോഃ പരാക്രാന്താന്യേ മേ ദ്രക്ഷ്യന്തി പുത്രകാന്
ഇന്ന് എന്റെ കണ്ണുകള് കൊണ്ട് എന്റെ മക്കള് ആയുധവിദ്യയില് പരാക്രമം കാണിച്ച് മറ്റുള്ളവരെ മറികടക്കുന്നത് കാണാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.