തതോ വിതതധന്വാനം ദ്രോണസ്തം കുരുനന്ദനമ്। സ മുഹൂര്താദുവാചേദം വചനം ഭരതര്ഷഭ
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ വില്ല് വലിച്ചുറപ്പിച്ച് നിൽക്കുന്ന കുരുകുലപുത്രനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വൃക്ഷത്തിന്റെ മുകളിൽ ഉള്ള പക്ഷിയെ കാണുന്നുണ്ടോ?'
പശ്യസി ത്വം ദ്രുമാഗ്രസ്ഥം ഭാസം നരവരാത്മജ। പശ്യാമീത്യേവമാചാര്യം പ്രത്യുവാച യുധിഷ്ഠിരഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ ഗുരുവിന് മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ കാണുന്നു, ഗുരുവേ, വൃക്ഷത്തിന്റെ മുകളിൽ പക്ഷിയെ ഞാൻ കാണുന്നു.'
സ മുഹൂര്താദിവ പുനര്ദ്രോണസ്തം പ്രത്യഭാഷത। അഥ വൃക്ഷമിമം മാം വാ ഭ്രാതൄന്വാഽപി പ്രപശ്യസി
അൽപസമയം കഴിഞ്ഞ് ദ്രോണൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'നീ ഈ വൃക്ഷം, എന്നെ, അല്ലെങ്കിൽ സഹോദരന്മാരെയും കാണുന്നുണ്ടോ?'
തമുവാച സ കൌന്തേയഃ പശ്യാമ്യേനം നവസ്പതിമ്। ഭന്തം ച തഥാ ഭ്രാതൄന്ഭാസം ചേതി പുനഃപുനഃ
കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഈ വൃക്ഷവും, നിങ്ങളെയും, സഹോദരന്മാരെയും, പക്ഷിയെയും വീണ്ടും വീണ്ടും കാണുന്നു.'
തമുവാചാപസര്പേതി ദ്രോണോഽപ്രീതമനാ ഇവ। നൈതച്ഛക്യം ത്വയാ വേദ്ധും ലക്ഷ്യമിത്യേവ കുത്സയന്
ദ്രോണൻ സന്തോഷമില്ലാതെ പറഞ്ഞു: 'നീ മാറിനിൽക്കൂ. ഈ ലക്ഷ്യം നിന്നാൽ എടുക്കാൻ കഴിയില്ല,' എന്ന് അവനെ നിന്ദിച്ചു.
തതോ ദുര്യോധനാദീംസ്താന്ധാര്തരാഷ്ട്രാന്മഹായശാഃ। തേനൈവ ക്രമയോഗേന ജിജ്ഞാസുഃ പര്യപൃച്ഛത
അതിനുശേഷം, മഹാശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണൻ, അതേ ക്രമത്തിൽ ദുര്യോധനനും മറ്റ് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെയും പരീക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അന്യാംശ്ച ശിഷ്യാന്ഭീമാദീന്രാജ്ഞശ്ചൈവാന്യദേശജാന്। യദാ ച സര്വേ തത്സര്വം പശ്യാമ ഇതി കുത്സിതാഃ
ഭീമനും മറ്റു ശിഷ്യന്മാരും മറ്റു ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാരും ഇതെല്ലാം കണ്ടപ്പോൾ, നമുക്ക് ഇത് ലജ്ജാകരമാണെന്ന് തോന്നുന്നു.
തതോ ധനഞ്ജയം ദ്രോണഃ സ്മയമാനോഽഭ്യഭാഷത। ത്വയേദാനീം പ്രഹര്തവ്യമേതല്ലക്ഷ്യം വിലോക്യതാമ്
അപ്പോൾ ദ്രോണമുനി പുഞ്ചിരിയോടെ ധനഞ്ജയനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ നീ ഈ ലക്ഷ്യം നോക്കി അമ്പ് എറിയണം.'
മദ്വാക്യസമകാലം തേ മോക്തവ്യോഽത്ര ഭവേച്ഛരഃ। വിതത്യ കാര്മുകം പുത്ര തിഷ്ഠ താവന്മുഹൂര്തകമ്
'ഞാൻ പറയുന്ന സമയത്ത് തന്നെ നീ അമ്പ് വിടണം. അമ്പ് വലിച്ച്, മകനേ, ഒരു നിമിഷം കാത്തുനിൽക്കു.'
ഏവമുക്തഃ സവ്യസാചീ മണ്ഡലീകൃതകാര്മുകഃ। തസ്ഥൌ ഭാസം സമുദ്ദിശ്യ ഗുരുവാക്യപ്രചോദിതഃ
ഇങ്ങനെ ഗുരുവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, സവ്യാസാചി അമ്പ് വലിച്ച് പക്ഷിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഉറച്ചു നിന്നു.
മുഹൂര്താദിവ തം ദ്രോണസ്തഥൈവ സമഭാഷത। പശ്യസ്യേനം സ്ഥിതം ഭാസം ദ്രുമം മാമപി ചാര്ജുന
ഒരു നിമിഷം കഴിഞ്ഞ് ദ്രോണമുനി വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'അർജുനാ, നീ ആ പക്ഷിയും മരവും എന്നെയും കാണുന്നുണ്ടോ?'
പശ്യാമ്യേകം ഭാസമിതി ദ്രോണം പാര്ഥോഽഭ്യഭാഷത। ന തു വൃക്ഷം ഭവന്തം വാ പശ്യാമീതി ച ഭാരത
പാർഥൻ ദ്രോണമുനിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ പക്ഷിയെ മാത്രം കാണുന്നു; മരവും നിങ്ങളെയും കാണുന്നില്ല.'
തതഃ പ്രീതമനാ ദ്രോണോ മുഹൂര്താദിവ തം പുനഃ। പ്രത്യഭാഷത ദുര്ധര്ഷഃ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥമ്
അപ്പോൾ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ദ്രോണമുനി വീണ്ടും പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥിയോട് ചോദിച്ചു.
ഭാസം പശ്യസി യദ്യേനം തഥാ ബ്രൂഹി പുനര്വചഃ। ശിരഃ പശ്യാമി ഭാസസ്യ ന ഗാത്രമിതി സോഽബ്രവീത്
'നീ പക്ഷിയെ കാണുന്നുണ്ടെങ്കിൽ വീണ്ടും പറയൂ, എന്താണ് കാണുന്നത്?' അർജുനൻ പറഞ്ഞു: 'പക്ഷിയുടെ തല മാത്രം കാണുന്നു; ശരീരം കാണുന്നില്ല.'
അര്ജുനേനൈവമുക്തസ്തു ദ്രോണോ ഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ। മുഞ്ചസ്വേത്യബ്രവീത്പാര്ഥം സ മുമോചാവിചാരയന്
അർജുനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷത്തിൽ രോമാഞ്ചംകൊണ്ട ദ്രോണമുനി പറഞ്ഞു: 'അമ്പ് വിടു.' അർജുനൻ ഒരു ചിന്തയും കൂടാതെ അമ്പ് വിട്ടു.
തതസ്തസ്യ ഗസ്ഥസ്യ ക്ഷുരേണ നിശിതേന ച। ശിര ഉത്കൃത്യ തരസാ പാതയാമാസ പാണ്ഡവഃ
അപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ അതിവേഗത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് ആ പക്ഷിയുടെ തല വെട്ടി താഴെ വീഴ്ത്തി.
തസ്മിന്കര്മണി സംസിദ്ധേ പര്യഷ്വജത പാണ്ഡവമ്। മേനേ ച ദ്രുപദം സങ്ഖ്യേ സാനുബന്ധം പരാജിതമ്
ആ പ്രവർത്തി വിജയിച്ചപ്പോൾ ദ്രോണമുനി പാണ്ഡവനെ അണകയാക്കി, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രുപദനും കൂട്ടുകാരും തോറ്റുവെന്ന് കരുതി.
കസ്യ ചിത്ത്വഥ കാലസ്യ സശിഷ്യോഽങ്ഗിരസാം വരഃ। ജഗാമ ഗങ്ഗാമഭിതോ മജ്ജിതും ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം കുറേ കാലം കഴിഞ്ഞ്, അംഗിരസരുടെ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണമുനി ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ഗംഗയിൽ കുളിക്കാൻ പോയി.
അവഗാഢമഥോ ദ്രോണം സലിലേ സലിലേചരഃ। ഗ്രാഹോ ജഗ്രാഹ ബലവാഞ്ജങ്ഘാന്തേ കാലചോദിതഃ
ദ്രോണമുനി വെള്ളത്തിൽ ഇറങ്ങിയപ്പോൾ, ഭയങ്കരമായ ഒരു മുതല അവന്റെ കാലിൽ പിടിച്ചു, വിധിയുടെ പ്രകാരം.
സ സമര്ഥോഽപി മോക്ഷായ ശിഷ്യാന്സര്വാനചോദയത്। ഗ്രാഹം ഹത്വാ തു മോക്ഷ്യധ്വം മാമിതി ത്വരയന്നിവ
സ്വന്തമായി മോചിതനാകാൻ കഴിയുമ്പോഴും, ദ്രോണമുനി എല്ലാ ശിഷ്യന്മാരോടും പറഞ്ഞു: 'മുതലയെ കൊല്ലി എനിക്ക് മോചനം നൽകൂ, വേഗം.'
തദ്വാക്യസമകാലം തു ബീഭത്സുര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ। അവാര്യൈഃ പഞ്ചഭിര്ഗ്രാഹം മഗ്നമമ്ഭസ്യതാഡയത്
അപ്പോൾ തന്നെ, ഭീമസേനൻ അഞ്ചു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ടു വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന മുതലയെ കുത്തി.
ഇതരേ ത്വഥ സംമൂഢാസ്തത്രപത്ര പ്രപേദിരേ। തം തു ദൃഷ്ട്വാ ക്രിയോപേതം ദ്രോണോഽമന്യത പാണ്ഡവമ്
മറ്റുള്ളവർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ അമ്പുകൾ എവിടെയോ വിട്ടു; എന്നാൽ അർജുനന്റെ കൃത്യത കണ്ടു ദ്രോണമുനി അവനെ ശ്രേഷ്ഠനായി കരുതി.
വിശിഷ്ടം സര്വശിഷ്യേഭ്യഃ പ്രീതിമാംശ്ചാഭവത്തദാ। സ പാര്ഥബാണൈര്ബഹുധാ ഖണ്ഡശഃ പരികല്പിതഃ
അവൻ എല്ലാ ശിഷ്യന്മാരിലും മികച്ചവനാണെന്ന് ദ്രോണമുനിക്ക് തോന്നി സന്തോഷം നിറഞ്ഞു; അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മുതല പല ഭാഗങ്ങളായി മുറിഞ്ഞു.
ഗ്രാഹഃ പഞ്ചത്വമാപേദേ ജങ്ഘാം ത്യക്ത്വാ മഹാത്മനഃ। `സര്വക്രിയാഭ്യനുജ്ഞാനാത്തഥാ ശിഷ്യാന്സമാനയത്
മുതല മരിച്ചപ്പോൾ, മഹാത്മാവിന്റെ കാലിൽ നിന്ന് വിട്ടു; എല്ലാവരും സമ്മതിച്ചുകൊണ്ട് ശിഷ്യന്മാരെ ദ്രോണമുനി ഒന്നിച്ചു കൂട്ടി.
ദുര്യോധനം ചിത്രസേനം ദുഃശാസനവിവിംശതീ। അര്ജുനം ച സമാനീയ ഹ്യശ്വത്ഥാമാനമേവ ച
അപ്പോള് ദ്രോണന് ദുര്യോധനനെയും ചിത്രസേനനെയും ദുഃശാസനനെയും വിവിംശതിയെയും അര്ജുനനെയും അശ്വത്താമനെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി.
ശിശുകം മൃണ്മയം കൃത്വാ ദ്രോണോ ഗങ്ഗാജലേ തതഃ। ശിഷ്യാണാം പശ്യതാം ചൈവ ക്ഷിപതി സ്മ മഹാഭുജഃ
ശക്തനായ ദ്രോണന് ഒരു മണ്ണ് കൊണ്ടുള്ള കുട്ടിയെ ഉണ്ടാക്കി, ശിഷ്യന്മാര് നോക്കുന്തോറും അതിനെ ഗംഗാനദിയില് ഇടിച്ചു.
ചക്ഷുഷീ വാസസാ ചൈവ ബദ്ധ്വാ പ്രാദാച്ഛരാസനമ്। ശിശുകം വിദ്ധ്യതേമം വൈ ജലസ്ഥം ബദ്ധചക്ഷുഷഃ
അവന് ആ കുട്ടിയുടെ കണ്ണുകളും വസ്ത്രവും തുണിയാല് മൂടി ലക്ഷ്യം വെച്ചു, പിന്നെ പറഞ്ഞു: 'നീരില് ഒഴുകുന്ന ഈ കുട്ടിയെ കണ്ണടച്ച് വെടിവെച്ചു കാണിക്കൂ.'
തത്ക്ഷണേനൈവ ബീഭത്സുരാവാപൈര്ദശഭിര്വശീ। പഞ്ചകൈരനുവിവ്യാധ മഗ്നം ശിശുകമമ്ഭസി
അന്നേരം തന്നെ ബീഭത്സു എന്ന അര്ജുനന് പത്ത് അമ്പുകള് കൊണ്ടും പിന്നെ അഞ്ചു അമ്പുകള് കൊണ്ടും വെള്ളത്തില് മുങ്ങിയ ആ കുട്ടിയെ കുത്തി.
താഃ സ ദൃഷ്ട്വാ ക്രിയാഃ സര്വാ ദ്രോണോഽമന്യത പാണ്ഡവമ്। വിശിഷ്ടം സര്വശിഷ്യേഭ്യഃ പ്രീതിമാംശ്ചാഭവത്തദാ।' തഥാബ്രവീന്മഹാത്മാനം ഭാരദ്വാജോ മഹാരഥമ്
ഈ സകല കൃത്യങ്ങളും കണ്ട ദ്രോണന് പാണ്ഡവനെ എല്ലാ ശിഷ്യന്മാരിലും മികച്ചവനെന്ന് കരുതി സന്തോഷിച്ചു; അപ്പോള് ഭാരദ്വാജന് ആ മഹാത്മാവായ രഥിയോട് പറഞ്ഞു.
ഗൃഹാണേദം മഹാബാഹോ വിശിഷ്ടമതിദുര്ധരമ്। അസ്ത്രം ബ്രഹ്മശിരോ നാമ സപ്രയോഗനിവര്തനമ്
ശക്തനായവാ, ഇതാ ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ള ബ്രഹ്മശിരസ് എന്ന ആയുധം അതിന്റെ ഉപയോഗവും പിൻവലിക്കലും ഉള്പ്പെടെ നീ സ്വീകരിക്കൂ.