തം തതോഽന്വേഷമാണാസ്തേ വനേ വനനിവാസിനമ്। ദദൃശുഃ പാണ്ഡവാ രാജന്നസ്യന്തമനിശം ശരാന്
അതിനുശേഷം പാണ്ഡവന്മാർ കാട്ടിൽ അവനെ അന്വേഷിച്ചു നടക്കുമ്പോൾ, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ആ യുവാവിനെ അവർ കണ്ടു. അവൻ രാത്രിയും പകലും അമ്പുകൾ വിട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
ന ചൈനമഭ്യജാനംസ്തേ തദാ വികൃതദര്ശനമ്। തഥൈനം പരിപപ്രച്ഛ്രുഃ കോ ഭവാന്കസ്യ വേത്യുത
അപ്പോൾ അവന്റെ രൂപം മാറിയതുകൊണ്ട് പാണ്ഡവന്മാർ അവനെ തിരിച്ചറിയാനായില്ല. അതിനാൽ അവർ ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകനാണ്?'
നിഷാദാധിപതേര്വീരാ ഹിരണ്യധനുഷഃ സുതമ്। ദ്രോണശിഷ്യം ച മാം വിത്ത ധുര്വേദകൃതശ്രമമ്
നിങ്ങൾ അറിയണം, ഞാൻ ഹിരണ്യധനുസ് എന്ന നിഷാദ രാജാവിന്റെ മകനാണ്. ഞാൻ ദ്രോണന്റെ ശിഷ്യനാണ്, വേദങ്ങൾ പഠിച്ച് കഠിനമായ അധ്വാനം ചെയ്തവനാണ്.
തേ തമാജ്ഞായ തത്ത്വേന പുനരാഗമ്യ പാണ്ഡവാഃ। യഥാ വൃത്തം വനേ സര്വം ദ്രോണായാചഖ്യുരദ്ഭുതമ്
പാണ്ഡവന്മാർ ഈ സത്യം മനസ്സിലാക്കി, പിന്നെ തിരികെ വന്ന് കാട്ടിൽ സംഭവിച്ച എല്ലാം അത്ഭുതത്തോടെ ദ്രോണനോട് പറഞ്ഞു.
കൌന്തേയസ്ത്വര്ജുനോ രാജന്നേകലവ്യമനുസ്മരന്। രഹോ ദ്രോണം സമാസാദ്യ പ്രണയാദിദമബ്രവീത്
കുന്തിയുടെ മകൻ അർജുനൻ, ഏകലവ്യനെ ഓർത്ത്, ഒറ്റയ്ക്ക് ദ്രോണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു സ്നേഹപൂർവ്വം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
നന്വഹം പരിരഭ്യൈകഃ പ്രീതിപൂര്വമിദം വചഃ। ഭവതോക്തോ ന മേ ശിഷ്യസ്ത്വദ്വിശിഷ്ടോ ഭവിഷ്യതി
ഭഗവനെ, ഒരിക്കൽ സ്നേഹത്തോടെ എന്നെ ചേർത്ത് പിടിച്ച്, 'എന്റെ ഒരു ശിഷ്യനും നിന്നെക്കാൾ മികവാർന്നവനാവില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞില്ലേ?
അഥ കസ്മാന്മദ്വിശിഷ്ടോ ലോകാദപി ച വീര്യവാന്। അന്യോഽസ്തി ഭവതഃ ശിഷ്യോ നിഷാദാധിപതേഃ സുതഃ
പിന്നെ, എങ്ങനെ നിഷാദ രാജാവിന്റെ ധൈര്യശാലിയായ മകൻ എന്നെക്കാൾ മികവാർന്നവനായി, ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു ശിഷ്യനായി ലോകത്ത് ഉണ്ടാകുന്നു?
മുഹൂര്തമിവ തം ദ്രോണശ്ചിന്തയിത്വാ വിനിശ്ചയമ്। സവ്യസാചിനമാദായ നൈഷാദിം പ്രതി ജഗ്മിവാന്
ദ്രോണൻ കുറച്ചു നേരം ആലോചിച്ച്, അർജുനനെ കൂട്ടി നിഷാദ യുവാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ദദര്ശ മലദിഗ്ധാങ്ഗം ജടിലം ചീരവാസസമ്। ഏകലവ്യം ധനുഷ്പാണിമസ്യന്തമനിശം ശരാന്
അവിടെ ദ്രോണൻ കണ്ടത്: ശരീരത്തിൽ മണ്ണ് പുരട്ടിയ, ജടകൾ ഉള്ള, വൃക്ഷതന്തു വസ്ത്രം ധരിച്ച, ഏകലവ്യൻ അമ്പ് പിടിച്ച് അനന്തമായി അമ്പുകൾ വിടുന്നത്.
ഏകലവ്യസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ ദ്രോണമായാന്തമന്തികാത്। അഭിഗമ്യോപസംഗൃഹ്യ ജഗാമ ശിരസാ മഹീമ്
ദ്രോണൻ അടുത്തേക്ക് വരുന്നത് കണ്ട ഏകലവ്യൻ അടുത്ത് ചെന്നു, ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ച് തല നിലത്ത് തൊട്ടു.
പൂജയിത്വാ തതോ ദ്രോണം വിധിവത്സ നിഷാദജഃ। നിവേദ്യ ശിഷ്യമാത്മാനം തസ്ഥൌ പ്രാഞ്ജലിരഗ്രതഃ
ശിഷ്യൻ ആണെന്നു അറിയിച്ച്, നിഷാദ യുവാവ് ആചാരപ്രകാരം ദ്രോണനെ ആദരിച്ചു, കൈകൂപ്പി മുന്നിൽ നിന്നു.
തതോ ദ്രോണോഽബ്രവീദ്രാജന്നേകലവ്യമിദം വചഃ। യദി ശിഷ്യോഽസി മേ വീര വേതനം ദീയതാം മമ
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ ഏകലവ്യനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എങ്കിൽ എന്റെ ശിഷ്യനാണെങ്കിൽ, ഗുരുദക്ഷിണയായി എനിക്ക് എന്തെങ്കിലും കൊടുക്കണം.'
ഏകലവ്യസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ പ്രീയമാണോഽബ്രവീദിദമ്। കിം പ്രയച്ഛാമി ഭഗവന്നാജ്ഞാപയതു മാം ഗുരുഃ
അത് കേട്ട ഏകലവ്യൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ, ഞാൻ എന്ത് നൽകണം? ഗുരു എന്നോട് ആജ്ഞാപിക്കണം.'
തമബ്രവീത്ത്വയാങ്ഗുഷ്ഠോ ദക്ഷിണോ ദീയതാമിതി
ദ്രോണൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വലതുകൈയുടെ വിരൽ എനിക്ക് കൊടുക്കണം.'
ഏകലവ്യസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ വചോ ദ്രോണസ്യ ദാരുണമ്। പ്രതിജ്ഞാമാത്മനോ രക്ഷന്സത്യേ ച നിയതഃ സദാ
ദ്രോണന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ഏകലവ്യൻ, സത്യം പാലിക്കാനും വാഗ്ദാനം നിർത്താനും മനസ്സുറച്ച് നിന്നു.
തഥൈവ ഹൃഷ്ടവദനസ്തഥൈവാദീനമാനസഃ। ഛിത്ത്വാഽവിചാര്യ തം പ്രാദാദ്ദ്രോണായാങ്ഗുഷ്ഠമാത്മനഃ
അവൻ മുഖത്ത് സന്തോഷം കാണിച്ചും മനസ്സിൽ വിഷമമില്ലാതെയും, ഒരു നിമിഷം പോലും ആലോചിക്കാതെ, സ്വന്തം വിരൽ വെട്ടി ദ്രോണന് നൽകി.
തതഃ ശരം തു നൈഷാദിരങ്ഗുലീഭിര്വ്യകര്ഷത। ന തഥാ ച സ ശീഘ്രോഽഭൂദ്യഥാ പൂര്വം നരാധിപ
അതിനുശേഷം നിഷാദ യുവാവ് വിരലുകൾ കൊണ്ട് അമ്പ് വലിച്ചെങ്കിലും, രാജാവേ, മുമ്പത്തെ പോലെ വേഗത്തിൽ അമ്പ് വിടാൻ അവനാകില്ലായിരുന്നു.
തതോഽര്ജുനഃ പ്രീതമനാ ബഭൂവ വിഗതജ്വരഃ। ദ്രോണശ്ച സത്യവാഗാസീന്നാന്യോഽഭിഭവിതാഽര്ജുനം
അപ്പോൾ അർജുനൻ സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സിൽ ആശ്വാസം നേടി; ദ്രോണനും തന്റെ വാക്ക് പാലിച്ചു, ഇനി ആരും അർജുനനെ തോൽപ്പിക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കി.
ദ്രോണസ്യ തു തദാ ശിഷ്യൌ ഗദായോഗ്യൌ ബഭൂവതുഃ। ദുര്യോധനശ്ച ഭീമശ്ച സദാ സംരബ്ധണാനസൌ
അന്നത്തെ സമയത്ത് ദ്രോണന്റെ ഗദായുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—ദുര്യോധനനും ഭീമനും. ഇരുവരും എന്നും കോപത്തോടെ ഉഗ്രരായിരുന്നു.
അശ്വത്ഥാമാ രഹസ്യേഷു സര്വേഷ്വഭ്യധികോഽഭവത്। തഥാഽതിപുരുഷാനന്യാന്ത്സാരുകൌ യമജാവുഭൌ
എല്ലാവരിലും രഹസ്യവിദ്യകളിൽ അശ്വത്താമൻ മുന്നിലായിരുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ മദ്രിദേവിയുടെ ഇരട്ടമക്കളും ശക്തിയിൽ മറ്റൊരാളെയും മറികടന്നവരായിരുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരോ രഥശ്രേഷ്ഠഃ സര്വത്ര തു ധനഞ്ജയഃ। പ്രഥിതഃ സാഗരാന്തായാം രഥയൂഥപയൂഥപഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ രഥയോദ്ധാക്കളിൽ പ്രധാനനായവനായിരുന്നു. എന്നാൽ ധനഞ്ജയൻ എവിടെയും പ്രശസ്തനായ രഥസേനാപതിയായി, സമുദ്രത്തിന്റെ അറ്റത്തേക്കു പോലും പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടവനായി നിലകൊണ്ടു.
ബുദ്ധിയോഗബലോത്സാഹഃ സര്വാസ്ത്രേഷു ച നിഷ്ഠിതഃ। അസ്ത്രേ ഗുര്വനുരാഗേ ച വിശിഷ്ടോഽഭവദര്ജുനഃ
ബുദ്ധിയും യോഗവും ശക്തിയും ഉത്സാഹവും കൊണ്ട് അർജുനൻ എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയിരുന്നു. ഗുരുവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലും അർജുനൻ എല്ലാവരെയും മറികടന്നവനായിരുന്നു.
തുല്യേഷ്വസ്ത്രോപദേശേഷു സൌഷ്ഠവേന ച വീര്യവാന്। ഏകഃ സര്വകുമാരാണാം ബഭൂവാതിരഥോഽര്ജുനഃ
ആയുധവിദ്യയിൽ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ പാഠം ലഭിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, കഴിവിലും ധൈര്യത്തിലും അർജുനൻ മാത്രം എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠനായ രഥയോദ്ധാവായി.
പ്രാണാധികം ഭീമസേനം കൃതവിദ്യം ധനഞ്ജയമ്। ധാര്തരാഷ്ട്രാ ദുരാത്മാനോ നാമൃഷ്യന്ത പരസ്പരമ്
ജീവനേക്കാൾ പ്രിയനായ ഭീമസേനനും വിദ്യയിൽ നിപുണനായ ധനഞ്ജയനും തമ്മിൽ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ—ദുഷ്ടഹൃദയങ്ങൾ—ഒരുത്തരെയും സഹിക്കാനാവില്ലായിരുന്നു.
താംസ്തു സര്വാന്സമാനീയ സര്വവിദ്യാസ്ത്രശിക്ഷിതാന്। ദ്രോണഃ പ്രഹരണജ്ഞാനേ ജിജ്ഞാസുഃ പുരുഷര്ഷഭഃ
അതിനുശേഷം, എല്ലാ വിദ്യകളും ആയുധങ്ങളും പഠിച്ച രാജകുമാരന്മാരെ ഒരുമിച്ച് കൂട്ടി, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണൻ അവരുടെ ആയുധജ്ഞാനം പരീക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
കൃത്രിമം ഭാസമാരോപ്യ വൃക്ഷാഗ്രേ ശില്പിഭിഃ കൃതമ്। അവിജ്ഞാതം കുമാരാണാം ലക്ഷ്യഭൂതമുപാദിശത്
കൈതൊഴിലാളികളെ കൊണ്ട് ഒരു കൃത്രിമപക്ഷിയെ വൃക്ഷത്തിന്റെ മുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചു. രാജകുമാരന്മാർക്ക് അതറിയാതെയായിരുന്നു; അതിനെ ലക്ഷ്യമെന്നു ദ്രോണൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ശീഘ്രം ഭന്തഃ സര്വേഽപി ധനൂംഷ്യാദായ സര്വശഃ। ഭാസമേതം സമുദ്ദിശ്യ തിഷ്ഠധ്വം സന്ധിതേഷതഃ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ വില്ലെടുത്തു, ഈ പക്ഷിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി, അമ്പ് വില്ലിൽ കെട്ടി എന്റെ ആജ്ഞ കാത്ത് നിൽക്കൂ.
മദ്വാക്യസമകാലം തു ശിരോഽസ്യ വിനിപാത്യതാമ്। ഏകൈകശോ നിയോക്ഷ്യാമി തഥാ കുരുത പുത്രകാഃ
എന്റെ വാക്ക് കേട്ട ഉടൻ, നിങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും അമ്പ് വിട്ട് ആ പക്ഷിയുടെ തലയെ വീഴ്ത്തണം. ഞാൻ പറയുന്നപോലെ ചെയ്യൂ, മക്കളേ.
തതോ യുധിഷ്ഠിരം പൂര്വമുവാചാങ്ഗിരസാം വരഃ। സംധത്സ്വ ബാമം ദുര്ധര്ഷ മദ്വാക്യാന്തേ വിമുഞ്ചതമ്
അതിനുശേഷം, അംഗിരസകുലത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണൻ ആദ്യം യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വില്ലിൽ അമ്പ് കെട്ടി, എന്റെ ആജ്ഞയിൽ അമ്പ് വിടൂ, ധൈര്യശാലിയായവനേ.'
തതോ യുധിഷ്ഠിരഃ പൂര്വം ധനുര്ഗൃഹ്യ പരന്തപഃ। തസ്ഥൌ ഭാസം സമുദ്ദിശ്യ ഗുരുവാക്യപ്രചോദിതഃ
അതിനാൽ ശത്രുനാശകനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ആദ്യം വില്ലെടുത്തു, ഗുരുവിന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് പക്ഷിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.