സ തു ദ്രോണസ്യ ശിരസാ പാദൌ ഗൃഹ്യ പരന്തപഃ। അരണ്യമനുസംപ്രാപ്യ കൃത്വാ ദ്രോണം മഹീമയമ്
പക്ഷേ, ആ മഹാശക്തൻ ദ്രോണന്റെ കാലിൽ തലവെച്ച് വന്ദിച്ചു, കാടിലേക്ക് പോയി മണ്ണുകൊണ്ട് ദ്രോണന്റെ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി.
തസ്മിന്നാചാര്യവൃത്തിം ച പരമാമാസ്ഥിതസ്തദാ। ഇഷ്വസ്ത്രേ യോഗമാതസ്ഥേ പരം നിയമമാസ്ഥിതഃ
അവിടെ ഗുരുവിന്റെ ശിഷ്യനെന്ന വലിയ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചു; കഠിന വ്രതങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് വില്ലിനർപ്പണകലയിൽ മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയും സമർപ്പിച്ചു.
പരയാ ശ്രദ്ധയോപേതോ യോഗേന പരമേണ ച। വിമോക്ഷാദാനസന്ധാനേ ലഘുത്വം പരമാപ സഃ
പരമമായ വിശ്വാസവും അഗാധമായ ഏകാഗ്രതയും കൊണ്ട്, അമ്പുകൾ വിടൽ, പിടിക്കൽ, ലക്ഷ്യം വെക്കൽ എന്നിവയിൽ അത്യുത്തമമായ കഴിവ് അവൻ നേടി.
ലാഘവം ചാസ്ത്രയോഗം ച നചിരാത്പ്രത്യപദ്യത।' അഥ ദ്രോണാഭ്യനുജ്ഞാതാഃ കദാചിത്കുരുപാണ്ഡവാഃ। രഥൈര്വിനിര്യയുഃ സര്വേ മൃഗയാമരിമര്ദനാഃ
കുറച്ച് കാലത്തിനകം തന്നെ അവൻ കൈകളുടെ ചുരുക്കവും ആയുധകലയുടെ പ്രാവീണ്യവും നേടി; പിന്നീട് ദ്രോണന്റെ അനുമതിയോടെ, കുറുക്കളും പാണ്ഡവന്മാരും എല്ലാവരും രഥങ്ങളിൽ കയറി വേട്ടയാടാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തത്രോപകരണം ഗൃഹ്യ നരഃ കശ്ചിദ്യദൃച്ഛയാ। രാജന്നനുജഗാമൈകഃ ശ്വാനമാദായ പാണ്ഡവാന്
അവിടെ, രാജാവേ, ഒരാൾ യാദൃശ്ചികമായി ആയുധങ്ങൾ എടുത്തു ഒരു നായയെ കൂട്ടി പാണ്ഡവന്മാരെ പിന്തുടർന്നു.
തേഷാം വിചരതാം തത്ര തത്തത്കര്മചികീര്ഷയാ। ശ്വാചരന്സ പഥാ ക്രീഡന്നൈഷാദിം പ്രതി ജഗ്മിവാന്
അവർ അവിടെയൊക്കെ ചുറ്റി വിവിധ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ നായ വഴിയിലൂടെ കളിച്ചു നടക്കുമ്പോൾ നിഷാദയുവാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
സ കൃഷ്ണമലദിഗ്ധാങ്ഗം കൃഷ്ണാജിനജടാഘരമ്। നൈഷാദിം ശ്വാ സമാലക്ഷ്യ ഭഷംസ്തസ്ഥൌ തദന്തികേ
കറുത്ത മണ്ണ് പുരട്ടിയ ശരീരവും കറുത്ത മയില്പട്ടയും ചുരുള്ക്കുടിയും ധരിച്ച നിഷാദയുവാവിനെ കണ്ട നായ അവന്റെ അടുത്ത് നിന്നു കുരച്ചു.
തദാ തസ്യാഥ ഭഷതഃ ശുനഃ സപ്ത ശരാന്മുഖേ। ലാഘവം ദര്ശന്നസ്ത്രേ മുമോച യുഗപദ്യഥാ
അപ്പോൾ, നായ കുരയ്ക്കുമ്പോൾ, അവൻ തന്റെ വേഗത കാണിച്ച് ഒരുമിച്ച് ഏഴു അമ്പുകൾ നായയുടെ വായിലേക്ക് വിട്ടു.
സ തു ശ്വാ ശരപൂര്ണാസ്യഃ പാണ്ഡവാനാജഗാമ ഹ। തം ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡവാ വീരാഃ പരം വിസ്മയമാഗതാഃ
അമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ വായോടെ ആ നായ പാണ്ഡവന്മാരുടെ അടുത്തെത്തി; അതിനെ കണ്ട പാണ്ഡവ വീരന്മാർ അതിശയിച്ചു.
ലാഘവം ശബ്ധവേധിത്വം ദൃഷ്ട്വാ തത്പരമം തദാ। പ്രേക്ഷ്യ തം വ്രീഡിതാശ്ചാസന്പ്രശശംസുശ്ച സര്വശഃ
അവന്റെ അത്യുത്തമമായ വേഗവും ശബ്ദം കേട്ട് ലക്ഷ്യം വെക്കുന്ന കഴിവും കണ്ടപ്പോൾ, അവർ ലജ്ജിച്ചു, ഒരുപോലെ അവനെ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു.
തം തതോഽന്വേഷമാണാസ്തേ വനേ വനനിവാസിനമ്। ദദൃശുഃ പാണ്ഡവാ രാജന്നസ്യന്തമനിശം ശരാന്
അതിനുശേഷം പാണ്ഡവന്മാർ കാട്ടിൽ അവനെ അന്വേഷിച്ചു നടക്കുമ്പോൾ, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ആ യുവാവിനെ അവർ കണ്ടു. അവൻ രാത്രിയും പകലും അമ്പുകൾ വിട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
ന ചൈനമഭ്യജാനംസ്തേ തദാ വികൃതദര്ശനമ്। തഥൈനം പരിപപ്രച്ഛ്രുഃ കോ ഭവാന്കസ്യ വേത്യുത
അപ്പോൾ അവന്റെ രൂപം മാറിയതുകൊണ്ട് പാണ്ഡവന്മാർ അവനെ തിരിച്ചറിയാനായില്ല. അതിനാൽ അവർ ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകനാണ്?'
നിഷാദാധിപതേര്വീരാ ഹിരണ്യധനുഷഃ സുതമ്। ദ്രോണശിഷ്യം ച മാം വിത്ത ധുര്വേദകൃതശ്രമമ്
നിങ്ങൾ അറിയണം, ഞാൻ ഹിരണ്യധനുസ് എന്ന നിഷാദ രാജാവിന്റെ മകനാണ്. ഞാൻ ദ്രോണന്റെ ശിഷ്യനാണ്, വേദങ്ങൾ പഠിച്ച് കഠിനമായ അധ്വാനം ചെയ്തവനാണ്.
തേ തമാജ്ഞായ തത്ത്വേന പുനരാഗമ്യ പാണ്ഡവാഃ। യഥാ വൃത്തം വനേ സര്വം ദ്രോണായാചഖ്യുരദ്ഭുതമ്
പാണ്ഡവന്മാർ ഈ സത്യം മനസ്സിലാക്കി, പിന്നെ തിരികെ വന്ന് കാട്ടിൽ സംഭവിച്ച എല്ലാം അത്ഭുതത്തോടെ ദ്രോണനോട് പറഞ്ഞു.
കൌന്തേയസ്ത്വര്ജുനോ രാജന്നേകലവ്യമനുസ്മരന്। രഹോ ദ്രോണം സമാസാദ്യ പ്രണയാദിദമബ്രവീത്
കുന്തിയുടെ മകൻ അർജുനൻ, ഏകലവ്യനെ ഓർത്ത്, ഒറ്റയ്ക്ക് ദ്രോണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു സ്നേഹപൂർവ്വം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
നന്വഹം പരിരഭ്യൈകഃ പ്രീതിപൂര്വമിദം വചഃ। ഭവതോക്തോ ന മേ ശിഷ്യസ്ത്വദ്വിശിഷ്ടോ ഭവിഷ്യതി
ഭഗവനെ, ഒരിക്കൽ സ്നേഹത്തോടെ എന്നെ ചേർത്ത് പിടിച്ച്, 'എന്റെ ഒരു ശിഷ്യനും നിന്നെക്കാൾ മികവാർന്നവനാവില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞില്ലേ?
അഥ കസ്മാന്മദ്വിശിഷ്ടോ ലോകാദപി ച വീര്യവാന്। അന്യോഽസ്തി ഭവതഃ ശിഷ്യോ നിഷാദാധിപതേഃ സുതഃ
പിന്നെ, എങ്ങനെ നിഷാദ രാജാവിന്റെ ധൈര്യശാലിയായ മകൻ എന്നെക്കാൾ മികവാർന്നവനായി, ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു ശിഷ്യനായി ലോകത്ത് ഉണ്ടാകുന്നു?
മുഹൂര്തമിവ തം ദ്രോണശ്ചിന്തയിത്വാ വിനിശ്ചയമ്। സവ്യസാചിനമാദായ നൈഷാദിം പ്രതി ജഗ്മിവാന്
ദ്രോണൻ കുറച്ചു നേരം ആലോചിച്ച്, അർജുനനെ കൂട്ടി നിഷാദ യുവാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ദദര്ശ മലദിഗ്ധാങ്ഗം ജടിലം ചീരവാസസമ്। ഏകലവ്യം ധനുഷ്പാണിമസ്യന്തമനിശം ശരാന്
അവിടെ ദ്രോണൻ കണ്ടത്: ശരീരത്തിൽ മണ്ണ് പുരട്ടിയ, ജടകൾ ഉള്ള, വൃക്ഷതന്തു വസ്ത്രം ധരിച്ച, ഏകലവ്യൻ അമ്പ് പിടിച്ച് അനന്തമായി അമ്പുകൾ വിടുന്നത്.
ഏകലവ്യസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ ദ്രോണമായാന്തമന്തികാത്। അഭിഗമ്യോപസംഗൃഹ്യ ജഗാമ ശിരസാ മഹീമ്
ദ്രോണൻ അടുത്തേക്ക് വരുന്നത് കണ്ട ഏകലവ്യൻ അടുത്ത് ചെന്നു, ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ച് തല നിലത്ത് തൊട്ടു.
പൂജയിത്വാ തതോ ദ്രോണം വിധിവത്സ നിഷാദജഃ। നിവേദ്യ ശിഷ്യമാത്മാനം തസ്ഥൌ പ്രാഞ്ജലിരഗ്രതഃ
ശിഷ്യൻ ആണെന്നു അറിയിച്ച്, നിഷാദ യുവാവ് ആചാരപ്രകാരം ദ്രോണനെ ആദരിച്ചു, കൈകൂപ്പി മുന്നിൽ നിന്നു.
തതോ ദ്രോണോഽബ്രവീദ്രാജന്നേകലവ്യമിദം വചഃ। യദി ശിഷ്യോഽസി മേ വീര വേതനം ദീയതാം മമ
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ ഏകലവ്യനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എങ്കിൽ എന്റെ ശിഷ്യനാണെങ്കിൽ, ഗുരുദക്ഷിണയായി എനിക്ക് എന്തെങ്കിലും കൊടുക്കണം.'
ഏകലവ്യസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ പ്രീയമാണോഽബ്രവീദിദമ്। കിം പ്രയച്ഛാമി ഭഗവന്നാജ്ഞാപയതു മാം ഗുരുഃ
അത് കേട്ട ഏകലവ്യൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ, ഞാൻ എന്ത് നൽകണം? ഗുരു എന്നോട് ആജ്ഞാപിക്കണം.'
തമബ്രവീത്ത്വയാങ്ഗുഷ്ഠോ ദക്ഷിണോ ദീയതാമിതി
ദ്രോണൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വലതുകൈയുടെ വിരൽ എനിക്ക് കൊടുക്കണം.'
ഏകലവ്യസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ വചോ ദ്രോണസ്യ ദാരുണമ്। പ്രതിജ്ഞാമാത്മനോ രക്ഷന്സത്യേ ച നിയതഃ സദാ
ദ്രോണന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ഏകലവ്യൻ, സത്യം പാലിക്കാനും വാഗ്ദാനം നിർത്താനും മനസ്സുറച്ച് നിന്നു.
തഥൈവ ഹൃഷ്ടവദനസ്തഥൈവാദീനമാനസഃ। ഛിത്ത്വാഽവിചാര്യ തം പ്രാദാദ്ദ്രോണായാങ്ഗുഷ്ഠമാത്മനഃ
അവൻ മുഖത്ത് സന്തോഷം കാണിച്ചും മനസ്സിൽ വിഷമമില്ലാതെയും, ഒരു നിമിഷം പോലും ആലോചിക്കാതെ, സ്വന്തം വിരൽ വെട്ടി ദ്രോണന് നൽകി.
തതഃ ശരം തു നൈഷാദിരങ്ഗുലീഭിര്വ്യകര്ഷത। ന തഥാ ച സ ശീഘ്രോഽഭൂദ്യഥാ പൂര്വം നരാധിപ
അതിനുശേഷം നിഷാദ യുവാവ് വിരലുകൾ കൊണ്ട് അമ്പ് വലിച്ചെങ്കിലും, രാജാവേ, മുമ്പത്തെ പോലെ വേഗത്തിൽ അമ്പ് വിടാൻ അവനാകില്ലായിരുന്നു.
തതോഽര്ജുനഃ പ്രീതമനാ ബഭൂവ വിഗതജ്വരഃ। ദ്രോണശ്ച സത്യവാഗാസീന്നാന്യോഽഭിഭവിതാഽര്ജുനം
അപ്പോൾ അർജുനൻ സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സിൽ ആശ്വാസം നേടി; ദ്രോണനും തന്റെ വാക്ക് പാലിച്ചു, ഇനി ആരും അർജുനനെ തോൽപ്പിക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കി.
ദ്രോണസ്യ തു തദാ ശിഷ്യൌ ഗദായോഗ്യൌ ബഭൂവതുഃ। ദുര്യോധനശ്ച ഭീമശ്ച സദാ സംരബ്ധണാനസൌ
അന്നത്തെ സമയത്ത് ദ്രോണന്റെ ഗദായുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—ദുര്യോധനനും ഭീമനും. ഇരുവരും എന്നും കോപത്തോടെ ഉഗ്രരായിരുന്നു.
അശ്വത്ഥാമാ രഹസ്യേഷു സര്വേഷ്വഭ്യധികോഽഭവത്। തഥാഽതിപുരുഷാനന്യാന്ത്സാരുകൌ യമജാവുഭൌ
എല്ലാവരിലും രഹസ്യവിദ്യകളിൽ അശ്വത്താമൻ മുന്നിലായിരുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ മദ്രിദേവിയുടെ ഇരട്ടമക്കളും ശക്തിയിൽ മറ്റൊരാളെയും മറികടന്നവരായിരുന്നു.