തച്ഛ്രുത്വാ കൌരവേയാസ്തേ തൂഷ്ണീമാസന്വിശാംപതേ। അര്ജുനസ്തു തതഃ സര്വം പ്രതിജജ്ഞേ പരന്തപ
അതു് കേട്ടപ്പോൾ, കുരുവംശജന്മാർ എല്ലാവരും മൗനമായി ഇരുന്നു; എന്നാൽ അർജുനൻ എല്ലാം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
തതോഽര്ജുനം തദാ മൂര്ധ്നി സമാഘ്രായ പുനഃ പുനഃ। പ്രീതിപൂര്വം പരിഷ്വജ്യ പ്രരുരോദ മുദാ തദാ
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ അർജുനനെ വീണ്ടും വീണ്ടും തലയിൽ മുത്തമിട്ട്, സ്നേഹപൂർവ്വം അണുകെട്ടി, സന്തോഷത്തോടെ കണ്ണീരൊഴുക്കി.
അശ്വത്ഥാമാനമാഹൂയ ദ്രോണോ വചനമബ്രവീത്। സഖായം വിദ്ധി തേ പാര്ഥം മയാ ദത്തഃ പ്രഗൃഹ്യതാമ്
അശ്വത്താമാനെ വിളിച്ച്, ദ്രോണൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ പാർഥനെ നീ നിന്റെ സുഹൃത്ത് എന്നു അറിക; ഞാൻ അവനെ നിനക്കു് സമ്മാനിക്കുന്നു; അവനെ സ്വീകരിക്കൂ.'
സാധുസാധ്വിതി തം പാര്ഥഃ പരിഷ്വജ്യേദമബ്രവീത്। അദ്യപ്രഭൃതി വിപ്രേന്ദ്ര പരവാനസ്മി ധര്മതഃ
പാർഥൻ അശ്വത്താമയെ അണുകെട്ടി, 'നന്നായി, നന്നായി' എന്നു പറഞ്ഞു; പിന്നെ പറഞ്ഞു: 'ഇന്നുമുതൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നീയോട് ധർമ്മപൂർവ്വം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.'
ശിഷ്യോഽഹം ത്വത്പ്രസാദേന ജീവാമി ദ്വിജസത്തമ। ഇത്യുക്ത്വാ തു തദാ പാര്ഥഃ പാദൌ ജഗ്രാഹ പാണ്ഡവഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യനാണ്; നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ജീവിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പാർത്ഥൻ അന്നവേളയിൽ ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു.
തതോ ദ്രോണഃ പാണ്ഡുപുത്രാനസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച। ഗ്രാഹയാമാസ ദിവ്യാനി മാനുഷാണി ച വീര്യവാന്
അതിനുശേഷം ധൈര്യശാലിയായ ദ്രോണൻ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെ ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചു.
രാജപുത്രാസ്തഥാ ചാന്യേ സമേത്യ ഭരതര്ഷഭ। അഭിജഗ്മുസ്തതോ ദ്രോണമസ്ത്രാര്ഥേ ദ്വിജസത്തമമ്
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, മറ്റ് രാജകുമാരന്മാരും കൂടെ ചേർന്ന് ആയുധവിദ്യ പഠിക്കാൻ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
വൃഷ്ണയശ്ചാന്ധകാശ്ചൈവ നാനാദേശ്യാശ്ച പാര്ഥിവാഃ। സൂതപുത്രശ്ച രാധേയോ ഗുരും ദ്രോണമിയാത്തദാ
വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകർ, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാർ, സൂതപുതനായ രാധേയൻ എന്നിവരും അന്നവേളയിൽ ദ്രോണനെ ഗുരുവായി സ്വീകരിച്ചു.
സ്പര്ധമാനസ്തു പാര്ഥേന സൂതപുത്രോഽത്യമര്ഷണഃ। ദുര്യോധനം സമാശ്രിത്യ സോഽവമന്യത പാണ്ഡവാന്
പാർത്ഥനുമായി മത്സരിച്ച സൂതപുതൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ദുര്യോധനനെ ആശ്രയിച്ച് പാണ്ഡവരെ അവഹേളിച്ചു.
അഭ്യയാത്സ തതോ ദ്രോണം ധനുര്വേദചികീര്ഷയാ। ശിക്ഷാഭുജവലോദ്യോഗൈസ്തേഷു സര്വേഷു പാണ്ഡവഃ
അയാൾ ധനുര്വേദം പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദ്രോണന്റെ അടുക്കൽ എത്തി; ആ ശിഷ്യന്മാരിൽ പാണ്ഡവൻ പരിശ്രമത്തിലും കഴിവിലും ഏറ്റവും മുന്നിലായിരുന്നു.
അസ്ത്രവിദ്യാനുരാഗാച്ച വിശിഷ്ടോഽഭവദര്ജുനഃ। തുല്യേഷ്വസ്ത്രപ്രയോഗേഷു ലാഘവേ സൌഷ്ടവേഷു ച
ആയുധവിദ്യയിലേക്കുള്ള ആസക്തിയാൽ അർജുനൻ ആയുധപ്രയോഗത്തിലും വേഗത്തിലും കഴിവിലും എല്ലാവരിലും മികച്ചവനായി.
സര്വേഷാമേവ ശിഷ്യാണാം ബഭൂവാഭ്യധികോഽര്ജുനഃ। ഐന്ദ്രിമപ്രതിമം ദ്രോണ ഉപദേശേഷ്വമന്യത
എല്ലാ ശിഷ്യന്മാരിലും അർജുനൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായി; ദ്രോണൻ അവനെ ഉപദേശത്തിൽ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനായി കണക്കാക്കി.
ഏവം സര്വകുമാരാണാമിഷ്വസ്ത്രം പ്രത്യപാദയത്। കമണ്ഡലും ച സര്വേഷാം പ്രായച്ഛച്ചിരകാരണാത്
അങ്ങനെ ദ്രോണൻ എല്ലാ രാജകുമാരന്മാരെയും ധനുര്വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടാൻ പഠിപ്പിച്ചു; വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് എല്ലാവർക്കും ഒരു ജലപാത്രം നൽകി.
പുത്രായ ച ദദൌ കുമ്ഭമവിലമ്ബനകാരണാത്। യാവത്തേ നോപഗച്ഛ്തി താവദസ്മൈ പരാം ക്രിയാമ്
തന്റെ മകനു ദ്രോണൻ വൈകാതെ ഒരു കുംഭം നൽകി; അവൻ അടുത്ത് വരുന്നതുവരെ ദ്രോണൻ അവനു അത്യുത്തമമായ ആ ചടങ്ങ് നടത്തി ഇല്ല.
ദ്രോണ ആചഷ്ട പുത്രായ കര്മ തജ്ജിഷ്ണുരൌഹത। തതഃ സ വാരുണാസ്ത്രേണ പൂരയിത്വാ കമണ്ഡലുമ്
ദ്രോണൻ ആ പ്രവർത്തി തന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു; വിജയിയായ അവൻ വാരുണാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ജലപാത്രം നിറച്ചു.
സമമാചാര്യപുത്രേണ ഗുരുമഭ്യേതി ഫാല്ഗുനഃ। ആചാര്യപുത്രാത്തസ്മാത്തു വിശേഷോപചയേഽപൃഥക്
ഫാൽഗുനൻ ഗുരുപുതനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഗുരുവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി; ഗുരുപുതനിൽ നിന്ന് അവൻ പ്രത്യേകമായി ഉപദേശം നേടി, വേറെയല്ലാതെ.
ന വ്യഹീയത മേധാവീ പാര്ഥോഽപ്യസ്ത്രവിദാം വരഃ। അര്ജുനഃ പരമം യത്നമാതിഷ്ഠദ്ഗുരുപൂജനേ
ധനുര്വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബുദ്ധിമാൻ പാർത്ഥനേ, അവൻ ആരാലും മറികടക്കപ്പെട്ടില്ല; അർജുനൻ ഗുരുവിനെ ആദരിക്കാൻ പരമമായ പരിശ്രമം നടത്തി.
അസ്ത്രേ ച പരമം യോഗം പ്രിയോ ദ്രോണസ്യ ചാഭവത്। തം ദൃഷ്ട്വാ നിത്യമുദ്യുക്തമിഷ്വസ്ത്രം പ്രതി ഫാല്ഗുനമ്
ആയുധവിദ്യയിൽ പരമമായ യോഗം നേടിയതും ദ്രോണന് പ്രിയനുമായതും അർജുനനായിരുന്നു; ഫാൽഗുനൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ധനുര്വിദ്യയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും ദ്രോണൻ കണ്ടു.
ആഹൂയ വചനം ദ്രോണോ രഹഃ സൂദമഭാഷത। അന്ധകാരേഽര്ജുനായാന്നം ന ദേയം തേ കദാചന। ന ചാഖ്യേയമിദം ചാപി മദ്വാക്യം വിജയേത്വയാ
ദ്രോണൻ രഹസ്യമായി സൂതനെ വിളിച്ച് പറഞ്ഞു: 'അർജുനന് ഇരുട്ടിൽ ഒരിക്കലും ഭക്ഷണം നൽകരുത്; ഈ കാര്യം വെളിപ്പെടുത്തരുത്; എന്റെ വാക്ക് നീ അനുസരിക്കണം.'
തതഃ കദാചിദ്ഭുഞ്ജാനേ പ്രവവൌ വായുരര്ജുനേ। തേന തത്ര പ്രദീപഃ സ ദീപ്യമാനോ വിലോപിതഃ
ഒരു ദിവസം അർജുനൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ കാറ്റ് വീശി; അപ്പോൾ അവിടെ തെളിഞ്ഞിരുന്ന വിളക്ക് കാറ്റിൽ അണഞ്ഞു.
ഭുക്ത ഏവ തു കൌന്തേയോ നാസ്യാദന്യത്ര വര്തതേ। ഹസ്തസ്തേജസ്വിനസ്തസ്യ അനുഗ്രഹണകാരണാത്
ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം കൗന്തേയൻ കൈ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് നീങ്ങാൻ അനുവദിച്ചില്ല; അവന്റെ കൈ പ്രകാശമുള്ളതായിരുന്നു, അനുഗ്രഹം കൊണ്ടായിരുന്നു അത്.
തദഭ്യാസകൃതം മത്വാ രാത്രാവപി സ പാണ്ഡവഃ। യോഗ്യാം ചക്രേ മഹാബാഹുര്ധനുഷാ പാണ്ഡുനന്ദനഃ
അത് അഭ്യാസം കൊണ്ടുണ്ടായതാണെന്ന് കരുതി, പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ, ബലവാനായ പാണ്ഡവൻ, രാത്രിയിലും ധനുസ്സിൽ യോഗ്യമായ അഭ്യാസം നടത്തി.
തസ്യ ജ്യാതലനിര്ഘോഷം ദ്രോണഃ ശുശ്രാവ ഭാരത। ഉപേത്യ ചൈനമുത്ഥായ പരിഷ്വജ്യേദമബ്രവീത്
അവന്റെ വില്ലിന്റെ ഉച്ചത്തിലുള്ള ശബ്ദം ദ്രോണൻ കേട്ടു, ഭാരത. അവൻ അടുത്തെത്തി എഴുന്നേറ്റു അവനെ അണകമായി ചേർത്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
പ്രയതിഷ്യേ തഥാ കര്തും യഥാ നാന്യോ ധനുര്ധരഃ। ത്വത്സമോ ഭവിതാ ലോകേ സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
ലോകത്ത് മറ്റാരും വില്ലിനിൽ നിന്നെ തുല്യനാകാതിരിക്കാൻ ഞാൻ പരിശ്രമിക്കും; ഞാൻ പറയുന്നത് സത്യമാണ്.
തതോ ദ്രോണോഽര്ജുനം ഭൂയോ ഹയേഷു ച ഗജേഷു ച। രഥേഷു ഭൂമാവപി ച രണശിക്ഷാമശിക്ഷയത്
അതിനുശേഷം ദ്രോണൻ അർജുനനെ കുതിരപ്പോരിലും ആനപ്പോരിലും രഥത്തിലും നിലത്തും യുദ്ധകലകൾ പഠിപ്പിച്ചു.
ഗദായുദ്ധേഽസിചര്യായാം തോമരപ്രാസശക്തിഷു। ദ്രോണഃ സംകീര്ണയുദ്ധേ ച ശിക്ഷയാമാസ കൌരവാന്
ഗദാപോരിലും വാൾവീശലിലും കുന്തം, ഇട്ടികോൽ, വെട്ടിക്കോൽ എന്നിവയിലും കൂടിയുള്ള യുദ്ധങ്ങളിലും ദ്രോണൻ കൗരവന്മാരെ പഠിപ്പിച്ചു.
തസ്യ തത്കൌശലം ശ്രുത്വാ ധനുര്വേദജിഘൃക്ഷവഃ। സജാനോ രാജപുത്രാശ്ച സമാജഗ്മുഃ സഹസ്രശഃ
അവന്റെ കഴിവ് കേട്ട രാജകുമാരന്മാരും രാജപുത്രന്മാരും ആയിരക്കണക്കിന് പേർ വില്ലിനർപ്പണകല പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഒത്തുചേർന്നു.
താന്സര്വാഞ്ശിക്ഷയാമാസ ദ്രോണഃ ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ।' തതോ നിഷാദരാജസ്യ ഹിരണ്യധനുഷഃ സുതഃ। ഏകലവ്യോ മഹാരാജ ദ്രോണമഭ്യാജഗാമ ഹ
അവരെല്ലാവരെയും ആയുധകലയിൽ പ്രാവീണ്യനായ ദ്രോണൻ പഠിപ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം, മഹാരാജാവേ, ഹിരണ്യധനു എന്ന നിഷാദരാജാവിന്റെ മകൻ എകലവ്യൻ ദ്രോണന്റെ അടുത്തെത്തി.
ന സ തം പ്രതിജഗ്രാഹ നൈഷാദിരിതി ചിന്തയന്। ശിഷ്യം ധനുഷി ധര്മജ്ഞസ്തേഷാമേവാന്വവേക്ഷയാ
അവൻ നിഷാദനാണെന്ന് ചിന്തിച്ച് ദ്രോണൻ അവനെ ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചില്ല; വില്ലിനർപ്പണത്തിൽ ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ ആകയാൽ അവൻ മറ്റു വിദ്യാർത്ഥികളെ മാത്രം സ്വീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ശിഷ്യോഽസി മമ നൈഷാദേ പ്രയോഗേ ബലത്തരഃ। നിവര്തസ്വ ഗൃഹാനേവ അനുജ്ഞാതോഽസി നിത്യശഃ
നിഷാദാ, നീ എന്റെ ശിഷ്യൻ അല്ല; ആയുധപ്രയോഗത്തിൽ നീ അതിക്രമം കാണിക്കുന്നു. വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുക; എപ്പോഴും എന്റെ അനുമതി നിനക്കുണ്ട്.