തേ തം ദൃഷ്ട്വാ മഹാതമാനമുപഗമ്യ കുമാരകാഃ। ഭഗ്നോത്സാഹക്രിയാത്മാനോ ബ്രാഹ്മണം പര്യവാരയന്
ആ മഹാനായ മനുഷ്യനെ കണ്ട രാജകുമാരന്മാര്, ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ട്, അവനെ സമീപിച്ചു ചുറ്റിനില്ക്കുകയായിരുന്നു.
അഥ ദ്രോണഃ കുമാരാംസ്താന്ദൃഷ്ട്വാ കത്യവശസ്തദാ। പ്രഹസ്യ മന്ദം പൈശല്യാദഭ്യഭാഷത വീര്യവാന്
അപ്പോള് പാഞ്ചാലദേശത്തുനിന്ന് വന്ന വീര്യശാലിയായ ദ്രോണന്, അവരെ സഹായം തേടാതെ, മന്ദഹാസത്തോടെ നോക്കി സംസാരിച്ചു.
അഹോ വോ ധിഗ്ബലം ക്ഷാത്രം ധിഗേതാം വഃ കൃതാസ്ത്രതാമ്। ഭരതസ്യാന്വയേ ജാതാ യേ വീടാം നാധിഗച്ഛത
അയ്യോ, നിങ്ങളുടെ വീരത്വത്തിലും ആയുധവിദ്യയിലും എനിക്ക് ലജ്ജ തോന്നുന്നു! ഭാരതവംശത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും, ഒരു ചെറിയ വിജയവും നേടാൻ നിങ്ങള്ക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലല്ലോ.
വീടാം ച മുദ്രികാം ചൈവ ഹ്യഹമേതദപി ദ്വയമ്। ഉദ്ധരേയമിഷീകാഭിര്ഭോജനം മേ പ്രദീയതാമ്
ഞാൻ തന്നെയാണ് ഈ വിജയവും മുദ്രയും ഇഷികകളെ അമ്പാക്കി എടുത്തു തരിക. അതിനാൽ എനിക്ക് ഭക്ഷണം കൊടുക്കണം.
തതോഽബ്രവീത്തദാ ദ്രോണം കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। കൃപസ്യാനുമതേ ബ്രഹ്മന്ഭിക്ഷാമാപ്നുഹി ശാശ്വതീമ്
അപ്പോൾ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ദ്രോണനോടു പറഞ്ഞു: 'കൃപയുടെ സമ്മതത്തോടെ, ബ്രാഹ്മണാ, നീ എപ്പോഴും ഭിക്ഷ നേടുക.'
ഏഷാ മുഷ്ടിരിഷീകാണാം മയാഽസ്ത്രേണാഭിമന്ത്രിതാ
ഇവിടെ ഞാൻ മന്ത്രം ചൊല്ലി ആയുധമാക്കിയ ഒരു കയ്യിൽ നിറയെ ഇഷികകൾ ഉണ്ട്.
അസ്യാ വീര്യം നിരീക്ഷധ്വം യദന്യേഷു ന വിദ്യതേ। വേത്സ്യാമീഷികയാ വീടാം താമിഷീകാം തഥാഽന്യയാ
ഇതിന്റെ ശക്തി നിങ്ങൾ കാണൂ; മറ്റൊന്നിലും ഇതുപോലെയുള്ളത് ഇല്ല. ഞാൻ ഒരു ഇഷികകൊണ്ട് വിജയവും, മറ്റൊന്ന് കൊണ്ട് മുദ്രയും എടുത്തു തരാം.
തതോ യഥോക്തം ദ്രോണേന തത്സര്വം കൃതമഞ്ജസാ
അതിനുശേഷം ദ്രോണൻ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ഉടൻ തന്നെ ചെയ്തു.
തദവേക്ഷ്യ കുമാരാസ്തേ വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനാഃ। ആശ്ചര്യമിദമത്യന്തമിതി മത്വാ വചോഽബ്രുവന്
അത് കണ്ട രാജകുമാരന്മാർ അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ണുകൾ വടിച്ചു: 'ഇത് അത്യന്തം അത്ഭുതകരമാണ്!' എന്ന് വിചാരിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു.
മുദ്രികാമണി വിപ്രര്ഷേ ശീധ്രമേതാം സമുദ്ധരഥ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഈ മുദ്രാമണിയെ വേഗത്തിൽ എടുത്തു തരിക.
ശരേണ വിദ്ധ്വാ മുദ്രാം താമൂര്ധ്വമാവാഹയത്പ്രഭുഃ। സ ശരം സമുപാദായ കൂപാദങ്ഗുലിവേഷ്ടനമ്
അവൻ അമ്പുകൊണ്ട് മുദ്രയെ തുളച്ച് മുകളിലേക്ക് വിളിച്ചു; അമ്പ് എടുത്ത് കിണറ്റിൽ നിന്ന് അമ്പിന്റെ ദണ്ഡത്തിൽ ചുറ്റിയ മുദ്ര പുറത്തെടുത്ത് കൊണ്ടുവന്നു.
ദദൌ തതഃ കുമാരാണാം വിസ്മിതാനാമവിസ്മിതഃ। മുദ്രികാമുദ്ധൃതാം ദൃഷ്ട്വാ തമാഹുസ്തേ കുമാരകാഃ
അവൻ അത്ഭുതപ്പെടാതെ തന്നെ, അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കുന്ന രാജകുമാരന്മാർക്ക് എടുത്തു തന്ന മുദ്ര കാണുമ്പോൾ, ആ ബാലന്മാർ അവനോട് പറഞ്ഞു:
അഭിവന്ദാമഹേ ബ്രഹ്മന്നൈതദന്യേഷു വിദ്യതേ। കോഽസി കസ്യാസി ജാനീമോ വയം കിം കരവാമഹേ
ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ നിനക്കു വന്ദനം ചെയ്യുന്നു; ഇതുപോലെയുള്ളത് മറ്റൊരാളിലും ഇല്ല. നീ ആരാണ്? ആരുടെ ആണു? ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ.
ഏവമുക്തസ്തതോ ദ്രോണഃ പ്രത്യുവാച കുമാരകാന്। ആചക്ഷധ്വം ച ഭീഷ്മായ രൂപേണ ച ഗുണൈശ്ച മാമ്
അങ്ങനെ അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ ദ്രോണൻ രാജകുമാരന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ രൂപവും ഗുണങ്ങളും ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞുകൊടൂ.'
തഥേത്യുക്ത്വാ ച ഗത്വാ ച ഭീഷ്മമൂചുഃ കുമാരകാഃ
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവർ ഭീഷ്മനോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണസ്യ വചഃ കൃത്സ്നം തച്ച കര്മ തഥാവിധമ്। ഭീഷ്മഃ ശ്രുത്വാ കുമാരാണാം ദ്രോണം തം പ്രത്യജാനത
ബ്രാഹ്മണന്റെ മുഴുവൻ വാക്കുകളും ആ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തിയും രാജകുമാരന്മാർ ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞു; അതു കേട്ട ഭീഷ്മൻ അവനെ ദ്രോണൻ എന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
യുക്തരൂപഃ സ ഹി ഗുരുരിത്യേവമനുചിന്ത്യ ച। അഥൈനമാനീയ തദാ സ്വയമേവ സുസത്കൃതമ്
ഇവൻ ഗുരുവിനായി യോജിച്ചവനാണെന്ന് ഭീഷ്മൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു; പിന്നെ അവനെ സ്വയം കൊണ്ടുവന്ന് വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
പരിപപ്രച്ഛ നിപുണം ഭീഷ്മഃ ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ। ഹേതുമാഗമനേ തച്ച ദ്രോണഃ സര്വം ന്യവേദയത്
ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ സൂക്ഷ്മമായി ചോദിച്ചു; ദ്രോണൻ തന്റെ വരവിന്റെ എല്ലാ കാരണങ്ങളും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
മഹര്ഷേരഗ്നിവേശ്യസ്യ സകാശമഹമച്യുത। അസ്ത്രാര്ഥമഗമം പൂര്വം ധനുര്വേദജിഘൃക്ഷയാ
അച്യുതാ, ഞാൻ ഒരിക്കൽ മഹർഷിയായ അഗ്നിവേശ്യന്റെ അടുക്കൽ ആയുധവിദ്യ പഠിക്കാൻ, ധനുര്വേദം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പോയിരുന്നു.
ബ്രഹ്മചാരീ വിനീതാത്മാ ജടിലോ ബഹുലാഃ സമാഃ। അവസം സുചിരം തത്ര ഗുരുശുശ്രൂഷണേ രതഃ
ബ്രഹ്മചാരിയായി, സ്വയം നിയന്ത്രിച്ച മനസ്സോടെ, ജടയിട്ടു, ഞാൻ അവിടെ വർഷങ്ങളോളം ഗുരുവിനെ സേവിക്കാൻ താല്പര്യത്തോടെ കഴിഞ്ഞിരുന്നു.
പാഞ്ചാല്യോ രാജപുത്രശ്ച യജ്ഞസേനോ മഹാബലഃ। ഇഷ്വസ്ത്രഹേതോര്ന്യവസത്തസ്മിന്നേവ ഗുരൌ പ്രഭുഃ
പാഞ്ചാല്യനും മഹാബലനായ യജ്ഞസേനനും അമ്പെയ്ത്തിന്റെ കലകൾ പഠിക്കാൻ ആ ഗുരുവിന്റെ അടുക്കൽ തന്നെ താമസിച്ചു.
സ മേ തത്ര സഖാ ചാസീദുപകാരീ പ്രിയശ്ച മേ। തേനാഹം സഹ സംഗമ്യ വര്തയന്സുചിരം പ്രഭോ
അവിടെ അവൻ എന്റെ സുഹൃത്തും സഹായിയും പ്രിയങ്കരനുമായിരുന്നു; അവനോടൊപ്പം ഞാൻ ദീർഘകാലം സ്നേഹത്തോടെ കൂട്ടായ്മയിൽ കഴിഞ്ഞു.
ബാല്യാത്പ്രഭൃതി കൌരവ്യ സഹാധ്യയനമേവ ച। സ മേ സഖാ സദാ തത്ര പ്രിയവാദീ പ്രിയംകരഃ
കൗരവ്യ, ബാല്യകാലം മുതൽ ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പഠിച്ചു; അവിടെ അവൻ എപ്പോഴും എന്റെ സുഹൃത്തായിരുന്നു, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുകയും സന്തോഷം നൽകുകയും ചെയ്തു.
അബ്രവീദിതി മാം ഭീഷ്മ വചനം പ്രീതിവര്ധനമ്। അഹം പ്രിയതമഃ പുത്രഃ പിതുര്ദ്രോണ മഹാത്മനഃ
ഭീഷ്മൻ എന്നോട് സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ എന്റെ പിതാവായ മഹാത്മാവായ ദ്രോണന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട മകനാണ്.'
അഭിഷേക്ഷ്യതി മാം രാജ്യേ സ പാഞ്ചാല്യോ യദാ തദാ। തദ്ഭോജ്യം ഭവതാ രാജ്യമര്ധം സത്യേന തേ ശപേ
'അവൻ എന്നെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യുമ്പോൾ, സത്യമായി ഞാൻ ഉറപ്പുനൽകുന്നു, അപ്പോൾ രാജ്യം ഭുജിക്കാൻ അതിന്റെ പാതി നിനക്കായിരിക്കും.'
മമ ഭോഗാശ്ച വിത്തം ച ത്വദധീനം സുഖാനി ച। ഏവമുക്ത്വാഽഥ വവ്രാജ കൃതാസ്ത്രഃ പൂജിതോ മയാ
'എന്റെ ആനന്ദങ്ങളും സമ്പത്തും സുഖങ്ങളും എല്ലാം നിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരിക്കും.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ അവൻ, എന്റെ ആദരവോടെ, അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
തച്ച വാക്യമഹം നിത്യം മനസാ ധാരയംസ്തദാ। സോഽഹം പിതൃനിയോഗേന പുത്രലോഭാദ്യശസ്വിനീമ്
അവൻ പറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ ഞാൻ എപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു; പക്ഷേ പിതാവിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, മകനുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ, ഞാൻ അപമാനകരമായ ഒരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തു.
ശാരദ്വതീം മഹാപ്രജ്ഞാമുപയേമേ മഹാവ്രതാമ്। അഗ്നിഹോത്രേ ച സത്രേ ച ദമേ ച സതതം രതാമ്
മഹാപ്രജ്ഞയുള്ള, വ്രതനിഷ്ഠയുള്ള, എപ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രത്തിലും യാഗത്തിലും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും ലീനയായ ശരദ്വതിയെ ഞാൻ വിവാഹം കഴിച്ചു.
ലേഭേ ച ഗൌതമീ പുത്രമശ്വത്ഥാമാനമൌരസമ്। ഭീമവിക്രമകര്മാണമാദിത്യസമതേജസമ്
ഗൗതമിയിൽ നിന്ന് എനിക്ക് അശ്വത്താമാനെന്ന ഒരു മകൻ ലഭിച്ചു; ഭീമനുപമമായ വീര്യവും സൂര്യനുപമമായ തേജസ്സും അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുത്രേണ തേന പ്രീതോഽഹം ഭരദ്വാജോ മയാ യഥാ। ഗോക്ഷീരം പിബതോ ദൃഷ്ട്വാ ധനിനസ്തത്ര പുത്രകാന്। അശ്വത്ഥാമാരുദദ്ബാലസ്തന്മേ സംദേഹയദ്ദിശഃ
അവൻ എന്നെപോലെ തന്നെ പിതാവായ ഭാരദ്വാജനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; പക്ഷേ ധനികരുടെ മക്കൾ പശുവിന്റെ പാൽ കുടിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, അശ്വത്താമാൻ ബാല്യത്തിൽ കരഞ്ഞു, അതു എന്റെ മനസ്സിനെ വേദനിപ്പിച്ചു.