സ വിനിശ്ചിത്യ മനസാ പാഞ്ചാല്യം പ്രതിബുദ്ധിമാന്। `ശിഷ്യൈഃ പരിവൃതഃ ശ്രീമാന്പുത്രേണ സഹിതസ്തഥാ
അവന് മനസ്സില് ഉറപ്പാക്കി, തന്റെ ശിഷ്യന്മാരും മകനും കൂടെ ചേര്ന്ന്, പാഞ്ചാലരാജാവിനോട് സമീപിച്ചു.
ജഗാമ കുരുമുഖ്യാനാം നാഗരം നാഗസാഹ്വയമ്। താം പ്രതിജ്ഞാം പ്രതിജ്ഞായ യാം കര്താ നചിരാദിവ
അവന് തന്റെ വാഗ്ദാനം പാലിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പു നല്കി, കുരുക്കളുടെ പ്രധാന നഗരമായ നാഗസാഹ്വയത്തിലേക്ക് ഉടന് യാത്രയായി.
സ നാഗപുരമാഗമ്യ ഗൌതമസ്യ നിവേശനേ। ഭാരദ്വാജോഽവസത്തത്ര പ്രച്ഛന്നം ദ്വിജസത്തമഃ
നാഗപുരത്തില് എത്തി, ഭാരദ്വാജന് എന്ന ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന് ഗൗതമന്റെ വീട്ടില് ഒളിച്ചിരുത്തി താമസിച്ചു.
തതോഽസ്യ തനുജഃ പാര്ഥാന്കൃപസ്യാനന്തരം പ്രഭുഃ। അസ്ത്രാണി ശിക്ഷയാമാസ നാബുധ്യന്ത ച തം ജനാഃ
അതിനുശേഷം, കൃപന് ശേഷം, ഭാരദ്വാജന് പാര്ഥന്മാരെ ആയുധവിദ്യ പഠിപ്പിച്ചു; ആരും അവനെ തിരിച്ചറിയില്ലായിരുന്നു.
ഏവം സ തത്ര ഗൂഢാത്മാ കംചിത്കാലമുവാസ ഹ। കുമാരാസ്ത്വഥ നിഷ്ക്രമ്യ സമേതാ ഗജസാഹ്വയാത്
ഇങ്ങനെ അവന് അവിടെയൊളിച്ചുനില്ക്കെ കുറേ നാള് കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ രാജകുമാരന്മാര് എല്ലാവരും ചേര്ന്ന് ഗജസാഹ്വയത്തില് നിന്ന് പുറത്തേക്കു പോയി.
ക്രീഡന്തോ വീടയാ തത്ര വീരാഃ പര്യചരന്മുദാ। `തേഷാം സംക്രീഡമാനാനാമുദപാനേഽങ്ഗുലീയകമ്
അവിടെ വീണ്ടു കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വീരന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു; കളിക്കുമ്പോള് അവരുടെ ഒരു മോതിരം കിണറ്റില് വീണു.
പപാത ധര്മപുത്രസ്യ വീടാ തത്രൈവ ചാപതത്। ഗര്താന്ബുനാ പ്രതിച്ഛന്നം താരാരൂപമിവാമ്ബരേ
ധര്മപുത്രന്റെ പന്തും അവിടെ തന്നെ, ആഴമുള്ള ഒളിഞ്ഞ കുഴിയില് വീണു; ആ പന്ത് ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രംപോലെ തിളങ്ങി.
ദൃഷ്ട്വാ ചൈതേ കുമാരാശ്ച തം യത്നാത്പര്യവാരയന്।' തതസ്തേ യത്നമാതിഷ്ഠന്വീടാമുദ്ധര്തുമാദൃതാഃ। ന ച തേ പ്രത്യയദ്യന്ത കര്മ വീടോപലബ്ധയേ
അത് കണ്ട രാജകുമാരന്മാര് അതു തിരികെ എടുക്കാന് ആഗ്രഹത്തോടെ ശ്രമിച്ചു; പലതവണ ശ്രമിച്ചിട്ടും പന്ത് കിട്ടാന് സാധിച്ചില്ല.
തതോഽന്യോന്യമവൈക്ഷന്ത വ്രീഡയാവനതാനനാഃ। തസ്യാ യോഗമവിദന്തോ ഭൃശം ചോത്കണ്ഠിതാഭവന്
ശ്രമം ഫലിക്കാതിരുന്നതില് ലജ്ജയോടെ മുഖം താഴ്ത്തി, അവര് പരസ്പരം നോക്കി; അതു എങ്ങനെ എടുക്കണമെന്ന് അറിയാതെ വലിയ ഉത്കണ്ഠയിലായി.
തേഽപശ്യന്ബ്രാഹ്മണം ശ്യാമമാപന്നം പലിതം കൃശമ്। കൃത്യവന്തമദൂരസ്ഥമഗ്നിഹോത്രപുരസ്കൃതമ്
അവര് അകലെ അഗ്നിഹോത്രം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന, കറുത്ത നിറമുള്ള, വയസ്സായ, ക്ഷീണിച്ച ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.
തേ തം ദൃഷ്ട്വാ മഹാതമാനമുപഗമ്യ കുമാരകാഃ। ഭഗ്നോത്സാഹക്രിയാത്മാനോ ബ്രാഹ്മണം പര്യവാരയന്
ആ മഹാനായ മനുഷ്യനെ കണ്ട രാജകുമാരന്മാര്, ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ട്, അവനെ സമീപിച്ചു ചുറ്റിനില്ക്കുകയായിരുന്നു.
അഥ ദ്രോണഃ കുമാരാംസ്താന്ദൃഷ്ട്വാ കത്യവശസ്തദാ। പ്രഹസ്യ മന്ദം പൈശല്യാദഭ്യഭാഷത വീര്യവാന്
അപ്പോള് പാഞ്ചാലദേശത്തുനിന്ന് വന്ന വീര്യശാലിയായ ദ്രോണന്, അവരെ സഹായം തേടാതെ, മന്ദഹാസത്തോടെ നോക്കി സംസാരിച്ചു.
അഹോ വോ ധിഗ്ബലം ക്ഷാത്രം ധിഗേതാം വഃ കൃതാസ്ത്രതാമ്। ഭരതസ്യാന്വയേ ജാതാ യേ വീടാം നാധിഗച്ഛത
അയ്യോ, നിങ്ങളുടെ വീരത്വത്തിലും ആയുധവിദ്യയിലും എനിക്ക് ലജ്ജ തോന്നുന്നു! ഭാരതവംശത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും, ഒരു ചെറിയ വിജയവും നേടാൻ നിങ്ങള്ക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലല്ലോ.
വീടാം ച മുദ്രികാം ചൈവ ഹ്യഹമേതദപി ദ്വയമ്। ഉദ്ധരേയമിഷീകാഭിര്ഭോജനം മേ പ്രദീയതാമ്
ഞാൻ തന്നെയാണ് ഈ വിജയവും മുദ്രയും ഇഷികകളെ അമ്പാക്കി എടുത്തു തരിക. അതിനാൽ എനിക്ക് ഭക്ഷണം കൊടുക്കണം.
തതോഽബ്രവീത്തദാ ദ്രോണം കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। കൃപസ്യാനുമതേ ബ്രഹ്മന്ഭിക്ഷാമാപ്നുഹി ശാശ്വതീമ്
അപ്പോൾ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ദ്രോണനോടു പറഞ്ഞു: 'കൃപയുടെ സമ്മതത്തോടെ, ബ്രാഹ്മണാ, നീ എപ്പോഴും ഭിക്ഷ നേടുക.'
ഏഷാ മുഷ്ടിരിഷീകാണാം മയാഽസ്ത്രേണാഭിമന്ത്രിതാ
ഇവിടെ ഞാൻ മന്ത്രം ചൊല്ലി ആയുധമാക്കിയ ഒരു കയ്യിൽ നിറയെ ഇഷികകൾ ഉണ്ട്.
അസ്യാ വീര്യം നിരീക്ഷധ്വം യദന്യേഷു ന വിദ്യതേ। വേത്സ്യാമീഷികയാ വീടാം താമിഷീകാം തഥാഽന്യയാ
ഇതിന്റെ ശക്തി നിങ്ങൾ കാണൂ; മറ്റൊന്നിലും ഇതുപോലെയുള്ളത് ഇല്ല. ഞാൻ ഒരു ഇഷികകൊണ്ട് വിജയവും, മറ്റൊന്ന് കൊണ്ട് മുദ്രയും എടുത്തു തരാം.
തതോ യഥോക്തം ദ്രോണേന തത്സര്വം കൃതമഞ്ജസാ
അതിനുശേഷം ദ്രോണൻ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ഉടൻ തന്നെ ചെയ്തു.
തദവേക്ഷ്യ കുമാരാസ്തേ വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനാഃ। ആശ്ചര്യമിദമത്യന്തമിതി മത്വാ വചോഽബ്രുവന്
അത് കണ്ട രാജകുമാരന്മാർ അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ണുകൾ വടിച്ചു: 'ഇത് അത്യന്തം അത്ഭുതകരമാണ്!' എന്ന് വിചാരിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു.
മുദ്രികാമണി വിപ്രര്ഷേ ശീധ്രമേതാം സമുദ്ധരഥ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഈ മുദ്രാമണിയെ വേഗത്തിൽ എടുത്തു തരിക.
ശരേണ വിദ്ധ്വാ മുദ്രാം താമൂര്ധ്വമാവാഹയത്പ്രഭുഃ। സ ശരം സമുപാദായ കൂപാദങ്ഗുലിവേഷ്ടനമ്
അവൻ അമ്പുകൊണ്ട് മുദ്രയെ തുളച്ച് മുകളിലേക്ക് വിളിച്ചു; അമ്പ് എടുത്ത് കിണറ്റിൽ നിന്ന് അമ്പിന്റെ ദണ്ഡത്തിൽ ചുറ്റിയ മുദ്ര പുറത്തെടുത്ത് കൊണ്ടുവന്നു.
ദദൌ തതഃ കുമാരാണാം വിസ്മിതാനാമവിസ്മിതഃ। മുദ്രികാമുദ്ധൃതാം ദൃഷ്ട്വാ തമാഹുസ്തേ കുമാരകാഃ
അവൻ അത്ഭുതപ്പെടാതെ തന്നെ, അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കുന്ന രാജകുമാരന്മാർക്ക് എടുത്തു തന്ന മുദ്ര കാണുമ്പോൾ, ആ ബാലന്മാർ അവനോട് പറഞ്ഞു:
അഭിവന്ദാമഹേ ബ്രഹ്മന്നൈതദന്യേഷു വിദ്യതേ। കോഽസി കസ്യാസി ജാനീമോ വയം കിം കരവാമഹേ
ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ നിനക്കു വന്ദനം ചെയ്യുന്നു; ഇതുപോലെയുള്ളത് മറ്റൊരാളിലും ഇല്ല. നീ ആരാണ്? ആരുടെ ആണു? ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ.
ഏവമുക്തസ്തതോ ദ്രോണഃ പ്രത്യുവാച കുമാരകാന്। ആചക്ഷധ്വം ച ഭീഷ്മായ രൂപേണ ച ഗുണൈശ്ച മാമ്
അങ്ങനെ അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ ദ്രോണൻ രാജകുമാരന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ രൂപവും ഗുണങ്ങളും ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞുകൊടൂ.'
തഥേത്യുക്ത്വാ ച ഗത്വാ ച ഭീഷ്മമൂചുഃ കുമാരകാഃ
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവർ ഭീഷ്മനോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണസ്യ വചഃ കൃത്സ്നം തച്ച കര്മ തഥാവിധമ്। ഭീഷ്മഃ ശ്രുത്വാ കുമാരാണാം ദ്രോണം തം പ്രത്യജാനത
ബ്രാഹ്മണന്റെ മുഴുവൻ വാക്കുകളും ആ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തിയും രാജകുമാരന്മാർ ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞു; അതു കേട്ട ഭീഷ്മൻ അവനെ ദ്രോണൻ എന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
യുക്തരൂപഃ സ ഹി ഗുരുരിത്യേവമനുചിന്ത്യ ച। അഥൈനമാനീയ തദാ സ്വയമേവ സുസത്കൃതമ്
ഇവൻ ഗുരുവിനായി യോജിച്ചവനാണെന്ന് ഭീഷ്മൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു; പിന്നെ അവനെ സ്വയം കൊണ്ടുവന്ന് വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
പരിപപ്രച്ഛ നിപുണം ഭീഷ്മഃ ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ। ഹേതുമാഗമനേ തച്ച ദ്രോണഃ സര്വം ന്യവേദയത്
ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ സൂക്ഷ്മമായി ചോദിച്ചു; ദ്രോണൻ തന്റെ വരവിന്റെ എല്ലാ കാരണങ്ങളും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
മഹര്ഷേരഗ്നിവേശ്യസ്യ സകാശമഹമച്യുത। അസ്ത്രാര്ഥമഗമം പൂര്വം ധനുര്വേദജിഘൃക്ഷയാ
അച്യുതാ, ഞാൻ ഒരിക്കൽ മഹർഷിയായ അഗ്നിവേശ്യന്റെ അടുക്കൽ ആയുധവിദ്യ പഠിക്കാൻ, ധനുര്വേദം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പോയിരുന്നു.
ബ്രഹ്മചാരീ വിനീതാത്മാ ജടിലോ ബഹുലാഃ സമാഃ। അവസം സുചിരം തത്ര ഗുരുശുശ്രൂഷണേ രതഃ
ബ്രഹ്മചാരിയായി, സ്വയം നിയന്ത്രിച്ച മനസ്സോടെ, ജടയിട്ടു, ഞാൻ അവിടെ വർഷങ്ങളോളം ഗുരുവിനെ സേവിക്കാൻ താല്പര്യത്തോടെ കഴിഞ്ഞിരുന്നു.