രാമം പ്രഹരതാം ശ്രേഷ്ഠം ദിത്സന്തം വിവിധം വസു। അഹം ധനമനന്തം ഹി പ്രാര്ഥയേ വിപുലവ്രത
"യുദ്ധശ്രേഷ്ഠനായ രാമാ, വിവിധ വസ്തുക്കൾ നൽകുന്നവനേ, ഞാൻ വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായി നിന്നിൽ നിന്ന് അക്ഷയമായ ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു."
ഹിരണ്യം മമ യച്ചാന്യദ്വസു കിംചിദിഹ സ്ഥിതമ്। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ മയാ ദത്തം സര്വമേതത്തപോധന
"തപസ്സിന്റെ സമ്പത്തുള്ളവനേ, എന്റെ കൈവശമുള്ള സ്വർണ്ണവും മറ്റെല്ലാ വസ്തുക്കളും ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി കഴിഞ്ഞു."
തഥൈവേയം ധരാ ദേവീ സാഗരാന്താ സപത്തനാ। കശ്യപായ മയാ ദത്താ കൃത്സ്നാ നഗരമാലിനീ
"ഇതുപോലെ തന്നെ, സമുദ്രം അതിരായ ഭൂമിദേവിയും നഗരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ ഞാൻ കശ്യപനു സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്."
ശരീരമാത്രമേവാദ്യ മമേദമവശേഷിതമ്। അസ്ത്രാണി ച മഹാര്ഹാണി ശസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച
"ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ബാക്കിയുള്ളത് എന്റെ ശരീരവും വിലയേറിയ ആയുധങ്ങളും വിവിധ ആയുധങ്ങളും മാത്രമാണ്."
അസ്ത്രാണി വാ ശരീരം വാ ബ്രഹ്മഞ്ശസ്ത്രാണി വാ പുനഃ। വൃണീഷ്വ കിം പ്രയച്ഛാമി തുഭ്യം ദ്രോണ വദാശു തത്
"ബ്രാഹ്മണാ, നീ എനിക്ക് നിന്ന് ആയുധങ്ങളോ, ശരീരമോ, മറ്റേതെങ്കിലും ആയുധങ്ങളോ ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടോ? ദ്രോണാ, എന്താണ് വേണമെന്ന് വേഗം പറയൂ, ഞാൻ അതു നൽകാം."
അസ്ത്രാണി മേ സമഗ്രാണി സസംഹാരാണി ഭാര്ഗവ। സ പ്രയോഗരഹസ്യാനി ദാതുമര്ഹസ്യശേഷതഃ
"ഭാർഗവാ, നിന്റെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും അവയുടെ പിൻവലിക്കൽ രഹസ്യങ്ങളും സഹിതം എനിക്ക് പൂർണ്ണമായി നൽകണം."
ഏതദ്വസു വസൂനാം ഹി സര്വേഷാം വിപ്രസത്തമ।' തഥേത്യുക്ത്വാ തതസ്തസ്മൈ പ്രാദാദസ്ത്രാണി ഭാര്ഗവഃ। സരഹസ്യവ്രതം ചൈവ ധനുര്വേദമശേഷതഃ
"ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ സമ്പത്തുകളിലും ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം." എന്ന് പറഞ്ഞ് ഭാർഗവൻ അവനു ആയുധങ്ങളും രഹസ്യവ്രതവും ധനുര്വേദം മുഴുവനും നൽകി.
പ്രതിഗൃഹ്യ തു തത്സര്വം കൃതാസ്ത്രേ ദ്വിജസത്തമഃ। പ്രിയം സഖായം സുപ്രീതോ ജഗാമ ദ്രുപദം പ്രതി
അവൻ എല്ലാം സ്വീകരിച്ച് ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ പ്രിയസുഹൃത്ത് ദ്രുപദനോടു പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തതോ ദ്രുപദമാസാദ്യ ഭാരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന്। അബ്രവീത്പാര്ഥിവം രാജന്സഖായം വിദ്ധി മാമിഹ
ശക്തനായ ഭാരദ്വാജൻ ദ്രുപദനെ സമീപിച്ച് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ എന്നെ നിന്റെ സുഹൃത്ത് എന്നു അറിയണം."
ഇത്യേവമുക്തഃ സഖ്യാ സ പ്രീതിര്പൂര്വം ജനേശ്വരഃ। ഭാരദ്വാജേന പാഞ്ചാല്യോ നാമൃഷ്യത വചോഽസ്യ തത്
ഇങ്ങനെ സുഹൃത്തായി വിളിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പണ്ടത്തെ സൗഹൃദം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പാഞ്ചാലരാജാവായ മനുഷ്യാധിപൻ ഭാരദ്വാജന്റെ വാക്ക് സഹിക്കാനാവില്ലായിരുന്നു.
സ ക്രോധാമര്ഷജിഹ്മഭ്രൂഃ കഷായീകൃതലോചനഃ। ഐശ്വര്യമദസംപന്നോ ദ്രോണം രാജാഽബ്രവീദിദമ്
കോപവും അസൂയയും കൊണ്ട് കൂർത്ത ഭ്രൂകൂട്ടവും ചുവന്ന കണ്ണുകളും, അധികാരത്തിന്റെ അഭിമാനത്തിൽ മദിച്ച രാജാവ് ദ്രോണനോടു പറഞ്ഞു.
അകൃതേയം തവ പ്രജ്ഞാ ബ്രഹ്മന്നാതിസമഞ്ജസാ। യന്മാം വ്രവീഷി പ്രസഭം സഖാ തേഽഹമിതി ദ്വിജ
ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ അഭിപ്രായം ശരിയല്ല; നീ എന്നോട് ബലാൽക്കാരം പോലെ 'ഞാൻ നിന്റെ സുഹൃത്താണ്' എന്ന് പറയുന്നത് യുക്തിയില്ലാത്തതാണ്."
ന ഹി രാജ്ഞാമുദീര്ണാനാമേവംഭൂതൈര്നരൈഃ ക്വചിത്। സഖ്യം ഭവതി മന്ദാത്മഞ്ശ്രിയാ ഹീനൈര്ധനച്യുതൈഃ
ഉയർന്ന രാജാക്കന്മാർക്ക് സമ്പത്തും ബലവും ഇല്ലാത്തവരുമായി സൗഹൃദം ഉണ്ടാകാറില്ല, അവരുമായി സൗഹൃദം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല."
സൌഹൃദാന്യപി ജീര്യന്തേ കാലേന പരിജീര്യതഃ। സൌഹൃദം മേ ത്വയാ ഹ്യാസീത്പൂര്വം സാമര്ഥ്യബന്ധനമ്
സൗഹൃദങ്ങളും കാലക്രമേണ ക്ഷയിക്കുന്നു; മുമ്പ് നമുക്ക് സൗഹൃദം ഉണ്ടായിരുന്നത് ശേഷിയിലൂടെയായിരുന്നു."
ന സഖ്യമജരം ലോകേ ഹൃദി തിഷ്ഠതി കസ്യചിത്। കാമശ്ചൈതന്നാശയതി ക്രോധോ വൈനം രഹത്യുത
ലോകത്ത് ആരുടെയും ഹൃദയത്തില് സൗഹൃദം എന്നും പഴയതുപോലെ നിലനില്ക്കുന്നില്ല; ആഗ്രഹം അതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു, കോപം തീര്ച്ചയായും വേര്പെടുത്തുന്നു.
മൈവം ജീര്ണമുപാസ്സ്വ ത്വം സഖ്യം ഭവദുപാധികൃത്। ആസീത്സഖ്യം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ത്വയാ മേഽര്ഥനിബന്ധനമ്
നീ തന്നെ അതിന്റെ പരിധി വെച്ച ഈ പഴയ സൗഹൃദത്തില് ഇനി പിടിച്ചിരിയേണ്ട; ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങളുടെ സൗഹൃദം ഒരിക്കല് ഉണ്ടായിരുന്നതു ശരിയാണ്, പക്ഷേ അതു സ്വാര്ത്ഥത കൊണ്ടായിരുന്നു.
ന ദരിദ്രോ വസുമതോ നാവിദ്വാന്വിദുഷഃ സഖാ। ന ശൂരസ്യ സഖാ ക്ലീബഃ സഖിപൂര്വം കിമിഷ്യതേ
ധനികന്ക്ക് ദരിദ്രന് സ്നേഹിതനല്ല, പണ്ഡിതന്ക്ക് അജ്ഞാനിയും അല്ല; വീരന്ക്ക് ഭീരുവും സ്നേഹിതനല്ല—പഴയ സൗഹൃദം എന്തിനാണ് ഉപകാരപ്പെടുന്നത്?
യയോരേവ സമം വിത്തം യയോരേവ സമം ശ്രുതമ്। തയോര്വിവാഹഃ സഖ്യം ച ന തു പുഷ്ടവിപുഷ്ടയോഃ
സമ്പത്ത് സമവും വിജ്ഞാനം സമവും ഉള്ളവര്ക്കിടയിലാണ് വിവാഹവും സൗഹൃദവും യോജിക്കുന്നത്; സമ്പന്നനും ദരിദ്രനും തമ്മില് അല്ല.
നാശ്രോത്രിയഃ ശ്രോത്രിയസ്യ നാരഥീ രഥിനഃ സഖാ। നാരാജാ പാര്ഥിവസ്യാപി സഖിപൂര്വം കിമിഷ്യതേ
വേദപഠനം ചെയ്യാത്തവന് വേദപണ്ഡിതന്ക്ക് സ്നേഹിതനല്ല, രഥമില്ലാത്തവന് രഥവാന്റെ സ്നേഹിതനല്ല; രാജാവിന് പോലും മറ്റൊരു രാജാവുമായി സൗഹൃദം ഇല്ല—പഴയ സൗഹൃദം എന്തിനാണ് ഉപകാരപ്പെടുന്നത്?
ദ്രുപദേനൈവമുക്തസ്തു ഭാരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന്। മുഹൂര്തം ചിന്തയിത്വാ തു മന്യുനാഽഭിപരിപ്ലുതഃ
ഇങ്ങനെ ദ്രുപദന് പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ശക്തനായ ഭാരദ്വാജന് ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ച് കോപത്തില് മുങ്ങി.
സ വിനിശ്ചിത്യ മനസാ പാഞ്ചാല്യം പ്രതിബുദ്ധിമാന്। `ശിഷ്യൈഃ പരിവൃതഃ ശ്രീമാന്പുത്രേണ സഹിതസ്തഥാ
അവന് മനസ്സില് ഉറപ്പാക്കി, തന്റെ ശിഷ്യന്മാരും മകനും കൂടെ ചേര്ന്ന്, പാഞ്ചാലരാജാവിനോട് സമീപിച്ചു.
ജഗാമ കുരുമുഖ്യാനാം നാഗരം നാഗസാഹ്വയമ്। താം പ്രതിജ്ഞാം പ്രതിജ്ഞായ യാം കര്താ നചിരാദിവ
അവന് തന്റെ വാഗ്ദാനം പാലിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പു നല്കി, കുരുക്കളുടെ പ്രധാന നഗരമായ നാഗസാഹ്വയത്തിലേക്ക് ഉടന് യാത്രയായി.
സ നാഗപുരമാഗമ്യ ഗൌതമസ്യ നിവേശനേ। ഭാരദ്വാജോഽവസത്തത്ര പ്രച്ഛന്നം ദ്വിജസത്തമഃ
നാഗപുരത്തില് എത്തി, ഭാരദ്വാജന് എന്ന ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന് ഗൗതമന്റെ വീട്ടില് ഒളിച്ചിരുത്തി താമസിച്ചു.
തതോഽസ്യ തനുജഃ പാര്ഥാന്കൃപസ്യാനന്തരം പ്രഭുഃ। അസ്ത്രാണി ശിക്ഷയാമാസ നാബുധ്യന്ത ച തം ജനാഃ
അതിനുശേഷം, കൃപന് ശേഷം, ഭാരദ്വാജന് പാര്ഥന്മാരെ ആയുധവിദ്യ പഠിപ്പിച്ചു; ആരും അവനെ തിരിച്ചറിയില്ലായിരുന്നു.
ഏവം സ തത്ര ഗൂഢാത്മാ കംചിത്കാലമുവാസ ഹ। കുമാരാസ്ത്വഥ നിഷ്ക്രമ്യ സമേതാ ഗജസാഹ്വയാത്
ഇങ്ങനെ അവന് അവിടെയൊളിച്ചുനില്ക്കെ കുറേ നാള് കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ രാജകുമാരന്മാര് എല്ലാവരും ചേര്ന്ന് ഗജസാഹ്വയത്തില് നിന്ന് പുറത്തേക്കു പോയി.
ക്രീഡന്തോ വീടയാ തത്ര വീരാഃ പര്യചരന്മുദാ। `തേഷാം സംക്രീഡമാനാനാമുദപാനേഽങ്ഗുലീയകമ്
അവിടെ വീണ്ടു കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വീരന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു; കളിക്കുമ്പോള് അവരുടെ ഒരു മോതിരം കിണറ്റില് വീണു.
പപാത ധര്മപുത്രസ്യ വീടാ തത്രൈവ ചാപതത്। ഗര്താന്ബുനാ പ്രതിച്ഛന്നം താരാരൂപമിവാമ്ബരേ
ധര്മപുത്രന്റെ പന്തും അവിടെ തന്നെ, ആഴമുള്ള ഒളിഞ്ഞ കുഴിയില് വീണു; ആ പന്ത് ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രംപോലെ തിളങ്ങി.
ദൃഷ്ട്വാ ചൈതേ കുമാരാശ്ച തം യത്നാത്പര്യവാരയന്।' തതസ്തേ യത്നമാതിഷ്ഠന്വീടാമുദ്ധര്തുമാദൃതാഃ। ന ച തേ പ്രത്യയദ്യന്ത കര്മ വീടോപലബ്ധയേ
അത് കണ്ട രാജകുമാരന്മാര് അതു തിരികെ എടുക്കാന് ആഗ്രഹത്തോടെ ശ്രമിച്ചു; പലതവണ ശ്രമിച്ചിട്ടും പന്ത് കിട്ടാന് സാധിച്ചില്ല.
തതോഽന്യോന്യമവൈക്ഷന്ത വ്രീഡയാവനതാനനാഃ। തസ്യാ യോഗമവിദന്തോ ഭൃശം ചോത്കണ്ഠിതാഭവന്
ശ്രമം ഫലിക്കാതിരുന്നതില് ലജ്ജയോടെ മുഖം താഴ്ത്തി, അവര് പരസ്പരം നോക്കി; അതു എങ്ങനെ എടുക്കണമെന്ന് അറിയാതെ വലിയ ഉത്കണ്ഠയിലായി.
തേഽപശ്യന്ബ്രാഹ്മണം ശ്യാമമാപന്നം പലിതം കൃശമ്। കൃത്യവന്തമദൂരസ്ഥമഗ്നിഹോത്രപുരസ്കൃതമ്
അവര് അകലെ അഗ്നിഹോത്രം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന, കറുത്ത നിറമുള്ള, വയസ്സായ, ക്ഷീണിച്ച ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.