നിശിലേനാസ്യ തത്സര്വം ഗുഹ്യമാഖ്യാതവാന്പിതാ। സോഽചിരേണൈവ കാലേന പരമാചാര്യതാം ഗതഃ
അവന്റെ അച്ഛൻ വാൾ ഉപയോഗിച്ച് ആ രഹസ്യങ്ങൾ എല്ലാം അവനോട് വെളിപ്പെടുത്തി. അതിനുശേഷം കുറച്ച് കാലത്തിനുള്ളിൽ അവൻ ഉത്തമഗുരുവിന്റെ പാടവം നേടി.
കൃപമാഹൂയ ഗാങ്ഗേയസ്തവ ശിഷ്യാ ഇതി ബ്രുവന്। പൌത്രാന്പരിസമാധായ കൃപമാരാധയത്തദാ
ഗംഗയുടെ പുത്രനായ കൃപനെ വിളിച്ച്, 'ഇവരാണ് നിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ' എന്നു പറഞ്ഞു, തന്റെ കൊച്ചുമക്കളെ കൃപനിൽ ഏൽപ്പിച്ചു, അപ്പോൾ അവനെ ആദരിച്ചു.
തതോഽധിജഗ്മുഃ സര്വേ തേ ധനുര്വേദം മഹാരഥാഃ। ധൃതരാഷ്ട്രാത്മജാശ്ചൈവ പാണ്ഡവാഃ സഹ യാദവൈഃ
അതിനുശേഷം മഹാരഥന്മാരായ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളും പാണ്ഡവരും യാദവരോടൊപ്പം ധനുര്വേദം പഠിച്ചു.
വൃഷ്ണയശ്ച നൃപാശ്ചാന്യേ നാനാദേശസമാഗതാഃ। `കൃപമാചാര്യമാസാദ്യ പരമാസ്ത്രജ്ഞതാം ഗതഃ
വൃഷ്ണികൾക്കും വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നു വന്ന രാജാക്കന്മാർക്കും കൃപനെ ഗുരുവായി സ്വീകരിച്ച് ആയുധവിദ്യയിൽ ഉത്തമജ്ഞാനം ലഭിച്ചു.
ഇഷ്വസ്ത്രജ്ഞാന്പര്യപൃച്ഛദാചാര്യാന്വീര്യസംമതാന്। നാല്പധീര്നാമഹാഭാഗസ്തഥാ നാനസ്ത്രകോവിദഃ
വീര്യത്തിൽ പ്രശസ്തരായ ആചാര്യന്മാരോടു ആയുധവിദ്യയെക്കുറിച്ച് അവൻ ചോദിച്ചു; ബുദ്ധിയില്ലാത്തവനും ഭാഗ്യശൂന്യനും ആയുധവിദ്യയിൽ അജ്ഞാനിയും അവരിലൊന്നുമില്ലായിരുന്നു.
നാദേവസത്വോ വിനയേത്കുരൂനസ്ത്രേ മഹാവലാന്। ഇതി സംചിന്ത്യ ഗാങ്ഗേയസ്തദാ ഭരതസത്തമഃ
ദൈവികശക്തിയില്ലാത്തവർക്ക് ശക്തരായ കുരുക്കൾക്ക് ആയുധവിദ്യ പഠിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഗംഗയുടെ പുത്രൻ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ, അപ്പോൾ ആലോചിച്ചു.
ദ്രോണായ വേദവിദുഷേ ഭാരദ്വാജായ ധമതേ। പാണ്ഡവാന്കൌരവാംശ്ചൈവ ദദൌ ശിഷ്യാന്നരര്ഷഭ
വേദജ്ഞനായ ഭരദ്വാജപുത്രനായ ദ്രോണനിൽ പാണ്ഡവരെയും കൗരവരെയും ശിഷ്യന്മാരായി ഏൽപ്പിച്ചു, മഹാനായവനേ.
ശാസ്ത്രതഃ പൂജിതശ്ചൈവ സമ്യക്തേന മഹാത്മനാ। സ ഭീഷ്മേണ മഹാഭാഗസ്തുഷ്ടോഽസ്ത്രവിദുഷാം വരഃ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ആ മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മൻ ദ്രോണനെ ആദരിച്ചു. ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ അതിൽ സന്തോഷിച്ചു.
പ്രതിജഗ്രാഹ താന്സര്വാഞ്ശിഷ്യത്വേന മഹായശാഃ। ശിക്ഷയാമാസ ച ദ്രോണോ ധനുര്വേദമശേഷതഃ
പ്രശസ്തനായ ദ്രോണൻ അവരെല്ലാവരെയും ശിഷ്യന്മാരായി സ്വീകരിച്ച് ധനുര്വേദം മുഴുവനായും പഠിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തേഽചിരേണൈവ കാലേന സര്വശസ്ത്രവിശാരദാഃ। ബഭൂവുഃ കൌരവാ രാജന്പാണ്ഡവാശ്ചാമിതൌജസഃ
കുറച്ച് കാലത്തിനുള്ളിൽ, രാജാവേ, കൗരവരും മഹാശക്തിയുള്ള പാണ്ഡവരും എല്ലാ ആയുധവിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടി.
കഥം സമഭവദ്ദ്രോണഃ കഥം ചാസ്ത്രാണ്യവാപ്തവാന്। കഥം ചാഗാത്കുരൂന്ബ്രഹ്മന്കസ്യ പുത്രഃ സ വീര്യവാന്
ദ്രോണൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അവൻ എങ്ങനെ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമാക്കി? അവൻ എങ്ങനെ കുരുക്കളിലേക്ക് എത്തി, ബ്രാഹ്മണനേ, ആ വീരൻ ആരുടെ മകനാണ്?
കഥം ചാസ്യ സുതോ ജാതഃ സോശ്വത്ഥാമാഽസ്ത്രവിത്തമഃ। ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിസ്തരേണ പ്രകീര്തയ
അവന്റെ മകനായ അശ്വത്താമൻ, ആയുധവിദ്യയിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, എങ്ങനെ ജനിച്ചു? ഇതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ദയവായി പറയൂ.
ഗങ്ഗാദ്വാരം പ്രതി മഹാന്ബഭൂവ ഭഗവാനൃഷിഃ। ഭരദ്വാജ ഇതി ഖ്യാതഃ സതതം സംശിതവ്രതഃ
ഗംഗയുടെ വാതായനത്തിനരികിൽ, ഭരദ്വാജൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, എപ്പോഴും വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച മഹാനായ ഒരു ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.
സോഽഭിഷേക്തും ഗതോ ഗങ്ഗാം പൂര്വമേവാഗതാം സതീമ്। മഹര്ഷിഭിര്ഭരദ്വാജോ ഹവിര്ധാനേ ചരന്പുരാ
ഒരു ദിവസം, മഹർഷിമാരോടൊപ്പം ഹവിർദാനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ഭരദ്വാജൻ ഗംഗയിൽ കുളിക്കാൻ പോയി.
ദദര്ശാപ്സരസം സാക്ഷാദ്ധൃതാചീമാപ്ലുതാമൃഷിഃ। രൂപയൌവനസംപന്നാം മദദൃപ്താം മദാലസാമ്
അവിടെ, ആ ഋഷി നേരിട്ട് ഘൃതാചി എന്ന അപ്സരസിനെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ നിലയിൽ കണ്ടു—സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞ, മദത്തിൽ ഉല്ലാസം നിറഞ്ഞവളെ.
തസ്യാ വായുര്നദീതീര വസനം പര്യവര്തത। വ്യപകൃഷ്ടാമ്ബരാം ദൃഷ്ട്വാ താമൃഷിശ്ചകമേ തതഃ
നദീതീരത്ത് കാറ്റ് അവളുടെ വസ്ത്രം മാറ്റി. വസ്ത്രം അകറ്റപ്പെട്ട അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ആ ഋഷിക്ക് ആഗ്രഹം തോന്നി.
തത്ര സംസക്തമനസോ ഭരദ്വാജസ്യ ധീമതഃ। ഹൃഷ്ടസ്യ രേതശ്ചസ്കന്ദ തദൃഷിര്ദ്രോണ ആദധേ
അവിടെ, ധീരനായ ഭരദ്വാജന്റെ മനസ്സ് ആ സ്ത്രീയിലേക്കു ആകർഷിതനായി സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ വിത്ത് പുറത്തുവന്നു; അതു ഋഷി ഒരു കലശത്തിൽ എടുത്തു.
തതഃ സമഭവദ്ദ്രോണഃ കലശേ തസ്യ ധീമതഃ। അധ്യഗീഷ്ട സ വേദാംശ്ച വേദാങ്ഗാനി ച സര്വശഃ
അങ്ങനെ ആ കലശത്തിൽ നിന്ന് ധീരനായ ഭരദ്വാജന് ദ്രോണൻ ജനിച്ചു; അവൻ വേദങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും മുഴുവനും പഠിച്ചു.
അഗ്നേരസ്ത്രമുപാദായ യദൃഷിര്വേദ കാശ്യപഃ। അധ്യഗച്ഛദ്ഭരദ്വാജസ്തദസ്ത്രം ദേവകാര്യതഃ
കശ്യപമുനി അഗ്നിയുടെ ആയുധം ലഭിച്ച ശേഷം, ദേവന്മാരുടെ ആവശ്യത്തിന് ഭരദ്വാജന് ആ ആയുധം പഠിപ്പിച്ചു.
അഗ്നിവേശ്യം മഹാഭാഗം ഭരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന്। പ്രത്യപാദയദാഗ്നേയമസ്ത്രമസ്ത്രവിദാം വരഃ
പ്രശസ്തനും ശക്തിയുള്ള ഭരദ്വാജ്, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അഗ്നിവേശ്യന് അഗ്നിയുടെ ആയുധം പഠിപ്പിച്ചു.
കനിഷ്ഠജാതം സ മുനിര്ഭ്രാതാ ഭ്രാതരമന്തികേ। അഗ്നിവേശ്യസ്തഥാ ദ്രോണം തദാ ഭരതസത്തമ।' ഭാരദ്വാജം തദാഗ്നേയം മഹാസ്ത്രം പ്രത്യപാദയത്
അഗ്നിവേശ്യൻ എന്ന സന്യാസി, തന്റെ ഇളയസഹോദരനായ ദ്രോണമുനിക്ക് ഭരദ്വാജന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആ മഹത്തായ അഗ്നിയസ്ത്രം നൽകി.
ഭരദ്വാജസഖാ ചാസീത്പൃഷതോ നാമ പാര്ഥിവഃ। തസ്യാപി ദ്രുപദോ നാമ തഥാ സമഭവത്സുതഃ
ഭരദ്വാജന്റെ സുഹൃത്തായ പൃഷതൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവനു ദ്രുപദൻ എന്നൊരു പുത്രനും ജനിച്ചു.
സ നിത്യമാശ്രമം ഗത്വാ ദ്രോണേന സഹ പാര്ഥിവഃ। ചിക്രീഡാധ്യയനം ചൈവ ചകാര ക്ഷത്രിയര്ഷഭഃ
ആ രാജകുമാരൻ എപ്പോഴും ആശ്രമത്തിൽ ചെന്നു, ദ്രോണനോടൊപ്പം കളിച്ചു പഠിച്ചു; അവൻ ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
തതോ വ്യതീതേ പൃഷതേ സ രാജാ ദ്രുപദോഽഭവത്। പഞ്ചാലേഷു മഹാബാഹുരുത്തരേഷു നരേശ്വരഃ
പൃഷതൻ മരിച്ചശേഷം, വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പാഞ്ചാലന്മാരുടെ രാജാവായി ദ്രുപദൻ ഭരതവംശത്തിൽ ശക്തനായവനായി ഭരണമേറ്റു.
ഭരദ്വാജോഽപി ഭഗവാനാരുരോഹ ദിവം തദാ। തത്രൈവ ച വസന്ദ്രോണസ്തപസ്തേപേ മഹാതപാഃ
അപ്പോൾ ഭരദ്വാജൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു; ദ്രോണൻ അവിടെയേയ്ക്ക് തന്നെ താമസിച്ച് വലിയ തപസ്സു ചെയ്തു.
വേദവേദാങ്ഗവിദ്വാന്സ തപസാ ദഗ്ധകില്ബിഷഃ। തതഃ പിതൃനിയുക്താത്മാ പുത്രലോഭാന്മഹായശാഃ
വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും അറിഞ്ഞ, തപസ്സിലൂടെ പാപങ്ങൾ ദഹിച്ച, പിതാക്കന്മാരുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം പുത്രാഗ്രഹത്തിനായി പ്രശസ്തനായവനായി.
ശാരദ്വതീം തതോ ഭാര്യാം കൃപീം ദ്രോണോഽന്വവിന്ദത। അഗ്നിഹോത്രേ ച ധര്മേ ച ദമേ ച സതത രതാമ്
ശാരദ്വതിയുടെ മകളായ കൃപിയെ ദ്രോണൻ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; അവൾ എപ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രത്തിലും ധർമ്മത്തിലും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു.
അലഭദ്ഗൌതമീ പുത്രമശ്വത്ഥാമാനമേവ ച। സ ജാതമാത്രോ വ്യനദദ്യഥൈവോച്ചൈഃശ്രവാ ഹയഃ
ഗൗതമിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ദ്രോണന് അശ്വത്താമൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ ജനിച്ച ഉടനെ ദിവ്യശക്തിയുള്ള അശ്വം പോലെ ഉച്ചത്തിൽ കുരൽ മുഴക്കി.
തച്ഛ്രുത്വാന്തര്ഹിതം ഭൂതമന്തരിക്ഷസ്ഥമബ്രവീത്। അശ്വസ്യേവാസ്യ യത്സ്ഥാമ നദതഃ പ്രദിശോ ഗതമ്
ആ ശബ്ദം കേട്ടു ആകാശത്തിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ഒരു ഭൂതം പറഞ്ഞു: 'അശ്വത്തിന്റെ പോലെ ഈ കുട്ടിയുടെ ശബ്ദം എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പടർന്നു.'
അശ്വത്ഥാമൈവ ബാലോഽയം തസ്മാന്നാമ്നാ ഭവിഷ്യതി। സുതേന തേന സുപ്രീതോ ഭാരദ്വാജസ്തതോഽഭവത്
'അതിനാൽ ഈ ബാലൻ അശ്വത്താമൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.' ഭരദ്വാജൻ തന്റെ പുത്രനിൽ അതീവ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.