തതസ്തത്സര്വമാചഷ്ട ദുര്യോധനവിചേഷ്ടിതമ്। ഭ്രാതൄണാം ഭീമസേനശ്ച മഹാബലപരാക്രമഃ
അതിനുശേഷം മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനൻ ദുര്യോധനൻ ചെയ്ത എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സഹോദരന്മാരോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
നാഗലോകേ ച യദ്വൃത്തം ഗുണദോഷമശേഷതഃ। തച്ച സര്വമശേഷേണ കഥയാമാസ പാണ്ഡവഃ
നാഗലോകത്തിൽ സംഭവിച്ച നല്ലതും ചീത്തയും എല്ലാം പാണ്ഡവൻ സഹോദരന്മാരോട് മുഴുവനായി പറഞ്ഞു.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ ഭീമമാഹ വചോഽര്ഥവത്। തൂഷ്ണീം ഭവ ന തേ ജല്പ്യമിദം കാര്യം കഥംചന
അതിനുശേഷം രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീമനോട് അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'നീ ഈ കാര്യത്തിൽ മൗനം പാലിക്കണം; ഇത് ഒരിക്കലും പുറത്തു പറയരുത്.'
ഇതഃപ്രഭൃതി കൌന്തേയം രക്ഷതാന്യോന്യമാദൃതാഃ। ഏവമുക്ത്വാ മഹാബാഹുര്ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ
'ഇനി മുതൽ നാം പരസ്പരം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം,' എന്ന് പറഞ്ഞ് ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, അതിവിശാലമായ ഭുജങ്ങളോടെ—
ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതഃ സര്വൈരപ്രമത്തോഽഭവത്തദാ। യദാ ത്വവഗതാസ്തേ വൈ പാണ്ഡവാസ്തസ്യ കര്മ തത്
—അന്നുതന്നെ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം എല്ലായ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ആയിരുന്നു; പാണ്ഡവർ ആ സംഭവം മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ അവർ—
നത്വേവ ബഹുലം ചക്രുഃ പ്രയതാ മന്ത്രരക്ഷണേ। ധര്മാത്മാ വിദുരസ്തേഷാം പ്രദദൌ മതിമാന്മതിമ്
—വളരെ അധികം രഹസ്യം സൂക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചില്ല; എന്നാൽ ധാർമ്മികനും ബുദ്ധിമാനുമായ വിദുരൻ അവർക്കു ഉചിതമായ ഉപദേശം നൽകി.
ദുര്യോധനോഽപി തം ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡവം പുനരാഗതമ്। നിശ്വസംശ്ചിന്തയംശ്ചൈവമഹന്യഹനി തപ്യതേ
പാണ്ഡവൻ വീണ്ടും തിരിച്ചു വന്നതുകണ്ട് ദുര്യോധനൻ ആഴമായി ഉശിരിച്ചു, ചിന്തിച്ചു, ദിവസേന ദുഃഖത്തിൽ കിടന്നു.
കുമാരാന്ക്രീഡമാനാംസ്താന്ദൃഷ്ട്വാ രാജാതിദുര്മദാന്। ഗുരും ശിക്ഷാര്ഥമന്വിഷ്യ ഗൌതമം താന്ന്യവേദയത്
ആ രാജകുമാരന്മാർ അത്യധികം അഭിമാനത്തോടെ കളിക്കുന്നതുകണ്ട് രാജാവ് ഗുരുവിനെ അന്വേഷിച്ച്, ഗൗതമനെ കണ്ടെത്തി, അവരെ പഠിപ്പിക്കാൻ ഏൽപ്പിച്ചു.
ശരസ്തമ്ബേ സമുദ്ഭൂതം വേദശാസ്ത്രാര്ഥപാരഗമ്। `രാജ്ഞാ നിവേദിതാസ്തസ്മൈ തേ ച സര്വേ ച നിഷ്ഠിതാഃ।' അധിജഗ്മുശ്ച കുരവോ ധനുര്വേദം കൃപാത്തു തേ
വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും മനസ്സിലാക്കിയ, അമ്പുകളുടെ കണത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച കൃപാചാര്യനു രാജാവ് അവരെ ഏൽപ്പിച്ചു; പിന്നെ കുരുക്കൾ എല്ലാവരും കൃപയുടെ കീഴിൽ ധനുര്വേദം പഠിച്ചു.
കൃപസ്യാപി മമ ബ്രഹ്മന്സംഭവം വക്തുമര്ഹസി। ശരസ്തമ്ബാത്കഥം ജജ്ഞേ കഥം വാഽസ്ത്രാണ്യവാപ്തവാന്
ബ്രാഹ്മണാ, കൃപയുടെ ജനനവും എങ്ങനെയാണ് അമ്പുകളുടെ കണത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചത്, ആയുധങ്ങൾ എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്നതും നീ എനിക്ക് പറയണം.
മഹര്ഷേര്ഗൌതമസ്യാസീച്ഛരദ്വാന്നാമ ഗൌതമഃ। പുത്രഃ കില മഹാരാജ ജാതഃ സഹശരൈര്വിഭോ
ഗൗതമമഹർഷിക്ക് ശരദ്വാൻ എന്നൊരു പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, മഹാരാജാവേ, അമ്പുകളോടൊപ്പം ജനിച്ചവൻ.
ന തസ്യ വേദാധ്യയനേ തഥാ ബുദ്ധിരജായത। യഥാസ്യ ബുദ്ധിരഭവദ്ധനുര്വേദേ പരന്തപ
വേദപാഠത്തിൽ അവനു അത്ര മനസ്സാക്ഷി ഉണ്ടായില്ല; എന്നാൽ ധനുര്വേദത്തിൽ അവനു വലിയ കഴിവ് ഉണ്ടായി.
അധിജഗ്മുര്യഥാ വേദാസ്തപസാ ബ്രഹ്മചാരിണഃ। തഥാ സ തപസോപേതഃ സര്വാണ്യസ്ത്രാണ്യവാപ ഹ
യുവാക്കൾ വേദങ്ങൾ തപസ്സിലൂടെ എങ്ങനെ കൈവരിക്കാറുണ്ടോ, അതുപോലെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അവൻ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും സ്വന്തമാക്കി.
ധനുര്വേദപരത്വാച്ച തപസാ വിപുലേന ച। ഭൃശം സന്താപയാമാസ ദേവരാജം സ ഗൌതമഃ
വില്ലിന്റെ ശാസ്ത്രത്തിൽ ആഴമായ ഭക്തിയും ശക്തമായ തപസ്സും കൊണ്ടു ഗൗതമൻ ദേവേന്ദ്രനെ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചു.
തതോ ജാലവതീം നാമ ദേവകന്യാം സുരേശ്വരഃ। പ്രാഹിണോത്തപസോ വിഘ്നം കുരു തസ്യേതി കൌരവ
അപ്പോൾ ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ജാലവതീ എന്ന ദേവകന്യയെ അയച്ചു, 'പോയി അവന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കൂ' എന്നു കല്യാണൻ.
സാ ഹി ഗത്വാഽഽശ്രമം തസ്യ രമണീയം ശരദ്വതഃ। ധനുര്ബാണധരം ബാലാ ലോഭയാമാസ ഗൌതമമ്
അവൾ ശരദ്വതിന്റെ മനോഹരമായ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്നു, വില്ലും അമ്പും കൈവശമുള്ള യുവാവായ ഗൗതമനെ ആകർഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.
താമേകവസനാം ദൃഷ്ട്വാ ഗൌതമോഽപ്സരസം വനേ। ലോകേഽപ്രതിമസംസ്ഥാനാം പ്രോത്ഫുല്ലനയനോഽഭവത്
കാട്ടിൽ ഏകവസ്ത്രധാരിണിയായ അപ്സരസിനെ, ലോകത്ത് ഉപമയില്ലാത്ത സൗന്ദര്യത്തോടുകൂടി കണ്ടപ്പോൾ ഗൗതമന്റെ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതത്തോടെ വിരിഞ്ഞു.
ധനുശ്ച ഹി ശരാസ്തസ്യ കരാഭ്യാമപതന്ഭുവി। വേപഥുശ്ചാസ്യ സഹസാ ശരീരേ സമജായത
അവന്റെ കൈകളിൽ നിന്നു വില്ലും അമ്പുകളും നിലത്തേക്ക് വീണു; പെട്ടെന്ന് അവന്റെ ശരീരത്തിൽ വിറയലും ഉണർന്നു.
സ തു ജ്ഞാനഗരീയസ്ത്വാത്തപസശ്ച സമര്ഥനാത്। അവതസ്ഥേ മഹാപ്രാജ്ഞോ ധൈര്യേണ പരമേണ ഹ
എന്നാൽ വലിയ ജ്ഞാനവും തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും ഉള്ളതുകൊണ്ട്, അവൻ അത്യുത്തമമായ ധൈര്യത്തോടെ അചഞ്ചലനായി നിന്നു.
യസ്തസ്യ സഹസാ രാജന്വികാരഃ സമദൃശ്യത। തേന സുസ്രാവ രേതോഽസ്യ സ ച തന്നാന്വബുധ്യത
രാജാവേ, പെട്ടെന്ന് അവനിൽ ഉണ്ടായ മാറ്റം മൂലം അവന്റെ വീര്യം പുറത്തുവന്നു, എന്നാൽ അതു അവൻ അറിയില്ലായിരുന്നു.
ധനുശ്ച സശരം ത്യക്ത്വാ തഥാ കൃഷ്ണാജിനാനി ച। സ വിഹായാശ്രമം തം ച താം ചൈവാപ്സരസം മുനിഃ
അപ്പോൾ വില്ലും അമ്പുകളും കറുത്ത മാൻതോലുകളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ ആശ്രമവും അപ്സരസിനെയും ആ മുനി വിട്ടുപോയി.
ജഗാമ രേതസ്തത്തസ്യ ശരസ്തമ്ബേ പപാത ച। ശരസ്തമ്ബേ ച പതിതം ദ്വിധാ തദഭവന്നൃപ
അവന്റെ വീര്യം അവിടെ ശരസ്തംഭത്തിൽ വീണു; രാജാവേ, അതു ശരസ്തംഭത്തിൽ വീണപ്പോൾ രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.
തസ്യാഥ മിഥും ജജ്ഞേ ഗൌതമസ്യ ശരദ്വതഃ। `മഹര്ഷേര്ഗൌതമസ്യാസ്യ ഹ്യാശ്രമസ്യ സമീപതഃ।।' മൃഗയാം ചരതോ രാജ്ഞഃ ശാന്തനോസ്തു യദൃച്ഛയാ
അങ്ങനെ ഗൗതമൻ ശരദ്വതിന് ആ ശരസ്തംഭത്തിനടുത്ത്, മഹർഷി ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം, രാജാവ് ശാന്തനു വേട്ടയാടുന്നതിനിടയിൽ, ഒരു ഇരട്ടക്കുട്ടികൾ ജനിച്ചു.
കശ്ചിത്സേനാചരോഽരണ്യേ മിഥുനം തദപശ്യത। ധനുശ്ച സശരം ദൃഷ്ട്വാ തഥാ കൃഷ്ണാജിനാനി ച
കാട്ടിൽ സൈന്യത്തിലെ ഒരാൾ ആ ഇരട്ടക്കുട്ടികളെ കണ്ടു; കൂടെ വില്ലും അമ്പുകളും കറുത്ത മാൻതോലുകളും കണ്ടു.
ജ്ഞാത്വാ ദ്വിജസ്യ ചാപത്യേ ധനുര്വേദാന്തഗസ്യ ഹ। സ രാജ്ഞേ ദര്ശയാമാസ മിഥുനം സശരം ധനുഃ
വില്ലിന്റെ ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ ദ്വിജന്റെ സന്താനമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവൻ ആ ഇരട്ടയെയും വില്ലും അമ്പുകളും രാജാവിന് കാണിച്ചു.
സ തദാദായ മിഥുനം രാജാ ച കൃപയാന്വിതഃ। ആജഗാമ ഗൃഹാനേവ മമ പുത്രാവിതി ബ്രുവന്
അവരെ എടുത്ത്, കരുണയോടെ രാജാവ് വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, 'ഇവരാണ് എന്റെ കുട്ടികൾ' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതഃ സംവര്ധയാമാസ സംസ്കാരൈശ്ചാപ്യയോജയത്। പ്രാതിപേയോ നരശ്രേഷ്ഠോ മിഥുനം ഗൌതമസ്യ തത്
പ്രതീപപുത്രനായ ആ മഹാനായ മനുഷ്യൻ, ഗൗതമന്റെ ഇരട്ടക്കുട്ടികളെ യഥാവിധി സംരക്ഷിച്ചു, എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നടത്തി വളർത്തി.
കൃപയാ യന്മയാ ബാലാവിമൌ സംവര്ധിതാവിതി। തസ്മാത്തയോര്നാമ ചക്രേ തദേവ സ മഹീപതിഃ। `തസ്മാത്കൃപ ഇതി ഖ്യാതഃ കൃപീ കന്യാ ച സാഽഭവത്
കരുണകൊണ്ടു ഞാൻ ഈ കുട്ടികളെ വളർത്തിയതുകൊണ്ട്, ആ മഹാരാജാവ് അവർക്കു അതനുസരിച്ച് പേരുകൾ നൽകി; ആൺകുട്ടിക്ക് കൃപ എന്ന പേരും പെൺകുട്ടിക്ക് കൃപീ എന്ന പേരും ലഭിച്ചു.
പിതാപി ഗൌതമസ്തത്ര തപസാ താവവന്ദിത। ആഗത്യ തസ്മൈ ഗോത്രാദി സര്വമാഖ്യാതവാംസ്തദാ
പിന്നീട് അവരുടെ അച്ഛനായ ഗൗതമൻ തപസ്സിലൂടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു, അവരോടു വന്ന് അവരുടെ വംശവും എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
കൃപോഽപി ച തദാ രാജന്ധനുര്വേദപരോഽഭവത്।' ചതുര്വിധം ധനുര്വേദം ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച
കൃപയും രാജാവേ, വില്ലിന്റെ ശാസ്ത്രത്തിൽ അഭിരുചിയുള്ളവനായി, നാലു വിധത്തിലുള്ള ധനുര്വേദവും വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങളും അഭ്യസിച്ചു.