യത്തേ പീതോ മഹാബാഹോ രസോഽയം വീര്യസംഭൃതഃ। തസ്മാന്നാഗായുതബലോ രണേഽധൃഷ്യോ ഭവിഷ്യസി
'ശക്തിയുള്ളവനേ, നീ കുടിച്ച പാനീയം ശക്തിയാൽ നിറഞ്ഞതാണ്; അതിനാൽ നീ പത്തായിരം സർപ്പങ്ങളുടെ ശക്തിയുള്ളവനായി യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവും.'
ഗച്ഛാദ്യ ത്വം ച സ്വഗൃഹം സ്നാതോ ദിവ്യൈരിമൈര്ജലൈഃ। ഭ്രാതരസ്തേഽനുതപ്യന്തി ത്വാം വിനാ കുരുപുങ്ഗവ
'ഇപ്പോൾ ദിവ്യജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വീട്ടിലേക്ക് പോകൂ; കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, സഹോദരന്മാർ നിന്നെ കാണാതെ ദുഃഖത്തിലാണ്.'
തതഃ സ്നാതോ മഹാബാഹുഃ ശുചിശുക്ലാമ്ബരസ്രജഃ। തതോ നാഗസ്യ ഭവനേ കൃതകൌതുകമങ്ഗലഃ
പിന്നീട്, സ്നാനം ചെയ്ത്, ഭീമൻ ശുദ്ധവും വെള്ള വസ്ത്രവും പുഷ്പമാലയും ധരിച്ച്, സർപ്പന്റെ ഭവനത്തിൽ മംഗളകർമങ്ങൾ ചെയ്തു.
ഓഷധീഭിര്വിഷഘ്നീഭിഃ സുരഭീഭിര്വിശേഷതഃ। ഭുക്തവാന്പരമാന്നം ച നാഗൈര്ദത്തം മഹാബലഃ
മഹാശക്തിയുള്ള ഭീമൻ, സർപ്പങ്ങൾ നൽകിയ, സുഗന്ധവും വിഷനാശകമായ ഔഷധികളാൽ ശുദ്ധീകരിച്ച ഉത്തമഭക്ഷണം ആസ്വദിച്ചു.
പൂജിതോ ഭുജഗൈര്വീര ആശീര്ഭിശ്ചാഭിനന്ദിതഃ। ദിവ്യാഭരണസംഛന്നോ നാഗാനാമന്ത്ര്യ പാണ്ഡവാഃ
സർപ്പങ്ങൾ ആദരവോടെ പൂജിച്ച്, അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് ആ വീരൻ സർപ്പങ്ങളെ വിടപറഞ്ഞു, പാണ്ഡവാ.
ഉദതിഷ്ഠത്പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ നാഗലോകാദരിന്ദമഃ। ഉത്ക്ഷിപ്യ ച തദാ നാഗൈര്ജലാജ്ജലരുഹേക്ഷണഃ
ഹൃദയം ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ഭീമൻ നാഗലോകത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു; അപ്പോൾ സർപ്പങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് അവനെ ഉയര്ത്തി, അവന്റെ കണ്ണുകൾ താമരപ്പൂവിന്റെ ഇലപോലെ തിളങ്ങി.
തസ്മിന്നേവ വനോദ്ദേശേ സ്ഥാപിതഃ കുരുനന്ദനഃ। തേ ചാന്തര്ദധിരേ നാഗാഃ പാണ്ഡവസ്യൈവ പശ്യതഃ
അത് തന്നെയുള്ള വനഭാഗത്ത് കുരുവംശജനെ ഇറക്കി, പാണ്ഡവർ നോക്കുന്പോൾ സർപ്പങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമായി.
തത ഉത്ഥായ കൌന്തേയോ ഭീമസേനോ മഹാബലഃ। ആജഗാമ മഹാബാഹുര്മാതുരന്തികമഞ്ജസാ
അതിനുശേഷം കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ഭീമസേനൻ, അതിവിശാലമായ ഭുജങ്ങളോടെ, വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് അമ്മയുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
തതോഽഭിവാദ്യ ജനനീം ജ്യേഷ്ഠം ഭ്രാതരമേവ ച। കനീയസഃ സമാഘ്രായ ശിരസ്സ്വരിവിമര്ദനഃ
അപ്പോൾ ഭീമൻ അമ്മയെയും മൂത്ത സഹോദരനെയും വണങ്ങി, ഇളയ സഹോദരന്മാരെ സ്നേഹത്തോടെ തലോടി ചേർത്തുപിടിച്ചു.
തൈശ്ചാപി സംപരിഷ്വക്തഃ സഹ മാത്രാ നരര്ഷഭൈഃ। അന്യോന്യഗതസൌഹാര്ദാദ്ദിഷ്ട്യാ ദിഷ്ട്യേതി ചാബ്രുവന്
അവനെയും അമ്മയോടൊപ്പം ആ സഹോദരന്മാർ ചേർന്ന് ചേർത്തുപിടിച്ചു; പരസ്പര സ്നേഹത്തിൽ സന്തോഷിച്ച്, 'ദൈവം രക്ഷിച്ചു, ദൈവം രക്ഷിച്ചു' എന്ന് ആവർത്തിച്ചു.
തതസ്തത്സര്വമാചഷ്ട ദുര്യോധനവിചേഷ്ടിതമ്। ഭ്രാതൄണാം ഭീമസേനശ്ച മഹാബലപരാക്രമഃ
അതിനുശേഷം മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനൻ ദുര്യോധനൻ ചെയ്ത എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സഹോദരന്മാരോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
നാഗലോകേ ച യദ്വൃത്തം ഗുണദോഷമശേഷതഃ। തച്ച സര്വമശേഷേണ കഥയാമാസ പാണ്ഡവഃ
നാഗലോകത്തിൽ സംഭവിച്ച നല്ലതും ചീത്തയും എല്ലാം പാണ്ഡവൻ സഹോദരന്മാരോട് മുഴുവനായി പറഞ്ഞു.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ ഭീമമാഹ വചോഽര്ഥവത്। തൂഷ്ണീം ഭവ ന തേ ജല്പ്യമിദം കാര്യം കഥംചന
അതിനുശേഷം രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീമനോട് അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'നീ ഈ കാര്യത്തിൽ മൗനം പാലിക്കണം; ഇത് ഒരിക്കലും പുറത്തു പറയരുത്.'
ഇതഃപ്രഭൃതി കൌന്തേയം രക്ഷതാന്യോന്യമാദൃതാഃ। ഏവമുക്ത്വാ മഹാബാഹുര്ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ
'ഇനി മുതൽ നാം പരസ്പരം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം,' എന്ന് പറഞ്ഞ് ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, അതിവിശാലമായ ഭുജങ്ങളോടെ—
ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതഃ സര്വൈരപ്രമത്തോഽഭവത്തദാ। യദാ ത്വവഗതാസ്തേ വൈ പാണ്ഡവാസ്തസ്യ കര്മ തത്
—അന്നുതന്നെ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം എല്ലായ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ആയിരുന്നു; പാണ്ഡവർ ആ സംഭവം മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ അവർ—
നത്വേവ ബഹുലം ചക്രുഃ പ്രയതാ മന്ത്രരക്ഷണേ। ധര്മാത്മാ വിദുരസ്തേഷാം പ്രദദൌ മതിമാന്മതിമ്
—വളരെ അധികം രഹസ്യം സൂക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചില്ല; എന്നാൽ ധാർമ്മികനും ബുദ്ധിമാനുമായ വിദുരൻ അവർക്കു ഉചിതമായ ഉപദേശം നൽകി.
ദുര്യോധനോഽപി തം ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡവം പുനരാഗതമ്। നിശ്വസംശ്ചിന്തയംശ്ചൈവമഹന്യഹനി തപ്യതേ
പാണ്ഡവൻ വീണ്ടും തിരിച്ചു വന്നതുകണ്ട് ദുര്യോധനൻ ആഴമായി ഉശിരിച്ചു, ചിന്തിച്ചു, ദിവസേന ദുഃഖത്തിൽ കിടന്നു.
കുമാരാന്ക്രീഡമാനാംസ്താന്ദൃഷ്ട്വാ രാജാതിദുര്മദാന്। ഗുരും ശിക്ഷാര്ഥമന്വിഷ്യ ഗൌതമം താന്ന്യവേദയത്
ആ രാജകുമാരന്മാർ അത്യധികം അഭിമാനത്തോടെ കളിക്കുന്നതുകണ്ട് രാജാവ് ഗുരുവിനെ അന്വേഷിച്ച്, ഗൗതമനെ കണ്ടെത്തി, അവരെ പഠിപ്പിക്കാൻ ഏൽപ്പിച്ചു.
ശരസ്തമ്ബേ സമുദ്ഭൂതം വേദശാസ്ത്രാര്ഥപാരഗമ്। `രാജ്ഞാ നിവേദിതാസ്തസ്മൈ തേ ച സര്വേ ച നിഷ്ഠിതാഃ।' അധിജഗ്മുശ്ച കുരവോ ധനുര്വേദം കൃപാത്തു തേ
വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും മനസ്സിലാക്കിയ, അമ്പുകളുടെ കണത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച കൃപാചാര്യനു രാജാവ് അവരെ ഏൽപ്പിച്ചു; പിന്നെ കുരുക്കൾ എല്ലാവരും കൃപയുടെ കീഴിൽ ധനുര്വേദം പഠിച്ചു.
കൃപസ്യാപി മമ ബ്രഹ്മന്സംഭവം വക്തുമര്ഹസി। ശരസ്തമ്ബാത്കഥം ജജ്ഞേ കഥം വാഽസ്ത്രാണ്യവാപ്തവാന്
ബ്രാഹ്മണാ, കൃപയുടെ ജനനവും എങ്ങനെയാണ് അമ്പുകളുടെ കണത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചത്, ആയുധങ്ങൾ എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്നതും നീ എനിക്ക് പറയണം.
മഹര്ഷേര്ഗൌതമസ്യാസീച്ഛരദ്വാന്നാമ ഗൌതമഃ। പുത്രഃ കില മഹാരാജ ജാതഃ സഹശരൈര്വിഭോ
ഗൗതമമഹർഷിക്ക് ശരദ്വാൻ എന്നൊരു പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, മഹാരാജാവേ, അമ്പുകളോടൊപ്പം ജനിച്ചവൻ.
ന തസ്യ വേദാധ്യയനേ തഥാ ബുദ്ധിരജായത। യഥാസ്യ ബുദ്ധിരഭവദ്ധനുര്വേദേ പരന്തപ
വേദപാഠത്തിൽ അവനു അത്ര മനസ്സാക്ഷി ഉണ്ടായില്ല; എന്നാൽ ധനുര്വേദത്തിൽ അവനു വലിയ കഴിവ് ഉണ്ടായി.
അധിജഗ്മുര്യഥാ വേദാസ്തപസാ ബ്രഹ്മചാരിണഃ। തഥാ സ തപസോപേതഃ സര്വാണ്യസ്ത്രാണ്യവാപ ഹ
യുവാക്കൾ വേദങ്ങൾ തപസ്സിലൂടെ എങ്ങനെ കൈവരിക്കാറുണ്ടോ, അതുപോലെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അവൻ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും സ്വന്തമാക്കി.
ധനുര്വേദപരത്വാച്ച തപസാ വിപുലേന ച। ഭൃശം സന്താപയാമാസ ദേവരാജം സ ഗൌതമഃ
വില്ലിന്റെ ശാസ്ത്രത്തിൽ ആഴമായ ഭക്തിയും ശക്തമായ തപസ്സും കൊണ്ടു ഗൗതമൻ ദേവേന്ദ്രനെ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചു.
തതോ ജാലവതീം നാമ ദേവകന്യാം സുരേശ്വരഃ। പ്രാഹിണോത്തപസോ വിഘ്നം കുരു തസ്യേതി കൌരവ
അപ്പോൾ ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ജാലവതീ എന്ന ദേവകന്യയെ അയച്ചു, 'പോയി അവന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കൂ' എന്നു കല്യാണൻ.
സാ ഹി ഗത്വാഽഽശ്രമം തസ്യ രമണീയം ശരദ്വതഃ। ധനുര്ബാണധരം ബാലാ ലോഭയാമാസ ഗൌതമമ്
അവൾ ശരദ്വതിന്റെ മനോഹരമായ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്നു, വില്ലും അമ്പും കൈവശമുള്ള യുവാവായ ഗൗതമനെ ആകർഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.
താമേകവസനാം ദൃഷ്ട്വാ ഗൌതമോഽപ്സരസം വനേ। ലോകേഽപ്രതിമസംസ്ഥാനാം പ്രോത്ഫുല്ലനയനോഽഭവത്
കാട്ടിൽ ഏകവസ്ത്രധാരിണിയായ അപ്സരസിനെ, ലോകത്ത് ഉപമയില്ലാത്ത സൗന്ദര്യത്തോടുകൂടി കണ്ടപ്പോൾ ഗൗതമന്റെ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതത്തോടെ വിരിഞ്ഞു.
ധനുശ്ച ഹി ശരാസ്തസ്യ കരാഭ്യാമപതന്ഭുവി। വേപഥുശ്ചാസ്യ സഹസാ ശരീരേ സമജായത
അവന്റെ കൈകളിൽ നിന്നു വില്ലും അമ്പുകളും നിലത്തേക്ക് വീണു; പെട്ടെന്ന് അവന്റെ ശരീരത്തിൽ വിറയലും ഉണർന്നു.
സ തു ജ്ഞാനഗരീയസ്ത്വാത്തപസശ്ച സമര്ഥനാത്। അവതസ്ഥേ മഹാപ്രാജ്ഞോ ധൈര്യേണ പരമേണ ഹ
എന്നാൽ വലിയ ജ്ഞാനവും തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും ഉള്ളതുകൊണ്ട്, അവൻ അത്യുത്തമമായ ധൈര്യത്തോടെ അചഞ്ചലനായി നിന്നു.
യസ്തസ്യ സഹസാ രാജന്വികാരഃ സമദൃശ്യത। തേന സുസ്രാവ രേതോഽസ്യ സ ച തന്നാന്വബുധ്യത
രാജാവേ, പെട്ടെന്ന് അവനിൽ ഉണ്ടായ മാറ്റം മൂലം അവന്റെ വീര്യം പുറത്തുവന്നു, എന്നാൽ അതു അവൻ അറിയില്ലായിരുന്നു.