ഹയമേധാഗ്നിനാ സര്വേ യാജകാഃ സപുരോഹിതാഃ। വേദോക്തേന വിധാനേന ക്രിയാംചക്രുഃ സമന്ത്രകമ്
യാഗകര് പുരോഹിതന്മാരോടൊപ്പം, വേദം പറഞ്ഞിട്ടുള്ള വിധിപ്രകാരം, അശ്വമേധയാഗത്തിലെ അഗ്നിക്ക് വേണ്ട ക്രിയകള് മന്ത്രങ്ങളോടെ ചെയ്തു.
യാജകൈരഭ്യനുജ്ഞാതേ പ്രേതകര്മണ്യനിഷ്ഠിതേ। ഘൃതാവസിക്തം രാജാനം സഹ മാദ്ര്യാ സ്വലങ്കൃതമ്
യാഗകര് അനുമതി നല്കി, പ്രേതകര്മ്മം പൂര്ത്തിയായ ശേഷം, രാജാവിനെയും മാദ്രിയെയും അലങ്കരിച്ച്, നെയ്യ് പുരട്ടി.
തുങ്ഗപദ്മകമിശ്രേണ ചന്ദനേന സുഗന്ധിനാ। `സരലം ദേവദാരും ച ഗുഗ്ഗുലം ലാക്ഷയാ സഹ
ഉയരമുള്ള താമരയും സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനവും ചേര്ത്ത്, ശരളമരം, ദേവദാരു, ഗുഗ്ഗുലു, ലക്ഷ എന്നിവയും ചേര്ത്തു.
ഹരിചന്ദനകാഷ്ഠൈശ്ച ഹരിബേരൈരുശീരകൈഃ।' അന്യൈശ്ച വിവിധൈര്ഗന്ധൈര്വിധിനാ സമദാഹയന്
പച്ചചന്ദനം, ഹരിബേര, ഉശീരം, മറ്റു പലവിധ സുഗന്ധവസ്തുക്കള് ചേര്ത്ത്, വിധിപ്രകാരം ദഹിപ്പിച്ചു.
തതസ്തയോഃ ശരീരേ ദ്വേ ദൃഷ്ട്വാ മോഹവശം ഗതാ। ഹാഹാ പുത്രേതി കൌസല്യാ പപാത സഹസാ ഭുവി
അവരുടെ രണ്ടു ശരീരങ്ങളും കണ്ട കൌസല്യ, മോഹത്തില് ആകി, 'ഹായേ മകനേ' എന്ന് വിളിച്ചു നിലത്ത് വീണു.
താം പ്രേക്ഷ്യ പതിതാമാര്താം പൌരജാനപദോ ജനഃ। രുരോദ ദുഃഖസംതപ്തോ രാജഭക്ത്യാ കൃപാഽന്വിതഃ
അവളെ വീണുകിടക്കുന്ന ദുഃഖിതയായി കണ്ട നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും രാജാവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലും കരുണയിലും ദുഃഖഭാരത്തില് കരഞ്ഞു.
കുന്ത്യാശ്ചൈവാര്തനാദേന സര്വാണി ച വിചുക്രുശുഃ। മാനുഷൈഃ സഹ ഭൂതാനി തിര്യഗ്യോനിഗതാന്യപി
കുന്തിയുടെ വേദനയോടെയുള്ള നിലവിളിയില് മനുഷ്യരും മൃഗരൂപത്തില് ജനിച്ചവരും ഉള്പ്പെടെ എല്ലാം നിലവിളിച്ചു.
തഥാ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ വിദുരശ്ച മഹാമതിഃ। സര്വശഃ കൌരവാശ്ചൈവ പ്രാണദന്ഭൃശദുഃഖിതാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മനും, മഹാമതിയായ വിദുരനും, എല്ലാ കൗരവരും അതിവേലയില് ദുഃഖിച്ചു.
തതോ ഭീഷ്മോഽഥ വിദുരോ രാജാ ച സഹ പാണ്ഡവൈഃ। ഉദകം ചക്രിരേ തസ്യ സര്വാശ്ച കുരുയോഷിതഃ
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മനും വിദ്യുരനും രാജാവും പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം, കൂടാതെ കുറുവംശത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും ചേർന്ന് അവനുവേണ്ടി വെള്ളക്കർമം നടത്തി.
ചുക്രുശുഃ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തഥാ। വിദുരോ ജ്ഞാതയശ്ചൈവ ചക്രുശ്ചാപ്യുദകക്രിയാഃ
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും കരഞ്ഞു; ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനും വിദ്യുരനും ബന്ധുക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ. അവരും വെള്ളക്കർമങ്ങൾ നടത്തി.
കൃതോദകാംസ്താനാദായ പാണ്ഡവാഞ്ഛോകകര്ശിതാന്। സര്വാഃ പ്രകൃതയോ രാജഞ്ശോചമാനാ ന്യവാരയന്
വെള്ളക്കർമങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ ശേഷം, ദുഃഖത്തിൽ തളർന്ന പാണ്ഡവന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, എല്ലാവരും അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
യഥൈവ പാണ്ഡവാ ഭൂമൌ സുഷുപുഃ സഹ ബാന്ധവൈഃ। തഥൈവ നാഗരാ രാജഞ്ശിശ്യിരേ ബ്രാഹ്മണാദയഃ
പാണ്ഡവന്മാർ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം നിലത്തുകിടന്നതുപോലെ, നഗരവാസികളും ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നെ ഉറങ്ങി.
തദ്ഗതാനന്ദമസ്വസ്ഥമാകുമാരമഹൃഷ്ടവത്। ബഭൂവ പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധം നഗരം ദ്വാദശ ക്ഷപാഃ
പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം നഗരവും പന്ത്രണ്ട് രാത്രികൾ സന്തോഷമില്ലാതെ, മനസ്സിൽ ആശ്വാസമില്ലാതെ, രാജകുമാരനെ നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ ആയിരുന്നു.
തതഃ ക്ഷത്താ ച ഭീഷ്മശ്ച വ്യാസോ രാജാ ച ബന്ധുഭിഃ। ദദുഃ ശ്രാദ്ധം തദാ പാണ്ഡോഃ സ്വധാമൃതമയം തദാ
അതിനുശേഷം വിദ്യുരനും ഭീഷ്മനും വ്യാസനും രാജാവും ബന്ധുക്കളുമൊത്ത് പാണ്ഡുവിന് പിതൃകർമ്മം നടത്തി, അതിൽ അമൃതം ചേർത്തു.
പുരോഹിതസഹായാസ്തേ യഥാന്യായമകുര്വത।' കുരൂംശ്ച വിപ്രമുഖ്യാംശ്ച ഭോജയിത്വാ സഹസ്രശഃ। രത്നൌഘാന്ദ്വിജമുഖ്യേഭ്യോ ദത്ത്വാ ഗ്രാമവരാംസ്തഥാ
പുരോഹിതന്റെ സഹായത്തോടെ, അവർ നിയമപ്രകാരം ചടങ്ങുകൾ നടത്തി; ആയിരക്കണക്കിന് കുറുക്കളെയും പ്രശസ്ത ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭക്ഷണം കൊടുത്തു; ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് രത്നങ്ങളും നല്ല ഗ്രാമങ്ങളും സമ്മാനമായി നൽകി.
കൃതശൌചാംസ്തതസ്താംസ്തു പാണ്ഡവാന്ഭരതര്ഷഭാന്। ആദായ വിവിശുഃ സര്വേ പുരം വാരണസാഹ്വയമ്
ശുദ്ധികർമ്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, അവർ ഭാരതവംശത്തിലെ ഉത്തമരായ പാണ്ഡവന്മാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് എല്ലാവരും വാരണവത നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
സതതം സ്മാനുശോചന്തസ്തമേവ ഭരതര്ഷഭമ്। പൌരജാനപദാഃ സര്വേ മൃതം സ്വമിവ ബാന്ധവമ്
ഭാരതവംശത്തിലെ ആ മഹാനായവനെ ഓർത്ത് നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും എല്ലാം തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ബന്ധുവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ ദുഃഖിച്ചു.
ശ്രാദ്ധാവസാനേ തു തദാ ദൃഷ്ട്വാ തം ദുഃഖിതം ജനമ്। സംമൂഢാം ദുഃഖശോകാര്താം വ്യാസോ മാതരമബ്രവീത്
ശ്രാദ്ധം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ജനങ്ങൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, മനസ്സിൽ ആശ്വാസമില്ലാതെ, വിഷാദത്തിൽ കുഴഞ്ഞിരിക്കുന്നതുകണ്ട്, വ്യാസൻ അമ്മയോടു പറഞ്ഞു.
അതിക്രാന്തസുഖാഃ കാലാഃ പര്യുപസ്ഥിതദാരുണാഃ। ശ്വഃശ്വഃ പാപിഷ്ഠദിവസാഃ പൃഥിവീ ഗതയൌവനാ
സന്തോഷം നിറഞ്ഞ കാലങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു; ഇപ്പോൾ കഠിനമായ ദിവസങ്ങൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഓരോ ദിവസവും കൂടുതൽ ദുഷ്പ്രഭമായ ദിവസങ്ങൾ വരുന്നു; ഭൂമി യുവത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ബഹുമായാസമാകീര്ണോ നാനാദോഷസമാകുലഃ। ലുപ്തധര്മക്രിയാചാരോ ഘോരഃ കാലോ ഭവിഷ്യതി
വലിയ കഷ്ടപ്പാടുകളും പലവിധ ദോഷങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ധർമ്മവും ആചാരങ്ങളും നഷ്ടമാകുന്ന ഭയാനകമായ ഒരു കാലം വരാനിരിക്കുകയാണ്.
കുരൂണാമനയാച്ചാപി പൃഥിവീ ന ഭവിഷ്യതി। ഗച്ഛ ത്വം യോഗമാസ്ഥായ യുക്താ വസ തപോവനേ
കുരുവംശത്തിന്റെ ദുർഭാഗ്യത്താൽ ഭൂമി നിലനിൽക്കില്ല. നീ യോഗം സ്വീകരിച്ച്, മനസ്സോടെ വനംപ്രദേശത്ത് വാസമാരംഭിക്കൂ.
മാദ്രാക്ഷീസ്ത്വം കുലസ്യാസ്യ ഘോരം സംക്ഷയമാത്മനഃ। തഥേതി സമനുജ്ഞായ സാ പ്രവിശ്യാബ്രവീത്സ്നുഷാമ്
ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ഭയങ്കരമായ നാശവും, നിന്റെ സ്വന്തം ദുർഗതിയും നീ കാണേണ്ടതില്ല. അങ്ങനെ സമ്മതിച്ച ശേഷം, അവൾ അകത്ത് ചെന്നു മരുമകളോട് പറഞ്ഞു.
അമ്ബിക തവ പൌത്രസ്യ ദുര്നയാത്കില ഭാരതാഃ। സാനുബന്ധാ വിനങ്ക്ഷ്യന്തി പൌരാശ്ചൈവേതി നഃ ശ്രുതമ്
അംബികേ, നിന്റെ മകന്റെ മക്കളുടെ ദുർവിനോദം മൂലം ഭാരതരും അവരുടെ കൂട്ടുകാരും നഗരവാസികളും നശിച്ചുപോകുമെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
തത്കൌസല്യാമിമാമാര്താം പുത്രശോകാഭിപീഡിതാമ്। വനമാദായ ഭദ്രം തേ ഗച്ഛാവോ യദി മന്യസേ
അതിനാൽ, നീ സമ്മതിച്ചാൽ, മകനിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ തളർന്നിരിക്കുന്ന ഈ കൗസല്യയെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് നമുക്ക് വനത്തിലേക്ക് പോകാം. നിനക്ക് ആശംസകൾ.
തഥേത്യുക്താ ത്വമ്ബികയാ ഭീഷ്മമാമന്ത്ര്യ സുവ്രതാ। വനം യയൌ സത്യവതീ സ്നുഷാഭ്യാം സഹ ഭാരത
അംബികയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സത്യവതിയും മരുമക്കളുമൊത്ത് ഭീഷ്മനോട് വിടപറഞ്ഞ് വനത്തിലേക്ക് പോയി.
താഃ സുഘോരം തപസ്തപ്ത്വാ ദേവ്യോ ഭരതസത്തമ।। ദേഹം ത്യക്ത്വാ മഹാരാജ ഗതിമിഷ്ടാം യയുസ്തദാ
അവ രാജകുലസ്ത്രീകൾ കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്ത ശേഷം, ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ആഗ്രഹിച്ച ഗതിയെ പ്രാപിച്ചു, മഹാരാജാവേ.
അഥാപ്തവന്തോ വേദോക്താന്സംസ്കാരാന്പാണ്ഡവാസ്തദാ। സംവ്യവര്ധന്ത ഭോഗാംസ്തേ ഭുഞ്ജാനാഃ പിതൃവേശ്മനി
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശുദ്ധികർമ്മങ്ങൾ പാണ്ഡവർ അന്നപ്പോൾ പൂർത്തിയാക്കി. അപ്പുറത്ത്, അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ സുഖസൗഖ്യങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് അവർ വളർന്നു.
ധാര്തരാഷ്ട്രൈശ്ച സഹിതാഃ ക്രീഡന്തോ മുദിതാഃ സുഖമ്। ബാലക്രീഡാസു സര്വാസു വിശിഷ്ടാസ്തേജസാഽഭവന്
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരോടൊപ്പം പാണ്ഡവർ സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു. ബാല്യത്തിലെ എല്ലാ കളികളിലും അവർ തേജസ്സുകൊണ്ട് മികവ് കാണിച്ചു.
ജവേ ലക്ഷ്യാഭിഹരണേ ഭോജ്യേ പാംസുവികര്ഷണേ। ധാര്തരാഷ്ട്രാന്ഭീമസേനഃ സര്വാന്സ പരിമര്ദതി
ഓട്ടം, ലക്ഷ്യംവ hitting, ഭക്ഷണം, മണൽവലിച്ചുകീറി കളിക്കൽ എന്നിവയിൽ ഭീമസേനൻ എല്ലാ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെയും അതിജീവിച്ചു.
ഹര്ഷാത്പ്രക്രീഡമാനാംസ്താന് ഗൃഹ്യ രാജന്നിലീയതേ। ശിരഃസു വിനിഗൃഹ്യൈതാന്യോജയാമാസ പാണ്ഡവൈഃ
സന്തോഷത്തിൽ കളിക്കുന്നവരെ ഭീമൻ പിടിച്ചു, തലയിൽ പിടിച്ച് പാണ്ഡവർക്കൊപ്പം ചേർത്ത് നിർത്തും.