യഥാ ച കുന്തീ സത്കാരം കുര്യാന്മാദ്ര്യാസ്തഥാ കുരു। യഥാ ന വായുര്നാദിത്യഃ പശ്യേതാം താം സുസംവൃതാമ്
കുന്തിയെ എങ്ങനെ ആദരിക്കണം എന്നപോലെ തന്നെ മാദ്രിയെയും ആദരിക്കണം. കാറ്റും സൂര്യനും പോലും അവളെ കാണാത്ത വിധം സൂക്ഷിക്കണം.
ന ശോച്യഃ പാണ്ഡുരനഘഃ പ്രശസ്യഃ സ നരാധിപഃ। യസ്യ പഞ്ച സുതാ വീരാ ജാതാഃ സുരസുതോപമാഃ
പാപമില്ലാത്തവനും പ്രശംസനീയനുമായ പാണ്ഡുവിനെ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല; ദേവപുത്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള അഞ്ചു വീരപുത്രന്മാർ അവനിൽ ജനിച്ചു.
വിദുരസ്തം തഥേത്യുക്ത്വാ ഭീഷ്മേണ സഹ ഭാരത। പാണ്ഡും സംസ്കാരയാമാസ ദേശേ പരമപൂജിതേ
വിദുരൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് സമ്മതിച്ച്, ഭീഷ്മനോടൊപ്പം, ഏറ്റവും വലിയ ആദരവോടെ പാണ്ഡുവിന്റെ ശവസംസ്കാരം നടത്തി.
തതസ്തു നഗരാത്തൂര്ണമാജ്യഗന്ധപുരസ്കൃതാഃ। നിര്ഹൃതാഃ പാവകാ ദീപ്താഃ പാണ്ഡോ രാജന്പുരോഹിതൈഃ
അതിനുശേഷം നഗരത്തിൽ നിന്നു പുരോഹിതന്മാർ clarified butter ന്റെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ ജ്വലിച്ച അഗ്നികൾ പെട്ടെന്നു പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
അഥൈനാമാര്തവൈഃ പുഷ്പൈര്ഗന്ധൈശ്ച വിവിധൈര്വരൈഃ। ശിബികാം താമലങ്കൃത്യ വാസസാഽഽച്ഛാദ്യ സര്വശഃ
പിന്നീട്, വസന്തകാല പുഷ്പങ്ങളും വിവിധ സുഗന്ധവസ്തുക്കളും കൊണ്ട് ആ ശവപ്പീഠം അലങ്കരിച്ച്, മുഴുവൻ വസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടി ഒരുക്കി.
താം തഥാ ശോഭിതാം മാല്യൈര്വാസോഭിശ്ച മഹാധനൈഃ। അമാത്യാ ജ്ഞാതയശ്ചൈനം സുഹൃദശ്ചോപതസ്ഥിരേ
അങ്ങനെ പുഷ്പമാലകളും നല്ല വസ്ത്രങ്ങളും ധനസമ്പത്തും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചശേഷം, മന്ത്രിമാർ, ബന്ധുക്കൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ ഒത്തുചേർന്നു.
നൃസിംഹം നരയുക്തേന പരമാലങ്കൃതേന തമ്। അവഹന് യാനമുഖ്യേന സഹ മാദ്ര്യാ സുസംവൃതമ്
മനുഷ്യർ കൊണ്ടു വലിച്ച, അത്യന്തം അലങ്കരിച്ച വാഹനത്തിൽ ആ മഹാവീരനെയും മാദ്രിയെയും നന്നായി മൂടി കൊണ്ടുപോയി.
പാണ്ഡുരേണാതപത്രേണ ചാമരവ്യജനേന ച। സര്വവാദിത്രനാദൈശ്ച സമലഞ്ചക്രിരേ തതഃ
വെളുത്ത കുടയും ചാമരവായുവും എല്ലായ്പ്പോഴും സംഗീതോപകരണങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തോടൊപ്പം അവിടെ അവനെ ആദരിച്ചു.
രത്നാനി ചാപ്യുപാദായ ബഹൂനി ശതശോ നരാഃ। പ്രദദുഃ കാങ്ക്ഷമാണേഭ്യഃ പാണ്ഡോസ്തസ്യൌര്ധ്വദേഹികേ
അവിടെ നൂറുകണക്കിന് രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു പാണ്ഡുവിന്റെ ശവസംസ്കാരത്തിനായി നൽകി.
അഥ ച്ഛത്രാണി ശുഭ്രാണി ചാമരാണി ബൃഹന്തി ച। ആജഹ്രുഃ കൌരവസ്യാര്ഥേ വാസാംസി രുചിരാണി ച
പിന്നീട്, കൌരവന്റെ പേരിൽ ശുദ്ധമായ വെളുത്ത കുടകളും വലിയ ചാമരകളും മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നു.
യാജകൈഃ ശുക്ലവാസോഭിര്ഹൂയമാനാ ഹുതാശനാഃ। അഗച്ഛന്നഗ്രതസ്തസ്യ ദീപ്യമാനാഃ സ്വലങ്കൃതാഃ
വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ച യാജകര് വിളിച്ചുയര്ത്തിയ യാഗാഗ്നികള് അഗ്നിപോലെ ദീപ്തിയായി, അലങ്കാരങ്ങളോടെ അവന്റെ മുന്നില് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാശ്ചൈവ സഹസ്രശഃ। രുദന്തഃ ശോകസംതപ്താ അനുജഗ്മുര്നരാധിപമ്
ബ്രാഹ്മണര്, ക്ഷത്രിയര്, വൈശ്യര്, ശൂദ്രര് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള് ദുഃഖത്തിലും വേദനയിലും കരയിച്ചുകൊണ്ട് രാജാവിനെ പിന്തുടര്ന്നു.
അയമസ്മാനപാഹായ ദുഃഖേ ചാധായ ശാശ്വതേ। കൃത്വാ ചാസ്മാനനാഥാംശ്ച ക്വ യാസ്യതി നരാധിപഃ
ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് എപ്പോഴും ദുഃഖത്തില് ആക്കി, അനാഥരാക്കി, രാജാവ് ഇനി എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?
ക്രോശന്തഃ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ഭീഷ്മോ വിദുര ഏവ ച। `ബാഹ്ലീകഃ സോമദത്തശ്ച തഥാ ഭൂരിശ്രവാ നൃപഃ
പാണ്ഡവര് എല്ലാവരും, ഭീഷ്മനും വിദുരനും, ബാഹ്ലികനും സോമദത്തനും ഭൂരിശ്രവാ രാജാവും ഉച്ചത്തില് കരഞ്ഞു.
അന്യോന്യം വൈ സമാശ്ലിഷ്യ അനുജഗ്മുഃ സഹസ്രശഃ।' രമണീയേ വനോദ്ദേശേ ഗങ്ഗാതീരേ സമേ ശുഭേ
അവരൊക്കെ തമ്മില് ചേര്ന്നു കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള് മനോഹരവും സമതലവുമായ ഗംഗാതീരത്തുള്ള കാട്ടിലൂടെ മുന്നോട്ട് നടന്നു.
ന്യാസയാമാസുരഥം താം ശിബികാം സത്യവാദിനഃ। സഭാര്യസ്യ നൃസിംഹസ്യ പാണ്ഡോരക്ലിഷ്ടകര്മണഃ
സത്യവാദികള് അകൃത്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത പാണ്ഡു രാജാവിന്റെയും ഭാര്യയുടെയും ശിബിക അവിടെ വെച്ചു.
തതസ്തസ്യ ശരീരം തു സര്വഗന്ധാധിവാസിതമ്। ശുചികാലീയകാദിഗ്ധം ദിവ്യചന്ദനരൂഷിതമ്
അവന്റെ ശരീരം എല്ലാ സുഗന്ധവസ്തുക്കളാലും പരിമളിപ്പിച്ച്, ശുദ്ധമായ കാലിക എണ്ണ പുരട്ടി, ദിവ്യചന്ദനമണയിച്ചു.
പര്യഷിഞ്ചഞ്ജലേനാശു ശാതകുമ്ഭമയൈര്ഘടൈഃ। ചന്ദനേന ച ശുക്ലേന സര്വതഃ സമലേപയന്
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുഴികളില് നിന്നുള്ള വെള്ളം വേഗത്തില് ചീറ്റി, വെളുത്ത ചന്ദനപ്പൊടി എല്ലായിടത്തും പുരട്ടി.
കാലാഗുരുവിമിശ്രേണ തഥാ തുങ്ഗരസേന ച। അഥൈനം ദേശജൈഃ ശുക്ലൈര്വാസോഭിഃ സമയോജയന്
കാളാഗുരുവും സുഗന്ധമുള്ള തുങ്ങരസും ചേര്ത്ത്, നാട്ടില് ഉണ്ടാകുന്ന വെളുത്ത വസ്ത്രം അവന് ധരിപ്പിച്ചു.
സംഛന്നഃ സ തു വാസോഭിര്ജീവന്നിവ നരാധിപഃ। ശുശുഭേ സ നവ്യാഘ്രോ മഹാര്ഹശയനോചിതഃ
അവ വസ്ത്രങ്ങള് ധരിച്ച രാജാവ് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനുപോലെ തിളങ്ങി, പുതുതായി ജനിച്ച കടുവയെപ്പോലെ മഹാര്ഹമായ കിടക്കയ്ക്ക് അനുയോജ്യനായി ദൃശ്യമായി.
ഹയമേധാഗ്നിനാ സര്വേ യാജകാഃ സപുരോഹിതാഃ। വേദോക്തേന വിധാനേന ക്രിയാംചക്രുഃ സമന്ത്രകമ്
യാഗകര് പുരോഹിതന്മാരോടൊപ്പം, വേദം പറഞ്ഞിട്ടുള്ള വിധിപ്രകാരം, അശ്വമേധയാഗത്തിലെ അഗ്നിക്ക് വേണ്ട ക്രിയകള് മന്ത്രങ്ങളോടെ ചെയ്തു.
യാജകൈരഭ്യനുജ്ഞാതേ പ്രേതകര്മണ്യനിഷ്ഠിതേ। ഘൃതാവസിക്തം രാജാനം സഹ മാദ്ര്യാ സ്വലങ്കൃതമ്
യാഗകര് അനുമതി നല്കി, പ്രേതകര്മ്മം പൂര്ത്തിയായ ശേഷം, രാജാവിനെയും മാദ്രിയെയും അലങ്കരിച്ച്, നെയ്യ് പുരട്ടി.
തുങ്ഗപദ്മകമിശ്രേണ ചന്ദനേന സുഗന്ധിനാ। `സരലം ദേവദാരും ച ഗുഗ്ഗുലം ലാക്ഷയാ സഹ
ഉയരമുള്ള താമരയും സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനവും ചേര്ത്ത്, ശരളമരം, ദേവദാരു, ഗുഗ്ഗുലു, ലക്ഷ എന്നിവയും ചേര്ത്തു.
ഹരിചന്ദനകാഷ്ഠൈശ്ച ഹരിബേരൈരുശീരകൈഃ।' അന്യൈശ്ച വിവിധൈര്ഗന്ധൈര്വിധിനാ സമദാഹയന്
പച്ചചന്ദനം, ഹരിബേര, ഉശീരം, മറ്റു പലവിധ സുഗന്ധവസ്തുക്കള് ചേര്ത്ത്, വിധിപ്രകാരം ദഹിപ്പിച്ചു.
തതസ്തയോഃ ശരീരേ ദ്വേ ദൃഷ്ട്വാ മോഹവശം ഗതാ। ഹാഹാ പുത്രേതി കൌസല്യാ പപാത സഹസാ ഭുവി
അവരുടെ രണ്ടു ശരീരങ്ങളും കണ്ട കൌസല്യ, മോഹത്തില് ആകി, 'ഹായേ മകനേ' എന്ന് വിളിച്ചു നിലത്ത് വീണു.
താം പ്രേക്ഷ്യ പതിതാമാര്താം പൌരജാനപദോ ജനഃ। രുരോദ ദുഃഖസംതപ്തോ രാജഭക്ത്യാ കൃപാഽന്വിതഃ
അവളെ വീണുകിടക്കുന്ന ദുഃഖിതയായി കണ്ട നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും രാജാവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലും കരുണയിലും ദുഃഖഭാരത്തില് കരഞ്ഞു.
കുന്ത്യാശ്ചൈവാര്തനാദേന സര്വാണി ച വിചുക്രുശുഃ। മാനുഷൈഃ സഹ ഭൂതാനി തിര്യഗ്യോനിഗതാന്യപി
കുന്തിയുടെ വേദനയോടെയുള്ള നിലവിളിയില് മനുഷ്യരും മൃഗരൂപത്തില് ജനിച്ചവരും ഉള്പ്പെടെ എല്ലാം നിലവിളിച്ചു.
തഥാ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ വിദുരശ്ച മഹാമതിഃ। സര്വശഃ കൌരവാശ്ചൈവ പ്രാണദന്ഭൃശദുഃഖിതാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മനും, മഹാമതിയായ വിദുരനും, എല്ലാ കൗരവരും അതിവേലയില് ദുഃഖിച്ചു.
തതോ ഭീഷ്മോഽഥ വിദുരോ രാജാ ച സഹ പാണ്ഡവൈഃ। ഉദകം ചക്രിരേ തസ്യ സര്വാശ്ച കുരുയോഷിതഃ
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മനും വിദ്യുരനും രാജാവും പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം, കൂടാതെ കുറുവംശത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും ചേർന്ന് അവനുവേണ്ടി വെള്ളക്കർമം നടത്തി.
ചുക്രുശുഃ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തഥാ। വിദുരോ ജ്ഞാതയശ്ചൈവ ചക്രുശ്ചാപ്യുദകക്രിയാഃ
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും കരഞ്ഞു; ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനും വിദ്യുരനും ബന്ധുക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ. അവരും വെള്ളക്കർമങ്ങൾ നടത്തി.