വര്തമാനഃ സതാം വൃത്തേ പുത്രലാഭമവാപ ച। പിതൃലോകം ഗതഃ പാണ്ഡുരിതഃ സപ്തദശേഽഹനി
സദാചാരത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, പാണ്ഡു പുത്രന്മാരെ നേടി; പതിനേഴാം ദിവസം അവൻ പിതൃലോകത്തേക്ക് പോയി.
തം ചിതാഗതമാജ്ഞായ വൈശ്വാനരമുഖേ ഹുതമ്। പ്രവിഷ്ടാ പാവകം മാദ്രീ ഹിത്വാ ജീവിതമാത്മനഃ
അവൻ ചിതയിൽ അർപ്പിക്കപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ മാദ്രി, തന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് അഗ്നിയിലേക്ക് കടന്നു.
സാ ഗതാ സഹ തേനൈവ പതിലോകമനുവ്രതാ। തസ്യാസ്തസ്യ ച യത്കാര്യം ക്രിയതാം തദനന്തരമ്
ഭർത്താവിനോടു അകമ്പടി പുലർത്തി, അവൾ അവനോടൊപ്പം ഭർത്താവിന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയി. അവർക്കും അവളുടെ ഭർത്താവിനും വേണ്ടിയുള്ള കർമ്മങ്ങൾ പിന്നീടെല്ലാം നടത്തണം.
പൃഥാം ച ശരണം പ്രാപ്താം പാണ്ഡവാംശ്ച യശസ്വിനഃ। യഥാവദനുമന്യന്താം ധര്മോ ഹ്യേഷ സനാതനഃ
കുന്തിയും മഹത്വമുള്ള പാണ്ഡവന്മാരും അഭയം തേടി എത്തിയിരിക്കുന്നവർ ആണല്ലോ; അവരെ യഥായോഗ്യം ആദരിക്കണം. ഇതാണ് ശാശ്വതമായ ധർമ്മം.
ഇമേ തയോഃ ശരീരേ ദ്വേ പുത്രാശ്ചേമേ തയോര്വരാഃ। ക്രിയാഭിരനുഗൃഹ്യന്താം സഹ മാത്രാ പരംതപാഃ
ഇവിടെ ഇരുവരുടെയും ശരീരങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇവരുടെ പുത്രന്മാർക്കും അമ്മയ്ക്കുമൊപ്പം വേണ്ട എല്ലാ ആചാരങ്ങൾ നടത്തണം, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവരേയും ആദരിക്കണം.
പ്രേതകാര്യേ നിവൃത്തേ തു പിതൃമേധം മഹായശാഃ। ലഭതാം സര്വധര്മജ്ഞഃ പാണ്ഡുഃ കുരുകുലോദ്വഹഃ
ശവസംസ്കാരങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്ന, കുരുവംശത്തിലെ മഹത്വമുള്ള പാണ്ഡുവിന് പിതൃകർമ്മങ്ങൾ നടത്തണം.
ഏവമുക്ത്വാ കുരൂന്സര്വാന്കുരൂണാമേവ പശ്യതാമ്। ക്ഷണേനാന്തര്ഹിതാഃ സര്വേ താപസാ ഗുഹ്യകൈഃ സഹ
ഇങ്ങനെ കുരുക്കളോടൊക്കെ പറഞ്ഞശേഷം, കുരുക്കൾ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ, എല്ലാ വനംവാസികളും ഗുഹ്യകന്മാരുമായി ഒറ്റ നിമിഷത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷരായി.
ഗന്ധര്വനഗരാകാരം തഥൈവാന്തര്ഹിതം പുനഃ। ഋഷിസിദ്ധഗണം ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയം തേ പരം യയുഃ
ഗന്ധർവനഗരംപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പിന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായ ഋഷിമാരെയും സിദ്ധന്മാരെയും കണ്ടപ്പോൾ, അവർക്കെല്ലാം അത്ഭുതം നിറഞ്ഞു.
പാണ്ഡോര്വിദുര സര്വാണി പ്രേതകാര്യാണി കാരയ। രാജവദ്രാജസിംഹസ്യ മാദ്ര്യാശ്ചൈവ വിശേഷതഃ
വിദുരാ, രാജാവായ പാണ്ഡുവിനും പ്രത്യേകിച്ച് മാദ്രിക്കും രാജസമാനമായി എല്ലാ ശവസംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തണം.
പശൂന്വാസാംസി രത്നാനി ധനാനി വിവിധാനി ച। പാണ്ഡോഃ പ്രയച്ഛ മാദ്ര്യാശ്ച യേഭ്യോ യാവച്ച വാഞ്ഛിതമ്
പാണ്ഡുവിന്റെയും മാദ്രിയുടെയും പശുക്കളും വസ്ത്രങ്ങളും രത്നങ്ങളും മറ്റു ധനസമ്പത്തുകളും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അവരുടെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ച് നൽകണം.
യഥാ ച കുന്തീ സത്കാരം കുര്യാന്മാദ്ര്യാസ്തഥാ കുരു। യഥാ ന വായുര്നാദിത്യഃ പശ്യേതാം താം സുസംവൃതാമ്
കുന്തിയെ എങ്ങനെ ആദരിക്കണം എന്നപോലെ തന്നെ മാദ്രിയെയും ആദരിക്കണം. കാറ്റും സൂര്യനും പോലും അവളെ കാണാത്ത വിധം സൂക്ഷിക്കണം.
ന ശോച്യഃ പാണ്ഡുരനഘഃ പ്രശസ്യഃ സ നരാധിപഃ। യസ്യ പഞ്ച സുതാ വീരാ ജാതാഃ സുരസുതോപമാഃ
പാപമില്ലാത്തവനും പ്രശംസനീയനുമായ പാണ്ഡുവിനെ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല; ദേവപുത്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള അഞ്ചു വീരപുത്രന്മാർ അവനിൽ ജനിച്ചു.
വിദുരസ്തം തഥേത്യുക്ത്വാ ഭീഷ്മേണ സഹ ഭാരത। പാണ്ഡും സംസ്കാരയാമാസ ദേശേ പരമപൂജിതേ
വിദുരൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് സമ്മതിച്ച്, ഭീഷ്മനോടൊപ്പം, ഏറ്റവും വലിയ ആദരവോടെ പാണ്ഡുവിന്റെ ശവസംസ്കാരം നടത്തി.
തതസ്തു നഗരാത്തൂര്ണമാജ്യഗന്ധപുരസ്കൃതാഃ। നിര്ഹൃതാഃ പാവകാ ദീപ്താഃ പാണ്ഡോ രാജന്പുരോഹിതൈഃ
അതിനുശേഷം നഗരത്തിൽ നിന്നു പുരോഹിതന്മാർ clarified butter ന്റെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ ജ്വലിച്ച അഗ്നികൾ പെട്ടെന്നു പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
അഥൈനാമാര്തവൈഃ പുഷ്പൈര്ഗന്ധൈശ്ച വിവിധൈര്വരൈഃ। ശിബികാം താമലങ്കൃത്യ വാസസാഽഽച്ഛാദ്യ സര്വശഃ
പിന്നീട്, വസന്തകാല പുഷ്പങ്ങളും വിവിധ സുഗന്ധവസ്തുക്കളും കൊണ്ട് ആ ശവപ്പീഠം അലങ്കരിച്ച്, മുഴുവൻ വസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടി ഒരുക്കി.
താം തഥാ ശോഭിതാം മാല്യൈര്വാസോഭിശ്ച മഹാധനൈഃ। അമാത്യാ ജ്ഞാതയശ്ചൈനം സുഹൃദശ്ചോപതസ്ഥിരേ
അങ്ങനെ പുഷ്പമാലകളും നല്ല വസ്ത്രങ്ങളും ധനസമ്പത്തും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചശേഷം, മന്ത്രിമാർ, ബന്ധുക്കൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ ഒത്തുചേർന്നു.
നൃസിംഹം നരയുക്തേന പരമാലങ്കൃതേന തമ്। അവഹന് യാനമുഖ്യേന സഹ മാദ്ര്യാ സുസംവൃതമ്
മനുഷ്യർ കൊണ്ടു വലിച്ച, അത്യന്തം അലങ്കരിച്ച വാഹനത്തിൽ ആ മഹാവീരനെയും മാദ്രിയെയും നന്നായി മൂടി കൊണ്ടുപോയി.
പാണ്ഡുരേണാതപത്രേണ ചാമരവ്യജനേന ച। സര്വവാദിത്രനാദൈശ്ച സമലഞ്ചക്രിരേ തതഃ
വെളുത്ത കുടയും ചാമരവായുവും എല്ലായ്പ്പോഴും സംഗീതോപകരണങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തോടൊപ്പം അവിടെ അവനെ ആദരിച്ചു.
രത്നാനി ചാപ്യുപാദായ ബഹൂനി ശതശോ നരാഃ। പ്രദദുഃ കാങ്ക്ഷമാണേഭ്യഃ പാണ്ഡോസ്തസ്യൌര്ധ്വദേഹികേ
അവിടെ നൂറുകണക്കിന് രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു പാണ്ഡുവിന്റെ ശവസംസ്കാരത്തിനായി നൽകി.
അഥ ച്ഛത്രാണി ശുഭ്രാണി ചാമരാണി ബൃഹന്തി ച। ആജഹ്രുഃ കൌരവസ്യാര്ഥേ വാസാംസി രുചിരാണി ച
പിന്നീട്, കൌരവന്റെ പേരിൽ ശുദ്ധമായ വെളുത്ത കുടകളും വലിയ ചാമരകളും മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നു.
യാജകൈഃ ശുക്ലവാസോഭിര്ഹൂയമാനാ ഹുതാശനാഃ। അഗച്ഛന്നഗ്രതസ്തസ്യ ദീപ്യമാനാഃ സ്വലങ്കൃതാഃ
വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ച യാജകര് വിളിച്ചുയര്ത്തിയ യാഗാഗ്നികള് അഗ്നിപോലെ ദീപ്തിയായി, അലങ്കാരങ്ങളോടെ അവന്റെ മുന്നില് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാശ്ചൈവ സഹസ്രശഃ। രുദന്തഃ ശോകസംതപ്താ അനുജഗ്മുര്നരാധിപമ്
ബ്രാഹ്മണര്, ക്ഷത്രിയര്, വൈശ്യര്, ശൂദ്രര് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള് ദുഃഖത്തിലും വേദനയിലും കരയിച്ചുകൊണ്ട് രാജാവിനെ പിന്തുടര്ന്നു.
അയമസ്മാനപാഹായ ദുഃഖേ ചാധായ ശാശ്വതേ। കൃത്വാ ചാസ്മാനനാഥാംശ്ച ക്വ യാസ്യതി നരാധിപഃ
ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് എപ്പോഴും ദുഃഖത്തില് ആക്കി, അനാഥരാക്കി, രാജാവ് ഇനി എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?
ക്രോശന്തഃ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ഭീഷ്മോ വിദുര ഏവ ച। `ബാഹ്ലീകഃ സോമദത്തശ്ച തഥാ ഭൂരിശ്രവാ നൃപഃ
പാണ്ഡവര് എല്ലാവരും, ഭീഷ്മനും വിദുരനും, ബാഹ്ലികനും സോമദത്തനും ഭൂരിശ്രവാ രാജാവും ഉച്ചത്തില് കരഞ്ഞു.
അന്യോന്യം വൈ സമാശ്ലിഷ്യ അനുജഗ്മുഃ സഹസ്രശഃ।' രമണീയേ വനോദ്ദേശേ ഗങ്ഗാതീരേ സമേ ശുഭേ
അവരൊക്കെ തമ്മില് ചേര്ന്നു കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള് മനോഹരവും സമതലവുമായ ഗംഗാതീരത്തുള്ള കാട്ടിലൂടെ മുന്നോട്ട് നടന്നു.
ന്യാസയാമാസുരഥം താം ശിബികാം സത്യവാദിനഃ। സഭാര്യസ്യ നൃസിംഹസ്യ പാണ്ഡോരക്ലിഷ്ടകര്മണഃ
സത്യവാദികള് അകൃത്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത പാണ്ഡു രാജാവിന്റെയും ഭാര്യയുടെയും ശിബിക അവിടെ വെച്ചു.
തതസ്തസ്യ ശരീരം തു സര്വഗന്ധാധിവാസിതമ്। ശുചികാലീയകാദിഗ്ധം ദിവ്യചന്ദനരൂഷിതമ്
അവന്റെ ശരീരം എല്ലാ സുഗന്ധവസ്തുക്കളാലും പരിമളിപ്പിച്ച്, ശുദ്ധമായ കാലിക എണ്ണ പുരട്ടി, ദിവ്യചന്ദനമണയിച്ചു.
പര്യഷിഞ്ചഞ്ജലേനാശു ശാതകുമ്ഭമയൈര്ഘടൈഃ। ചന്ദനേന ച ശുക്ലേന സര്വതഃ സമലേപയന്
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുഴികളില് നിന്നുള്ള വെള്ളം വേഗത്തില് ചീറ്റി, വെളുത്ത ചന്ദനപ്പൊടി എല്ലായിടത്തും പുരട്ടി.
കാലാഗുരുവിമിശ്രേണ തഥാ തുങ്ഗരസേന ച। അഥൈനം ദേശജൈഃ ശുക്ലൈര്വാസോഭിഃ സമയോജയന്
കാളാഗുരുവും സുഗന്ധമുള്ള തുങ്ങരസും ചേര്ത്ത്, നാട്ടില് ഉണ്ടാകുന്ന വെളുത്ത വസ്ത്രം അവന് ധരിപ്പിച്ചു.
സംഛന്നഃ സ തു വാസോഭിര്ജീവന്നിവ നരാധിപഃ। ശുശുഭേ സ നവ്യാഘ്രോ മഹാര്ഹശയനോചിതഃ
അവ വസ്ത്രങ്ങള് ധരിച്ച രാജാവ് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനുപോലെ തിളങ്ങി, പുതുതായി ജനിച്ച കടുവയെപ്പോലെ മഹാര്ഹമായ കിടക്കയ്ക്ക് അനുയോജ്യനായി ദൃശ്യമായി.