ധര്മം സ്വര്ഗം ച കീര്തിം ച ത്വത്കൃതേഽഹമവാപ്നുയാമ്। യഥാ തഥാ വിധത്സ്വേഹ മാ ച കാര്ഷീര്വിചാരണാം
നിനക്കുവേണ്ടി ഞാൻ ധർമ്മവും സ്വർഗ്ഗവും പ്രശസ്തിയും നേടട്ടെ; നീ ഇവിടെ മനസ്സിനനുസരിച്ച് ചെയ്യൂ, സംശയിക്കേണ്ട.
ബാഷ്പസംദിഗ്ധയാ വാചാ കുന്ത്യുവാച യശസ്വിനീ। അനുജ്ഞാതാഽസി കല്യാണി ത്രിദിവേ സങ്ഗമോഽസ്തു തേ
കണ്ണീരാൽ ശബ്ദം തളർന്ന കുന്തി പറഞ്ഞു: 'നല്ലവളേ, ഞാൻ നിന്നെ അനുമതിക്കുന്നു; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്റെ ഐക്യം ഉണ്ടാകട്ടെ.'
ഭര്ത്രാ സഹ വിശാലിക്ഷി ക്ഷിപ്രമദ്യൈവ ഭാമിനി। സംഗതാസ്വര്ഗലോകേ ത്വം രമേഥാഃ ശാശ്വതീഃ സമാഃ
വിസാലമായ കണ്ണുള്ള ഭാമേ, ഭർത്താവിനൊപ്പം നീ ഇന്നു തന്നെ ദൈവലോകത്ത് ചേർന്ന്, ശാശ്വതമായ വർഷങ്ങൾ ആനന്ദത്തോടെ ജീവിക്കട്ടെ.
തതഃ പുരോഹിതഃ സ്നാത്വാ പ്രേതകര്മണി പാരഗഃ। ഹിരണ്യശകലാനാജ്യം തിലം ദധി ച തണ്ഡുലാന്
അതിനുശേഷം പുരോഹിതൻ കുളിച്ച്, പ്രേതകർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, പൊന്നിന്റെ തുക, നെയ്യ്, എള്ള്, തൈര്, അരി എന്നിവ കൊണ്ടുവന്നു.
ഉദകുമ്ഭാംശ്ച പരശും സമാനീയ തപസ്വിഭിഃ। അശ്വമേധാഗ്നിമാഹൃത്യ യഥാന്യായം സമന്തതഃ
അവൻ ജലപാത്രങ്ങളും ഒരു വെട്ടിയും തപസ്സുകാരോടൊപ്പം കൊണ്ടുവന്നു; അശ്വമേധയാഗത്തിലെ അഗ്നിയും ആചാരപ്രകാരം ഒരുക്കി.
കാശ്യപഃ കാരയാമാസ പാണ്ഡോഃ പ്രേതസ്യ താം ക്രിയാമ്। പുരോഹിതോക്തവിധിനാ പാണ്ഡോഃ പുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ
കശ്യപൻ പാണ്ഡുവിന്റെ പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി; പുരോഹിതൻ പറഞ്ഞതുപോലെ പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ യുധിഷ്ഠിരനും അതു ചെയ്തു.
തേനാഗ്നിനാഽദഹത്പാണ്ഡും കൃത്വാ ചാപി ക്രിയാസ്തദാ। രുദഞ്ഛോകാഭിസംതപ്തഃ പപാത ഭുവി പാണ്ഡവഃ
ആ അഗ്നിയിൽ പാണ്ഡുവിനെ ദഹിപ്പിച്ചു, ആ ചടങ്ങുകൾ നടത്തി; ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞ് പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ നിലത്തുവീണു.
ഋഷീന്പുത്രാന്പൃഥാം ചൈവ വിസൃജ്യ ച നൃപാത്മജ।' നമസ്കൃത്യ ചിതാഗ്നിസ്ഥം ധര്മപത്നീ നരര്ഷഭമ്
മഹർഷിമാരെയും മക്കളെയും പൃഥയെയും വിടപറഞ്ഞ്, ചിതയിൽ കിടക്കുന്ന തന്റെ ധർമ്മപത്നിയെയും പുരുഷശ്രേഷ്ഠനെയും നമസ്കരിച്ചു.
മദ്രരാജസുതാ തൂര്ണമന്വാരോഹദ്യശസ്വിനീ
മദ്രരാജന്റെ മകൾ, പ്രശസ്തയുള്ളവൾ, ഉടൻ അവന്റെ പിന്നാലെ ചിതയിൽ കയറി.
അഹതാമ്ബരസംവീതോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോഽനഘഃ। ഉദകം കൃതവാംസ്തത്ര പുരോഹിതമതേ സ്ഥിതഃ
അക്ഷതവസ്ത്രം ധരിച്ച്, പാപരഹിതനായവൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പുരോഹിതന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവിടെ ജലകർമ്മം ചെയ്തു.
അര്ഹതസ്തസ്യ കൃത്യാനി ശതശൃങ്ഗനിവാസിനഃ। താപസാ വിധിവച്ചക്രുശ്ചാരണാ ഋഷിഭിഃ സഹ
ശതശൃംഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആദരണീയരായ തപസ്സുകാർ, ചാരണന്മാരും മഹർഷിമാരുമായി ചേർന്ന്, വേണ്ട എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നിർവഹിച്ചു.
പാണ്ഡോരുപരമം ദൃഷ്ട്വാ ദേവകല്പാ മഹര്ഷയഃ। തതോ മന്ത്രവിദഃ സര്വേ മന്ത്രയാംചക്രിരേ മിഥഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മരണത്തെ കണ്ട ദൈവസദൃശമായ മഹർഷിമാർ, മന്ത്രജ്ഞന്മാരായ എല്ലാവരും തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു.
ഹിത്വാ രാജ്യം ച രാഷ്ട്രം ച സ മഹാത്മാ മഹായശാഃ। അസ്മിംസ്ഥാനേ തപസ്തപ്ത്വാ താപസാഞ്ശരണം ഗതഃ
അവൻ രാജ്യവും ദേശവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഈ സ്ഥലത്ത് തപസ്സു ചെയ്തു, തപസ്സുകാരുടെ സംരക്ഷണം തേടി.
സ ജാതമാത്രാന്പുത്രാംശ്ച ദാരാംശ്ച ഭവതാമിഹ। പ്രാദായോപനിധിം രാജാ പാണ്ഡുഃ സ്വര്ഗമിതോ ഗതഃ
ഇവിടെ ജനിച്ച മക്കളെയും ഭാര്യമാരെയും നിങ്ങൾക്കു ഏല്പിച്ച്, രാജാവായ പാണ്ഡു ഈ ലോകം വിട്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോയി.
തസ്യേമാനാത്മജാന്ദേഹം ഭാര്യാം ച സുമഹാത്മനഃ। സ്വരാഷ്ട്രം ഗൃഹ്യ ഗച്ഛാമോ ധര്മ ഏഷ ഹി നഃ സ്മൃതഃ
ആ മഹാത്മാവിന്റെ മക്കളെയും ശരീരത്തെയും ഭാര്യയെയും, അവന്റെ സ്വന്തം രാജ്യത്തെയും നാം എടുത്തു പോകാം; ഇതാണ് ഞങ്ങൾ ഓർക്കുന്ന ധർമ്മം.
തേ പരസ്പരമാമന്ത്ര്യ ദേവകല്പാ മഹര്ഷയഃ। പാണ്ഡോഃ പുത്രാന്പുരസ്കൃത്യ നഗരം നാഗസാഹ്വയമ്
അങ്ങനെ പരസ്പരം ആലോചിച്ച ദൈവസദൃശമായ മഹർഷിമാർ, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെ മുന്നിൽ വെച്ച്, നാഗസാഹ്വയമെന്ന നഗരത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.
ഉദാരമനസഃ സിദ്ധാ ഗമനേ ചക്രിരേ മനഃ। ഭീഷ്മായ പണ്ഡവാന്ദാതും ധൃതരാഷ്ട്രായ ചൈവ ഹി
ഉദാരഹൃദയമുള്ള ആ സിദ്ധന്മാർ, പാണ്ഡവരെ ഭീഷ്മനും ധൃതരാഷ്ട്രനും നൽകാൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു.
തസ്മിന്നേവ ക്ഷണേ സര്വേ താനാദായ പ്രതസ്ഥിരേ। പാണ്ഡോര്ദാരാംശ്ച പുത്രാംശ്ച ശരീരേ തേ ച താപസാഃ
അത് തന്നെയായ കണക്കിൽ, അവർ എല്ലാവരും പാണ്ഡുവിന്റെ ഭാര്യമാരെയും മക്കളെയും കൂട്ടി, ആ തപസ്സുകാരും കൂടെ പുറപ്പെട്ടു.
സുഖിനീ സാ പുരാ ഭൂത്വാ സതതം പുത്രവത്സലാ। പ്രപന്നാ ദീര്ഘമധ്വാനം സംക്ഷിപ്തം തദമന്യത
മുന്പ് എന്നും സന്തോഷത്തോടെയും മക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്തോടെയും ആയിരുന്ന അവൾ, ഇപ്പോൾ ദീർഘമായ യാത്രയിൽ കയറി, അതു അവൾക്കു ചെറിയതായിപ്പോലെയായി തോന്നി.
സാ ത്വദീര്ഘേണ കാലേന സംപ്രാപ്താ കുരുജാങ്ഗലമ്। വര്ധമാനപുരദ്വാരമാസസാദ യശസ്വിനീ
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ പ്രശസ്തയായ സ്ത്രീ കുരുക്ഷേത്രത്തിലും വർദ്ധമാനപുരത്തിന്റെ വാതിലിലും എത്തി.
ദ്വാരിണം താപസാ ഊചൂ രാജാനം ച പ്രകാശയ। തേ തു ഗത്വാ ക്ഷണേനൈവ സഭായാം വിനിവേദിതാഃ
തപസ്സുകാർ വാതില്ക്കാരനോടു പറഞ്ഞു: 'രാജാവിനോട് ഞങ്ങളെ അറിയിക്കൂ.' ഉടനെ അവർ അകത്തു ചെന്നു, സഭയിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
തം ചാരണസഹസ്രാണാം മുനീനാമാഗമം തദാ। ശ്രുത്വാ നാഗപുരേ നൄണാം വിസ്മയഃ സമപദ്യത
ആ സമയത്ത് ആയിരക്കണക്കിന് തപസ്സുകാരും മുനിമാരും എത്തിയ വിവരം കേട്ട്, നാഗപുരത്തിലെ ജനങ്ങൾ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
മുഹൂര്തോദിത ആദിത്യേ സര്വേ ബാലപുരസ്കൃതാഃ। സദാരാസ്താപസാന്ദ്രഷ്ടും നിര്യയുഃ പുരവാസിനഃ
കുറെ നേരം സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, കുട്ടികളെ മുന്നിൽ നിർത്തി, കുടുംബത്തോടൊപ്പം നഗരവാസികൾ തപസ്സുകാരെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു.
സ്ത്രീസങ്ഘാഃ ക്ഷത്രസങ്ഘാശ്ച യാനസങ്ഘസമാസ്ഥിതാഃ। ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ നിര്ജഗ്മുര്ബ്രാഹ്മണാനാം ച യോഷിതഃ
സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, യോദ്ധാക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, ചിലർ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും അവരുടെ ഭാര്യമാരോടും കൂടെ പുറപ്പെട്ടു.
തഥാ വിട്ശൂദ്രസങ്ഘാനാം മഹാന്യതികരോഽഭവത്। ന കശ്ചിദകരോദീര്ഷ്യാമഭവന്ധര്മബുദ്ധയഃ
അങ്ങനെ വ്യാപാരികളും ശൂദ്രന്മാരും വലിയ കൂട്ടമായി ഒത്തുചേർന്നു; ആരും അസൂയ കാണിച്ചില്ല, എല്ലാവരും ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കി.
തഥാ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവഃ സോമദത്തോ।ഞഥ ബാഹ്ലികഃ। പ്രജ്ഞാചക്ഷുശ്ച രാജര്ഷിഃ ക്ഷത്താ ച വിദുരഃ സ്വയമ്
അങ്ങനെ തന്നെ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനും, സോമദത്തനും, ബാഹ്ലികനും, പ്രജ്ഞാചക്ഷുസ് എന്ന രാജർഷിയും, മന്ത്രിയായ വിദ്യുരനും എത്തി.
സാ ച സത്യവതീ ദേവീ കൌസല്യാ ച യശസ്വിനീ। രാജദാരൈഃ പരിവൃതാ ഗാന്ധാരീ ചാപി നിര്യയൌ
അത് പോലെ സത്യവതിയും, പ്രശസ്തയായ കൗസല്യയും, രാജകുലസ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഗാന്ധാരിയും പുറപ്പെട്ടു.
ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ദായാദാ ദുര്യോധനപുരോഗമാഃ। ഭൂഷിതാ ഭൂഷണൈശ്ചിത്രൈഃ ശതസങ്ഖ്യാ വിനിര്യയുഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കൾ, ദുര്യോധനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, വിവിധ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച്, നൂറുകണക്കിന് പേരായി പുറപ്പെട്ടു.
താന്മഹര്ഷിഗണാന്ദൃഷ്ട്വാ ശിരോഭിരഭിവാദ്യ ച। ഉപോപവിവിശുഃ സര്വേ കൌരവ്യാഃ സപുരോഹിതാഃ
ആ മഹർഷികളെ കണ്ടു, കൗരവരും അവരുടെ പുരോഹിതന്മാരും തലകൂന്തി ആദരവോടെ വണങ്ങി സമീപത്ത് ഇരുന്നു.
തഥൈവ ശിരസാ ഭൂമാവഭിവാദ്യ പ്രണമ്യ ച। ഉപോപവിവിശുഃ സര്വേ പൌരജാനപദാ അപി
അതു പോലെ തന്നെ, നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും തലകൂന്തി ഭൂമിയിൽ വണങ്ങി ആദരവോടെ സമീപത്ത് ഇരുന്നു.