ഏവമുക്ത്വാ തദാ രാജന്മദ്രരാജസുതാ ശുഭാ। ദദൌ കുന്ത്യൈ യമൌ മാദ്രീ ശിരസാഽഭിപ്രണമ്യ ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, രാജാവേ, മദ്രരാജകുമാരി മാദ്രി കുന്തിക്ക് യമജന്മാരായ ഇരട്ടക്കുട്ടികളെ തലകുനിഞ്ഞ് ഏല്പ്പിച്ചു.
അഭിവാദ്യ മഹര്ഷീന്സാ പരിഷ്വജ്യ ച പാണ്ഡവാന്। മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രായ ബഹുശഃ പാര്ഥാനാത്മസുതൌ തദാ
മഹർഷിമാരെ വന്ദിച്ച്, പാണ്ഡവന്മാരെ അണുകെട്ടി, മാദ്രി തന്റെ രണ്ടു മക്കളെ തലയില് പലതവണ മുത്തമിട്ടു.
ഹസ്തേ യുധിഷ്ഠിരം ഗൃഹ്യ മാദ്രീ വാക്യമഭാഷത। കുന്തീ മാതാ അഹം ധാത്രീ യുഷ്മാകം തു പിതാ മൃതഃ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ കൈ പിടിച്ച് മാദ്രി പറഞ്ഞു: 'കുന്തിയാണ് നിങ്ങളുടെ അമ്മ, ഞാന് ധാത്രി മാത്രം, നിങ്ങളുടെ അച്ഛന് ഇനി ഇല്ല.'
യുധിഷ്ഠിരഃ പിതാ ജ്യേഷ്ഠശ്ചതുര്ണാം ധര്മതഃ സദാ। വൃദ്ധാദ്യുപാസനാസക്താഃ സത്യധര്മപരായണാഃ
യുധിഷ്ഠിരന് നാലുപേരിലും മൂത്തവനും ധര്മ്മത്തില് പിതാവുമാണ്; മൂപ്പന്മാരെ സേവിക്കാനും സത്യധര്മ്മത്തില് ഉറച്ചിരിക്കാനും നിങ്ങള് ശ്രമിക്കണം.
താദൃശാ ന വിനശ്യന്തി നൈവ യാന്തി പരാഭവമ്। തസ്മാത്സര്വേ കുരുധ്വം വൈ ഗുരുവൃത്തിമതന്ദ്രിതാഃ
ഇങ്ങനെയുള്ളവര് ഒരിക്കലും നശിക്കുകയില്ല, തോല്വിയും വരികയില്ല; അതുകൊണ്ട്, നിങ്ങള് എല്ലാവരും ഗുരുക്കളുടെ സേവനത്തില് ശ്രദ്ധയോടെ നിലകൊള്ളണം.
ഋഷീണാം ച പൃഥായാശ്ച നമസ്കൃത്യ പുനഃപുനഃ। ആയാസകൃപണാ മാദ്രീ പ്രത്യുവാച പൃഥാം തദാ
മഹർഷിമാരെയും പൃഥയെയും വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദിച്ച്, ദുഃഖഭാരമായ മാദ്രി അപ്പോള് പൃഥയോട് പറഞ്ഞു.
ഋഷീണാം സംനിധാവേഷാം യഥാ വാഗഭ്യുദീരിതാ। ദിദൃക്ഷമാണായാഃ സ്വര്ഗം ന മമൈഷാ വൃഥാ ഭവേത്
മഹർഷിമാരുടെ സാന്നിധ്യത്തില് ഈ വാക്കുകള് പറഞ്ഞതുപോലെ, സ്വര്ഗ്ഗം കാണാനുള്ള എന്റെ ആഗ്രഹം ഫലവതാകട്ടെ.
ധന്യാ ത്വമസി വാര്ഷ്ണേയി നാസ്തി സ്ത്രീ സദൃശീ ത്വയാ। വീര്യം തേജശ്ച യോഗം ച മാഹാത്മ്യം ച യശസ്വിനാമ്
നീ ഭാഗ്യശാലിയാണ് വൃഷ്ണികുലജാതയായ കുന്തി; നിന്നോട് തുല്യമായ സ്ത്രീ ഇല്ല. ശക്തിയും തേജസ്സും യോഗവും മഹത്വവും പ്രശസ്തിയുമെല്ലാം നിന്നില് ഉണ്ട്.
കുന്തി ദ്രക്ഷ്യസി പുത്രാണാം പഞ്ചാനാമമിതൌജസാമ്। ആര്യാ ചാപ്യഭിവാദ്യാ ച മമ പൂജ്യാ ച സര്വതഃ
കുന്തി, നീ അപ്പാരമായ ശക്തിയുള്ള നിന്റെ അഞ്ചു മക്കളെ കാണും; അവളും എനിക്ക് എല്ലായിടത്തും ആദരവും ബഹുമാനവും ലഭിക്കുന്ന മഹിളയുമാണ്.
ജ്യേഷ്ഠാ വരിഷ്ഠാ ത്വം ദേവി ഭൂഷിതാ സ്വഗുണൈഃ ശുഭൈഃ। അഭ്യനുജ്ഞാതുമിച്ഛാമി ത്വയാ യാവനന്ദിനി
ദേവി, നീ മുതിർന്നതും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയുമാണ്, നിന്റെ നല്ല ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളാണ്; സന്തോഷമേ, ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് അനുമതി വാങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ധര്മം സ്വര്ഗം ച കീര്തിം ച ത്വത്കൃതേഽഹമവാപ്നുയാമ്। യഥാ തഥാ വിധത്സ്വേഹ മാ ച കാര്ഷീര്വിചാരണാം
നിനക്കുവേണ്ടി ഞാൻ ധർമ്മവും സ്വർഗ്ഗവും പ്രശസ്തിയും നേടട്ടെ; നീ ഇവിടെ മനസ്സിനനുസരിച്ച് ചെയ്യൂ, സംശയിക്കേണ്ട.
ബാഷ്പസംദിഗ്ധയാ വാചാ കുന്ത്യുവാച യശസ്വിനീ। അനുജ്ഞാതാഽസി കല്യാണി ത്രിദിവേ സങ്ഗമോഽസ്തു തേ
കണ്ണീരാൽ ശബ്ദം തളർന്ന കുന്തി പറഞ്ഞു: 'നല്ലവളേ, ഞാൻ നിന്നെ അനുമതിക്കുന്നു; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്റെ ഐക്യം ഉണ്ടാകട്ടെ.'
ഭര്ത്രാ സഹ വിശാലിക്ഷി ക്ഷിപ്രമദ്യൈവ ഭാമിനി। സംഗതാസ്വര്ഗലോകേ ത്വം രമേഥാഃ ശാശ്വതീഃ സമാഃ
വിസാലമായ കണ്ണുള്ള ഭാമേ, ഭർത്താവിനൊപ്പം നീ ഇന്നു തന്നെ ദൈവലോകത്ത് ചേർന്ന്, ശാശ്വതമായ വർഷങ്ങൾ ആനന്ദത്തോടെ ജീവിക്കട്ടെ.
തതഃ പുരോഹിതഃ സ്നാത്വാ പ്രേതകര്മണി പാരഗഃ। ഹിരണ്യശകലാനാജ്യം തിലം ദധി ച തണ്ഡുലാന്
അതിനുശേഷം പുരോഹിതൻ കുളിച്ച്, പ്രേതകർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, പൊന്നിന്റെ തുക, നെയ്യ്, എള്ള്, തൈര്, അരി എന്നിവ കൊണ്ടുവന്നു.
ഉദകുമ്ഭാംശ്ച പരശും സമാനീയ തപസ്വിഭിഃ। അശ്വമേധാഗ്നിമാഹൃത്യ യഥാന്യായം സമന്തതഃ
അവൻ ജലപാത്രങ്ങളും ഒരു വെട്ടിയും തപസ്സുകാരോടൊപ്പം കൊണ്ടുവന്നു; അശ്വമേധയാഗത്തിലെ അഗ്നിയും ആചാരപ്രകാരം ഒരുക്കി.
കാശ്യപഃ കാരയാമാസ പാണ്ഡോഃ പ്രേതസ്യ താം ക്രിയാമ്। പുരോഹിതോക്തവിധിനാ പാണ്ഡോഃ പുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ
കശ്യപൻ പാണ്ഡുവിന്റെ പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി; പുരോഹിതൻ പറഞ്ഞതുപോലെ പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ യുധിഷ്ഠിരനും അതു ചെയ്തു.
തേനാഗ്നിനാഽദഹത്പാണ്ഡും കൃത്വാ ചാപി ക്രിയാസ്തദാ। രുദഞ്ഛോകാഭിസംതപ്തഃ പപാത ഭുവി പാണ്ഡവഃ
ആ അഗ്നിയിൽ പാണ്ഡുവിനെ ദഹിപ്പിച്ചു, ആ ചടങ്ങുകൾ നടത്തി; ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞ് പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ നിലത്തുവീണു.
ഋഷീന്പുത്രാന്പൃഥാം ചൈവ വിസൃജ്യ ച നൃപാത്മജ।' നമസ്കൃത്യ ചിതാഗ്നിസ്ഥം ധര്മപത്നീ നരര്ഷഭമ്
മഹർഷിമാരെയും മക്കളെയും പൃഥയെയും വിടപറഞ്ഞ്, ചിതയിൽ കിടക്കുന്ന തന്റെ ധർമ്മപത്നിയെയും പുരുഷശ്രേഷ്ഠനെയും നമസ്കരിച്ചു.
മദ്രരാജസുതാ തൂര്ണമന്വാരോഹദ്യശസ്വിനീ
മദ്രരാജന്റെ മകൾ, പ്രശസ്തയുള്ളവൾ, ഉടൻ അവന്റെ പിന്നാലെ ചിതയിൽ കയറി.
അഹതാമ്ബരസംവീതോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോഽനഘഃ। ഉദകം കൃതവാംസ്തത്ര പുരോഹിതമതേ സ്ഥിതഃ
അക്ഷതവസ്ത്രം ധരിച്ച്, പാപരഹിതനായവൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പുരോഹിതന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവിടെ ജലകർമ്മം ചെയ്തു.
അര്ഹതസ്തസ്യ കൃത്യാനി ശതശൃങ്ഗനിവാസിനഃ। താപസാ വിധിവച്ചക്രുശ്ചാരണാ ഋഷിഭിഃ സഹ
ശതശൃംഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആദരണീയരായ തപസ്സുകാർ, ചാരണന്മാരും മഹർഷിമാരുമായി ചേർന്ന്, വേണ്ട എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നിർവഹിച്ചു.
പാണ്ഡോരുപരമം ദൃഷ്ട്വാ ദേവകല്പാ മഹര്ഷയഃ। തതോ മന്ത്രവിദഃ സര്വേ മന്ത്രയാംചക്രിരേ മിഥഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മരണത്തെ കണ്ട ദൈവസദൃശമായ മഹർഷിമാർ, മന്ത്രജ്ഞന്മാരായ എല്ലാവരും തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു.
ഹിത്വാ രാജ്യം ച രാഷ്ട്രം ച സ മഹാത്മാ മഹായശാഃ। അസ്മിംസ്ഥാനേ തപസ്തപ്ത്വാ താപസാഞ്ശരണം ഗതഃ
അവൻ രാജ്യവും ദേശവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഈ സ്ഥലത്ത് തപസ്സു ചെയ്തു, തപസ്സുകാരുടെ സംരക്ഷണം തേടി.
സ ജാതമാത്രാന്പുത്രാംശ്ച ദാരാംശ്ച ഭവതാമിഹ। പ്രാദായോപനിധിം രാജാ പാണ്ഡുഃ സ്വര്ഗമിതോ ഗതഃ
ഇവിടെ ജനിച്ച മക്കളെയും ഭാര്യമാരെയും നിങ്ങൾക്കു ഏല്പിച്ച്, രാജാവായ പാണ്ഡു ഈ ലോകം വിട്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോയി.
തസ്യേമാനാത്മജാന്ദേഹം ഭാര്യാം ച സുമഹാത്മനഃ। സ്വരാഷ്ട്രം ഗൃഹ്യ ഗച്ഛാമോ ധര്മ ഏഷ ഹി നഃ സ്മൃതഃ
ആ മഹാത്മാവിന്റെ മക്കളെയും ശരീരത്തെയും ഭാര്യയെയും, അവന്റെ സ്വന്തം രാജ്യത്തെയും നാം എടുത്തു പോകാം; ഇതാണ് ഞങ്ങൾ ഓർക്കുന്ന ധർമ്മം.
തേ പരസ്പരമാമന്ത്ര്യ ദേവകല്പാ മഹര്ഷയഃ। പാണ്ഡോഃ പുത്രാന്പുരസ്കൃത്യ നഗരം നാഗസാഹ്വയമ്
അങ്ങനെ പരസ്പരം ആലോചിച്ച ദൈവസദൃശമായ മഹർഷിമാർ, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെ മുന്നിൽ വെച്ച്, നാഗസാഹ്വയമെന്ന നഗരത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.
ഉദാരമനസഃ സിദ്ധാ ഗമനേ ചക്രിരേ മനഃ। ഭീഷ്മായ പണ്ഡവാന്ദാതും ധൃതരാഷ്ട്രായ ചൈവ ഹി
ഉദാരഹൃദയമുള്ള ആ സിദ്ധന്മാർ, പാണ്ഡവരെ ഭീഷ്മനും ധൃതരാഷ്ട്രനും നൽകാൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു.
തസ്മിന്നേവ ക്ഷണേ സര്വേ താനാദായ പ്രതസ്ഥിരേ। പാണ്ഡോര്ദാരാംശ്ച പുത്രാംശ്ച ശരീരേ തേ ച താപസാഃ
അത് തന്നെയായ കണക്കിൽ, അവർ എല്ലാവരും പാണ്ഡുവിന്റെ ഭാര്യമാരെയും മക്കളെയും കൂട്ടി, ആ തപസ്സുകാരും കൂടെ പുറപ്പെട്ടു.
സുഖിനീ സാ പുരാ ഭൂത്വാ സതതം പുത്രവത്സലാ। പ്രപന്നാ ദീര്ഘമധ്വാനം സംക്ഷിപ്തം തദമന്യത
മുന്പ് എന്നും സന്തോഷത്തോടെയും മക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്തോടെയും ആയിരുന്ന അവൾ, ഇപ്പോൾ ദീർഘമായ യാത്രയിൽ കയറി, അതു അവൾക്കു ചെറിയതായിപ്പോലെയായി തോന്നി.
സാ ത്വദീര്ഘേണ കാലേന സംപ്രാപ്താ കുരുജാങ്ഗലമ്। വര്ധമാനപുരദ്വാരമാസസാദ യശസ്വിനീ
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ പ്രശസ്തയായ സ്ത്രീ കുരുക്ഷേത്രത്തിലും വർദ്ധമാനപുരത്തിന്റെ വാതിലിലും എത്തി.