നനു നാമ ത്വയാ മാദ്രി രക്ഷിതവ്യോ നരാധിപഃ। സാ കഥം ലോഭിതവതീ വിജനേ ത്വം നരാധിപമ്
മാദ്രി, രാജാവിനെ കാത്തു നോക്കേണ്ടത് നിന്റെ കടമയല്ലയോ? എങ്ങനെ നീ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നപ്പോൾ ആകർഷണത്തിന് വഴങ്ങി രാജാവിനെ വഴിതെറ്റിച്ചു?
കഥം ദീനസ്യ സതതം ത്വാമാസാദ്യ രഹോഗതാമ്। തം വിചിന്തയതഃ ശാപം പ്രഹര്ഷഃ സമജായത
എങ്ങനെ, ദുഃഖത്തിൽ കഴിയുന്ന പാണ്ഡു, നിന്നെ ഒറ്റയ്ക്ക് കണ്ടപ്പോൾ, ശാപം ഓർത്തിരിക്കുമ്പോഴും, സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു?
ധന്യാ ത്വമസി ബാഹ്ലീകി മത്തോ ഭാഗ്യതരാ തഥാ। ദൃഷ്ടവത്യസി യദ്വക്ത്രം പ്രഹൃഷ്ടസ്യ മഹീപതേഃ
ബാഹ്ലികന്റെ മകളായ നീ ഭാഗ്യശാലിയാണ്, എന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ഭാഗ്യവതിയും. സന്തോഷത്തോടെ ഉള്ള രാജാവിന്റെ മുഖം നീ നേരിൽ കണ്ടു.
വിലപന്ത്യാ മയാ ദേവി വാര്യമാണേന ചാസകൃത്। ആത്മാ ന വാരിതോഽനേന സത്യം ദിഷ്ടം ചികീര്ഷുണാ
ദേവി, ഞാൻ പലതവണ അവനെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, അവൻ ദുഃഖത്തിൽ കരയുമ്പോൾ, വിധിയുടെ ഇഷ്ടം കൊണ്ടു അവന്റെ മനസ്സ് തടയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കുന്തീ ശോകാഗ്നിദീപിതാ। പപാത സഹസാ ഭൂമൌ ഛിന്നമൂല ഇവ ദ്രുമഃ
അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട കുന്തി, ദുഃഖത്തിന്റെ തീയിൽ കത്തിയവൾ, വേരുമുറിഞ്ഞ വൃക്ഷംപോലെ പെട്ടെന്ന് നിലത്തുവീണു.
നിശ്ചേഷ്ടാ പതിതാ ഭൂമൌ മോഹേന ന ചചാല സാ। തസ്മിന്ക്ഷണേ കൃതസ്നാനമഹതാമ്ബരസംവൃതമ്
അവൾ നിലത്ത് അചഞ്ചലമായി വീണു, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് ചലിച്ചില്ല; അപ്പോൾ, കുളിച്ച് വലിയ വസ്ത്രം ധരിച്ച ശേഷം—
അലങ്കാരകൃതം പാണ്ഡും ശയാനം ശയനേ ശുഭേ। കുന്തീമുത്ഥാപ്യ മാദ്രീ തു മോഹേനാവിഷ്ടചേതനാമ്
പാണ്ഡുവിനെ അലങ്കരിച്ച്, മനോഹരമായ കിടക്കയിൽ കിടത്തിയ ശേഷം, മാദ്രി ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട കുന്തിയെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ചു.
ആര്യേ ഏഹീതി താം കുന്തീം ദര്ശയാമാസ കൌരവ। പാദയോഃ പതിതാ കുന്തീ പുനരുത്ഥായ ഭൂമിപമ്
'ആര്യേ, വരിക' എന്നു പറഞ്ഞ്, മാദ്രി കുന്തിയെ കാണിച്ചു; പിന്നെ കുന്തി വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് രാജാവിന്റെ കാലിൽ വീണു.
രക്തചന്ദനദിഗ്ധാംങ്ഗം മഹാരജനവാസസമ്। സസ്മിതേന ച വക്ത്രേണ വദന്തമിവ ഭാരതമ്
ചുവപ്പൻ ചന്ദനത്തിൽ അണിയിച്ച ശരീരം, മനോഹരമായ മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മുഖത്ത് പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള പാണ്ഡുവിനെ—
പരിരഭ്യ തതോ മോഹാദ്വിലലാപാകുലേന്ദ്രിയാ। മാദ്രീ ചാപി സമാലിങ്ഗ്യ രാജാനം വിലലാപ സാ
ശങ്കയാൽ ബോധം കെടുത്ത്, അവനെ അണഞ്ഞ് കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, കുന്തി ദു:ഖത്തോടെ കരഞ്ഞു; മാദ്രിയും രാജാവിനെ ചേർത്ത് പിടിച്ച് വിലപിച്ചു.
തം തഥാ ശായിനം പുത്രാ ഋഷയഃ സഹ ചാരണൈഃ। അഭ്യേത്യ സഹിതാഃ സര്വേ ശോകാദശ്രൂണ്യവര്തയന്
അങ്ങനെ കിടക്കുന്ന പാണ്ഡുവിനരികിൽ, പുത്രന്മാരും, മഹർഷിമാരും, ഗന്ധർവന്മാരുമൊക്കെ ചേർന്ന് വന്നു; എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിൽ കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തി.
അസ്തം ഗതമിവാദിത്യം സംശുഷ്കമിവ സാഗരമ്। ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡും നരവ്യാഘ്രം ശോചന്തി സ്മ മഹര്ഷയഃ
സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചതുപോലും, സമുദ്രം ഉണങ്ങിയതുപോലും, മനുഷ്യസിംഹനായ പാണ്ഡുവിനെ കണ്ട മഹർഷിമാർ ദു:ഖിച്ചു.
സമാനശോകാ ഋഷയഃ പാണ്ഡവാശ്ച ബഭൂവിരേ। തേ സമാശ്വാസിതേ വിപ്രൈര്വിലേപതുരനിന്ദിതേ
മഹർഷിമാരും പാണ്ഡവന്മാരും ഒരുപോലെ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി; പണ്ഡിതന്മാർ ആശ്വസിപ്പിച്ചപ്പോൾ അവർ കുറ്റമില്ലാത്തവരെ ഓർത്ത് വിലപിച്ചു.
ഹാ രാജന്കസ്യ നോ ഹിത്വാ ഗച്ഛസി ത്രിദശാലയമ്। ഹാ രാജന്മമ മന്ദായാഃ കഥം മാദ്രീം സമേത്യ വൈ
ഹാ രാജാവേ, ഞങ്ങളെ വിട്ട് ദേവലോകത്തേക്ക് നീ പോകുന്നത് ആര്ക്ക് വേണ്ടി? ഹാ രാജാവേ, എങ്ങനെ മാദ്രിയെ കണ്ടു നീ—
നിധനം പ്രാപ്തവാന്രാജന്മദ്ഭാഗ്യപരിസംക്ഷയാത്। യുധിഷ്ഠിരം ഭീമസേനമര്ജുനം ച യമാവുഭൌ
രാജാവേ, എന്റെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ ക്ഷയത്താൽ പാണ്ഡു അന്ത്യം കണ്ടു, യുദ്ധിഷ്ഠിരനും ഭീമസേനനും അർജുനനും ഇരട്ടപ്പിള്ളേരും അവിടെ ശേഷിച്ചു.
കസ്യ ഹിത്വാ പ്രിയാന്പുത്രാന്പ്രയാതോഽസി വിശാംപതേ। നൂനം ത്വാം ത്രിദശാ ദേവാഃ പ്രതിനന്ദന്തി ഭാരത
ജനങ്ങളുടെ നാഥനായ ഭാരതാവംശജാ, ആരെ വിട്ടാണ് നീ പ്രിയപ്പെട്ട മക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയത്? ഉറപ്പായും ദേവന്മാർ ഇപ്പോൾ നിന്നെ ആഹ്ലാദത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
യതോ ഹി തപ ഉഗ്രം വൈ ചരിതം ബ്രഹ്മസംസദി। ആവാഭ്യാം സഹിതോ രാജന്ഗമിഷ്യസി ദിവം ശുഭമ്
രാജാവേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ സഭയിൽ നീ കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തതുകൊണ്ടാണ്, ഞങ്ങളോടൊപ്പം നീ ശുഭമായ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും.
ആജമീഢാജമീഢാനാം കര്മണാ ചരതാം ഗതിമ്। നനു നാമ സഹാവാഭ്യാം ഗമിഷ്യാമീതി യത്ത്വയാ
ആജമീഢന്മാർ അവരുടെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് നേടിയ വഴിയിലേക്കാണ്, നീ ഞങ്ങളോടൊപ്പം പോകുമെന്ന് പറഞ്ഞതല്ലേ.
പ്രതിജ്ഞാതാ കുരുശ്രേഷ്ഠ യദാഽസ്മി വനമാഗതാ। ആവാഭ്യാം ചൈവ സഹിതോ ഗമിഷ്യസി വിശാംപതേ। മുഹൂര്തം ക്ഷമ്യതാം രാജന്ദ്രക്ഷ്യേഽഹം ച മുഖം തവ
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, ഞാൻ വനത്തിലേക്ക് വന്നപ്പോൾ നീ ഞങ്ങളോടൊപ്പം പോകുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതല്ലേ. ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, ഒരു നിമിഷം ക്ഷമിക്കൂ, ഞാൻ നിന്റെ മുഖം കാണട്ടെ.
വിലപിത്വാ ഭൃശം ചൈവ നിഃസംജ്ഞേ പതിതേ ഭുവി। യഥാ ഹതേ മൃഗേ മൃഗ്യൌ ലുബ്ധൈര്വനഗതേ തഥാ
അവൾ വല്ലാതെ വിലപിച്ച്, ഭുമിയിൽ ബോധംകെട്ട് വീണു. വേട്ടക്കാർ കാട്ടിൽ മൃഗത്തെ കൊല്ലുമ്പോൾ അതുപോലെ അവളും വീണു.
യുധിഷ്ഠിരമുഖാഃ സര്വേ പാണ്ഡവാ വേദപരാഗാഃ। തേഽഭ്യാഗത്യ പിതുര്മൂലേ നിഃസംജ്ഞാഃ പതിതാ ഭുവി
യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, വേദപഠനത്തിൽ താല്പര്യമുള്ള പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും അച്ഛന്റെ അടുക്കൽ വന്ന്, അവിടെയേയ്ക്ക് ബോധംകെട്ട് വീണു.
പാണ്ഡോഃ പാദൌ പരിഷ്വജ്യ വിലപന്തി സ്മ പാണ്ഡവാഃ। ഹാ വിനഷ്ടാഃ സ്മ താതേതി ഹാ അനാഥാ ഭവാമഹേ
പാണ്ഡു മഹാരാജാവിന്റെ കാലുകൾ ചേർന്ന് പിടിച്ചു, പാണ്ഡവർ വിലപിച്ചു: 'അച്ഛാ, ഞങ്ങൾ നശിച്ചു! അച്ഛാ, ഇനി ഞങ്ങൾ അനാഥരായി പോയി!'
ത്വദ്വിഹീനാ മഹാപ്രാജ്ഞ കഥം ജീവാമ ബാലകാഃ। ലോകനാഥസ്യ പുത്രാഃ സ്മോ ന സനാഥാ ഭവാമഹേ
മഹാപണ്ഡിതനായ അച്ഛനെ നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഞങ്ങൾ കുട്ടികൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കും? ലോകത്തിന്റെ നാഥന്റെ മക്കളായിട്ടും ഇനി ഞങ്ങൾക്ക് രക്ഷയില്ല.
ക്ഷണേനൈവ മഹാരാജ അഹോ ലോകസ്യ ചിത്രതാ। നാസ്മദ്വിധാ രാജപുത്രാ അധന്യാഃ സന്തി ഭാരത
മഹാരാജാവേ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ലോകത്തിന്റെ അത്ഭുതം കാണൂ; ഞങ്ങളേക്കാൾ ദുർഭാഗ്യശാലികൾ രാജകുമാരന്മാർ ഇല്ല, ഭാരതാവംശജാ.
ത്വദ്വിനാശാച്ച രാജേന്ദ്ര രാജ്യപ്രസ്ഖലനാത്തദാ। പാണ്ഡവാശ്ച വയം സര്വേ പ്രാപ്താഃ സ്മ വ്യസനം മഹത്
രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ മരണത്താൽ, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ടും, ഞങ്ങൾ പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകുന്നു.
കിം കരിഷ്യാമഹേ രാജന്കര്തവ്യം ച പ്രസീദതാമ്
രാജാവേ, ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യും? എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ദയവായി ഞങ്ങളോട് ദയ കാണിക്കൂ.
ത്വയാ ലബ്ധാഃ സ്മ രാജേന്ദ്ര മഹതാ തപസാ വയമ്। ഹിത്വാ മാനം വനം ഗത്വാ സ്വയമാഹൃത്യ ഭക്ഷണമ്
രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ വലിയ തപസ്സിലൂടെ ഞങ്ങൾ ജനിച്ചു; അഭിമാനം ഉപേക്ഷിച്ച്, കാട്ടിലേക്ക് പോയി, നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം ശേഖരിച്ചത്.
ശാകമൂലഫലൈര്വന്യൈര്ഭരണം വൈ ത്വയാ കൃതമ്। പുത്രാനുത്പാദ്യ പിതരോ യമിച്ഛ്തി മഹാതമ്നഃ
കാട്ടിലെ ചെടികൾ, കിഴങ്ങ്, പഴങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് നീ ഞങ്ങളെ പോഷിച്ചു; മഹത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാർ ഇങ്ങനെയുള്ള മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കും.
ത്രിവര്ഗഫലമിച്ഛന്തസ്തസ്യ കാലോഽയമാഗതഃ। അഭുക്ത്വൈവ ഫലം രാജന്ഗന്തും നാര്ഹസി ഭാരത
ജീവിതത്തിലെ മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ഫലം ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, ആ സമയമാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്; ഭാരതാവംശജാ, ആ ഫലം അനുഭവിക്കാതെ രാജാവേ, നീ പോകരുത്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ പിതരം ഭീമോഽപി വിലലാപ
ഇങ്ങനെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞ്, ഭീമനും വിലപിച്ചു.