തതസ്തം ച മൃഗീം ചൈവ രുക്മപുങ്ഖൈഃ സുപത്രിഭിഃ। നിര്ബിഭേദ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ പാണ്ഡുഃ പഞ്ചഭിരാശുഗൈഃ
അതിനുശേഷം, പാണ്ഡു സ്വർണ്ണതൂവൽ അണിഞ്ഞ, അതിവേഗവും മൂർച്ചയുള്ള അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആ കാളമാനെയും കാളമാനത്തെയും തുളച്ചു.
സ ച രാജന്മഹാതേജാ ഋഷിപുത്രസ്തപോധനഃ। ഭാര്യയാ സഹ തേജസ്വീ മൃഗരൂപേണ സങ്ഗതഃ
രാജാവേ, ആ മഹത്തായ തപസ്സുകാരനായ ഋഷിപുത്രൻ തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം കാളമാനരൂപത്തിൽ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ സംയുക്തസ്തയാ മൃഗ്യാ മാനുഷീം വാചമീരയന്। ക്ഷണേന പതിതോ ഭൂമൌ വിലലാപാതുരോ മൃഗഃ
ആ കാളമാനൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ചേർന്ന് മനുഷ്യഭാഷയിൽ സംസാരിച്ചു; ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് നിലത്തേക്ക് വീണു വേദനയോടെ വിലപിച്ചു.
കാമമന്യുവശം പ്രാപ്താ ബുദ്ധ്യന്തരഗതാ അപി। വര്ജയന്തി നൃശംസാനി പാപേഷ്വപി രതാ നരാഃ
മനസ്സിൽ അറിവുണ്ടെങ്കിലും, ആഗ്രഹത്തിലും കോപത്തിലും അടിമപ്പെട്ടാൽ, മനുഷ്യർ പാപത്തിൽ ആസ്വദിച്ചാലും ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികൾ ഒഴിവാക്കുന്നു.
ന വിധിം ഗ്രസതേ പ്രജ്ഞാ പ്രജ്ഞാം തു ഗ്രസതേ വിധിഃ। വിധിപര്യാഗതാനര്ഥാന്പ്രജ്ഞാവാന്പ്രതിപദ്യതേ
നിയമം ജ്ഞാനത്തെ കീഴടക്കില്ല, പക്ഷേ നിയമം ജ്ഞാനത്തെ കീഴടക്കാറുണ്ട്; നിയമം തെറ്റിയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ദുർഘടികൾ ജ്ഞാനമുള്ളവൻ തിരിച്ചറിയും.
ശസ്വദ്ധര്മാത്മനാം മുഖ്യേ കുലേ ജാതസ്യ ഭാരത। കാമലോഭാഭിഭൂതസ്യ കഥം തേ ചലിതാ മതിഃ
നീതിയിലും സത്പ്രവൃത്തിയിലും ഉറച്ച ഒരു വലിയ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ഭാരതാ, ഇപ്പോൾ ആഗ്രഹത്തിലും ലോഭത്തിലും അടിമപ്പെട്ട് നിന്റെ മനസ്സ് എങ്ങനെ വഴിതെറ്റി?
ശത്രൂണാം യാ വധേ വൃത്തിഃ സാ മൃഗാണാം വധേ സ്മൃതാ। രാജ്ഞാം മൃഗ ന മാം മോഹാത്ത്വം ഗര്ഹയിതുമര്ഹസി
ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുന്ന രീതിയും മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്ന രീതിയും ഒരുപോലെയാണ് എന്ന് പറയുന്നു; രാജാവേ, ഭ്രമത്തിൽ പെട്ട് എന്നെ മൃഗം പോലെ കുറ്റപ്പെടുത്തരുത്.
അച്ഛദ്മനാഽമായയാ ച മൃഗാണാം വധ ഇഷ്യതേ। സ ഏവ ധര്മോ രാജ്ഞാം തു തദ്ധി ത്വം കിം നു ഗര്ഹസേ
മൃഗങ്ങളെ തുറന്നും വഞ്ചനയില്ലാതെ കൊല്ലുന്നത് അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു; അതേ നിയമം രാജാക്കന്മാർക്കും ബാധകമാണ്—അതുകൊണ്ട് നീ എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതെന്തിന്?
അഗസ്ത്യഃ സത്രമാസീനശ്ചകാര മൃഗയാമൃഷിഃ। ആരണ്യാന്സര്വദൈവത്യാന്മൃഗാന്പ്രോക്ഷ്യ മഹാവനേ
അഗസ്ത്യൻ മഹർഷി യാഗം നടത്തുമ്പോൾ, വലിയ കാട്ടിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും പേരിൽ മൃഗങ്ങളെ ശുദ്ധജലത്തിൽ തളിച്ച് വേട്ടയാടുകയായിരുന്നു.
പ്രമാണദൃഷ്ടധര്മേണ കഥമസ്മാന്വിഗര്ഹസേ। അഗസ്ത്യസ്യാഭിചാരേണ യുഷ്മാകം വിഹിതോ വധഃ
നിശ്ചിതമായ നിയമപ്രകാരം നീ ഞങ്ങളെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതെന്തിന്? അഗസ്ത്യന്റെ ആചാരപ്രകാരം, ഞങ്ങളെ കൊല്ലുന്നത് നിനക്കു അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു.
ന രിപൂന്വൈ സമുദ്ദിശ്യ വിമുഞ്ചന്തി നരാഃ ശരാന്। രന്ധ്ര ഏഷാം വിശേഷേണ വധകാലഃ പ്രശസ്യതേ
ശത്രുക്കളെ കാരണം കൂടാതെ ആളുകൾ അമ്പ് എറിയാറില്ല; അവരുടെ ദുർബലതയും ശരിയായ സമയവും ഉപയോഗിച്ച് കൊല്ലുന്നത് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രമത്തമപ്രമത്തം വാ വിവൃതം ഘ്നന്തി ചൌജസാ। ഉപായൈര്വിവിധൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ കസ്മാന്മൃഗ വിഗര്ഹസേ
അവൻ അശ്രദ്ധയോടെയോ ജാഗ്രതയോടെയോ, തുറന്നിരിക്കുമ്പോഴോ, ശക്തിയോടെ പല രൂക്ഷമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കൊല്ലപ്പെടുന്നു—അതുകൊണ്ട് രാജാവേ, നീ എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതെന്തിന്?
നാഹം ഘ്ന്തം മൃഗന്രാജന്വിഗര്ഹേ ചാത്മകാരണാത്। മൈഥുനം തു പ്രതീക്ഷ്യം മേ ത്വയേഹാദ്യാനൃശംസ്യതഃ
മനുഷ്യരാജാവേ, നീ സ്വാർത്ഥതക്കായി മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നതിന് ഞാൻ നിന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല; പക്ഷേ, കൂട്ടുകൂടൽ പൂർത്തിയാകുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടതായിരുന്നു—ഇവിടെ നീ ക്രൂരത കാണിച്ചു.
സര്വഭൂതഹിതേ കാലേ സര്വഭൂതേപ്സിതേ തഥാ। കോ ഹി വിദ്വാന്മൃഗം ഹന്യാച്ചരന്തം മൈഥുനം വനേ
എല്ലാ ജീവികളും സന്തോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സമയത്തും, എല്ലാവർക്കും നല്ലത് വേണമെന്നുള്ള സമയത്തും, ആരാണ് വനംവഴി കൂട്ടുകൂടുന്ന മൃഗത്തെ കൊല്ലുന്ന ജ്ഞാനി?
അസ്യാം മൃഗ്യാം ച രാജേന്ദ്ര ഹര്ഷാന്മൈഥുനമാചരമ്। പുരുഷാര്ഥഫലം കര്തും തത്ത്വയാ വിഫലീകൃതമ്
രാജാവേ, ഈ വേട്ടയിൽ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ കൂട്ടുകൂടലിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഫലം നേടാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, നീ അതിനെ ഫലരഹിതമാക്കി.
പൌരവാണാം മഹാരാജ തേഷാമക്ലിഷ്ടകര്മണാമ്। വംശേ ജാതസ്യ കൌരവ്യ നാനുരൂപമിദം തവ
മഹാരാജാവേ, പൗരവരെന്ന കുറ്റമില്ലാത്ത വംശത്തിൽ ജനിച്ച കൌരവാ, നിന്റെ ഈ പ്രവൃത്തി യോജിച്ചതല്ല.
നൃശംസം കര്മ സുമഹത്സര്വലോകവിഗര്ഹിതമ്। അസ്വര്ഗ്യമയശസ്യം ചാപ്യധര്മിഷ്ഠം ച ഭാരത
ഇത് അത്യന്തം ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തി, എല്ലാവരും കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നാണ്, സ്വർഗ്ഗയോഗ്യവുമല്ല, അപകീർത്തികരവും അധർമ്മവുമാണ്, ഭാരതാ.
സ്ത്രീഭോഗാനാം വിശേഷജ്ഞഃ ശാസ്ത്രധര്മാര്ഥതത്ത്വവിത്। നാര്ഹസ്ത്വം സുരസങ്കാശ കര്തുമസ്വര്ഗ്യമീദൃശമ്
സ്ത്രീസുഖത്തിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങൾ അറിയുന്നവനും, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാമവും മനസ്സിലാക്കുന്നവനുമാണ് നീ; ദൈവസദൃശനായ നീ ഇങ്ങനെയുള്ള പാപപ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ യോജ്യനല്ല.
ത്വയാ നൃശംസകര്താരഃ പാപാചാരാശ്ച മാനവാഃ। നിഗ്രാഹ്യാഃ പാര്ഥിവശ്രേഷ്ഠ ത്രിവര്ഗപരിവര്ജിതാഃ
ക്രൂരതയും പാപപ്രവൃത്തികളും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യരെ, trivarga-ത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയവരെ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ നിയന്ത്രിക്കേണ്ടവരാണ്.
കിം കൃതം തേ നരശ്രേഷ്ഠ മാമിഹാനാഗസം ഘ്നതഃ। മുനിം മൂലഫലാഹാരം മൃഗവേഷധരം നൃപ
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, ഞാൻ കുറ്റമില്ലാത്തവനാണ്, വേരും പഴവും മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, മൃഗവേഷം ധരിച്ച് കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന ഒരു മুনি; എന്നെ ഇവിടെ കൊല്ലുന്നതിന് ഞാൻ എന്ത് ചെയ്തിരിക്കുന്നു?
വസമാനമരണ്യേഷു നിത്യം ശമപരായണമ്। ത്വയാഽഹം ഹിംസിതോ യസ്മാത്തസ്മാത്ത്വാമപ്യനാഗസഃ
എപ്പോഴും കാട്ടിൽ വസിച്ച്, സമാധാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എന്നെ നീ ദോഷം ചെയ്തു; അതിനാൽ, ഞാൻ കുറ്റമില്ലാത്തവനായിട്ടും നിന്നെയും ദോഷം ചെയ്യും.
ദ്വയോര്നൃശംസകര്താരമവശം കാമമോഹിതമ്। ജീവിതാന്തകരോ ഭാവോ മൈഥുനേ സമുപൈഷ്യതി
ആഗ്രഹത്തിലും മോഹത്തിലും അടിമപ്പെട്ട് മറ്റൊരാളുടെ മേൽ ക്രൂരത കാണിക്കുന്നവന്, കൂട്ടുകൂടലിനിടയിൽ തന്നെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടും.
അഹം ഹി കിംദമോ നാമ തപസാ ഭാവിതോ മുനിഃ। വ്യപത്രപന്മനുഷ്യാണാം മൃഗ്യാം മൈഥുനമാചരമ്
ഞാൻ കിന്ദമൻ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു മുനിയാണ്; വലിയ തപസ്സിലൂടെ മനസ്സ് ശുദ്ധീകരിച്ചവൻ. മനുഷ്യരോടു ലജ്ജിച്ചു, ഞാൻ മാൻ രൂപത്തിൽ കാമം അനുഭവിച്ചു.
മൃഗോ ഭത്വാ മൃഗൈഃ സാര്ധം ചരാമി ഗഹനേ വനേ। ന തു തേ ബ്രഹ്മഹത്യേയം ഭവിഷ്യത്യവിജാനതഃ
മാൻ ആയി മാറി, മറ്റുമാനുകളോടൊപ്പം കാടിന്റെ അകത്തളങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു. എന്നാൽ നീ അറിയാതെ ചെയ്തതുകൊണ്ട്, ഇതു ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപമല്ല.
മൃഗരൂപധരം ഹത്വാ മാമേവം കാമമോഹിതമ്। അസ്യ തു ത്വം ഫലം മൂഢ പ്രാപ്സ്യസീദൃശമേവ ഹി
മാൻ രൂപം ധരിച്ച് കാമത്തിൽ മുങ്ങിയ എന്നെ നീ കൊല്ലുകയുണ്ടായി. അതിനാൽ, ഭ്രമിച്ചവനേ, ഇതുപോലെയുള്ള ഫലം നിനക്കും ലഭിക്കും.
പ്രിയയാ സഹ സംവാസം പ്രാപ്യ കാമവിമോഹിതഃ। ത്വമപ്യസ്യാമവസ്ഥായാം പ്രേതലോകം ഗമിഷ്യസി
നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളോടൊപ്പം ചേർന്ന്, കാമത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ്, നീയും ഇതേ അവസ്ഥയിൽ എത്തി, മരണാനന്തരലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
അന്തകാലേ ഹി സംവാസം യയാ ഗന്താസി കാന്തയാ। പ്രേതരാജപുരം പ്രാപ്തം സര്വഭൂതദുരത്യയമ്। ഭക്ത്യാ മതിമതാം ശ്രേഷ്ഠ സൈവ ത്വാഽനുഗമിഷ്യതി
ജീവിതാവസാനത്തിൽ പ്രിയയോടൊപ്പം നീ യാത്രയാകുമ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള യമരാജാവിന്റെ നഗരത്തിൽ നീ എത്തും. എന്നാൽ ഭക്തിയാൽ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവളും നിന്നെ പിന്തുടരും.
വര്തമാനഃ സുഖേ ദുഃഖം യഥാഽഹം പ്രാപിതസ്ത്വയാ। തഥാ ത്വാം ച സുഖം പ്രാപ്തം ദുഃഖമഭ്യാഗമിഷ്യതി
ഞാൻ സന്തോഷത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ നീ എന്നെ ദുഃഖത്തിലാക്കി. അതുപോലെ, നീ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, നിനക്കും ദുഃഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
ഏവമുക്ത്വാ സുദുഃഖാര്തോ ജീവിതാത്സ വ്യമുച്യത। മൃഗഃ പാണ്ഡുശ്ച ദുഃഖാര്തഃ ക്ഷണേന സമപദ്യത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായ്, അവൻ ജീവൻ വിട്ടു. പാണ്ഡുവും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ മരിച്ചു.
തം വ്യതീതമുപക്രമ്യ രാജാ സ്വമിവ ബാന്ധവമ്। സഭാര്യഃ ശോകദുഃഖാര്തഃ പര്യദേവയദാതുരഃ
അവനെ മരിച്ചവനായി കണ്ട രാജാവ്, സ്വന്തം ബന്ധുവിനെപ്പോലെ, ഭാര്യയോടൊപ്പം, ദുഃഖവും വേദനയും കൊണ്ട് തളർന്നു, വലിയ വിലാപം നടത്തി.