തതഃ കോശം സമാദായ വാഹനാനി ച ഭൂരിശഃ। പാണ്ഡുനാ മിഥിലാം ഗത്വാ വിദേഹാഃ സമരേ ജിതാഃ
അതിനുശേഷം നിധിയും അനേകം വാഹനങ്ങളും എടുത്ത്, പാണ്ഡു മിഥിലയിലേക്ക് പോയി, സമരത്തിൽ വിദേഹരെ ജയിച്ചു.
തഥാ കാശിഷു സുഹ്മേഷു പുണ്ഡ്രേഷു ച നരര്ഷഭ। സ്വബാഹുബലവീര്യേണ കുരൂണാമകരോദ്യശഃ
അങ്ങനെ കാശിയിൽ, സുഹ്മയിൽ, പുണ്ഡ്രദേശത്തും, തന്റെ ഭുജബലത്താൽ പാണ്ഡു കുരുക്കളുടെ മഹത്വം ഉയർത്തി.
തം ശരൌഘമഹാജ്വാലം ശസ്ത്രാര്ചിഷമരിന്ദമമ്। പാണ്ഡുപാവകമാസാദ്യ വ്യവഹ്യന്ത നരാധിപാഃ
അവനെ, അസ്ത്രശരങ്ങളുടെ ജ്വാലപോലും ശത്രുക്കളുടെ ശത്രുവുമായ പാണ്ഡുവിനെ നേരിട്ടപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാർ പിന്മാറി.
തേ സസേനാഃ സസേനേന വിധ്വംസിതബലാ നൃപാഃ। പാണ്ഡുനാ വശഗാഃ കൃത്വാ കുരുകര്മസു യോജിതാഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ സൈന്യം തകർത്തതോടെ, ആ രാജാക്കന്മാരെ അവൻ കീഴടക്കി, കുരുക്കളുടെ കാര്യങ്ങളിൽ ചേർത്തു.
തേന തേ നിര്ജിതാഃ സര്വേ പൃഥിവ്യാം സര്വപാര്ഥിവാഃ। തമേകം മേനിരേ ശൂരം ദേവേഷ്വിവ പുരന്ദരമ്
അവൻ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കളെയും ജയിച്ചു; അവനെ ഏക വീരനായി, ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ, അവർ കണക്കാക്കി.
തം കൃതാഞ്ജലയഃ സര്വേ പ്രണതാ വസുധാധിപാഃ। ഉപാജഗ്മുര്ധനം ഗൃഹ്യ രത്നാനി വിവിധാനി ച
അവനെ കാണാൻ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കൈകൂപ്പി, തലകുനിഞ്ഞ്, വിവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് വന്ദിച്ചു.
മണിമുക്താപ്രവാലം ച സുവര്ണം രജതം ബഹു। ഗോരത്നാന്യശ്വരത്നാനി രഥരത്നാനി കുഞ്ജരാന്
അവർ മണി, മുത്ത്, പവഴ, ധാരാളം പൊന്നും വെള്ളിയും, പശുക്കളുടെയും കുതിരകളുടെയും രത്നങ്ങൾ, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ എന്നിവയും കൊണ്ടുവന്നു.
ഖരോഷ്ട്രമഹിഷാംശ്ചൈവ യച്ച കിംചിദജാവികമ്। കമ്ലാജിനരത്നാനി രാങ്കവാസ്തരണാനി ച। തത്സര്വം പ്രതിജഗ്രാഹ രാജാ നാഗപുരാധിപഃ
കാമെലുകൾ, മഹിഷികൾ, മറ്റു മൃഗങ്ങൾ, താമരചർമ്മം, രാങ്കദേശത്ത് നിന്നുള്ള കംബളങ്ങൾ എന്നിവയും അവർ അർപ്പിച്ചു; ആ എല്ലാം നാഗപുരാധിപനായ രാജാവ് സ്വീകരിച്ചു.
തദാദായ യയൌ പാണ്ഡുഃ പുനര്മദിതവാഹനഃ। ഹര്ഷയിഷ്യന്സ്വരാഷ്ട്രാണി പുരം ച ഗജസാഹ്വയമ്
അവയെല്ലാം എടുത്ത്, പാണ്ഡു തന്റെ ഭംഗിയുള്ള വാഹനങ്ങളുമായി വീണ്ടും പുറപ്പെട്ടു; തന്റെ രാജ്യങ്ങളെയും ഗജസാഹ്വയമെന്ന നഗരത്തെയും സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ശാന്തനോ രാജസിംഹസ്യ ഭരതസ്യ ച ധീമതഃ। പ്രനഷ്ടഃ കീര്തിജഃ ശബ്ദഃ പാണ്ഡുനാ പുനരാഹൃതഃ
രാജസിംഹനായ ശാന്തനുവിന്റെയും ധീരനായ ഭാരതന്റെയും നഷ്ടപ്പെട്ട മഹത്വം പാണ്ഡു വീണ്ടും വീണ്ടെടുത്തു.
യേ പുരാ കുരുരാഷ്ട്രാണി ജഹ്രുഃ കുരുധനാനി ച। തേ നാഗപുരസിംഹേന പാണ്ഡുനാ കരദീകൃതാഃ
മുന്പ് കുരുരാജ്യങ്ങളും സമ്പത്തും കൈവശപ്പെടുത്തിയവരെ, നാഗപുരസിംഹനായ പാണ്ഡു കരം അടയ്ക്കുന്നവരാക്കി.
ഇത്യഭാഷന്ത രാജാനോ രാജാമാത്യാശ്ച സങ്ഗതാഃ। പ്രതീതമനസോ ഹൃഷ്ടാഃ പൌരജാനപദൈഃ സഹ
അങ്ങനെ, രാജാക്കന്മാരും മന്ത്രിമാരും ഒത്തുചേർന്ന്, ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെയും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെയും, നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ചേർന്ന് പറഞ്ഞു.
പ്രത്യുദ്യയുശ്ച തം പ്രാപ്തം സര്വേ ഭീഷ്മപുരോഗമാഃ। തേ നദൂരമിവാധ്വാനം ഗത്വാ നാഗപുരാലയാഃ
ഭീഷ്മനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാവരും പാണ്ഡുവിനെ വരവേൽക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു; നാഗപുരവാസികൾ ദീർഘദൂരം യാത്രചെയ്ത് അവനെ സ്വീകരിച്ചു.
ആവൃതം ദദൃശുര്ഹൃഷ്ടാ ലോകം ബഹുവിധൈര്ധനൈഃ। നാനായാനസമാനീതൈ രത്നൈരുച്ചാവചൈസ്തദാ
അവർ പലതരത്തിലുള്ള ധനസമ്പത്തുകളും, അനേകം വാഹനങ്ങളിൽ കൊണ്ടുവന്ന ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ ദേശം സന്തോഷത്തോടെ കണ്ടു.
ഹസ്ത്യശ്വരഥരത്നൈശ്ച ഗോഭിരുഷ്ട്രൈസ്തഥാഽഽവിഭിഃ। നാന്തം ദദൃശുരാസാദ്യ ഭീഷ്മേണ സഹ കൌരവാഃ
ആന, കുതിര, രഥ, പശു, ഒട്ടകം, ആട് എന്നിവയുടെ സമ്പത്ത് കൊണ്ട്, ഭീഷ്മനോടൊപ്പം കൌരവന്മാർക്ക് ആ ധനത്തിന് അറ്റം കാണാനായില്ല.
സോഽഭിവാദ്യ പിതുഃ പാദൌ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനഃ। യഥാഽര്ഹം മാനയാമാസ പൌരജാനപദാനപി
കൌസല്യയുടെ സന്തോഷം വർധിപ്പിച്ച പാണ്ഡു, അച്ഛന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ച് വന്ദിച്ചു; നഗരവാസികളെയും ഗ്രാമവാസികളെയും യോജ്യമായി ആദരിച്ചു.
പ്രമൃദ്യ പരരാഷ്ട്രാണി കൃതാര്ഥം പുനരാഗതമ്। പുത്രമാശ്ലിഷ്യ ഭീഷ്മസ്തു ഹര്ഷാദശ്രൂണ്യവര്തയത്
പാണ്ഡു ശത്രുരാജ്യങ്ങളെ കീഴടക്കി ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റി തിരിച്ചു വന്നു. ഭീഷ്മൻ തന്റെ മകനെ അണക്കി സന്തോഷത്തിൽ കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തി.
സ തൂര്യശതശങ്ഖാനാം ഭേരീണാം ച മഹാസ്വനൈഃ। ഹര്ഷയന്സര്വശഃ പൌരാന്വിവേശ ഗജസാഹ്വയമ്
നൂറുകണക്കിന് തുര്യങ്ങൾ, ശംഖുകൾ, ഭേരി മുതലായവയുടെ മഹത്തായ ശബ്ദത്തോടെ നഗരവാസികളെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു ഭീഷ്മൻ ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ധൃതരാഷ്ട്രാഭ്യനുജ്ഞാതഃ സ്വബാഹുവിജിതം ധനമ്। ഭീഷ്മായ സത്യവത്യൈ ച മാത്രേ ചോപജഹാര സഃ
ധൃതരാഷ്ട്രൻ അനുമതി നൽകിയതോടെ, പാണ്ഡു തന്റെ കൈശക്തിയാൽ നേടിയ ധനം ഭീഷ്മനും സത്യവതിക്കും അമ്മയ്ക്കും സമർപ്പിച്ചു.
വിദുരായ ച വൈ പാണ്ഡുഃ പ്രേഷയാമാസ തദ്ധനമ്। സുഹൃദശ്ചാപി ധര്മാത്മാ ധനേന സമതര്പയത്
പാണ്ഡു ആ ധനം വിദുരനും അയച്ചു. ധർമ്മനിഷ്ഠനായ അവൻ സുഹൃത്തുക്കളെയും ധനത്തോടെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തതഃ സത്യവതീം ഭീഷ്മം കൌസല്യാം ച യശസ്വിനീമ്। ശുഭൈഃ പാണ്ഡുര്ജിതൈരര്ഥൈസ്തോഷയാമാസ ഭാരത
അതിനുശേഷം, ഭാരതകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, പാണ്ഡു നേടിയ മനോഹരമായ ധനങ്ങൾ കൊണ്ട് സത്യവതിയെയും ഭീഷ്മനെയും പ്രശസ്തയായ കൗസല്യയെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
നനന്ദ മാതാ കൌസല്യാ തമപ്രതിമതേജസമ്। ജയന്തമിവ പൌലോമീ പരിഷ്വജ്യ നര്ഷഭമ്
അപ്രതിമമായ തേജസ്സുള്ള മകനെ അണക്കി കൗസല്യ അമ്മ വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; ജയിച്ചെത്തുന്ന ഇന്ദ്രനെ ശചി അണക്കുന്നതുപോലെ.
തസ്യ വീരസ്യ വിക്രാന്തൈഃ സഹസ്രശതദക്ഷിണൈഃ। അശ്വമേധശതൈരീജേ ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹാമഖൈഃ
വീരനായ പാണ്ഡുവിന്റെ ശക്തമായ വിജയങ്ങളും ധാരാളം ദാനങ്ങളും കൊണ്ട് ധൃതരാഷ്ട്രൻ നൂറുകണക്കിന് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി.
സംപ്രയുക്തസ്തു കുന്ത്യാ ച മാദ്ര്യാ ച ഭരതര്ഷഭ। ജിതതന്ദ്രീസ്തദാ പാണ്ഡുര്ബഭൂവ വനഗോചരഃ
കുന്തിയും മാദ്രിയും കൂടെ ചേർന്ന്, ഭാരതകുലത്തിലെ മഹാനായ പാണ്ഡു എപ്പോഴും ഉത്സാഹത്തോടെ വനത്തിൽ വാസം ചെയ്തു.
ഹിത്വാ പ്രാസാദനിലയം ശുഭാനി ശയനാനി ച। അരണ്യനിത്യഃ സതതം ബഭൂവ മൃഗയാപരഃ
അവൻ കൊട്ടാരവാസവും സുഖകരമായ കിടക്കകളും ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലായ്പ്പോഴും വനത്തിൽ താമസിച്ച് വേട്ടയിൽ മുഴുകി ജീവിച്ചു.
സ ചരന്ദക്ഷിണം പാര്ശ്വം രമ്യം ഹിമവതോ ഗിരഃ। ഉവാസ ഗിരിപൃഷ്ഠേഷു മഹാശാലവനേഷു ച
അവൻ മനോഹരമായ ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കേ വശം ചുറ്റി, മലകളുടെ മുകളിലും വലിയ ശാലവനങ്ങളിലും പാർത്തു.
രരാജ കുന്ത്യാ മാദ്ര്യാ ച പാണ്ഡുഃ സഹ വനേ ചരന്। കരേണ്വോരിവ മധ്യസ്ഥഃ ശ്രീമാന്പൌരന്ദരോ ഗജഃ
കുന്തിയും മാദ്രിയും കൂടെവെച്ച് പാണ്ഡു വനത്തിൽ സുന്ദരമായി തിളങ്ങി; രണ്ട് ആനകളുടെ നടുവിൽ മഹത്വമുള്ള ഇന്ദ്രൻ നില്ക്കുന്നതുപോലെ.
ഭാരതം സഹ ഭാര്യാഭ്യാം ഖങ്ഗബാണധനുര്ധരമ്। വിചിത്രകവചം വീരം പരമാസ്ത്രവിദം നൃപമ്। ദേവോഽയമിത്യമന്യന്ത ചരന്തം വനവാസിനഃ
ഭാരതകുലപുത്രനായ രാജാവ്, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം വാൾ, അമ്പ്, വില്ല്, മനോഹരമായ കവർച്ച, ഉത്തമായ ആയുധജ്ഞാനം എന്നിവയോടെ വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, വനവാസികൾ 'ഇവൻ ദേവൻ തന്നെയല്ലേ' എന്നു വിചാരിച്ചു.
തസ്യ കാമാംശ്ച ഭോഗാംശ്ച നരാ നിത്യമതന്ദ്രിതാഃ। ഉപജഹ്രുര്വനാന്തേഷു ധൃതരാഷ്ട്രേണ ചോദിതാഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, എപ്പോഴും ഉത്സാഹത്തോടെ ആളുകൾ വനത്തിന്റെ അതിരിൽ പോലും പാണ്ഡുവിന് വേണ്ടതെല്ലാം കൊണ്ടുവന്നു.
തദാസാദ്യ മഹാരണ്യം മൃഗവ്യാലനിഷേവിതമ്। തത്ര മൈഥുനകാലസ്ഥം ദദര്ശ മൃഗയൂഥപമ്
അവൻ വലിയ വനത്തിലെ മൃഗങ്ങളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് എത്തി, അവിടെ കൂട്ടത്തിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന കാളമാനിനെ കൂട്ടുകാരിയോടൊപ്പം കാണുകയും ചെയ്തു.